تابع اخیر شمای کلی توابع مرزی تصادفی بوده و این روش به تحلیل مرزی تصادفی (SFA) موسوم می باشد. منطق ، اقتصادی V,U این است که این دو جمله اخلال تصادفی، قابل تفکیک و دارای خواص متفاوت می باشند.تابع تولید فوق در سال ۱۹۷۷ توسط دو گروه اقتصاددان، همزمان و در دو قاره جهان به ادبیات اقتصادی اضافه گردید(MV, ALS).^[19]
V جمله اخلال معمولی و توضیح دهنده عواملی است که خارج از حوزه کنترل تولید کننده قرار دارد، از قبیل حوادث مساعد و نامساعد خارجی( نظیر خوش شانسی، آب و هوا ، عملکرد ماشین آلات) و همچنین اشتباهات اندازه گیری در آمارها و متغیرهای غیر مهم که از مدل کنار گذاشته شده است. متغیرهای غیر مهمی که از مدل حذف شده، همگی درv مستتر می باشند. این متغیر تصادفی (v) دارای توزیع نرمال بوده و مستقل از U می باشد:
(۵-۲)  ~
چنینی فرضی با توجه به ماهیت تصادفیV و نظریه حدمرکزی (جمله اخلال مجموع تاثیرات گوناگون ، مستقل از یکدیگر می باشد) مورد تائید قرار می گیرد.از طرف دیگر U نشان دهنده عدم کارائی و نماینده مسائلی است که عدم کارائی در تولید از قبیل مهارتهاو تلاش یا عدم تلاش مدیریت و کارکنان، اطلاعات منحصر به فرد یک بنگاه و محدودیت های اطلاعاتی و غیره را در بر می گیرد.تفسیر اقتصادی U که عدم کارائی را تعریف می کند، با تعریف فارل سازگار است. از آنجائیکه کارائی نمی تواند بزرگتر از یک باشد، U بایستی مقادیر یک طرفه را شامل شود. (امامی میبدی، ۱۳۷۹).
اگر Vi>0 محصول مرزی
تابع تولید  Y
اگر V_j<0 محصول مرزی
Yj
Yi
۰ Xi Xj X
نمودار (۲-۷) تابع تولید مرزی تصادفی
توزیع های یکطرفه بسیاری وجود دارند که از بین آنها می توان به توزیع نیمه نرمال اشاره نمود. انتخاب نوع توزیع برای U مهم است زیرا در آن هنگام مدل می تواند بوسیله روش حداکثر راستنمائی (ML) در یک مرحله براساس فرضیات توزیع U,V تخمین زده شود. روش حداکثر راستنمائی ارجح است، زیرا این روش تخمین های کارآمد حدی را برای ضرایب پارامتر (  ) ارائه می نماید.

مدلی که به صورت معادله ۴-۲ نشان داده شد، تابع تولید مرزی تصادفی نام دارد، زیرا مقادیر مختلف محصول به وسیله متغیر تصادفی  مرزبندی شده است. خطای تصادفی(Vi) می تواند مثبت و یا منفی باشد که این موضوع را به کمک نمودار ۲-۲ توضیح خواهیم داد. در این نمودار منحنی مرزی تصادفی با فرض بازدهی نزولی نسبت به مقیاس رسم شده است و در محور افقی، بردار نهاده ها و در محور عمودی بردار محصول در نظر گرفته شده است.
در این نمودار مشاهدات مربوط به عوامل تولید و محصول دو بنگاه J,I نشان داده شده است. بنگاه i ام بقا استفاده از عوامل تولید Xi محصول Yi را تولید می نماید. مقدار عامل تولید و محصول بوسیله X بالای مقدارXi نشان داده شده است . مقدار محصول مرزی تصادفی  بوسیله نماد  مشخص شده است زیرا خطای تصادفی(Vi) مثبت است. همچنین برای بنگاه i ام
بدلیل منفی بودن خطای تصادفی زیر منحنی تابع تولید قرار دارد.لازم به یادآوری است که محصولات مرزی تصادفی Yi و Yj بدلیل قابل مشاهده نبودن Vi و Vj غیر قابل مشاهده هستند. اگر خطاهای تصادفی بزرگتر از اثرات عدم کارایی باشد، آنگاه محصول مشاهده شده در بالای تابع تولید مرزی قرار خواهد داشت. یعنی:
آنگاه Vi > Ui اگر
یعنی قسمت معین مدل مرزی تصادفی  کوچکتر از محصول مرزی تصادفی است. با بهره گرفتن از تکنیک های اقتصاد سنجی می توان جزء تصادفی(Vi) و جزء عدم کارایی فنی (Ui) را تخمین زده و آزمون فرضیه را در مورد این اجزا انجام داد.با تخمین مدل، مقادیر مرزی برای( V-U) بدست می آید. در سالهای اولیه معرفی مدل، تفکیک بخش عدم کارائی (U) و بخش تصادفی (V) در جمله خطای مرکب (V-U) دور از انتظار بود . (امامی میبدی، ۱۳۷۹).
بنابراین در تکنیک های تخمین اولیه تنها برآورد متوسط کارائی تمام بنگاهها اکتفا می گردید. شایان یادآوری است که از نقطه نظر سیاستگذاری، آنچه مهم است اندازه گیری کارائی برای هر یک از بنگاههای نمونه می باشد. بنابراین در سالهای اولیه، استقبال چندانی از آن بعمل نیامد تا اینکه در سال ۱۹۸۲ باارائه راه حل ابتکاری، محاسبه و اندازه گیری عدم کارائی بنگاههای تولیدی و خدماتی به تفکیک، عملی گردید و بدین ترتیب تحولی در محاسبه کارائی و تخمین توابع مرزی بوجود آمد . پیشنهاد این بود که U می تواند بوسیله انتظار شرطی U بر حسب ارزش متغیر تصادفی  پیش بین گردد. مقدار انتظاری این توزیع شرطی می تواند بعنوان یک برآورد U استخراج شود :
(۶-۲)
از آنجائیکه تغییراتی که با توزیع Uبه شرط V- U همراه است، مستقل از تعداد بنگاهها (N) می باشد، بنابراین، این برآوردها نمی توانند برآوردهای کاملاً سازگاری از Uباشند. ولی هنگامیکه داده های قطعی برای تجزیه و تحلیل مورد استفاده قرار می گیرند راه حل بهتری وجود ندارد. تحلیل تابع مرزی تصادفی را روش پارامتریک نیز می نامند، زیرا به منظور تخمین پارامترهای تابع (  ) شکل خاصی از تابع مرزی باید در نظر گرفته شود. شکلهای رایج و پراستفاده، کاب-داگلاس و ترانسلوگ می باشند. (امامی میبدی، ۱۳۷۹).

۲-۱۴ اندازه گیری کارایی به روش تحلیل پوششی داده ها (DEA)

داستان DEA به موضوع رساله دکتری رودس با راهنمایی استاد راهنمایش آقای کوپر بر می گردد که عملکرد مدارس دولتی ایالات متحده آمریکا را مورد ارزیابی قرار داد. این مطالعه منجر به چاپ اولین مقاله درباره معرفی عمومی DEA در سال ۱۹۷۸ گردید. در این سال روش تحلیل پوششی داده ها توسط CCR^[20] با جامعیت بخشیدن به روش فارل به گونه ای که خصوصیت فرایند تولید با چند عامل تولید و چند محصول را ذر بر گیرد، به ادبیات اقتصادی اضافه گردید. این روش که عمدتا به عنوان روش اندازه گیری کارایی در جهان شناخته شده است، در حین اندازه گیری کارایی، نوع بازده نسبت به مقیاس تولید را نیز به تفکیک برای بنگاه ها ارائه می نماید، با پیشرفت و تکامل روش فوق، در حال حاضر DEA یکی از حوزه های فعال تحقیقاتی در اندازه گیری کارایی بوده و به طور چشمگیری مورد استقبال پژوهشگران جهان قرار گرفته است، این روش برای ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی و غیر انتفاعی که اطلاعات قیمتی آنها معمولا در دسترس نیست یا غیر اتکاء است، کاربرد قابل ملاحظه ای دارد. در این روش به جای لفظ تولید کننده به منظور جامعیت بخشیدن، عموما به عنوان واحد تصمیم ساز (DMU)^[21] به کار برده می شود.
این متد DEA که تکنیک برنامه ریزی خطی را به کار می گیرد، از جمله روش های ناپارامتریک تخمین توابع هم مقداری تولید (تولید یکسان) می باشد(امامی میبدی، ۱۳۸۴، ۱۲۳).
به طور کلی تخمین توابع تولید یکسان یا تخمین تابع تولید مرزی به عنوان شاخص استاندارد مقایسه، مورد نیاز هر دو روش اندازه گیری کارایی (DEA و SFA) می باشد. برای اولین بار فارل نحوه بدست آوردن تابع تولید یکسان را از طریق هندسی بدین صورت تشریح نمود که اگر نقاط مشخص شده در شکل (۱-۴) هریک نشان دهنده ترکیب استفاده از عوامل تولید X2 و X1برای تولید یک واحد محصول (Y) در بنگاه های مختلف باشد، با اتصال نقاطی که به محورها و مبدا مختصات نزدیک تر هستند، تابع محدبی بدست می آید که هیچ نقطه ای در زیر آن قرار ندارد، منحنی بدست آمده، تابع تولید یکسان کارا نامیده می شود. اگر برای تولید یک محصول (y) نیاز به بیش از دو عامل تولید (X2 و X1) باشد، ترسیم منحنی تابع تولید یکسان از طریق هندسی بسیار مشکل خواهد بود و در واقع روش تحلیل پوششی داده ها به منظور غلبه بر چنین مشکلی ابداع گشت.
در شرایطی که بنگاه ها برای تولید محصول یا محصولات خود به بیش از دو عامل تولید نیاز داشته باشند، در این مدل هر بنگاه تولیدی با توجه به انواع و میزان عوامل تولیدش به مثابه نقطه ای در فضا در نظر گرفته می شود که ابعاد این فضا توسط تعداد عوامل تولید و مختصات نقطه، توسط میزان استفاده از هر عامل تولید تعیین می شود، آنگاه با انتخاب یک بنگاه تولیدی به عنوان بنگاه مورد بررسی به کمک برنامه ریزی خطی موقعیت این بنگاه تولیدی (نقطه) نسبت به سایر بنگاه ها(نقاط دیگر موجود درفضا) سنجیده می شود. این عمل باید به تعداد بنگاه ها (نقاط) تکرار شود و بنابراین به تعداد بنگاه ها، مدل برنامه ریزی خطی خواهیم داشت.
X₂ /y
A
A
X₂ /y
نمودار (۲-۸) منحنی تولید یکسان کالا
در این مدل بنگاه هایی که بر طبق اصول حداقل هزینه (کارا) فعالیت می نمایند، بر روی تابع تولید یکسان قرار می گیرند و برای آنها میزان کارایی صد در صد اعلام می گردد. برای تحلیل DEA در تخمین تابع تولید یکسان به پیش فرض خاصی در مورد شکل تابع نیازی نیست. این روش کارایی یک بنگاه را نسبت به کارایی سایر بنگاه ها اندازه گیری می نماید. در این محاسبه فرض بر این است که تمامی بنگاه ها رو یا بالای منحنی تولید یکسان قرار دارند.
همانطور که قبلا ذکر شد، شاخص بهره وری در مورد واحدهایی که یک نهاده و یک ستانده را شامل می شود، عبارت است از نسبت ستانده به نهاده، حال اکر در این واحد یا سازمان چند نهاده و چند ستانده وجود داشته باشد، می بایست برای نهاده ها و ستانده ها ضرایبی را تخصیص داد.اما مشکلی که قبلا وجود داشت و لاینحل به نظر می رسید، چگونگی ملحوظ نمودن ضرایب برای این نهاده ها و ستانده ها بود.
مدل CCR در سال ۱۹۷۸ به این علت مشهور گردید که توانست مشکل ضرایب را حل کند، جالب آن که ضرایب بدست آمده در این روش، بیانگر همان قیمت های سایه ای می باشد. مدل CCR پس از تعیین منحنی مرز کارا، مشخص می کند که واحدهای تصمیم ساز در کجای این مرز قرار دارند و برای رسیدن به مرز کارا چه ترکیبی از نهاده ها و ستانده ها را می بایست انتخاب کنند، که این امر میسر نمی شود مگر به وسیله مشخص کردن ضرایب نهاده ها و ستانده ها برای هر واحد. در واقع شاهکار و نقطه عطف مدل فوق این بود که توانست با بهره گرفتن از روش برنامه ریزی خطی ضرایب ذکر شده را محاسبه کند.
چانز، کوپر و رودس (CCR) در سال ۱۹۷۸ مدل خود را بر مبنای حداقل سازی عوامل تولید و با فرض بازده ثابت نسبت به مقیاس ارائه نمودند. در سال ۱۹۸۴ با ملحوظ نمودن فرض بازده متغیر نسبت به مقیاس توسط بانکر، چارنز و کوپر (BCC^[22]) اندازه گیری کارایی به روش DEA بسط یافت.
الف- مدل بازدهی ثابت نسبت به مقیاس (CCR)
روش DEA حالت چند محصولی و چند عامل تولیدی را به صورت ابتکاری، به حالت ساده یک عاملی و یک محصولی تبدیل می نماید. اگر اطلاعات در مورد k عامل و M محصول برای هر کدام از N بنگاه ˊوجود داشته باشد، فرایند محاسبه به صورت زیر خواهد بود:
Max   =
(۱-۲)
به طوریکه :
J=1,2,….N
≤۱
u≥۰ , v≥۰
u یک بردار M×۱ شامل وزن های محصولات و v یک بردار K×۱ شامل وزن های عوامل تولید و
و   ترانسپوزه v و u می باشند. ماتریس x یک ماتریس K×N از عوامل تولید و ماتریس y یک ماتریس M×N از محصولات می باشد. این دو ماتریس نشان دهنده کلیه اطلاعات مربوط به N بنگاه (DMU) خواهد بود.
در رابطه فوق، هدف بدست آوردن مقادیر بهینه U,v می باشد به گونه ای که نسبت کل مجموع وزنی محصولات به مجموع وزنی عوامل تولید (میزان کارایی هر بنگاه) حداکثر گردد، مشروط بر این که، اندازه کارایی هر بنگاه بایستی کوچکتر و یا مساوی واحد باشد. رابطه کسری بالا تعدا بیشماری راه حل بهینه دارد. همچنین این مدل غیرخطی و غیر محدب می باشد. این مشکل بدین صورت برطرف شد که با قرار دادن مخرج کسر مساوی ۱ به مدل برنامه ریزی خطی تبدیل گردید و در ضمن این محدودیت اخیر (۱=uˊxi)نیز به عنوان قید دیگری به مدل اضافه شد. این تبدیل ابتکار عمل روش CCR بود. در این روش مسئله به صورت حداکثر نمودن مجموع وزن های محصول در شرایط نرمالیزه شدن کل مجموع وزن های عوامل تولید و حفظ سایر ثیود تبدیل می شود:
Max   yi
به طوری که:
uˊxi = 1
yi – xi ≤۰ j=1,2,….N (2-2)
۰ , u≥۰
می دانیم که مسئله اخیر را می توان با بهره گرفتن از تکنیک های رایج برنامه ریزی خطی حل نمود، به طوریکه از مزایای تبدیل دوگان به معنی نیاز به قیود کمتر نسبت به روش اولیه (۲-۲) می باشد، به همین دلیل شکل دوگان (۳-۲) برای حل مسئله فوق ارجح می باشد.
در برنامه ریزی خطی عموما تحمیل قیود کمتر، حل مساله را آسانتر می نماید. نکته جالب تر آن که، فرم دوگان در واقع میزان کارایی فنی(   ) برای هر بنگاه را به تفکیک ارائه می نماید:
Min

تعهد شغلی

۰٫۸۸۵

رفتار شهروندی سازمانی

۰٫۸۹۶

۰٫۹۱۳=پایایی کل مولفه­های سازه

جدول ۳-۲ پایائی یا اعتماد پرسشنامه
۳-۵- روش تجزیه و تحلیل داده ­ها
آمار در سه شاخه آمار توصیفی و احتمالات و آمار استنباطی بحث و بررسی می­ شود. احتمالات و تئوری­های احتمال اساسا از دایره بحث ما خارج است. در این تحقیق آمار توصیفی مانند فراوانی، میانگین، واریانس و … نیز آمار استنباطی در نظر گرفته شده ­اند.
۳-۵-۱- روش­های آماری مورد استفاده در پژوهش
تجزیه و تحلیل داده ­ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام می­ شود. آمار توصیفی به توصیف اطلاعات به دست آمده می ­پردازد که این اطلاعات عبارت­اند از ویژگی­های جمعیت شناختی نمونه آماری و تحلیل­های آماری از قبیل شاخص­ های فراوانی و نمودارهای آماری. درحالی­که از آمار استنباطی جهت بررسی فرضیات و تعیین وجود یا عدم وجود رابطه بین متغیرها استفاده می­ شود. برای تحلیل اطلاعات از جداول دو بعدی و آزمون تحلیل واریانس- میانگین و انحراف­معیار( سطح سنجش متغیرها) استفاده گردید. آزمون‌های معناداری، کلموگروف- اسمیرنوف جهت بررسی نرمال بودن و ضرایب همبستگی مرتبط با آزمون‌های پیش­گفته نیز مورد استفاده قرارگرفت. به­عبارتی دیگر به­منظور مقایسه داده‌ها از روش درصدگیری به همراه نمودار و جدول فراوانی داده‌ها استفاده شده است و به­منظور تعیین اثر بین متغیرهای مستقل و وابسته و تعمیم نتایج از تحلیل مسیر و یا مدل­یابی معادلات ساختاری استفاده شد. تحلیل اول به کمک نرم­افزار اس­پی­اس­اس^[۲۷] نسخه ۲۱ و دو تحلیل دوم با بهره گرفتن از نرم­افزار لیزرل^[۲۸] نسخه ۸٫۸، صورت پذیرفت.

فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده ها
مقدمه
محقق پس ازاین­که مسئله تحقیق خود را تعیین کرد و مراحل تعیین روش تحقیق، مشخص­سازی ابزار مناسب جمع­آوری داده ­ها و به کارگیری آن­ها را طی کرد اکنون نوبت آن فرا می­رسد که داده ­های جمع­آوری شده را تجزیه و تحلیل کرده تا تکلیف فرضیه ­های پژوهش را که گزاره­های احتمالی و غیر یقینی بودند معین سازد. برای تجزیه و تحلیل داده ­های جمع­آوری شده و تبدیل آن­ها به اطلاعاتی که با آن­ها بتوان فرضیه ­ها را آزمود باید مجموعه ­ای از قواعد را رعایت کرد و تکنیک­ها و فنون آماری مناسب با داده ­ها را برگزید. به­طورکلی تجزیه و تحلیل داده ­ها را می­توان شامل مراحل زیر دانست:
ویرایش داده ­ها؛
مناسب­سازی سؤال­های بی­پاسخ؛
کدگذاری داده ­ها؛
طبقه ­بندی داده ­ها؛
ایجاد پرونده) فایل داده ­ها (؛
تنظیم برنامه تجزیه و تحلیل؛
در این فصل تجزیه و تحلیل داده ­ها در دو قسمت آمار توصیفی و استنباطی ارائه می­ شود. در آمار توصیفی با بهره گرفتن از فنون آمار توصیفی چون شاخص ­ها و درصدهای فراوانی، جداول و نمودارها به تجزیه و تحلیل جمعیت شناختی نمونه آماری و در آمار استنباطی به وسیله­ نرم­افزار لیزرل و با بهره گرفتن از تحلیل عاملی به برازش و سنجش مدل­های اندازه ­گیری و رتبه ­بندی عوامل موثر بر اساس بارهای عاملی­شان پرداخته می­ شود.
۴-۱- آمار توصیفی
دراین نوع تجزیه و تحلیل، پژوهشگر داده ­های جمع­آوری شده را با بهره گرفتن از شاخص­ های آمار توصیفی خلاصه و طبقه ­بندی می­ کند، به­عبارت دیگر در تجزیه و تحلیل توصیفی، پژوهشگر ابتدا داده ­های جمع­آوری شده را با تهیه و تنظیم جدول توزیع فراوانی خلاصه می­ کند و سپس به کمک نمودار آن­ها را نمایش می­دهد و سرانجام با بهره گرفتن از سایر شاخص­ های آمار توصیفی آن­ها را خلاصه می­ کند. معروف­ترین و پرمصرف­ترین شاخص­ های آمار و توصیفی عبارت­اند از: اندازه­ های مرکزی و پراکندگی.
۴-۱-۱- جنسیت پاسخ ­دهندگان

جنسیت

فراوانی

درصد فراوانی

مرد

۲۶۵

۷۵٫۹%

زن

۸۵

گرایش به کارآفرینی پیش قدمی، و چیزی که بیرکینشاو^[۹۲] (۱۹۹۷) آن را «کارآفرینی پراکنده^[۹۳]»
می نامد، ارتقا می دهد. منظور از کارآفرینی پراکنده دخالت سطوح چند گانه مدیریت در تنظیم و بکارگیری استراتژیهای کارآفرینی است. گرایش به کارآفرینی توسط مدیریت ارشد اعمال یا تحمیل نمی شود، اما منعکس کننده وضعیت استراتژیکی آشکار شده توسط سطوح چند گانه مدیریت است (استیونسون و جریل^[۹۴]،۱۹۹۰).
تعاریف متعددی از گرایش به کارآفرینی ارائه شده است. ویکلاند برای تعریف گرایش به کارآفرینی از یافته های مرز^[۹۵] و براون^[۹۶] بهره می گیرد. از نظر او گرایش به کارآفرینی، گرایش استراتژیک مدیران است که نشان دهنده تمایل مؤسسه در وارد شدن به اقدامات و رفتارهای کارآفرینانه است (ویکلود^[۹۷]،۱۹۹۸).

گرایش به کارآفرینی به شکل گسترده به عنوان گرایش رقابتی کلی شرکت، یا ترکیبی از
گزینش های رقابتی که شرکت ها در صنعتشان استفاده می کنند می تواند باشد (جاکرتون و تس،۲۰۰۶).
از نظر اتوهنس^[۹۸]، جیما^[۹۹] و کو^[۱۰۰]، گرایش به کارآفرینی یک پدیده سازمانی را تشکیل می دهد که منعکس کننده قابلیت مدیریتی شرکت هایی است که به پیشتازی و پیش قدمی های جسورانه برای تغییر چشم انداز رقابتیشان اقدام می کنند تا امتیازاتی را به دست آورند. ادبیات گسترده گرایش به کارآفرینی پیشنهاد می کند که سازمان ها می توانند گرایش به کارآفرینی های مختلفی داشته باشند که در یک طیف قرار می گیرند که حتی ممکن است متضاد باشند. برای مثال شرکت هایی با گرایش دفاعی^[۱۰۱] بیشتر بر اساس ریسک پذیری، جستجوی فرصت و فعالیت های پیشرو به عنوان شرکتهای دفاعی رده بندی
می شوند. در مقابل شرکت های محافظه کار^[۱۰۲]، پیرو و شرکت های کارآفرین واکنشی هستند و جسوریت بیشتری دارند و تحت عنوان شرکت های آینده نگر^[۱۰۳]، شرکت های کارآفرین پیشرو و پیشتاز هستند (اولونتیس و سالاون^[۱۰۴]،۲۰۰۷).
ابعاد کلیدی که یک گرایش به کارآفرینی را مشخص می کند شامل گرایش به فعالیت به شکل مستقل، تمایل به نوآوری و ریسک پذیری، گرایش به جسور بودن در برابر رقبا و پیشتازی در رابطه با فرصت های بازار است. گرایش به کارآفرینی از طریق این ابعاد عملیاتی می شود که هر کدام مستقلاً
می توانند تغییر یابند.
ریسک پذیری انعکاس دهنده قبول عدم اطمینان و ریسک های ذاتی در فعالیت های اصلی است و معمولاً با تعهد منابع برای فعالیت ها و پیامدهای نامطمئن مشخص می شود.
نوآوری شامل گرایش به پذیرفتن خلاقیت، رهبری تکنولوژیکی، تازگی و تحقیق و توسعه در گسترش خدمات، محصولات و فرآیندها می شود.
منظور از پیشتازی یک دیدگاه روبه جلو است که شرکت ها فعالانه در جستجوی شناسایی و پیش بینی فرصت ها هستند تا محصولات جدیدشان را توسعه داده و معرفی کنند تا امتیازات اولین حرکت کننده را به دست آورند.
رقابت جسورانه نشان دهنده تمایل یک شرکت یا مؤسسه برای به چالش کشیدن مستقیم رقبایش و پیشی گرفتن از آن ها است.
منظور از استقلال میزان اختیار و استقلالی است که به یک فرد یا تیم در شرکت داده می شود تا مفاهیم و بینش های کسب و کار را توسعه داده و آن ها را به مرحله عمل برساند. این ابعاد تأثیرات تعدیل کننده متفاوتی روی عملکرد دارند و ممکن است سازمانی سطح نسبتاً بالایی از یک یا تعداد بیشتری از این ابعاد را داشته باشد و در همان زمان سطح پایین تری از ابعاد دیگر را داشته باشد (هیوز و مورگان^[۱۰۵] ، ۲۰۰۶).
دیدگاه گرایش به کارآفرینی تمایل دارد به جای فرهنگ یا گرایش کسب و کار به شکل کلی روی ارتباط بین ساختار سازمان، سبک مدیریت و عملکرد حاصله تمرکز کند (پاونل و لاوسن^[۱۰۶]،۲۰۰۵).
گرایش به کارآفرینی منابع سازمانی را برای ارائه مزیت رقابتی پایدار آماده می کند (زهرا و همکاران^[۱۰۷]،۱۹۹۹). این تأثیر هنگامی مشخص تر است که به عنوان فرهنگ توسط افراد سازمان اتخاذ
می شود و به عنوان یکی از منابع مهم برای عملکرد و کسب مزیت رقابتی پایدار در نظر گرفته شده است (کیا و سیرک^[۱۰۸]،۲۰۰۵).
گرایش به کارآفرینی عملکرد بازار و یا عملکرد مالی بهتر را ایجاد می کند (موریس و کراتکو، ۲۰۰۲).
گرایش به کارآفرینی از شناخت فرصت در بازارهای جدید حمایت می کند. داشتن سطح بالایی از گرایش به کارآفرینی توانایی شرکت را برای شناسایی فرصتها در هر مرحله را مورد حمایت قرار
می دهد. شرکتهایی که گرایش به کارآفرینی دارند، فرصت هایی را از طریق اقداماتشان ایجاد می کنند. به منظور امتیاز گرفتن از این فرصتها آنها اغلب مبنای داراییهایشان را دوباره وضع می کنند (جانتیون و همکاران^[۱۰۹]، ۲۰۰۵).
محققان کارآفرینی از واژه گرایش به کارآفرینی برای توصیف مجموعه ای از فعالیت های نسبتاً یکپارچه استفاده می کنند (ویکلود و سپرد^[۱۱۰]،۲۰۰۳).
گرایش به کارآفرینی به بهبود عملکرد کمک می کند و معیاری است که ابعاد رشد، همچنین عملکرد مالی شرکت را نشان می دهد. ریسک پذیری، نوآوری و پیشتازی، شرکت های کوچک را بالاتر از رقبا قرار می دهند. مزیت رقابتی که از گرایش به کارآفرینی ناشی می شود پایا و قابل حفظ کردن است و ارزش سرمایه گذاری توسط شرکت های کوچک را دارد.
۲-۳-۱- ابعاد گرایش به کارآفرینی
گرایش به کارآفرینی دارای ابعادی است. از نظر بعضی محققان مانند میلر گرایش به کارآفرینی دارای سه بعد- پیشتازی، ریسک پذیری و نوآوری- است. اما از نظر عده ای دیگر گرایش به کارآفرینی پنج بعد دارد، که ابعاد استقلال و رقابت جسورانه را به سه بعد قبلی اضافه می کنند. این ابعاد در سبک ها و رویه های تصمیم گیری اعضای شرکت نفوذ می کنند و اغلب برای ارتقاء عملکرد کارآفرینانه شرکت باهم کار می کنند. در این قسمت به توضیح هر یک از ابعاد پرداخته می شود.
استقلال
استقلال^[۱۱۱] یکی از ویژگی های سیستم اجتماعی است. کلمه استقلال منشأ یونانی دارد و به معنی مستقل بودن، آزاد و رها، خود مختاری، خود سازماندهی، و زندگی کردن مطابق قوانین خود است (جیماندن و همکاران^[۱۱۲]،۲۰۰۵).
در سازمان هایی که آزادی عمل به افراد و تیم ها داده می شود تا خلاقیت خود را اعمال کنند و از ایده های خوب و نوآور پشتیبانی می کنند کارآفرینی اتفاق می افتد. استقلال بعد کلیدی گرایش به کارآفرینی است. همانطور که قبلاً بیان شد استقلال به فعالیت مستقل یک فرد یا تیم در ایجاد یک ایده یا بینش و تلاش برای عملی کردن آن اطلاق می شود. در زمینه سازمانی، به انجام فعالیتها رها از
محدودیت های سخت سازمانی، استقلال گفته می شود. میزان استقلال در شرکت ها با توجه به اندازه و مالکیت یا مدیریت شرکت متفاوت است. مثلاً در شرکتی که تصمیم گیرنده اصلی مالک یا مدیر است، استقلال توسط حقوق مالکیت مورد بررسی قرار می گیرد.
میلر در مطالعات خود دریافت که بیشتر شرکت های کارآفرین رهبران مستقلی دارند. یعنی در شرکت های کوچک، سطوح بالای فعالیت کارآفرینی در ارتباط با مدیران اجرایی است که دارای اختیارات مرکزی قوی هستند و با آگاهی دادن از تکنولوژی و بازارهای جدید به عنوان رهبران دانش در شرکت عمل می کنند.
نکته ای که باید مد نظر قرار گیرد این است که فقط با تغییر ساختار سازمانی مثل تفویض اختیار یا تخت کردن سلسله مراتب سازمانی نمی توان استقلال را در سازمان پرورش داد. شرکت باید استقلال واقعی را به افراد داده و بازیگران کلیدی سازمان را برای اعمال آن تشویق کند. استقلال سازمانی توسط یک فرایند دو مرحله ای مشخص می شود که شامل:
۱- تعریف پروژه ، که توسط اعضای مستقل سازمان انجام می شود.
۲- محرک پروژه، که توسط مبارزانی که تلاشهای استقلال گرایانه را پیگیری می کنند انجام
می شود (باور^[۱۱۳]،۱۹۷۰).
در تعریف پروژه، یک فرصت نوید بخش باید بر اساس اینکه آیا در بازار مورد توجه قرار
می گیرد و چگونه می توان آن را با اهداف استراتژیک شرکت متناسب کرد، توجیه شود. بعدا برای پروژه انگیزه هایی ایجاد می شود که تأثیر اقتصادی و استراتژیکی آن، باید توسط مدیران ارشد که تجربه
پروژه های مشابه را دارند مورد حمایت قرار گیرد.
روشهایی که شرکت ها برای پرورش مؤثر کارآفرینی به وسیله استقلال، مورد استفاده قرار
می دهند، شامل:
- استفاده از واحدهای کاری مستقل برای تشویق تفکر و عمل به شکل مستقل. ایجاد این واحدها به منظور کمک به مدیران و کارمندان است تا وظایف معمول و تکراری محوله خود را کنار بگذارند و رها از فشارها و الزامات شغلی معمول به فعالیت بپردازند.
- سازماندهی مجدد واحدهای کاری برای تشویق پیشقدمی در کارآفرینی. برای این که کارآفرینی در سازمان ترویج پیدا کند، در بعضی موارد سازمان ها باید تفکر مستقل را برای تشویق ایده های جدید مورد تقدیر قرار دهند. علاوه بر این، تغییرات در ساختار هم ممکن است ضرورت داشته باشد.
نکتهای که باید مدنظر داشت این است که ایجاد واحدهای کاری مستقل و و تشویق اقدامات مستقل ممکن است مشکلاتی داشته باشد که اثربخشی آن را دچار مخاطره می کند. مثلاً امکان دارد که که اقدامات مستقل فاقد حمایت و هماهنگی از جانب مدیر بالاتر باشد. عدم تمرکز بیش از حد نیز ممکن است باعث عدم اثربخشی شود، مانند دوباره کاری و هدر دادن منابع در پروژه هایی که عملی شدن آن ها در هاله ای از ابهام قرار دارد.
مالکان کسب و کارهای کارآفرین با بهره گرفتن از بینش برای ایجاد قلمرو و محدوده در کارشان تلاش می کنند. استقلال گرایی آن ها منجر به نشان دادن شخصیت فردی در محیط کار و بیزاری از دستورات سرپرست، و امتناع از اینکه فقط به عنوان یک دنده یا ماشین سازمانی باشند (کراوس و همکاران^[۱۱۴]،۲۰۰۵).
برای ایجاد استقلال، سیاست های توانمند سازی، ارتباطات باز، دسترسی نامحدود به اطلاعات و اختیار برای فکر و عمل بدون دخالت لازم است.
با ایجاد استقلال، مدیران ایمان خود را به توانایی کارکنان نشان می دهند تا وظایفشان را به شکل مؤثری خارج از سر فصل محدودیت های شرکت انجام دهند. استقلال مشارکت کردن در تغییر و درگیر شدن در فعالیت های کارآفرینانه را تشویق می کند. و این فاکتور مهمی برای موفقیت است، زیرا همه فعالیت های کارآفرینی با ید توسط کارکنان انجام شود ، و اگر آنها در انجام فعالیت ها و اقدامات محدود شوند، فعالیت های کارآفرینی احتمالاً با شکست مواجه می شوند.
استقلال محرک عمده انعطاف پذیری است، که خصوصیت مهمی است زیرا شرکت را برای پاسخ فوری به تغییرات محیط توانمند ساخته و علائم بازار را برای ترکیب مجدد و سریع فعالیت ها و اقداماتش می گیرد (کراول و تنسوچس^[۱۱۵]،۲۰۰۱).
انعطاف پذیری وقتی ایجاد می شود که افراد برای بکارگیری سرمایه انسانی خود به شیوه هایی که به سازگاری با تغییر کمک کند آزادی داده می شود. وقتی تغییر برای پیش قدم شدن در پاسخ به تهدیدات و فرصتها لازم باشد، فقدان استقلال احتمالا موجب بی کنشی و عدم فعالیت می شود. استقلال باید انعطاف پذیری بیشتر را در شرکت تشویق کند تا پاسخ فعال و غیر فعال به تغییر تسهیل شود (هیوز و مورگان،۲۰۰۶).
نوآوری^[۱۱۶]
شومپیتر از اولین کسانی بود که بر نقش نوآوری در فرایند کارآفرینی تأکید کرد. از نظر او نوآوری قلب کارآفرینی است.
نوآوری منعکس کننده تمایل شرکت به درگیری و حمایت از ایده های جدید، فرایند های خلاق و تازه است که ممکن است منجر به تولید محصولات/خدمات جدید یا فرایند های تکنولوژیکی می شود.
هنگ^[۱۱۷] بیان می کند: “نوآوری نشانگر تمایل زیاد شرکت به دور شدن از تکنولوژی ها یا رویه های موجود است.” روش های متعددی برای طبقه بندی نوآوری وجود دارد، اما بیشترین تمایز بین نوآوری بازار- محصول و نوآوری تکنولوژیکی است، که مقدمتاً شامل توسعه، مهندسی، تحقیق فرایند و محصول است. و تأکید روی تخصص فنی و دانش صنعت است. تأکید نوآوری بازار- محصول بر روی تحقیق بازار، طراحی محصول، آگهی و ارتقا است. نوآوری جزء مهمی از گرایش به کارآفرینی است و
شیوه هایی که شرکت ها برای به دست آوردن فرصت های جدید دنبال می کنند را انعکاس می دهد.
نوآوری یکی از اجزای اصلی استراتژی کارآفرینانه است و وظیفه مدیریت و اداره آن کاملاً چالش برانگیز است. ابداعات و ایده های جدید باید پرورش یابند، حتی اگر مزایا و منافع مشخص نیست. به هرحال، در جو تغییرات سریع امروز، تولید به شیوه ای مؤثر، همسانی و نوآوری های چشمگیر می تواند یک راه مؤثر برای به دست آوردن مزیت رقابتی باشد.
نوآوری می تواند منبع پیشرفت و رشد بالای شرکت باشد. مشکل اصلی برای شرکت هایی که در نوآوری سرمایه گذاری می کنند، هزینه تحقیق و توسعه (R&D) برای شناسایی محصولات یا فرایندهای جدید است که اگر تلاش ها به نتیجه نرسد، موجب هدر شدن منابع می شود.

-دشت‌ها
کردستان‌ به‌ علت‌ تراکم‌ زیاد کوه‌، فاقد دشت‌های‌ وسیع‌ است‌ و در نواحی‌ مرکزی‌ و غربی‌ دشت‌های‌ کوچک‌ وجود دارد. در برخی‌ نواحی‌ مانند قروه‌، گروس‌، کامیاران‌، مریوان‌ و دیواندره‌ دشت‌های‌ بزرگ‌ و قابل‌ توجه‌ وجود دارند.دشت‌های‌ بزرگ‌ و کوچک‌ حدود ۴۵% از سطح‌ استان‌ را فرا گرفته‌ است( جهاد کشاورزی استان کردستان).
۳-۲-۳- زمین شناسی وژئومورفولوژی استان کردستان
قسمت عمده اى از استان کردستان در پایانه شمال باخترى قلمرو ساختارى رسوبى , سنندج - سیرجان قرار دارد با وجود این بخش کوچکى از جنوب باخترى استان متعلق یه پهنه زاگرس و نیمه شمال خاورى آن به صورت ساختارهاى فروافتاده , متعلق به حاشیه جنوب باخترى ایران مرکزى است به همین رو ساختار زمین شناسى استان تا اندازه اى متنوع مى باشد(انجمن منابع طبیعی استان کردستان).
ناهمواری­های بین شهرستان­های قروه ، بیجار و سنندج با مشخصات ویژه ای از مناطق مجاور خود به خوبی متمایز شده اند.
خطوط اساسی چهره ناخواری دراین واحد را دشت های وسیع هموار تا عارضه دار تشکیل می دهد که به وسیله سدهای کوهستانی احاطه شده اند . سدهای کوهستانی حاشیه جنوب و غربی کردستان جزء واحد سنندج سیرجان محسوب می­ شود واز سنگ­های رسوبی و دگرگونی ساخته شده است . درشمال کوه شاه نشین (۳۳۲۰ متر) و انشعابات آن کردستان را از آذربایجان جدا می­ کند و درمشرق نیز دشت­های کردستان به وسیله دیواره های کوهستانی زنجان محدود شده ­اند .
به استثنای کوه­های اطراف سنندج ، درهمه جای کردستان شرقی ؛ دشت های وسیع به چشم می­خورند این دشت­ها غالبا” به وسیله شبکه نسبتا” متراکمی از شعبه­های قزل اوزن بریده شده ­اند . درنتیجه دشت­های مواج با طول های زیاد از مشخصات عمومی دشت­های نواحی شرقی کردستان به شمار می آیند . مرتفع ترین این دشت­ها ، هوه تو ( ۱۲۲۰ متر ) درشمال سنندج و دشت قروه ( ۱۹۰۰ متر ) میباشند . رود قزل اوزن تقریبا” ازنواحی مرکزی شمال شرقی کردستان می گذرد و با شبکه های گسترده خود آب­های سطحی این ناحیه را به سمت دریای خزر زهکشی می­ کند . چهره دیگرناهمواری­ها در واحد کردستان شرقی گبندهای طاقدیسی با چاله های ناودیسی مجاور می­باشند . عوارض چین خورده عمدتا” از رسوب­های الیگو – میوسن و همچنین نهشته های نئوژن تشکیل شده اند . درقلمرو رسوبهای سست نئوژن ( مناطق شمال غرب بیجار ) طاقدیس­ها به صورت گنبدهای کم ارتفاع پهلو به پهلو با دامنه­های ملایم و یکنواحت درآمده­اند . هرجا طبقات سخت آهک الیگوسن بین رسوب­های سست ظاهر شده ­اند ، درشکل ناهمواری اثر گذاشته وبه صورت صخره های عریان قلل کوهها را ساخته اند(سایت بهانه).
از ویژگی­های دیگر پیکرشناسی این منطقه وجود مخروطه های آتشفشانی است . این عوارض را بیشتر در اطراف بیجار می­توان مشاهده کرد. اصولا” منطقه بیجار یکی از تمرکز گاه­های مهم فعالیت­های آتشفشانی وجوان در ایران بوده است. عمل آتشفشانی دراین منطقه عمدتا” بصورت فوران مرکزی در امتداد یک نوار خطی قوسی شکل موجب تشکیل قلل مخروطی ، سراجوق ، عربشاه ، طهمورث ، ندری و غیره شده است(سایت بهانه).
فلات­های بازالتی از ساخت­های دیگر فعالیت­های آتشفشانی منطقه محسوب می­شوند . این فلات­ها وسعت­های قابل ملاحظه­ای را می­پوشانند. پس از تشکیل گدازه­های بازالتی عمل فرسایش آب­های جاری سنگ­های سست مجاور را از بین برده و درنتیجه بازالت­ها به علت مقاومت بیشتر به صورت فلات­های وسیع ویا کم عرض با سطح هموار و جدار بریده نقش موثر درمنظره زمین پیدا کرده ­اند که عارضه پهنه بازالتی” بان ” بین قروه وبیجار مهمترین نمونه آن می­باشد .
عوارض جنبی ناشی از فعالیت­های آتشفشانی نیز در خورد توجه است. عوارض آتشفشانی به شکل چشمه­های معدنی سبب ایجاد رسوب­های آهکی تراورتن شده که به طور محلی نقش موثری درشکل ناهمواری­ها یافته­اند. عموما” فرسایش آب­های جاری این رسوب­ها را بریده و در نتیجه بقایای آنها بصورت فلات­های تخت ویا تپه ماهوری از مناظر عمده ناهمواری بخصوص درشمال قروه درآمده­اند . یکی از معروفترین چشمه های آهک ساز منطقه ” چشمه های بابا گورگور ” درشمال شرق قروه میباشد(سایت بهانه).
۳-۲-۴- خاک­های استان
خاک­های استان کردستان به لحاظ وضعیت توپوگرافی و خصوصیات فیزیوگرافی در دو منطقه شرق و غرب گسترش یافته است. خاک­های شرق استان عمدتاً عمیق بوده و بر روی دشت­ها و فلات­ها قرار دار دارد و دارای رژیم رطوبتی اردیک است و به سبب وجود سفره های آب زیر زمینی غنی و استحصال آب این مناطق به صورت چاه­های عمیق و نیمه عمیق، محل عمده کاشت عمده محصولات زراعی آبی استان است. خاک­های غرب استان که خاک­هایی کم عمق­تر و بر روی اراضی شیب دار، تپه ماهور و کوهستانی قرار گرفته و دارای رژیم رطوبتی زریک است و به سبب وجود بارندگی بسیار مناسب و وجود جریانات سطحی و سرمنشاء آبخیزهای مهم  کشور دارای پتانسیل خوبی برای تولید محصولات کشاورزی نظیر باغات محسوب می شود. خاک­های مناطق مختلف استان به غیر از مناطق غرب استان (نظیر شهرستان­های مریوان و بانه)  عمدتاً آهکی بوده و دارای مقادیر زیادی کربنات کلسیم تجمع یافته می باشد که به فرم رشته های پراکنده در خاک، دانه های کوچک و بزرگ سخت و یا حتی به صورت لایه های نسبتاً ضخیم و سخت در افق های تحتاتی خاک گسترش دارد. منشاء کربنات کلسیم در این خاک­ها ناشی از مواد مادری آهکی است که در افق های خاک رسوب نموده و در اثر فرآیندهای خاکسازی تحت تاثیر قرار گرفته و در نهایت خاک­های این مناطق را به صورت حاضر بوجود آورده است. PH این خاک­ها قلیایی بوده و در حدود۲/۷-۷/۷ است که عمدتاً به دلیل وجود مقادیر قابل توجه از کربنات کلسیم است. خاک­های استان به غیر از لکه کوچک در منطقه چهار دولی از توابع شهرستان قروه که دارای خاک­های شور و قلیا است بقیه مناطق استان کردستان فاقد مسئله شوری و قلیایی است. بافت خاک­های استان عمدتاً از سنگین تا نسبتاً سنگین متغیر بوده و در سه گروه اصلی خاک­های رسی، رسی لومی و لوم قرار دارد. خاک­های استان کردستان در مناطق زراعی به دلیل کشت و کار مداوم و عدم مدیریت بعد از برداشت و باز نگرداندن بقایای گیاهی حاصل از برداشت و … با فقر مواد آلی مواجه بوده و نیاز است با اعمال مدیریت صحیح و بازگرداندن بقایای حاصل از برداشت و کشت گیاهان تیره لگومینوز و بازگشت آن به خاک، طی چند سال، وضعیت ماده آلی خاک­های استان را بهبود بخشید(سایت بهانه).

۳-۲-۵- پوشش گیاهی
پوشش گیاهی، مخصوصاً مناطق جنگلی یکی از مهمترین و زیباترین جلوه های طبیعی و یکی از جاذبه های توریستی در هر منطقه بشمار می­رود. جنگل­های کردستان قسمتی از جنگل­های قسمت غربی کشور را تشکیل می دهند که از نظر اهمیت پس از جنگل­های شمال در مقام دوم قرار دارند. جنگل­های کردستان در حدود ۳۲۰۰۰۰ هکتار می باشند. مهمترین قسمت این جنگل­ها در قسمت غربی استان و از شمال بطرف جنوب کشیده شده است. بانه و مریوان عضو این مناطق جنگلی می­باشند. درختان مشهور جنگل­های بانه و مریوان عبارتند از: درخت سقز فارسی، بلوط، گردو، گلابی، سیب، آلبالو، بید و درختان متعدد دیگری که در کنار رودخانه ها جلوه گر هستند. این مناطق در فصول سبز سال جلوه بسیار زیبایی دارند. بنابراین از توانایی خوبی برای جذب توریست برخوردارند http://aminfalahatpisheh.mihanblog.com)).
۳-۲-۶- جنگل و مرتع استان
جنگل های استان کردستان که در واقع بخش عظیمی از جنگل­های غرب کشور و زاگرس شمالی را تشکیل می دهد. در حوضه رودخانه های سیروان و زاب و شهرستان های بانه ، مریوان ، کامیاران و بخشی از سنندج گسترش دارد. مساحت جنگل های استان ۳۷۳۳۲۷.۸۱ بوده و شامل جنگل های طبیعی به مساحت ۳۷۱۲۲۷.۳۵ هکتار ( جنگل انبوه ۸۵۷۰۴.۱۹  هکتار، جنگل نیمه انبوه ۱۸۸۸۹۰.۸۲ ، جنگل تنک ۹۵۶۱۱.۲۴ ، بیشه زار ۱۰۲۱.۱۰ ) ؛ جنگل­های دست کاشت ۲۱۰۰.۴۶ هکتار بوده ،  که حدود ۱۲.۹ % سطح استان را تشکیل می­دهد . از نظر قدمت بر اساس بررسی های دیرینه شناسی ، این جنگل­ها حدود ۱۵۰۰۰ سال قدمت دارند و بلوط عنصر اساسی و اصلی جنگل­های استان کردستان است .
از نظر جنگل شناسی این جنگل­ها جزو جنگل­های تیپ مدیترانه­ای ، مناطق معتدل نیمه مرطوب به شمار می­آیند . توده های انبوه جنگل­های حوزه مریوان ، جنگل­های دانه زاد نسبتاً انبوهی هستند که اهمیت تاج پوشش آنها در حفاظت آب و خاک بسیار با ارزش است و گونه­ های غالب این جنگل ها بلوط و بسته وحشی می­باشد( http://www.ksh-frw.ir).
ارزش جنگل­های استان به لحاظ زیست محیطی بوده و نقش مهمی در حفاظت آب وخاک ایفاء و بعنوان بستر توسعه کشاورزی وپیشگیری از سیلاب­ها وفرسایش­های سالیانه اهمیت دارد، که متاسفانه امروزه تخریب منابع جنگلی در اثر عوامل انسانی و طبیعی موجب کاهش تعادل اکولوژیک این اکوسیستم ها شده است .
از کل مساحت  استان ، ۱۲۹۴۳۹۶.۸۳ هکتار آن (مراتع متراکم ۴۳۷۸۵۴.۷۱ هکتار ، مراتع نیمه متراکم ۴۹۴۲۱۲.۰۶ هکتار و مراتع کم تراکم ۳۶۲۳۳۰.۰۶ هکتار) معادل ۴۴.۵۷ % را مراتع با درجات مختلف تشکیل می دهد که ۱.۵ درصد سطح مراتع کشور را شامل می شود . این مراتع ییلاقی بوده و مناطق تحت پوشش آن عمدتاً شمال و جنوب استان می باشد . نمونه این مراتع در سارال ، سرشیو، شاهو و کوهسالان دیده می شود. پوشش گیاهی عمده این مراتع ، گیاهانی از تیره چتریان (کما و جاشیر ) و گندمیان (بروموس، اگروپایرون) و گونه های علفی و خاردار است( http://www.ksh-frw.ir).
۳-۲-۷- کشاورزی استان
بخش کشـاورزی در استان کردستان مجموعه ­ای از پتانسیل­های طبیعی، زیر ساخت های عمرانی­وپایه­ای، ساز و کارهای پشتیبانی و سیاست گذاری و برخاسته از رسوم اجتماعی و فرهنگی کشاورزان و تولید کنندگان این منطقه است.
بر اساس مطالعات جامع توسعه اقتصادی اجتماعی استان کردستان ، واحدهای اراضی که برای زراعت آبی( به شرط تامین آب ) قابلیت دارند، مساحتی حدود ۵۴۰۰ هزار هکتار، واحدهای اراضی برای کاربری دیم ۷۲۰ هزار هکتار ، برای مرتع ۱۸۰۰ هزار هکتار معین شده است و اراضی مرتعی حدود ۱۴۰۰ هزار هکتار و جنگل حدود ۳۲۰ هزار هکتار می باشد، ارقام یاد شده نشان می­دهد که استان با داشتن ۶۲/۱ درصد از زمین های آبی و ۴۶/۹ درصد زمین های کل کشور، در مقایسه با سایر استان ها در کشت آبی رتبه هیجدهم و در کشت دیم رتبه دوم را دارا می باشد و سالیانه ۸۶۰ هزار تن محصولات زراعی تولید می­ شود که معادل ۸۵/۱ درصد کل تولید کشور است. محصولات عمده زراعی استان، شامل غلات، حبوبات، نباتات علوفه­ای و سیب زمینی و محصولات باغی مثل انگور ، توت فرنگی ، گردو و دیگر محصولات باغی ویژه مناطق سردسیری می باشد. توت فرنگی استان کردستان به دلیل مرغوبیت بالای آن، جایگاه خاصی در بازارهای داخلی کشور دارد و به علت ارگانیک بودن آن جایگاه خاصی­می تواند در صادرات غیر نفتی داشته باشد.توسعه کشت محصولات باغی به ویژه مو دیم در اراضی شیب دار و فاقد پتانسیل زراعی در شهرستان های بانه و مریوان که دارای بارندگی قابل توجه­اند،ازویژگی­های دیگر باغبانی استان است (خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)).
جدول (۳ - ۸) سطح زیر کشت محصولات زراعی استان کردستان را در سال ۱۳۸۵ نشان می­ دهد.
جدول (۳-۸) برآورد سطح زیر کشت محصولات زراعی در استان کردستان سال ۱۳۸۵

(شمای۱-۴۳) تشکیل بنزوتیازول ها از N- اتوکسی کربونیل تیوآمید با ۲-آمینوتیوفنول در غیاب کاتالیزگر
مکانیسم واکنش به این صورت پیشنهاد شده است، که نیتروژن ۲-آمینوتیوفنول با حمله نوکلدوفیلی به گروه تیوکربونیل باعث حذف هیدروژن سولفید می شود. با ادامه یافتن واکنش حلقه ی ۵ ضلعی تشکیل شده و در نهایت با حذف اتیل کربامات، بنزوتیازول مربوطه تشکیل می شود.

(شمای۱-۴۴) مکانیسم تشکیل بنزوتیازول ها از N- اتوکسی کربونیل تیوآمید با ۲-آمینوتیوفنول در غیاب کاتالیزگر
۲-آریل بنزوتیازول ها از واکنش ۲-آمینوتیوفنول با β-کلروسینمالدهید در حضور پارا تولوئن سولفونیک اسید تحت شرایط مایکروویو و بدون حلال سنتز شده اند[۱۰۳].

(شمای۱-۴۵) تشکیل بنزوتیازول ها از ۲-آمینوتیوفنول با β-کلروسینمالدهید در حضور پارا تولوئن سولفونیک اسید تحت تابش مایکروویو و بدون حلال
مکانیسم این واکنش، از مکانیسم جانشینی نوکلئوفیلی پیروی کرده و گوگرد جانشین کلر می شود. سپس با حمله ی نیتروژن به پیوند دوگانه کربن-کربن و حذف استالدهید، ۲-آریل بنزوتیازول های مربوطه تشکیل می شود.

(شمای۱-۴۶) مکانیسم تشکیل بنزوتیازول ها از ۲-آمینوتیوفنول با β-کلروسینمالدهید در حضور پارا تولوئن سولفونیک اسید تحت تابش مایکروویو و بدون حلال
از جمله معایب این روش استفاده از کلروسینمالدهید که ماده ی ارزان قیمت و متداولی نبوده و همین طور استفاده از اسید سمی و خورنده پارا-تولوئن سولفونیک اسید به عنوان کاتالیزگر است.
سنتز بنزوتیازول های ۲-استخلافی به وسیله ی روش های متفرقه در اکثر موارد مکانیسم پیچیده ای داشته به طوری که در مسیر واکنش چندین حدواسط تشکیل می شود. در این روش ها اغلب از مواد گران قیمت و کمیاب استفاده شده که از لحاظ اقتصادی و در مقیاس صنعتی مقرون به صرفه نمی باشند.
۱-۷- حذف فلزات سنگین از محلول های آبی
فناوری حذف یون های فلزی از آب های آلوده با بهره گرفتن از جاذب ها و تبادلگر های یونی در سالهای اخیر کاربرد فزاینده ای یافته است. افزایش مصرف آب به دلیل گسترش جوامع بشری و توسعه روزافزون صنایع سبب کاهش منابع آب گردیده و در نتیجه فاضلاب‌ها و پساب‌ها نیز به همان میزان افزایش یافته است. فاضلاب‌ها بر اساس منشأ تشکیل به فاضلاب‌های شهری، کشاورزی و فاضلاب‌های صنعتی تقسیم می‌شوند. شناسایی و پاکسازی مواد شیمیایی سمی امری کلیدی در حفاظت محیط زیست است. آلاینده های سمی مثل یون های فلزات سنگین، به شدت برای ارگانیسم های زنده و محیط زیست خطرناک هستند. یون های فلزاتی مثل سرب عمدتاً در فاضلاب های صنعتی یافت می شوند و از آلاینده های خطرناک زیست محیطی به شمار می آیند.

اختلال های یادگیری و رفتاری در کودکان، صدمه به اندام های کلیه، کبد، قلب و اختلال در سیستم ایمنی از پیامد های آلودگی سرب است [۱۰۴]. سرب باعث آسیب های کبدی و ریوی، فشار خون، از کار افتادن کلیه، نقص جنینی ^[۷]، سرطان زایی و جهش زایی می شود [۱۰۵]. لذا لازم است این آلاینده ها قبل از تخلیه فاضلاب در محیط زیست، حذف شوند. روش های زیادی برای جداسازی یون های فلزات سنگین از پساب ها وجود دارند که از آن میان به جداسازی شیمیایی، فیلتراسیون، جداسازی غشایی، تصفیه الکتروشیمیایی، جذب و تبادل یونی می توان اشاره کرد [۱۰۶].
۱-۸- هدف از پژوهش
در میان ترکیبات هتروسیکل، ترکیبات شامل نیتروژن مانند مشتقات کوئینوکسالین و بنزوتیازول و بنزوکسازول به دلیل فعالیت زیست شناختی آنها ترکیبات مهمی هستند. به دلیل اهمیت این ترکیبات روش­های سنتز مختلفی برای تهیه کوئینوکسالین­ها و بنزوتیازول و بنزوکسازول وجود دارد که اغلب آن روش­ها دارای معایبی از قبیل دمای بالا، بازده­کم، زمان طولانی واکنش و حلال­های خطرناک می­باشند[۱۰۷] در نتیجه برآن شدیم که از کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H برای تهیه مشتقات کوئینوکسالین و بنزوتیازول و بنزوکسازول در شرایط ملایم استفاده کنیم. شناسایی و پاکسازی مواد شیمیایی سمی امری کلیدی در حفاظت محیط زیست است. آلاینده های سمی مثل یون های فلزات سنگین، به شدت برای ارگانیسم های زنده و محیط زیست خطرناک هستند. در نتیجه برآن شدیم که از جاذب نانو اکسید آهن عاملدار شده برای حذف فلزات سنگین از آب استفاده کنیم.

بخش تجربی
۲-۱- دستگاه¬های مورد استفاده
دستگاه‌هایی که در انجام این کار تحقیقاتی مورداستفاده قرار گرفتند عبارتند از:
طیف‌های ^۱H ,¹³C NMR با دستگاه (۴۰۰ MHz) Brucker Avance ثبت شد. مقادیر جابجایی براساس ppm گزارش شدند و ثابت‌های کوپلاژ نیز بر اساس واحد هرتز بیان شدند.
نقاط ذوب محصولات با لوله های موئینه سرباز به کمک دستگاهElectro Thermal 9100 اندازه گیری شدند.
تبخیر حلال به وسیله دستگاه تبخیر در خلاء ROTVAPOR-REB UCHI انجام شد.
طیف‌سنجی تبدیل فوریه مادون قرمز با دستگاه FT-IR, مدل Bruker Vector ثبت شده‌اند.
برای تعیین دمای تخریب از دستگاه آنالیز حرارتی TGA 951 from Du pont با سرعت گرمایی ۱۰ °C/min و تحت اتمسفر نیتروژن استفاده شد.
درصد عناصر کربن، هیدروژن و نیتروژن با بهره گرفتن از دستگاه CHN بدست آمده است.
برای تعیین شکل ذرات از آنالیز میکروسکوپ الکترونی روبشی با طیف سنجی پراش اشعه ایکس SEM-EDS)) مدل VEGA//TESCAN KYKY-EM3200تحت ولتاژ ۲۶ استفاده شد.
طیف های پراش پرتو ایکس XRDبا دستگاه مدل Philips PW 1830   ( Cu و nm 154/0 = طول موج Kα ) ثبت شد.
برای تجزیه و تحلیل ساختاری و خصوصیات شیمیایی نمونه از طیف سنجی پراش انرژی پرتو ایکس (EDS یا EDX) استفاده شد.
سنجش مغناطیسی نمونه ها بوسیله دستگاه VSM مدل Model 7400  ثبت شد.
جهت تعیین پیشرفت واکنش از کروماتوگرافی لایه نازک با ضخامت ۲/۰ میلی‌متر ،اندازۀ دانه های ۳۵ – ۳۰ میکرومتر و شناساگر فلوئورسانس ۲۵۴ نانومتر استفاده شد. جداسازی محصولات با کریستاله کردن مجدد انجام شده است.
۲-۲- مواد مورد استفاده
مواد اولیه از شرکت‌های آلدریچ، فلوکا و مرک خریداری شدند. بازده واکنش‌ها براساس محصولات جداسازی شده بدست آمده است. محصولات حاصل از واکنش ها از طریق مقایسه‌ی طیف‌های IR ، ^۱HNMR ، ^۱۳Cو Mass و نقطه ذوب شناسایی شدند.
کارهای تجربی انجام شده در این پروژه شامل بخش­های زیر می باشد:
سنتز کاتالیزگر نانو اکسید آهن عامل‌دار شده.
سنتز مشتقات کوئینوکسالین در مجاورت کاتالیزگر نانو اکسید آهن عامل‌دار شده.
سنتز مشتقات بنزوتیازول و بنزوکسازول در مجاورت کاتالیزگر نانو اکسید آهن عامل‌دار شده.
سنتز جاذب نانو اکسید آهن عامل‌دار شده.
جذب فلزات سنگین از آب در مجاورت جاذب نانو اکسید آهن عامل‌دار شده.
تهیه کاتالیزگر نانو اکسید آهن عامل‌دار شده
۲-۳-۱- طرز تهیه نانو ذرات مغناطیسی Fe₃O₄
برای تهیه نانو ذرات مغناطیسی اکسید آهن، مخلوط ۴۱/۵ گرم از [FeCl₃. 6H₂O] و ۰۰/۲ گرم از [FeCl₂. 4H₂O] در یک بشر با آب تقطیر شده به حجم ۱۰۰ میلی لیتر رسانده شد. سپس ۲۰ میلی لیتر محلول آمونیوم هیدروکسید ۲۵ درصد در محیط نیتروژن در حالیکه دمای محلول C°۸۰ بود و محلول با سرعت ثابتی هم زده می‌شد، اضافه گردید. ظهور رنگ سیاه نشان دهنده تشکیل نانو ذرات مغناطیسی Fe₃O₄ می باشد. نانو ذرات تشکیل شده توسط یک آهنربای قوی جمع آوری شد، چند مرتبه با آب شسته شده تا بوی آمونیاک کاملا از بین رود. سپس این نانو ذرات در یک آون در دمای C°۶۰ به مدت ۱۲ ساعت خشک شد.
۲-۳-۲- تهیه Fe₃O₄/SiO₂/CPTES