حال به تعریف اجزای یک نرون می پردازیم :
‌ ورودی‌ها : مجموعاً تشکیل لایه اول را می‌دهند. در حقیقت ورودی‌ها نقش همان متغیرهای مستقل را در رگرسیون ایفا می‌کنند . در این بررسی از ورودی‌های مدل ریس و همکاران استفاده می‌شود.
وزن‌ها : هر ورودی با یک بردار که درجـه اهمیت آن ورودی را نشـان می‌دهـد، داخل پردازشـگر می‌شود.
اریب : برای جابه‌جایی تابع فعال سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در توابع فعال‌ساز خطی،‌ اریب (بایاس) می‌تواند همان نقش عرض از مبدا در رگرسیون را دارا باشد .

به طور کلی نقش نرونها در شبکه‌های عصبی، پردازش اطلاعات است و این امر در شبکه‌های عصبی مصنوعی به وسیله یک پردازشگر ریاضی که همان تابع فعال سازی است، انجام می‌شود. تابع فعال سازی می‌تواند خطی یا غیرخطی باشد. یک تابع فعال سازی، بر اساس نیاز خاص مسئله‌ای که قرار است به وسیله­ شبکه عصبی حل شود، از سوی طراح انتخاب می‌شود. اگر هدف ما پیش‌بینی باشد در لایه خروجی بایستی از تابع خطی استفاده کرد. اما اگر هدف طبقه‌بندی باشد بایستی از توابع محدود کننده مثل تابع تانژانت هایپربولیک استفاده کرد.
۲-۴-۳.توابع فعال سازی شبکه های عصبی
مهم ترین توابع فعال سازی شبکه های عصبی به صورت زیر می باشد:
n a=n
+۱
۱-
تابع خطی
تابع‌سیگموئید(تجمعی لجستیک)

تابع تانژانت هیپربولیک

تابع شعاعی بنیادی گوسی

۲-۴-۴. شبکه های عصبی تک لایه
هر شبکه از به هم متصل شدن تعدادی نرون حاصل می‌شود. ساده‌ترین شکل شبکه‌های عصبی، ‌شبکه‌های عصبی تک لایه می‌باشـد. در نگاره ۲-۳ یک شـبکه­ تک لایه­ پیش خور با S نرون نشـان داده شده است. واژه پیش‌خور به این معنا می‌باشد که هیچ برگشتی از یک نرون وجود ندارد و هر نرون بعد از دریافت بردار مشاهدات، یک خروجی مشخص را ارائه می‌دهد. ورودی شبکه مورد نظر بردارP و خروجی آن بردار a می‌باشد. توجه داشته باشید که در اینجا هر یک از ورودیها به هـمه نرون‌هـا متـصل می‌بـاشد. مـاتریس وزن (W) نیز در این حالت دارای S سطر و R ستون می‌باشد. همان طور که در نگاره ۲-۳ مشخص است لایه مورد نظر شامل ماتریس وزن،‌ جمع کننده‌ها (پردازشگرها) ، بایاس و تابع انتقال می‌باشد.
نگاره ۲-۳. شبکه عصبی تک لایه
در قسمت قبل ساختار یک نرون عصبی و شکل ساده یک شبکه عصبی ساده تک لایه معرفی شد. اما از آنجا که عموماً در کارهای واقعی،‌ شبکه‌های تک لایه بیش از اندازه ساده بوده و قابلیت تشخیص دقیق فرایند غیرخطی داده‌ها را ندارند، بنابراین عموماً از شبکه‌های چند لایه استفاده می‌شود. استفاده از یک شبکه تک لایه نمی‌تواند پیش‌بینی خوبی برای ما در حل مسائل پیچیده غیرخطی ارائه کند (زیرا تابع فعال سازی آن خطی می‌باشد). در واقع تمام شبکه‌های عصبی با بیش از یک لایه در بخشی از کار خود از توابع غیرخطی فعال ساز استفاده می‌کنند. استفاده از توابع غیرخطی فعال ساز باعث می‌شود که توانایی شبکه‌های عصبی را در مدل کردن مسائل غیرخطی بروز نماید و جواب‌های مطلوبی در خروجی به ما بدهند. این ویژگی با یک تابع فعال سازی غیرخطی مشتق پذیر و پیوسته اتفاق می‌افتد. بنابراین برای یک پیش‌بینی دقیق بایستی از شبکه‌های عصبی با بیش از یک لایه استفاده شود، که در لایه‌های میانی آن توابع غیرخطی وجود داشته باشد. البته توجه کرد که افزایش بیش از حد لایه‌های شبکه‌های عصبی (بیش از ۳ لایه ) نیز اصلاً توصیه نمی‌شود.
۲-۴-۵. شبکه‏های پیش‏خور^[۱۶]
شبکه‏های پیش‏خور به شبکه‏هایی گفته می‌شود که در آنها هیچ برگشتی از یک نرون وجود ندارد و هر نرون بعد از دریافت بردار مشاهدات، یک خروجی مشخص را ارائه می‌دهد. به عبارت دیگر، در شبکه‏های پیش‏خور مسیر پاسخ همواره رو به جلو پردازش می‏شود و به نرون‏های لایه یا لایه‏های قبل باز نمی‏گردد. می‌توان ثابت کرد شبکه‌های عصبی پیش خور با یک لایه پنهان، تابع فعال سازی لجستیک در لایه پنهان، تابع فعالسازی خطی در لایه خروجی و تعداد نرون‌های کافی در لایه پنهان، قادرند هر تابعی را با دقت دلخواه تقریب بزنند. به همین علت به این نوع شبکه عصبی با ساختار فوق تقریب زننده جامع گفته می‌شود. بدین معنی که، با تعداد کافی از واحدهای پنهان، شبکه تقریبا می‌تواند هر تابع خطی یا غیرخطی را با یک سطح دلخواه از دقت، تقریب بزند. در نگاره ۲-۴ یک شبکه پیش خور سه لایه دیده می‌شود.
نگاره ۲-۴. شبکه پیش خور سه لایه
همانند نگاره قبل در اینجا نیز، بردار ورودی P نام دارد. اما خروجی لایه اول a₁ به عنوان ورودی لایه دوم شناخته می‌شود و همین طور خروجی لایه دوم a₂ به عنوان ورودی لایه سوم شناخته می‌شود. در اینجا لایه‌های اول و دوم به لایه‌های میانی و لایه سوم به لایه خروجی موسوم می‌باشند. نکته قابل توجه این می‌باشد که به هیچ وجه نیازی به برابری تعداد نرون‌های لایه‌های مختلف نمی‌باشد.
۲-۴-۶. شبکه‏های بازگشتی^[۱۷] (پس خور)
تفاوت شبکه‏های برگشتی با شبکه‏های پیش‏خور در آن است که در شبکه‏های برگشتی حداقل یک سیگنال برگشتی، از یک نرون به همان نرون یا نرون‏های همان لایه یا لایه‏های قبل وجود دارد. به عبارت بهتر در شبکه‌های عصبی بازگشتی، خروجی‌های هر نرون می تواند به عنوان ورودی بعدی شبکه مورد استفاده قرار گیرد. شبکه‏های بازگشتی بهتر می‏توانند رفتار مربوط به ویژگی‏های زمانی و پویایی سیستم‏ها را نشان دهند. این نوع شبکه‌ها که با توجه به ماهیت پویای مسـئله طراحی می‏شـوند، بعد از مرحله یادگیری شبکه نیز پارامترها تغیـیر کرده و تصحیح می‌شوند.
۲-۴-۷. طبقه بندی انواع آموزش در شبکه
یکی از مهـمترین ویژگی‌های شـبکه عصـبی مصنوعی که عملـکرد آن را به انسان نزدیکتر می کند، قدرت یادگیری است. ‌آموزش فرآیندی است که به وسیله آن شبکه عصبی خود را برای یک محرک سازگار می‌کند، بنحوی که از تعـدیل مناسب پارامترهای شـبکه پاسخ مطلوب را ارائه دهد. در خلال آموزش، شبکه پارامترهای خود یعنی وزن‌های سیناپس را در پاسخ به ورودی محرک تحریک می‌کند، بنحوی که خروجی واقعی شبکه به خروجی مطلوب همگرا شود. مجموعه داده‌هایی که به هر شبکه داده می‌شود به دو دسته تقسیم می‌شوند:
مجموعه آموزشی و مجموعه آزمایشی. ‌ مجموعه آموزشی برای بالابردن توان یادگیری وارد شبکه می‌شوند و شبکه باید وزنهای ارتباطی را از الگوهای آموزشی موجود یاد بگیرد. همانطور که یک شیوه خاص برای افراد معین مناسب است، برای هر شبکه عصبی مصنوعی نیز روش های خاصی مناسب است. در ذیل گونه‌های مختلف آموزش آمده است.
آموزش با نظارت
در یادگیری با نظارت، پاسخ صحیح برای هر الگوی ورودی به شبکه داده می‌شود. در این حالت هر دفعه خروجی شبکه با خروجی مطلوب مقایسه می‌شود. حال اگر خروجی واقعی با خروجی مطلوب مغایرت داشته باشـد، شـبکه یک سـیگنال خطا تولید می‌کند که از این سـیگنال فقط برای محـاسبه میزان تغیـیری که باید بر وزن های سیناپس اعمال شود، استفاده می‌گردد. این روند آنقدر انجام می‌گیرد تا خروجی واقعی همان خروجی مطلوب یا نزدیک به آن شود. این روند حداقل نمودن خطا نیازمند به یک مدار ویژه به نام معلم یا ناظر دارد که عمل مقایسه بین خروجی واقعی و خروجی مطلوب را انجام دهد و شبکه را با توجه به این میزان سیگنال خطا، تعـدیل نماید تا اینکه آموزش لازم را ببیند. به همین دلیل به این شـیوه آموزش، آموزش با نظارت گـفته می‌شود.
آموزش بدون نظارت
در آموزش بدون نظارت بر خلاف شیوه آموزش با نظارت نیاز به معلم نیست، یعنی خروجی هدف وجود ندارد. در خلال آموزش، شبکه الگوهای آموزشی خود را از طریق ورودی هایش دریافت می‌کند. این یادگیری، ساختار اساسی داده‌ها و ارتباط بین الگوها در داده‌ها را کشف می‌کند و الگوها را در طبقاتی مناسب سازماندهی می کند.
یادگیری زوجی
یادگیری زوجی، یادگیری با نظارت و بدون نظارت را ترکیب می‌کند. معمولا قسمتی از وزن‌ها از طریق یادگیـری با نظارت تعیین می‌شـوند و بقیه از طـریق یادگیری بدون نظارت به دست می‌آیند.
آموزش تقویت یافته
در این شیوه نیز مانند روش آموزش با نظارت نیاز به یک معلم می‌باشد، اما در این روش معلم تعییـن نمی‌کنـد که خروجی واقعی چه انـدازه با خروجی مطـلوب تفاوت دارد، بلکه مشـخص می‌کند که خروجی واقعی همان خروجی مطلوب است یا خیر. بنابراین سیگنال خطای تولیدی در این روش باینری می‌باشد. اگر سیگنال خطا وضعیت عدم تطابق دو خروجی (واقعی و مطلوب) را نشان دهد، آنگاه شبکه پارامترهای خود را به طور مکرر تعدیل می کند تا اینکه به خروجی مطلوب برسد.
آموزش رقابتی
آموزش رقابتی شکلی از آموزش بدون نظارت است. شبکه‌هایی که از این شیوه آموزش استفاده می‌کنند در لایه خروجی خود از چند نرون تشکیل یافته‌اند، هنگامی که یک ورودی به شبکه اعمال می شود تمام نرونهای خروجی با یکدیگر رقابت می‌کنند تا یکی از نرونهای خروجی مقدار غیر صفر داشته باشد که به آن نرون برنده می‌گویند که معین کننده نرونی از نرونهای لایه ورودی با بیشترین مقدار است.
۲-۴-۸ . شبکه عصبی پرسپترون
پرکاربردترین معماری شبکه‌‌های عصبی، شبکه‌های پرسپترون پس‌خور هستند که معمولا شبکه‌های درک چند لایه و به طور اختصار MLP گویند. این مدل مبتنی بر الگوریتم یادگیری با ناظر^[۱۸] است. ساختار اولیه و ساده این مدل تشکیل شده است از یک لایه ورودی، یک یا چند لایه پنهان و یک لایه خروجی. شبکه‌های عصبی با لایه‌های پنهان دارای توانایی‌های بیشتری نسبت به شبکه های عصبی دو لایه هستند(منهاج،۱۳۷۷).
هر یک از لایه ها می تواند یک یا چند گره داشته باشد. تعداد گره‌های لایه‌های ورودی به تعداد متغیرهای ورودی و تعداد گره‌های لایه خروجی به تعداد متغیر های خروجی وابسته است. اما تعداد گره های لایه های میانی با آزمون و خطا بدست می اید. در حقیقت تعداد مناسب گره ها و لایه های پنهان، وقتی به دست می آید که شبکه بهترین جواب را ارائه دهد.(منافی،۱۳۸۵)
نگاره ۲-۵ ساختار یک شبکه پرسپترون سه لایه را که دارای چهار گره در لایه ورودی و یک گره در لایه خروجی است نشان می‌دهد.ویژگی‌های مهم این شبکه عبارتند از:
حداقل دارای یک لایه میانی است.
از توابع فعالسازی غیرخطی و مشتق‌پذیر در لایه میانی استفاده می‌کند.
الگوریتم یادگیری در آن طوری طراحی شده است که خطا را از لایه خروجی به لایه‌های قبلی منتقل می‌سازد.
تصحیح خطا از لایه‌ آخر شروع شده و سپس لایه‌های قبلی اصلاح می‌شوند.
اتصالات در این شبکه از درجه بالایی برخوردارند.
نگاره ۲-۵.نمایش یک شبکه عصبی پرسپترون ساده
علت اصلی موفقیت این شبکه را باید در نوع الگوریتم یادگیری این شبکه جستجو کرد. الگوریتم مورد استفاده در آن، از نوع الگوریتم پس انتشار خطا می‌باشد. این الگوریتم همواره بدنبال حداقل‌سازی مربعات خطا می‌باشد. این دقیقا شبیه تخمین ضرایب رگرسیون از روش OLS در آمار و اقتصاد سنجی می باشد . بنابراین هر شبکه عصبی از یک تابع خطایی همانند رابطه زیر پیروی می کند.

برای استفاده از امواج مافوق صوت از حسگرهایی استفاده می شود که این حسگرها بر اساس محدوده فرکانسی خود به دو دسته صنعتی و غیر صنعتی تقسیم بندی می شوند. حسگرهای مافوق صوت غیر صنعتی در محدوده فرکانسی کیلو هرتز ۴۰ می باشند.

امواج مافوق صوت بر حسب توان، در کاربرد های صنعتی بر دو دسته توان کم و توان بالا تقسیم می شوند. از امواج مافوق صوت توان کم برای بررسی ساختاری مواد، کاربردهای پزشکی و ارزیابی های غیر مخرب استفاده می شود. حال آنکه امواج مافوق صوت توان بالا در فرآیندهایی همچون ماشین کاری، جوشکاری، شکل دهی و… کارایی دارد. در کاربردهای گوناگون، دامنه موج و فرکانس امواج مافوق صوت جز مشخصات منبع مافوق صوت است “Cheek.J. D.N.2002″.
حسگرهای مافوق صوت معمولا دارای یک فرستنده و یک گیرنده مافوق صوت هستند. امواج فرستاده شده از حسگر پس از برخورد با یک مانع به حسگر بر می گردند و توسط گیرنده حسگر دریافت می شوند. از این طریق و با در نظر گرفتن زمان بازگشت موج و کیفیت امواج بازتابی می توان به اطلاعاتی راجع به عمق، نوع و سرعت مانع به دست آورد. حسگرهای فرا صوت مزیتهای فراوانی دارند مانند نویز پذیری کم، استفاده در شرایط نوری مختلف و…
امواج فرا صوت همانند امواج دیگر خواص شکست، پراش، انعکاس، نفوذ، بازتاب و عبور دارند. این امواج به سه روش مکانیکی، مغناطیسی و الکتریکی ایجاد می شوند. دستگاه های مافوق صوت معمولا از سه بخش کلی تشکیل می‌شوند ۱- مبدل ۲- بوستر ۳- تقویت کننده. مبدل نقش تولید امواج مکانیکی و تبدیل انرژی الکتریکی به مکانیکی را دارد، بوستر و تقویت کننده نیز وظیفه انتقال و تقویت دامنه حرکت و رساندن آن به مصرف کننده را به عهده دارند “عصار زادگان- ملاحسینی،۱۳۸۸، ص ۲۹ ، ۳۸".
۲- ۵- ۳ کاربردهای امواج مافوق صوت
امروزه تکنولوژی مافوق صوت در بسیاری از صنایع و فنون گوناگون کاربردهای قابل توجهی دارد. در اینجا به برخی از آنها اشاره شده است :
یکی از مهم ترین کاربردهای امواج مافوق صوت در شستشوی با امواج مافوق صوت است. برای این کار قطعه مورد نظر برای شستشو در مایعی که معمولا آب است، غوطه ور می کنند. مایعی که قطعه در آن غوطه ور است با فرکانس و شدت بسیار بالایی به ارتعاش در می آید و این ارتعاشات منجر به مرتعش شدن قطعه درون مایع شده و آلودگیها را از آن جدا می کند .
هم چنین به منظور اتصال قطعات پلاستیکی، پلاستیکی به فلزات و به طور کل، جوش و اتصال مواد غیر هم جنس از امواج مافوق صوت استفاده می شود. در این نوع جوشکاری با قرار دادن قطعات در معرض حرکت ارتعاشی با فرکانس ثابت حرارت داده می شوند و به هم متصل می شوند و یا به اصطلاح جوش می خورند .
جالب است بدانید از امواج مافوق صوت در پزشکی نیز استفاده های فراوانی می شود. از جمله می توان به جراحی توسط چاقوی مافوق صوت ، تخریب سلول های بدخیم، عمل آب مروارید چشم، پیشگیری از پوسیدگی، جرم گیری و عصب کشی دندان ها، شکستن سنگ کلیه، مثانه و کبد، برداشتن چربی اضافی بدن^[۳۲]، برداشتن بافت های مرده و مواد خارجی زخم و هم چنین استفاده در سونوگرافی اشاره کرد .
صوت پدیده ای فیزیکی است که انرژی را از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل می کند. به همین دلیل، صوت مشابه یک پرتو است. با این حال، صوت با پرتو تفاوت دارد چرا که تنها می تواند از طریق محیط های مادی انتقال یابد و همانند یک پرتو از خلاء عبور نمی کند. دلیل این مسأله انتقال صوت از طریق به ارتعاش در آوردن محیط مادی است؛ از این رو اگر ماده ای وجود نداشته باشد، چیزی نیست که به ارتعاش در آید و انرژی را انتقال دهد.
یکی از رشته هایی که در آن از امواج آلتراسونیک می توان به خوبی استفاده نمود، شیمی است. امروزه محققین و پژوهشگران این شاخه علمی توجه خاص و ویژه ای را نسبت به کاربردهای امواج التراسونیک معطوف داشته اند. شاهد این مدعا ظهور شاخه های جدیدی موسوم به ” سونو شیمی" ^[۳۳]و “سونو الکتروشیمی”^[۳۴] طی چند دهه گذشته می باشد. امواج آلتراسونیک با توجه به خواص منحصر به فرد خود و توانایی ایجاد پدیده کاویتاسیون در مایعات، جایگاه ویژه ای در پیشبرد و تسریع واکنش های شیمیایی دارند. همچنین استفاده از این امواج می تواند باعث تسهیل و ساده شدن شرایط بسیاری از واکنش های شیمیایی شود که در دما و فشار بالا انجام می شوند. از سوی دیگر، این امواج در شناسایی مواد مختلف نیز کاربرد دارند که از آن تحت عنوان sono luminescenc یاد می شود. یکی دیگر از کاربردهای امواج آلتراسونیک که مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است، استفاده از این امواج در تولید مواد نانو و یا فرآوری این مواد است. همچنین استفاده از امواج آلتراسونیک می تواند باعث بهبود بازده واکنش های کاتالیزوری نیز بشود “عصارزادگان- ملاحسینی،۱۳۸۸، ص ۲۹ ، ۳۸".
۲- ۵- ۴ اساس کار امواج مافوق صوت در رنگرزی منسوجات
یک فشردگی^[۳۵] یا ترقیق^[۳۶] (حجم) در طی هر دوره موج وجود دارد. وقتی امواج مافوق صوت در یک سیستم مایع^[۳۷] جذب می شوند، پدیده ایجاد حباب روی می دهد، که متبادل^[۳۸] تشکیل موج^[۳۹] است و در پی آن نوسان و از هم پاشیدگی حباب های کوچک اتفاق می افتد. در طی ترقیق قسمتی از چرخه موج، مولکول های گاز حل شده به عنوان مرکز شارژ شده ای برای تشکیل حباب جدید عمل می نماید، که قطر این حباب ها می تواند به آرامی به حدود ۱/۰ سانتی متر نیز برسد که این حباب ها به هنگام تراکم دوباره موج، می ترکند.
۲- ۵- ۵ منبع امواج مافوق صوت
۱- مبدلهای مکانیک^[۴۰]
۲- مبدل های فیزوالکتریک^[۴۱]
۳- مبدل های مغناطیسی^[۴۲]
۴- حفره سازی(حباب سازی) ^[۴۳]
۲- ۵- ۶ رنگرزی به کمک امواج مافوق صوت
استفاده از سیستم مافوق صوت در رنگرزی منسوجات می تواند به صورت زیر توضیح داده شود:
وقتی امواج مافوق صوت در سیستم مایع جذب می شوند پدیده ایجاد حباب روی می دهد. ایجاد حباب و متلاشی شدن آن می تواند گازهای گیر افتاده را از مایع یا سطوح خلل وفرج دار منسوجات یا مواد رنگزا آزاد نماید. تاثیر امواج مافوق صوت روی رنگرزی به سه طریق زیر خواهد بود :
۱- انتشار:^[۴۴] شکسته شدن تجمعات مولکولی با وزن بالا که باعث انتشار یکنواخت مواد در سطح حمام کالا می شود.
۲- دفع گازها:^[۴۵] رها شدن گازهای گیر افتاده یا مولکول های هوا از سطوح خلل و فرج دار لیف به مایع و حباب های آزاد شده.
۳- نفوذ :^[۴۶] تسریع بخشیدن به نرخ نفوذ رنگ به داخل لیف با رخنه به داخل لایه محافظ لیف و تسریع در بر هم کنش بین رنگ و لیف.
۲- ۵- ۶- ۱ مکانیزم نفوذ
نفوذ رنگ به داخل لیف در محدوده امواج مافوق صوت افزایش می یابد. سرعت نفوذ رنگ به داخل لیف بسته به سایز مولکول رنگ و حالت فیزیکی لیف دارد، به عنوان مثال، هرچه مولکول رنگ کوچکتر و تورم لیف بیشتر باشد، تحرک مولکول های رنگ بیشتر و مولکول ها سریعتر می توانند به داخل لیف نفوذ نمایند.
تاثیرات انتشار و دفع گازها بافعالیت مکانیکی فرایند تخریب حباب افزایش می یابد. در حالی که تأثیر عملیات نفوذ ناشی از فعالیت مکانیکی و حرارت سطح لیف خواهد بود. وقتی رنگزا قابل حل در آب باشد.، فرایند مافوق صوت بیشتر از نقش یک تحریک کننده مکانیکی عمل می نماید، در حالی که برای پیگمنت ها، که در آب قابل حل نیستند، نقش اولتر اسوند انتشار پیگمنت ها (جلوگیری از تجمع ) و نفوذ آنها خواهد بود که این امر با روش های مرسوم قابل دستیابی نیست . نتایج رنگرزی متأثر از فرکانس تابش امواج مافوق صوت استفاده شده خواهد بود. پرتو افکنی در فرکانس های خیلی پایین در محدوده cps 50 تا۱۰۰ تاثیر چندانی ایجاد نخواهد کرد. فرکانس های در محدوده بین ۲۲ تا ۱۷۵ کیلو هرتز بیشترین تأثیر ها را در آزمایشات نشان داده است و بیشترین تأثیر برای ابریشم، پشم و نایلون گزارش شده است.
فاکتور دیگری که می تواند بر نفوذ رنگ بداخل لیف تأثیر گذارد کیفیت فعالیت آن می باشد. رنگ به داخل منافذ لیف نفوذ می کند، که قبل از آن پر از آب بوده و همزمان مولکول رنگ توسط ماکرو مولکول های مجاور نیز به خود جذب می شود. بدلیل این جذب فقط یک بخش کوچکی از رنگ می تواند به صورت آزادانه بداخل لیف (منافذ ) وارد شود. مولکول های رنگ بیشترین زمان خود را به حرکت (ارتعاش) داخل و خارج شدن به منافذ می گذرانند قبل از اینکه روی سطح لیف جذب گردند. به دلیل همزمان بودن جذب سطحی و نفوذ، با کاهش نرخ جذب سطحی نفوذ نیز کاهش می یابد. هرچند بدلیل نیروی حباب زایی زیاد در محدوده امواج مافوق صوت مولکول های رنگ به سطح الیاف با سرعت سریع تر وارد می گردند چرا که آنها انرژی جنبشی بیشتری را دریافت می کنند. رنگ می بایست برای نفوذ در حالت فعال شده باشد. این حالت با انرژی امواج مافوق صوت حاصل می شود بدین صورت که مولکول های مرتعش با انرژی بحرانی^[۴۷] مورد نیاز برای شکستن تعادل ایستای^[۴۸] مجهز گردیده و در نتیجه اقدام به نفوذ می نمایند.
فشار تابش امواج مافوق صوت روی سطح لیف فاکتور دیگر است، که بر روی پروسه نفوذ تأثیر دارد. بر روی ساختار کریستالی لیف حالت نرم شدگی ایجاد می گردد که هر چند زود گذر است اما اهمیت زیادی در افزایش سرعت نفوذ دارد. بنابراین، آزمایشات نشان می دهد که با حضور تابش امواج مافوق صوت جذب سطحی در درجه حرارت کمتر صورت می پذیرد (در مقایسه با عدم حضور تابش امواج مافوق صوت).
۲- ۵- ۷ تجهیزات مورد نیاز برای ایجاد تابش امواج مافوق صوت
مبدل و تبدیل کننده^[۴۹] یا حمام شستشو^[۵۰] دو جزء مهم از تجهیزات امواج مافوق صوت هستند. ژنراتور جریان متناوب ۵۰ تا ۶۰ هرتز را به انرژی الکتریکی با فرکانس بالا تبدیل می نماید. این انرژی الکتریکی به یک مبدل انرژی تغذیه گردیده که در نتیجه انرژی مذکور به ارتعاش مکانیکی تبدیل می شود. مبدل انرژی به صورت طولی شروع به ارتعاش نموده و امواج تولید شده را به محیط مایع منتقل می نماید. همانطور که امواج تولید و تکثیر می گردند عملیات ایجاد و متلاشی شدن حباب ها^[۵۱]روی می دهد. ماشین رنگرزی اولیه (آزمایش) برای رنگرزی ممتد نخ و پارچه طراحی گردید . سیستم مذکور مشتمل بر تانک^[۵۲]، سیستم حمل^[۵۳] و ریز پردازنده^[۵۴] برای کنترل فرایند است. تانک مافوق صوت به ابعاد ۶۰×۹۲ سانتیمتر بوده و ظرفیت حدود ۲۰۰ لیتر را دارد. درجه حرارت می تواند تا ۱۰۰ درجه سانتی گراد با کنترل ترمواستاتیک رسانیده شود .
۲- ۵- ۸ رنگرزی به کمک امواج مافوق صوت دارای مزایایی می باشد:
۱- ذخیره انرژی با رنگرزی در درجه حرارت های پایین تر و زمان کمتر.
۲- بهبود محیط زیست با کاهش مصرف مواد شیمیایی کمکی در فرایند .
۳- بهبود فرایند با امکان کنترل شید رنگی .
۴- کاهش تدریجی هزینه فرایند، در نتیجه افزایش رقابت پذیری صنعت “حدادیان تفت،۱۳۸۷".
در تحقیقی که کمل^[۵۵] و همکاران با رنگهای طبیعی بر روی پارچه پنبه با بهره گرفتن از مافوق صوت انجام داده اند، نتایج حاضر اشاره به شرایط مطلوب رنگرزی پارچه پنبه ای در شرایط مافوق صوت و رنگهای طبیعی دارد. همچنین پارچه رنگرزی شده از خواص های ثباتی خوبی برخوردار بودند “Kamel.M.M.et,al.2007″.
۲- ۵- ۹ استخراج با امواج مافوق صوت
همانطور که در قسمت قبل توضیح داده شد توسط امواج مافوق صوت حباب هایی تشکیل می شوند، رشد می کنند و سرانجام متلاشی می شوند و تولید جت های مایع ( جریان های سریع ) با سرعت بالا را می کنند. جت های مایع ضربه شدیدی را به سطح جامد می زنند. همچنین هنگام متلاشی شدن حباب در مرکز آن گرادیان دمایی ایجاد می شود و باعث بالا رفتن دما و در نتیجه افزایش ضریب نفوذ می شود که در نهایت باعث افزایش انتقال جرم می شود. عوامل مکانیکی فراصوت نفوذ بیشتر حلال داخل بافت سلولی ماده را القا می کند و باعث بهبود انتقال جرم می شود. امواج صوتی در استخراج می تواند دیواره های سلولی بیولوژیکی را تخریب کند و آزاد شدن محتویات درونی آن ها را آسان کند. بنابراین تخریب کارآمد سلولی و انتقال جرم مفید به عنوان دو فاکتور اصلی هستند که ما را در جهت استخراج با قدرت امواج صوتی هدایت می کند “Luque Garcia J.L.and Castro.M.D.2003″. با بررسی کردن نمایش های زیر الکترونی^[۵۶] ، دلیل اثرات مکانیکی فراصوت مهیا می شود، که بیشتر تخریب دیواره های سلولی و آزاد شدن محتویات سلول نشان داده می شود. در مقایسه با شیوه های مرسوم، امواج صوتی باعث تخریب دیواره سلولی در یک مدت زمان کوتاه می شود و عصاره گیاهی در طول دیواره سلولی نفوذ می کند. مشخصات گیاهی مثل مقدار رطوبت، اندازه ذره و حلال استفاده شده به منظور بدست آوردن استخراج کارآمد و موثر، مهم هستند. به علاوه فاکتورهای زیادی از اثر امواج صوتی شامل فرکانس، فشار، دما و زمان امواج صوتی نیز وجود دارند “Romdhane,M.,and Gourdon,C,2002″.
فواید و معایب استخراج با امواج مافوق صوت عبارتند از: این استخراج در مقایسه با شیوه های مرسوم ارزان، ساده و کارآمد است. مزیت اصلی استفاده امواج صوتی در استخراج جامد -مایع شامل افزایش بازده استخراج و سینتیک سریع تر است. امواج صوتی می توانند دمای فرایند را کاهش دهند و اجازه استخراج ترکیبات ناپایدار در برابر حرارت را دهند. در مقابل شیوه های جدید استخراج مثلا استخراج با حلال کمک شده با امواج ماکروویو، دستگاه های امواج صوتی ارزان تر و عملیاتش ساده تر است. به علاوه استخراج کمک شده با امواج صوتی، شبیه استخراج سوکسله می تواند با هر حلالی برای استخراج محدوده وسیع متفاوتی از ترکیبات استفاده شود “Kaufmann.B.et,al.2001″.
طی تحقیقی که برای استخراج و رنگرزی پشم با رنگزای طبیعی لاک به کمک امواج مافوق صوت و به روش متداول توسط کمل و همکاران انجام گرفت قدرت رنگی، رنگ استخراج شده از لاک که منشاء طبیعی دارد به کمک امواج مافوق صوت و با روش معمول مقایسه و بررسی شد. نتایج حاصل از استخراج رنگ به کمک امواج مافوق صوت نه تنها دارای قدرت رنگی مؤثرتری نسبت به شرایط معمول می باشد، همچنین در دمای کمتر و زمان کوتاه تر استخراج انجام گرفت. در این آزمایش اثر pH رنگ، غلظت رنگ، قدرت مافوق صوت، زمان رنگرزی و درجه حرارت مورد بررسی قرار گرفت و نتایج با روش معمول مقایسه شد. نتایج حاصل خواص ثباتی خوبی برای پارچه های رنگرزی شده نشان می دهد. ایزوترم جذب رنگ نیز افزایش جذب رنگ در فاز دوم رنگرزی آلتراسونیک (انتشار) را نشان می دهد"Kamel.M.M.et, al.2004″.
در تحقیق دیگری که توسط رستگاری و همکاران بر روی ” رنگرزی پشم با پوست پیاز به عنوان یک رنگ طبیعی با بهره گرفتن از روش مافوق صوت و روش معمول ” را مورد مطالعه قرار دادند. نتایج حاصل از استخراج رنگ نشان می دهد که مافوق صوت قدرت گرمایشی موثر در عملیات استخراج دارد و استخراج در درجه حرارت کم و زمان کوتاه انجام شد. همچنین اثر مافوق صوت،pH حمام رنگرزی و درجه حرارت مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که رنگرزی در شرایط مافوق صوت نسبت به روش معمول دارای قدرت رنگی بیشتر و خواص ثباتی رنگ کالای پشمی خوب بوده است “Rastkari.N.et,al.2008″.
تحقیقی دیگری توسط هاریشس^[۵۷] و همکاران بر روی “بررسی تکنیک های مختلف برای استخراج رنگ طبیعی از پوست انار به کمک امواج مافوق صوت ” انجام شد. در این طرح زمان های متفاوت برای استخراج،pH های مختلف مورد مطالعه قرار گرفتند. سپس رنگرزی بر روی لیف های پشم و پنبه و ابریشم مقایسه شد نتایج نشان داد که تکنیک آلتراسونیک بهره وری را افزایش می دهد. دمای آن برای پشم و پنبه مناسب بوده اما برای ابریشم بازدهی نداشته است. همچنین خواص ثباتی پشم بسیار خوب و خواص پنبه تنها رضایت بخش بود ” Harishc .T.,et.al.2010″.
طی تحقیق دیگری که توسط پرادپ^[۵۸] انجام شد، به کار گیری روش استخراج مافوق صوت برای استخراج رنگینه (یا ماده رنگزا) از انواع کوکب با روش سنتی و استفاده از حلال مقایسه شده است. طبق نتایج بدست آمده مشاهده شد که عصاره گیری به کمک اولتراسونیک کارایی بیشتری در مقایسه با استخراج به روش حلال دارد. همچنین رنگ استخراج شده با FTIR و UV اسپکتروفتومتر مورد مطالعه قرار گرفت. رنگ استخراج شده برای رنگرزی خامه پشم نیز استفاده شد، که معمولا در صنعت فرش مورد استفاده است. ویژگیهای ثبات مناسب خامه های رنگ شده مفید بودن آن را در صنعت نساجی و رنگرزی هماهنگ با محیط زیست به اثبات می رساند “Pradeep.K.M.et,al.2012″.
از مقالات مطالعه شده به نظر می رسد امواج مافوق صوت برای استخراج گیاهان و رنگرزی انواع مختلفی از کالا ها کاربرد دارد. حفره سازی آلتر اسونیک سرعت استخراج و رنگرزی راشتاب بخشیده و برداشت رنگ و قدرت رنگی را افزایش می دهد. در فرایند های رنگرزی با بهره گرفتن از مواد شیمیایی و انرژی حرارتی، میزان انرژی می تواند با بهره گرفتن از انرژی مافوق صوت کاهش یابد. درمیان فرآیندهای مربوط، استفاده از این روش برای رنگرزی بهتر می باشد و امکان کاهش آلودگی پساب وجود دارد.

بــخواهـــم مــن آن جــام گیتی نـمای شـــوم پـیـش یـزدان بـبـاشم به پـای
(همان،۱۳۷۹ج۴۲:۱)
اُسطرلاب: «کاسه، جام و یا بشقابی است، که از گل پخته یا فلز ساخته می­ شود. روی آن خطوط ونقوشی است که با بهره گرفتن از آن خطوط می­توان تحقیق۵۰ مسأله نجومی را حل­کرد.امروزه به نام plani-sphere خوانده­می­ شود.دارای خطوطی بوده ­است­ که در عربی المقنطرات ویا خطوط سهمی­گویند. اروپاییان پارابل ودرفارسی خطوط ساغری، و خواجه نصیر هم آن را به شکل المغنی نام گذاشته است. »(معین، ۳۵۵:۱۳۶۸) ابوریحان بیرونی، بزرگترین منجّم عصر فردوسی، در التّفهیم آورده است:« این آلتی است؛ یونانیان را نامش اسطرلایون یا آیینۀ نجوم. » (بیرونی،۱۳۱۶: ۲۸۵) دهخدا، این لغت را یونانی، دانسته­است، و آن را مرکب از استرن ولامبانین به معنی اخذ وگرفتن ستاره، مشاهده وضع ستارگان و… می شناسد. مُبدع آن را خلاف نظر فردوسی و مطالب مجموعه مقالات معین، پسرادریس پیامبر وبا ارسطاطالیس یعنی ترازوی آفتاب، یکی دانسته است.(دهخدا،ذیل وازۀاسطرلاب )
اُسطرلاب، از خطوطی تشکیل شده است.که غزنی نیز می­گوید: این خطوط تعیین­کننده سه عامل زمانی، فلکی و مکانی است، که به مطالعه طلوع و غروب سیّارات منظومه شمسی و حرکت ستارگان و سیّارگان، فواصل ارتفاع کوه ها، عمق دریاها و… می پردازند. ( غزنی، ۱۳۶۳: ۳۰-۲۹)
صلّاب مخفف اسطرلاب است .
هـــمی بـــازجـــستنـــد راز سپــــهر بــــه صلّــاب تــا بـرکــه گــردد بــه مهر
(خاقانی، ۱۳۷۹،ج۲۵۷:۵)
زیج :. کتابی است که منجّمان احوال و حرکات افلاک وکواکب را از آن معلوم کنند.( دهخدا، ذیل وازۀزیج ) اصل آن از زبان پهلوی است؛ که در زمان ساسانیان رواج داشته است. در این زبان به معنی تارهای پارچه است که در میان آنها پود بافته شود. سپس ایرانیان این اسم را به ملاحظه شباهت خط های قائم جداول عددی با تارهای نسّاجی بر این جدول نهادند. این کتب جدول ریاضی و هر محاسبه نجومی که از روی آن صورت می­گیرد را شامل است. در پهلوی زیک به معنی تقویم است. (مصفّا، ۱۳۶۶: ۳۵۵)
وز نـــــمودار زیــــــــج و اســطـــرلاب درکشیــــــــدی ز روی غیـــب نــقــاب
( نظامی، ۱۳۷۸ ج :۶۱)
بــه حــکم دعــوی زیــج وگواهی تقویم شــب چهـــارم ذی حــجّــه سنـه ثـامیم
(انوری،۱۳۷۲، ج ۳۵۲:۱)
هــمـه زیــج وصــرلاب بــرداشتنـــــد بــرآن کــار یــک هــفته بــگذاشتنـــد
(فردوسی، ۱۳۷۹، ج۳:۳)
۲-۵- بخت
سومین معنی فال، «بخت» است. به معنی؛ طالع و اقبال­ است، اعتقاد به تاثیر افلاک و نیروی بخت در ادبیّات فارسی نیز به طریق کاوش دراحوال ستارگان و طالع بینی و یافتن راز آسمان جلوه داده شده است .
« اعتقاد به بخت وتقدیر در سخنان سقراط کاملاً نمایان است. و اصولاً فلاسفه و دانشمندان بزرگ در خارج از ایران ودر داخل ایران مخصوصاً آنها که اعتقاد به جبر مطلق داشته اند، از جمله اشعریون، بخت و تقدیر را مسلط بر ارادۀ انسان از سوی­خدا، می­دانند و ما در اساطیرآشور­، بابلی و بین النهرین به روایات و مطالب و حکایات بی شماری، راجع به بخت، برمی­خوریم »(رضا بیگی،۱۳۸۷: ۱۳۰)
لــب بخــت پــیــروز زراه خــنــده ای مـــرا نــیـز مـــُروای فـرخـنـده ای
( رودکی،۱۹۵۸ :۵۷۸)
۲-۶- استخاره
واژه استخارت در فرهنگ نامه دهخدا، به معنی خواستن بهترین امرین، بهترین خواستن، طلب خیرکردن و نیکویی جستن آمده است. استخاره هم به معنای طلوع کننده، جزیی ازمنطقه البروج و پیشگویی سرنوشت و برای انجام کاری باقرآن فال­گرفتن است و…(دهخدا، ذیل واژۀ استخاره) چنانکه، به این معانی در متون قدیم فارسی هم به کار رفته­است. همچنان که درکلیله ودمنه آمده است: « پس از تأمل ومشاورت ترا بمهمّی بزرگ اختیار کرده­ایم.»(کلیله ودمنه، بی تا: ۳۱) همچنین: «پس از تأمل و مشاورت وتدبّر و استخارت او را مکان اعتماد و محرم اسرار خویش­گردانید.» (همان،۷۴) همچنین، واژۀ«استخاره» به معنای «اختیار، انتخاب وگزینش» است. هنگامی که انجام کاری برای انسان دشوار است، و به نوعی به تصمیم گیری دیگری نیازدارد، بخصوص در اموری که فرد نسبت به آن کار، قبل از شروع آن دارای شناخت سطحی است. و فرد در انجام آن تردید دارد، از استخاره مدد می­جوید. و سرنوشت کارش را به عمل استخاره وابسته می­سازد. استخاره­ای که در حیطۀ ارتباط بنده با خداوند متعال است، بسیار امر پسندیده­ای است؛ چرا که بهترین و مطمئن­ترین پناهگاه آدمی، برای ورود به بهترین کارهاست.(قمشه­ای،۱۳۸۲: ۳) اما آنچه که لازم به یادآوری­است؛ این است که استخاره دردایرۀ امید داشتن به خداوند و حُسن ظنّ به حق تعالی و کمک­گیری از او، در کاری است مساوی الطرفین است؛ آن زمان که مؤمن دچارحیرت و سرگردانی و دودلی است (که آن کار را انجام دهد یا خیر)، به وسیلۀ دعا و استخاره به خداوند متعال پناه می­برد و ازاو مدد می­جوید.(همان،۹)

خرمشاهی به نقل از مقالۀ گلدزیهر، در دایره­المعارف کوتاه اسلام در باب استخاره نوشته­است:«استخاره دعای انسان بی­تصمیمی است که می­خواهد با الهام وتوسّل، تصمیمی متبرّک در امری مهّم نظیر مسافرت و غیره بگیرد. نماز استخارهِ سابقه­اش به حدیثی مندرج در صحیح بخاری، می­رسد. درمنابع ومتون کهن نمونه­های بسیاری هست، ازاین رسم که قبل از تصمیم گرفتن در امور مهّم یا حتی غیر مهّم، در کارهای خصوصی یا اجتماعی، فی­المثل امیران پیش از آنکه به جنگ و جهادی بروند، درصدد برمی­آمده­اند که با استخاره از تأیید الهی مطمئن باشند. معروف است که، معاویه قبل از تعیین یزید، به جانشینی­استخاره کرده­است.» (خرمشاهی، ۱۳۶۸،ج۱: ۳۷۶) « [همچنین رسم بوده] که اغلب مؤلفان در مقدمۀ کتابهایشان یادکنند، که انگیزۀ نگارش یا تاخیر نگارششان استخاره بوده است…»( همان )
فال قرآن ­یا ­مُصحَف: در اصل همان استخاره­است، که درآثار بزرگان ادب پارسی بویژه در اشعارشاعران بعنوان «فال قرآن یــا مُصحَف و طغرا»آمده­است: «درعرف امروز، ایران وفرهنگ تشیع، استخاره وتفأل به قرآن­مجید
و استنباط نیک و بد از نخستین آیه­ای کــه در طرف راست و بالای صفحۀ مُصحَف می ­آید، اطلاق می­گردد. یا همچنین استخاره به تسبیح و امثال آن که بیشتر به فال شباهت دارد، تا تضرع ودعا.»(همان)این نوع سرکتاب بازکردن یعنی؛ تفأل به قرآن مجید و استنباط نیک وبداست.
چــــون فــال بـرآرمـــت زمـُصحَف نـصــــرالله در قــرآن بـبـیـنــــــم
در شأن تـــوبــــیـنــم آیــت فــتــح کــاسباب نــزول و شان بــبـیـنـــــم
( خاقانی، ۱۳۷۴: ۲۷۱)
همچنین که «اهالی خاورزمین، به خصوص مسلمین و از آن میان ایرانیان را به تقلید سامیان ( اهالی کلده و آشور و اعراب که به تَطَیُّر و تفأل معتقد بوده ­اند.) به استخاره و فال عقیدتی است استوار، مهمترین نوع استخاره، استخاره با قرآن است که آنرا نیز به طرق مختلف انجام می دهند.» (معین، ۱۳۷۵: ۶۹۵)
چنان که ، کتب تاریخی بسیاری است که به فال و استخاره، با نظر مثبت پرداخته اند.ازجمله: باب سوم کتاب - «فرج بعد از شدّت» اختصاص دارد.« به موضوع فال وتفأل به قرآن کریم ونقل حکایاتی که شخصی یا جماعتی خواندن یاشنیدن آیه، مطلب یا شعری را به فال نیک گرفته­اند و از غم و نگرانی نجات یافته اند.»(تنوخی،۱۳۵۴،ج۱: ۲۵۶ )
هجویری درکشف المحجوب، که نخستین کتاب فارسی در تصوّف است، استخاره با قرآن، را برای طلب خیر دانسته و یادآور می شود، که آن راپیامبر به دیگران آموزش داده­است. او در مقدمه کتابش آورده است؛ « و آنچه گفتم که: طریق استخاره سپردم، مُراد از آن حفظ آداب خداوند بود – عز وجلّ - که مر پیغامبر خود را – صلّی الله علیه و سلّم - و متابعان وی را بدین فرمود، وگفت:« فاذا قَرأت القُرآنَ فَستَعِذ بالله مِنَ الشّیطانِ الرّجیم (النّحل /۹۸)» واستعاذت واستخارت و استعانت جمله به معنی طلب کردن وتسلیم امور به خداوند - سبحانه وتعالی – باشد و نجّات از آفت­های گوناگون. و صحابۀ پیغامبر صلی الله علیه و سلّم ورضی الله عنهم - روایت آوردند که پیغامبر- صلی الله علیه وسلّم - مارااستخاره اندرآموختی چنانک قرآن.پس چون بنده بداند که خیریّت امور اندرکسب و… بایدکه اندربدوهمۀااشغال، بنده استخاره کند.»(هجویری،۱۳۸۹: ۳-۴)
۲-۶-۱- انواع استخاره
همۀ روش های استخاره با روایات اهل بیت (ع) موافق است. خرمشاهی به نقل از حاج شیخ عباس قمی در فهرستی که دربحارالانوار نوشته است، این انواع رابرشمرده است:
استخاره با رقعه ها ی کاغذ ( استخاره ذات الرّقاع )؛
استخاره با فندق یا سنگریزه؛
استخاره با تسبیح
استخاره با استشاره
استخاره با دعا
استخاره با تفأل به قرآن مجید. ( خرمشاهی، ۱۳۶۸،ج۱: ۳۷۷)
استخاره با محل دفن سر مبارک امام حسین (ع)
استخاره با انگشتر.( قمشه ای، ۱۳۸۲: ۷-۵)
و….
برخی استخاره های پُرکاربرد :
۲-۶-۱-۱- نماز استخاره ذات الرّقاع
دربارۀ این استخاره، کلینی و شیخ طوسی و سیدبن طاووس و دیگران ( رضوان الله علیهم ) به سندهای معتبر از هارون بن خارجه روایت کرده ­اند، که حضرت امام جعفرصادق (ع) فرمود: کیفیت آن چنان است که پس از اراده برای کاری شش رقعه نوشته شود و سپس سه رقعه اِفعَل ودر سه رقعه دیگر لا تفَعَل بجای اِفعَل، آنها را درزیر مصّلای خود نهاده ودورکعت نماز بجا آورده شود. سپس برسر سجده صد مرتبه « اَستَخیرُاللهَ بِرَحمتَه خِیَرَهٌ فی عافِیِهٍ » سپس نشسته و می­گوید: اَللّهمَّ خِرلی وَ اختَرلی فی جَمیِع اُمُوری فی یُسرٍ مِنکَ وَعافِیهٍ» سپس رقعه را برداشته و مخلوط می­کنید و یکی یکی بیرون می­آورید، پس هر گاه سه اِفعَل پشت سرهم بیرون آمد آن امر را بجا می­آورید و اگر سه لا تَفعل بیرون آمد. بجا نیاوردن آن امررا اراده کرده­اید، و اگر یکی اِفعَل بیرون آمد و دیگر لا تَفعل، آنگاه پنج رُقعه بیرون بیاورید و با آن نگاه کن هر گاه سه اِفعَل است. ودو لاتَفعل آن امر اراده شده انجام بپذیرد و اگر برعکس باشد، آن امر را بجا نیاورید. ( مقدم، ۱۳۸۳ : ۶۶)
۲-۶-۱-۲- استخاره به تسبیح
این استخاره را به حضرت مهدی (عج) منسوب می­­دانند؛ بدین ترتیب که: انسان بعد از قرائت و دعا، یک قبضه از تسبیح را بگیرد و هشت تا هشت تا جدا کند. اگر یکی باقی ماند، استخاره خوب است. اگر دوتا باقی ماند، استخاره بد است و یک نهی در آن می­باشد. اگر سه تا باقی ماند؛ متوسط یعنی انجام دادن یا ندادن آن کار مساوی است. اگر چهار تا باقی ماند؛ استخاره بد بوده و دو نهی در آن می­باشد. اگر پنج تا باقی ماند؛ بعضی گفته­اند؛ که رنج و زحمت در آن است. و بعضی گفته اند؛ که در آن سرزنش و ملامت می­باشد. اگر شش تا باقی ماند؛ استخاره، بسیار خوب است.  باید در انجام آن تعجیل درست نمود. اگر هفت تا باقی ماند؛ حکمش مثل پنج تا می­باشد. و اگر هشت تا باقی ماند؛ استخاره بسیار بسیار بد، و چهار نهی در آن است. (قمی،۱۳۸۶ : ۹۷۵)
۲-۶-۱-۳-استخاره به قرآن مجید

مولفه‌ی اساسی در روش ریکیسی، ایجاد مجموعه‌ای از bin ها برای جمع کردن و شمردن سؤالات است. این کار، در مورد مدل یک پارامتری لوجستیک (IRT) نسبتاً ساده و سرراست است، چون در این مدل، تنها فاصله‌ی بین پارامتر b و  بررسی می‌شود. از لحاظ نظری، در مدل تک پارامتری لوجستیک، سؤالی با مقدار b کاملاً برابر با برآورد جدید توانایی، می‌تواند بالاترین میزان آگاهی سؤال را ایجاد کند. به‌عبارت دیگر، مقدار b بهینه، باید کاملاً برابر با برآورد توانایی جدید باشد. با این وجود، همچنان‌که نمودار ۲-۷ نشان می‌دهد، کاهش آگاهی سؤال ناشی از تفاوت ناچیز بین مقدار b و  می‌تواند ناچیز در نظر گرفته شود. برای مثال، یک پهنای bin مساوی با ۴/۰ یعنی، فاصله‌ی بین پارامتر b و  ، تنها، تقریباً ۴% کاهش در بیشینه‌ی آگاهی سؤال در مقایسه با مقدار b و  که کاملاً با یکدیگر برابرند، ایجاد می‌کند.

نمودار ۲-۷: درصد بیشینه‌ی آگاهی سؤال در مقابل فاصله‌ی بین مقدار b و

تعیین یک bin در مورد مدل‌های دو و سه پارامتری، تا حدودی پیچیده‌تر است، و دلیل آن، این است که، آگاهی سؤال به میزان زیادی بوسیله‌ی قدرت تشخیص سؤال تعیین می‌شود (یعنی، مقدار پارامتر a؛ و به‌طورکلی، آگاهی سؤال زمانی‌که a بزرگتر می‌شود، بیشتر می‌شود)؛ درحالی‌که دشواری سؤال (یعنی، پارامتر b) جایگاهی که در آن آگاهی سؤال ایجاد می‌شود را مشخص می‌کند. بنابراین، زمانی‌که، ایده‌ی bin برای طراحی خزانه‌ی سؤال بهینه برای یک برنامه‌ی CAT که از طریق مدل سه پارامتری مدرج شده، به‌کار می‌رود، میزان آگاهی از طریق مقادیر متفاوت a در مقابل، دامنه‌ی معینی از b تعیین می‌شود. برن‌بام^[۱۷۲] ( ۱۹۶۸)، نشان داد که، بیشینه‌ی آگاهی یک سؤال در  ایجاد می‌شود. معادله‌ی (۲-۱۶) این مقدار را محاسبه می‌کند:
(۲-۱۶)
شرح مفهوم “bin” در مدل سه پارامتری
تحت مدل سه پارامتری لوجستیک، مقدار بیشینه‌ی آگاهی یک سؤال از طریق سه پارامتر تعیین می‌شود. یک سؤال با ضریب تشخیص بالا (مقدار a بالا) آگاهی بیشتری نسبت به سؤالی با ضریب تشخیص پایین ایجاد می‌کند. با این وجود، چانگ و یینگ^[۱۷۳] (۱۹۹۹)، نشان دادند که، زمانی‌که برآورد  (  ) از توانایی واقعی آزمودنی (  ) فاصله دارد، میزان آگاهی کمتری در سطح  ایجاد می‌شود. یک سؤال با پارامتر c کوچکتر، آگاهی بیشتری در سطح  بیشینه‌اش ایجاد می‌کند. امّا معمولاً در خزانه‌ی سؤالی که خوب طراحی شده، پارامترهای c سؤالات تغییرپذیری خیلی کمی دارند، به‌طوری‌که، عامل پارامتر c تاثیر کمی روی میزان آگاهی بدست آمده از سؤالات می‌گذارد. بنابراین پارامتر a و b دو عامل اولیه‌ای هستند که روی میزان آگاهی یک سؤال تاثیر می‌گذارد. سؤالاتی که توابع آگاهی مشابهی دارند، دارای پارامترهای a و b مشابهی هستند. این قاعده به ایجاد مفهوم “bin” در شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال منتهی می‌شود. مفهوم “bin” در مدل یک پارامتری به عنوان فواصلی از مقادیر پارامتر b که در آن فواصل، سؤالات مقادیر مشابهی آگاهی در طول دامنه‌ای از سطوح  ایجاد می‌کند. ولی در مدل سه پارامتری، محدوده‌ی “bin” از طریق پارامتر a و b تعیین می‌شود. این “bin” ها از یک طرح پارتیشن‌بندی شده‌ی مشبک بر اساس مقادیر a و b تشکیل می‌شود. همان‌طور که در نمودار ۲-۸ نشان داده‌شده است، هر خانه‌ی مشبک بر اساس دامنه‌ای از پارامترهای a و b مشخص می‌شود، و به عنوان ab-bin نشان داده ‌می‌شود. کل کناری در سرتاسر هر ردیف به صورت a-bin و کل کناری در سرتاسر هر ستون به صورت b-bin مشخص می‌شود. سؤالاتی که درون هر خانه قرار می‌گیرند، بوسیله‌ی پارامترهای a و b مشخص می‌شوند و آگاهی مشابهی در کل دامنه‌ی  دارند و بیشینه‌ی آگاهی آن در اطراف سطح  محدوده‌ی bin می‌باشد که سؤالات در آن قرار می‌گیرند.
نمودار ۲-۸:bin های تعیین شده بر اساس پارامترهای a و b
درصورتی‌که، محدوده‌های b-bin از طریق تقسیم محور  (یا محور پارامتر b)، به فواصل برابر، به‌دست می‌آید، پهنای محدوده‌های a-bin به‌گونه‌ی متفاوتی تقسیم‌بندی می‌شود، زیرا مقدار بیشینه‌ی آگاهی یک سؤال با فرض اینکه پارامتر c ثابت است، متناسب با تابع درجه دوم پارامترهای a می‌باشد.
به عبارت دیگر، لرد (۱۹۸۰)، اثبات کرد که، بالاترین میزان آگاهی که یک سؤال لوجستیک با  و  می‌تواند ایجاد کند، با فرض اینکه پارامتر c ثابت باشد، تابع درجه دومی از پارامتر a می‌باشد. بنابراین، رابطه‌ی بین بیشینه‌ی آگاهی که یک سؤال می‌تواند فراهم کند و پارامتر a، در معادله‌ی (۲-۱۷) نشان داده می‌شود؛ در اصل، معادله‌ی (۲-۱۷) رابطه‌ی بین پارامتر a و بیشینه‌ی آگاهی‌ای که یک سؤال ایجاد می‌کند، را نشان می‌دهد (لرد، ۱۹۸۰).
(۲-۱۷)
معادله‌ی (۲-۱۸) می‌تواند تغییرات بین تابع بیشینه‌ی آگاهی  برای سؤالاتی با پارامترهای a متفاوت را بیشتر نشان ‌دهد:
(۲-۱۸)
با بهره گرفتن از میانگین پارامتر c سؤالات موجود، که حدود ۲/۰ می‌باشد، قسمت ثابت اول فرمول برابر با ۵/۰ بدست می‌آید، بنابراین بر اساس معادله‌ی (۲-۱۹) خواهیم داشت:
(۲-۱۹)
بنابراین، حدود a-bin را که در آن تغییرات پارامترهای a باعث تغییر اندکی در میزان آگاهی می‌شود را می‌توان محاسبه کرد. البته از آنجا که، پارامتر a، به‌طور قراردادی، از صفر بیشتر است، با توجه به مقدار مورد انتظار تغییر آگاهی، می‌توانیم حدود پارامتر a را گام به گام محاسبه کنیم.
نمودار ۲-۹، طرح یا نقشه‌ی bin که براساس یک تغییر ۴/۰ در میزان آگاهی سؤال، زمانی‌که دامنه‌ی b برابر با ۴/۰ و c برابر با ۲۰/۰ است را نشان می‌دهد. هر خانه براساس فواصل پارامتر a و b، حدود ab-bin را مشخص می‌کند. اگر ۴/۰ تغییر کوچکی در میزان آگاهی باشد، بنابراین، ۲۸/۰ نیز تغییر کمی در میزان پارامتر b می‌باشد، bin هایی که بوسیله‌ی هم پارامتر a و هم پارامتر b مشخص می‌شوند، در نمودار ۲-۱۰نشان داده‌شده است.
نمودار ۲-۹: نمونه‌ای از تصویر ab-bin یا ab-block
به زبان ساده‌تر، یک ab-bin از طریق حدود پارامتر b و a به صورت روبرو نشان داده‌می‌شود:  . برای مثال، سؤالاتی با پارامترهای a بین ۸۹/۰ و ۲۶/۱ و پارامترهای b بین ۰ و ۲۸/۰ در ab-bin برابر با  می‌باشند. هنگام انتخاب سؤالاتی که داخل یک bin مانند bin بالا قرار می‌گیرند، می‌توان آنها را به جای یکدیگر انتخاب کرد.
با این وجود، با توجه به توابع b-bins و a-bins تمایزها ایجاد می‌شود. همچنان‌که در بالا خاطر نشان شد، نزدیک‌تر شدن پارامترهای b به سطح  ، حداکثر آگاهی‌ که ایجاد می‌کند و مشخص می‌کند که یک سؤال به چه میزان بهترین عملکرد را دارد. به‌عبارت دیگر، مقدار پارامتر a، میزان آگاهی که یک سؤال در حدود سطح  ‌ایی که خوب عمل می‌کند را تعیین می‌کند. با رویکرد انتخاب سؤال MI، اگر یک سؤال با آگاهی بالا در یک سطح  دردسترس باشد، احتمال انتخاب آن بیش از سؤالاتی با آگاهی پایین خواهد‌ بود. خزانه‌ی سؤالی که به‌طور بهینه طراحی شده ‌است، باید دارای تعداد کافی سؤال در هر b-bin باشد، و این اطمینان را ایجاد کند سؤالاتی با پارامترهای a به اندازه کافی بالا، دردسترس می‌باشد. به‌عبارت‌دیگر، b-bin ها تعداد سؤالات مورد نیاز که در طول سطوح  در محدوده‌ی b-bin خوب عمل ‌می‌کند را محاسبه کند. درون هر b-bin ، a-bins حداکثر تعداد سؤالات با ضریب تشخیص بالا را محاسبه می‌کند. شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال، آرایه‌ای از اعداد صحیح  که به ما می‌گوید چه تعداد سؤال در هر b-bin مورد نیاز است و ماتریس  که هر عنصر  ، بردار صحیح  می‌باشد که نشان می‌دهد حداکثر چه تعداد سؤال در هر ab-bin درون یک b-bin مورد نیاز است. در هر دو مورد B تعداد b-bin و A تعداد ab-bin درون هر b-bin می‌باشد. دلیل این‌که چرا آنها در دو ماتریس متفاوت نوشته ‌می‌شوند این است که  معمولاً مشابه با مجموع  در مرحله‌ی اولیه‌ی طراحی خزانه‌ی سؤال نیست. بعد از شبیه‌سازی CAT،  ها در اثر ab-bin هایی با پایین ترین ضریب تشخیص، برابر با صفر قرار می‌گیرند. تا جایی که  می‌شود و تنها سؤالاتی با بالاترین ضریب تشخیص مورد نیاز برای شبیه‌سازی، در الگو و طرح خزانه‌ی سؤال بهینه قرار می‌گیرند. نمودار تصویری دو ماتریس در نمودار ۱۰-۲ نشان داده‌شده‌است. قسمت a نمودار ۱۰-۲ نشان می‌دهد که چه تعداد سؤال در هر b-bin برای خزانه‌ی سؤال بهینه مورد نیاز است و قسمت b نمودار ۱۰-۲ ab-bin های متفاوت را با رنگ خاکستری متمایز می‌کند و تعداد سؤالات مورد نیاز برای هر ab-bin درون یک b-bin را نشان می‌دهد (گو و ریکیسی، ۲۰۰۷).
نمودار ۲-۱۰: توزیع سؤال براساس b-bins و ab-bins
ایجاد سؤالات بهینه^[۱۷۴]:
کیفیت سؤالاتی که در یک خزانه‌ی سؤال قرار دارد، تعیین کننده‌ی مهمی برای موفقیت برنامه‌ی سنجش انطباقی کامپیوتری (CAT) می‌باشد. برای ایجاد سؤالات بهینه در رویکرد اکتشافی باید از مدل‌هایی برای شبیه‌سازی پارامترهای سؤال استفاده شود. چهار رویکرد براساس ایده‌های گو (۲۰۰۷)، مک برید و وایس^[۱۷۵] (۱۹۷۷)، برای ایجاد خصوصیات بهینه‌ی سؤال وجود دارد. رویکرد اول، روش تصادفی^[۱۷۶] ®، نامیده می‌شود، رویکرد دوم، روش پیش‌بینی^[۱۷۷] (PM)، رویکرد سوم، روش آمیخته‌ی تصادفی و پیش‌بینی^[۱۷۸] (MRP) نامیده می‌شود، درحالی‌که، رویکرد چهارم، روش کمینه‌ی آگاهی تست^[۱۷۹] (MTI) می‌باشد. ایجاد سؤالات بهینه در مدل تک پارامتری با مدل دو و سه پارامتری متفاوت است و نیاز به کاربرد این مدل‌ها ندارد. از این‌رو، این مدل‌ها تنها برای مدل دو و سه پارامتری کاربرد دارند. در زیر ابتدا مفهوم سؤال بهینه در مدل سه پارامتری (که مدل دو پارامتری را نیز در خود جای می‌دهد) شرح داده می‌شود، سپس این سه رویکرد بررسی می‌شود.
روش‌هایی برای ساخت سؤالات در شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال با مدل سه پارامتری لوجستیک ۳PLM
در خلال شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال، این فرض وجود دارد که، هر سؤالی که برای برآورد جدید  ایجاد می‌شود، میزان حداکثر آگاهی‌اش در آن سطح  می‌باشد. بنابراین ab-bin سؤالی که شبیه‌سازی می‌شود، از طریق پارامترهای a و b آن شناخته می‌شود. این مسیر مشابه ایجاد سؤال در شبیه‌سازی مدل ۱PLM می‌باشد، که در آن سؤالی بهینه است که پارامتر b آن به برآورد جدید  نزدیک باشد و در آن سطح بیشترین میزان آگاهی را ایجاد کند. ولی توجه کنید که در مدل سه پارامتری لوجستیک، چنین سؤالی لزوماً سؤالی نیست که نسبت به سؤالات دیگر، حداکثر آگاهی در برآورد جدید  ایجاد کند. این روش شبیه‌سازی سؤال، فرایند شبیه‌سازی را ساده می‌کند، این ساده کردن با درنظر نگرفتن این واقعیت که سؤالاتی که به یک bin تعلق دارند می‌توانند میزان آگاهی بیشتری نسبت به سؤالاتی که به bin دیگری که به سطح  مورد نظر نزدیک است، ایجاد کنند، صورت می‌گیرد. با ‌این‌وجود، با فرض این‌که سؤالات بهینه، سؤالاتی هستند که حداکثر میزان آگاهی در برآورد  ایجاد می‌کند، محاسبه‌ی ab-bin مربوط به سؤالات، معادل با محاسبه‌ی میزان آگاهی‌ایی است که به‌طور تقریبی برای برآورد جدید  مورد نیاز است. واقعیت این است که سؤالات در یک bin، ممکن است میزان آگاهی بیشتری نسبت به سؤالات در bin دیگری ایجاد کنند، این مورد نشان خواهد داد که، پس از شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال تعدیل^[۱۸۰] باید انجام گیرد(گو و ریکیسی، ۲۰۰۷).
ایجاد پارامترهای سؤال در طول فرایند شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال
به‌منظور این‌که، ویژگی‌های بهینه‌ی سؤال، برای یک برنامه‌ی CAT عملیاتی هدف از لحاظ کاربردی مفید و واقع‌بینانه باشد، اطلاعات پیشین برای شبیه‌سازی، تجزیه و تحلیل می‌شوند. اطلاعات پیشین شامل، توزیع‌های پارامترهای سؤالات عملیاتی، رابطه‌ی بین پارامترهای سؤال، اعتبار^[۱۸۱] تست، و برآوردهای توانایی آزمودنی‌ها می‌باشد. روش‌های ایجاد پارامتر سؤال عبارتند از:
روش تصادفی ®
در موقعیتی از آزمون CAT عملیاتی که در آن پارامترهای a و b از لحاظ آماری با یکدیگر همبستگی ندارند و مستقل از یکدیگرند، به‌کار می‌رود. برای ایجاد یک سؤال بهینه، با بهره گرفتن از روش R، گام‌های زیر دنبال می‌شود:
برای یک سؤال خاص،
پارامتر  و  از طریق توزیع‌های هدف مخصوص‌شان ایجاد می‌شوند.
باتوجه به اینکه هم  وهم  درحال حاضر معلوم بودند،  با بهره گرفتن از معادله (۲-۲۱) محاسبه می‌شود، درصورتی که  برآورد جدید توانایی می‌باشد، که در معادله‌ی (۲-۲۰) نشان داده شده است:.
(۲-۲۰)
در نتیجه
(۲-۲۱)
روش مدل پیش بینی^[۱۸۲](PM)
روش PM براین واقعیت استوار است که، پارامترهای a و b به‌طور معناداری با‌یکدیگر همبسته‌اند (چانگ و وندرلیندن، ۲۰۰۳؛ وندرلیندن، اسکرامز^[۱۸۳] و اسچنیپکا^[۱۸۴]، ۱۹۹۹). به‌علاوه، واریانس پارامتر a با افزایش پارامتر b، افزایش می‌یابد، که این مشخص می‌کند که با بهره گرفتن از تبدیلات لگاریتمی، پارامترهای a به‌طور خطی با پارامترهای b مرتبط می‌شوند (گو و ریکیسی، ۲۰۰۷). برای مدل یابی کردن این روابط، پارامتر a برای یک سؤال شبیه‌سازی شده برابر با تابع رگرسیونی تبدیل لگاریتمی پارامتر a  روی پارامتر b می‌باشد (ریکیسی، ۲۰۰۴)، که در معادله‌ی (۲-۲۲) و (۲-۲۳) نشان داده شده است:
(۲-۲۲)
(۲-۲۳)
که  دارای توزیع نرمال می‌باشد. با اضافه‌کردن یک عبارت خطا در تابع رگرسیونی، پراکندگی در پارامترهای a در روش برآورد خزانه‌ی سؤال، بوجود می‌آید. از آنجا که پارامتر c، به‌طور معناداری با پارامتر b همبسته نیست، فرض می‌شود که از توزیع هدف در خزانه‌ی عملیاتی پیروی می‌کند. تابع رگرسیون و پراکندگی پارمترهای c، از طریق پارامترهای که از سؤالات عملیاتی بدست می‌آید، برآورد می‌شود، این پارامترها، برآوردهای واقعی پارامترهای سؤال از یک برنامه‌ی سنجش خاص هستند. در این روش، در طول شبیه‌سازی خزانه‌ی سؤال، سؤالات در سه مرحله ایجاد می‌شوند:
بعد از هر پاسخ، برآورد  ، بدست می‌آید، و این برآورد به عنوان تقریبی از پارامتر b برای سؤال بهینه‌ی بعدی به‌کار می‌رود.
از روی پارامتر b از طریق تابع رگرسیون برآورد شده از روی سؤالات عملیاتی، پیش بینی می‌شود. به منظور محاسبه‌ی پراکندگی در پارامتر a، عدد تصادفی پیش بینی شده از توزیع  به مقدار پیش بینی‌شده اضافه می‌شود، که تابع نمایی طبیعی  ، پارامتر a شبیه‌سازی شده می‌باشد.
پارامتر  را از طریق توزیع هدف ایجاد می‌شود.
پارامتر b دوباره بر اساس معادله‌ی (۲-۲۱) محاسبه می‌شود، تا جایی که، سؤال حداکثر میزان آگاهی در  ایجاد کند.
در روش PM، معمولاً پارامترهای سؤال در دامنه‌ای مشابه با سؤالات عملیاتی قرار می‌گیرند. به احتمال زیادی الگو یا طرح خزانه‌ی سؤال بهینه‌ی بدست آمده، شامل ایجادکننده‌گان سؤالات می‌باشد، که به آسانی می‌تواند ایجاد شود. با این ‌وجود، این طرح، ابتدا روی تطابق پارامترهای b با برآوردهای  ، آزمودنی، توجه دارد. پارامترهای a به‌صورت تصادفی البته، درون یک دامنه‌ی واقعی یا عملی، ایجاد می‌شوند. در این روش، نه میزان آگاهی که یک سؤال می‌تواند ایجاد کند، و نه میزان آگاهی که یک آزمون شبیه‌سازی شده، احتمالاً می‌تواند برای یک آزمودنی فراهم کند، محاسبه نمی‌شود (ریکیسی، ۲۰۰۴، گو و ریکیسی، ۲۰۰۷).
روش آمیخته‌ی تصادفی و پیش‌بینی (MRP)
همان‌طور که نام این روش نیز اشاره می‌کند، MRP، یک روش آمیخته‌ است. قسمت روش تصادفی R آن که در بالا توصیف شد. قسمت روش پیش‌بینی (P)، در اصل، عقیده‌ی مک‌برید و وایس (۱۹۷۶)، را دنبال می‌کند، که در این شیوه، خزانه‌ی سؤال “کاملی” به همراه پارامترهای سؤال بهینه براساس رگرسیون پارامترهای  روی پارامترهای  ، شبیه‌سازی می‌شود.
در این روش برای ایجاد معادله‌ی رگرسیون، ابتدا، همه‌ی سؤالات عملیاتی براساس مقادیر پارامتر  شان به سه گروه تقسیم می‌شوند. سپس، همبستگی بین پارامترهای  و  برای هر سه گروه محاسبه می‌شود؛ اگر نتایج نشان دهد که تنها در یکی از گروه‌های پارامترهای  یا دو گروه از پارامترهای b، از لحاظ آماری همبستگی معناداری بین پارامترهای  و  وجود دارد، در آن گروه‌ها، یک رگرسیون خطی ساده برای پیش‌بینی  توسط  اجرا می‌شود. معادله‌ی رگرسیون می‌تواند به صورت روبرو نوشته شود،  ، که  یک عنصر تصادفی است که از توزیع نرمال (  ) پیروی می‌کند، و  بوسیله‌ی معادله‌ی (۲-۲۴)، که بر اساس ایده‌ی مک‌برید و وایس (۱۹۷۶) می‌باشد، بدست می‌آید:
(۲-۲۴)
برای ایجاد یک سؤال بهینه با بهره گرفتن از رویکرد MRP مراحل زیر دنبال می‌شود:
برای هر سؤال، اگر مقدار  آن، که می‌تواند بوسیله‌ی  در هر مرحله از اجرای آزمون تقریب زده می‌شود، جزء گروهی که در آن همبستگی معناداری بین پارامتر a و b وجود ندارد، بود، برای ایجاد ویژگی‌های سؤال بهینه از روش R که در بالا توصیف شد، استفاده می‌شود. در غیر این‌صورت، برای گروه یا گروه‌هایی که همبستگی معناداری بین پارامتر a و b وجود دارد، روش‌های زیر به‌کار می‌رود:

برنامه ریزی زمانی پروژه شامل دوره ساخت و دوره بهره برداری می باشد:

• • دوره ساخت

تاریخ شروع ساخت پروژه فروردین ۱۳۹۳ می باشد، که شامل آماده سازی زمین و زیربنا است.

• • دوره ی بهره برداری

تعداد سال های بهره برداری ۲۰ سال و زمان پایان عمر پروژه نیز اسفند ۱۴۱۳ می باشد.

• • سال پایه

سال پایه، سالی است که برای محاسبات نقطه سر به سر در نظر گرفته می شود و این سال باید سالی باشد که پارکینگ های کنار جاده، در ظرفیت کامل خود عمل می کند. برای این پروژه، طبق محاسبات انجام گرفته، سال شروع در نرم افزار، اسفند ۱۳۹۴ می باشد.

• • تأمین مالی پروژه: همانطور که گفته شد، پروژه توسط بخش دولتی انجام شده و نیاز به اخذ وام نمی باشد.

- به علت تأمین و سرمایه گذاری طرح توسط بخش دولتی، این پروژه معاف از مالیات می باشد.
الف) هزینه های ثابت سرمایه گذاری

• • زمین

در مورد هزینه خرید زمین، همانطور که پیش تر توضیح داده شده، چون زمین مورد نیاز برای پارکینگ های مذکور در دست دولت است، و بخش دولتی نیز مجری طرح می باشد، و همچنین با توجه به اینکه پروژه مقایسه دو روش در میزان ثابتی از زمین است، هزینه زمین در نظر گرفته نخواهد شد.

• • ماشین آلات و تجهیزات^[۴۱]

در جدول ۳-۱، تجهیزات مورد استفاده در هر پارکینگ آورده شده است. همانطور که گفته شد، هدف از طرح، مقایسه دو روش تأمین روشنائی در پارکینگ های جاده قزوین- رشت می باشد. طبق اطلاعات بدست آمده از اداره کل قزوین – رشت، تعداد ۲۳ پارکینگ در طول مسیر وجود دارد، که از این تعداد ۱۴ پارکینگ آماده بهره برداری و احداث و نصب پایه های روشنائی می باشد. به طور میانگین هر پارکینگ دارای ۲۰۰ متر طول و ۲۰ متر عرض است.
با بهره گرفتن از نرم افزار دیالوکس^[۴۲] ، که نرم افزار مهندسی طراحی روشنائی می باشد، تعداد پایه های روشنائی با سه عرض متفاوت با توجه به موقعیت منطقه جغرافیائی منطقه، زاویه تابش، میزان تابش و … محاسبه شده است. (استفاده از این نرم افزار و حصول خروجی مورد نظر با کمک کارشناسان فنی برق بدست آمده است)
به عبارت دیگر، با طول ثابت ۲۰۰ متر برای هر پارکینگ، سه عرض ۱۰ متر، ۲۰ متر و ۳۰ متر محاسبه شد، که تقریباً نتایج یکسانی بدست آمد. و به ازای هر پارکینگ، با ۴ پایه، میزان روشنائی مورد نظر بدست می آید.
در جدول ۳-۱، تجهیزات مورد استفاده برای هر پارکینگ در طول یک سال آورده شده است، همچنین قیمت های محاسبه شده با توجه به قیمت تمام شده می باشد.
جدول ۳-۱- ماشین آلات و تجهیزات