منابع انسانی

آگهی، اخبار(رادیو و تلویزیون) صفحه نخست سایت شرکتها، نشریات دولتی، تصاویر و نقشه ها، ارتباطات بازاریابی، بروشور و کاتالوگ محصولات رقیب، گزارشات و آمارها(جمعیت شناختی)

ارتباط با مشتری، پایگاه داده ها، کتابخانه منابع مرجع
طرح های تجاری کسب و کار، اینترنت، کاتالوگ محصولات، گزارشات، آمارها(بازار، سهم فروش و…)

مستندات و رسانه

سمینارها، رویدادهای بازار

مشاهده گران، جلسات و ملاقاتها، بازدید از سایتها

کانالهای تهیه مختلف که به صورت آرشیو در رسانه ها موجود است

از جمله نقاط قوت این تحقیق، توجه به مقوله مهم منابع آزاد، ارائه راه حل در این تحقیق و استفاده از منابع مختلف برای جامعه این تحقیق است. از جمله نقاط ضعف آن، این تحقیق از لحاظ انتخاب جامعه آماری دارای مشکلاتی است. استفاده از سه تحقیق دیگر نمی تواند دقیقاً جوابگوی نیاز این تحقیق باشد.

دیشمن و کالف(۲۰۰۸)، در تحقیق خود با عنوان، هوش رقبا: یک روش چندفازی برای استراتژی بازاریابی، به جستجوی روشی برای فرموله و ساختاربندی هوش بازاریابی در سازمانها پرداختند. هدف از این تحقیق جستجوی روشی برای فرموله و ساختاربندی هوش بازاریابی در سازمانهاست. پرسشنامه این تحقیق به ۳۰۸۰ شرکت ارسال و ۱۲۸۰ شرکت به آن جواب دادند. جامعه این تحقیق شرکتهای کانادایی و نوع پرسشها، به صورت پاسخ های آری -خیر است.
یافته های این تحقیق نشان می‌دهد که این شرکتها فرهنگ پذیرنده بوده و علاقه زیادی به ایجاد ساختار هوش در سازمانشان دارند، اما تمرینات واقعی برای کسب آن کم است. از جمله نقاط قوت این تحقیق، نمونه گیری به صورت معقول و منطقی صورت گرفته و جامعه آماری مناسب است. همچنین محققان مدلی را برای هوش تعیین کردند . از جمله نقاط ضعف آن این است که تلاش نشده که بیان کنند که چرا شرکت‌ها به این فرهنگ رسیده اند؟پرسشنامه در این پژوهش تنها به صورت آری و خیر است. در این تحقیق بیان نشده که آیا خود مدل نیز از اعتبار کافی برخوردار بوده است. عدم توجه به خصوصیات فردی در این مدل همچنین تلاش برای به دست آوردن یک فرمول ثابت برای هوش از دیگر نقاط ضعف این تحقیق است.
داناوان و دوریس(۲۰۱۰) تحقیقی با عنوان «هوش هیجانی و اثربخشی بازاریابی» انجام داده‌اند. نتایج این تحقیق نشان داد که چنانچه شرکت‌ها، در جهان متحول و پیچیده امروز بخواهند موفق باشندباید بتوانند هوش هیجانی کارکنان واحد خود را بالاخصوص واحد بازاریابی که جزء واحد‌های کلیدی هر شرکت هستند را افزایش داده و همچنین بتوانند بین واحد‌های اصلی یک هماهنگی و یکپارچگی ایجاد کنند. تا از آن طریق بتوانند به اهداف و رسالت‌های اصلی شرکت خود رسیده و اثربخشی واحد خود را افزایش دهند.
امیل (۲۰۱۱) تحقیقی با عنوان نقش هوش هیجانی در توفیق مدیران در امر بازار به بررسی نقش هوش هیجانی در موفقیت یا شکست مدیران پرداخته است. از نظر ایشان هوش هیجانی ابزاری قدرتمند در دست مدیران تصمیم گیرنده بر توفیق بنگاه اقتصادی است به گونه‌ای که حتی EQ از IQ نقش برازنده تری دارد. در این تحقیق مشخص شده است که جنسیت عامل تعیین کننده‌ای در این زمینه نیست اما تجربه مدیریتی و بازار، تحصیلات، طبقه اقتصادی فرد عامل مهمی در این زمینه می‌باشد.
۲-۳-۲.پیشینه تحقیقات داخلی
فاریابی، جلالی کلده و نیکبخت(۱۳۹۰) تحقیقی با عنوان بررسی تأثیر ویژگی‌های فردی بر ایجاد هوش بازاریابی در مراکز علمی و شرکت‌های تولیدی و خدماتی شهر تهران انجام داده‌اند. چکیده این تحقیق به قرار زیر بوده است:
امروزه سازمان‌ها با تغییرات محیطی فراوانی مواجه‌اند. تغییرات آنقدر سریع رخ می‌دهند که اگر سازمان‌ها از پیش، خود را برای مواجهه با آنها آماده نکنند، بقای آنان در خطر خواهد بود. یکی از ابزارهای جدیدی که به سازمان‌ها کمک می‌کند در محیط پرتلاطم امروزی خود را به جایگاهی شایسته برسانند، استفاده از هوش بازاریابی است. از آن جایی که در کشور ما هنوز درک صحیحی از مفهوم هوش بازاریابی وجود ندارد، در بسیاری از کتب و یا محافل علمی کشور، هوش بازاریابی را مترادف با اطلاعات بازاریابی یا تحقیقات بازار، می‌پندارند. بنابراین، هدف این تحقیق، توسعه نظریات در رابطه با هوش بازاریابی و تعیین ویژگیهای فردی موثر بر هوش بازاریابی به منظور دستیابی به مزیت رقابتی پایدار است. در این راستا ابتدا با مرور پیشینه تحقیق مجموعه ای از شاخص های مربوط به هر یک از عوامل فردی مؤثر برهوش بازاریابی در سازمان گردآوری شد، داده‌ها ازطریق پرسشنامه و مصاحبه جمع‌ آوری شد و از تکنیک های کمی و کیفی آماری برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که ویژگی های فردی شامل شخصیت، خلاقیت، انگیزش، هوش و عامل پست سازمانی بر ایجاد هوش بازاریابی در سازمان مؤثر هستند.
علیپور و تقوی سیاهکلی(۱۳۸۹) تحقیقی با عنوان «ویژگیهای فردی و ایجاد هوش بازاریابی در سازمان(مورد مطالعه:سازمان‌های تولیدی و خدماتی و مراکز علمی» انجام داده‌اند. در چکیده این تحقیق چنین آمده است: امروزه موج سوم تغییرات در تجارت جهان آغاز شده است.تغییراتی که بدون شک هوش بازاریابی بسترساز آن می باشد. سازمان‌ها با تغییرات محیطی فراوانی مواجه‌اند. تغییرات آنقدر سریع رخ میدهندکه اگر سازمان‌ها ازپیش، خود را برای مواجهه با آنها آماده نکنند، بقای آنان در خطر خواهد بود.یکی از ابزارهای جدیدی که به سازمان‌ها کمک می‌کند در محیط پرتلاطم امروزی خود را به جایگاهی شایسته برسانند، استفاده از هوش بازاریابی است. ازآنجایی که در کشور ما هنوز درک صحیحی از مفهوم هوش بازاریابی وجود ندارد، در بسیاری از کتب و یا محافل علمی کشور، هوش بازاریابی را مترادف با اطلاعات بازاریابی یا تحقیقات بازار، می پندارند. بنابراین، هدف این تحقیق، تعیین ویژگیهای فردی موثر بر هوش بازاریابی، توسعه نظریات در رابطه با هوش بازاریابی و به منظور دستیابی به مزیت رقابتی پایدار است. مربوط به هریک از عوامل فردی مؤثر بر هوش بازاریابی در سازمان گردآوری شد، داده‌ها از طریق پرسشنامه و مصاحبه جمع آوری شد و ازتکنیک‌های کمی و کیفی آماری برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد.نتایج تحقیق حاکی از آن است که ویژگی‌های فردی شامل شخصیت، خلاقیت، انگیزش، هوش و عامل پست سازمانی بر ایجاد هوش بازاریابی در سازمان مؤثر هستند.
وظیفه دوست و ادیبی فرد(۱۳۹۰) تحقیقی با عنوان «هوش هیجانی عاملی در جهت موفقیت تیم و رهبر تیم» انجام داده‌اند. در چکیده این تحقیق چنین آمده است: مهمترین دارایی یک سازمان نیروی انسانی آنان می‌باشد . کیفیت و توانمندی نیروی انسانی، مهمترین عامل بقا و حیات سازمان بوده و این نیروی انسانی توانمند است که سازمان توانمند را به وجود می‌آورد. سازمان توانمند محیطی است که در آن افراد توانمند در تیم‌های مختلف با یکدیگر همکاری می‌کنند. وجود تیم در سازمان‌ها عاملی در جهت موفقیت سازمان‌ها قلمداد می‌شود بطوریکه اگر این تیم‌ها از هوش هیجانی بالایی برخوردار باشند باعث بهبود عملکرد سازمان و اثر بخشی آن خواهند شد در این مقاله، مزیت هوش هیجانی رهبر به عنوان یک عامل تأثیر گذار بر هوش هیجانی گروه / تیم و در نهایت اثر بخشی سازمان قلمداد شده است و همچنین معیارهایی به منظور آزمایش هوش هیجانی رهبر/ گروه و تیم نیز پیشنهاد گردید است.
سامانی(۱۳۸۹) در تحقیقی با عنوان «نقش هوش هیجانی در بازاریابی نوین» ضمن بررسی این مؤلفه‌هادر بازار کارخانجات تولیدی در تهران به این نتیجه رسیده است که استفاده از هوش هیجانی در تجارت ایده‌ای نوین می‌باشد. در واقع بیشتر مدیران ترجیح می‌دهند برای انجام کارها از مغزشان استفاده کنند تا از قلبشان. نگرانی اصلی آنها آن است که احساس همدلی و دلسوزی با همکاران و مشتریان آنها را از پرداختن به اهداف سازمان دور می کند. سیستم بازاریابی فرایندی کامل است که موجب هماهنگی شرکت با بهترین فرصت‌های بازار می‌شود.
خوشدل مفیدی(۱۳۹۰) تحقیقی باعنوان «رابطه غیرمستقیم هوش هیجانی بر مقاصد کارآفرینی» به بررسی رابطه بین هوش هیجانی و مقاصد کارآفرینی در دانشجویان کارشناسی ارشد پرداخته است . متغیرهای واسطه در این تحقیق خلاقیت، عملکرد پیشروانه و نگرش به کارآفرینی است. جامعه آماری تحقیق حاضر، دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد ودانشگاه گیلان می‌باشد که در این تحقیق ۵۹۲۷ نفر است. حداقل تعداد نمونه توسط فرمول جامعه محدود کوکران مشخص شد. نمونه گیری به کمک روش نمونه گیری تصادفی ساده بدون جای گذاری تعیین شده است و نتایج برمبنای مدل معادلات ساختاری تجزیه تحلیل شد. و روش جمع آوری اطلاعات پرسشنامه بود .به این ترتیب در این تحقیق علیرغم توزیع بیش از۳۵۰پرسشنامه، ۳۲۶پرسشنامه صحیح جمع آوری شد. نتایج نشان می‌دهد خصیصه هوش هیجانی رابطه مثبتی با عملکرد پیشروانه و خلاقیت دارد و همچنین نگرش به کارآفرینی رابطه مثبتی با مقاصد کارآفرینانه دارد.ضمن اینکه که متغیرهای خلاقیت، عملکرد پیشروانه و هوش هیجانی خصیصه‌ای در حدود ۵۰% از متغیر نگرش نسبت به کارآفرینی را تبیین می‌کنند.
صفرزاده، کمالی و بنکدار مازندرانی(۱۳۹۱) تحقیقی با عنوان «هوش هیجانی و اثربخشی بازاریابی کارکنان» انجام داده‌اند. در چکیده این تحقیق چنین آمده است:
امروزه نظریه هوش هیجانی به تبع بالا رفتن ارزش ارتباطات انسانی، رشد بالایی داشته و یکی از مباحث پر طرفدار برای سازمان‌ها و شرکت‌های تجاری است. هوش هیجانی به عنوان یکی از مهمترین مهارت‌های انسانی نقش مهمی را در اثربخشی کارکنان ایفا می‌کند. امروزه روانشناسان علاوه بر توجهی که به تفاوت افراد از لحاظ هوش علمی دارند، هوش هیجانی را نیز به عنوان یک تفاوت عمده بین شخصیت‌های مختلف قلمداد می‌کنند بطوریکه افراد مختلف ممکن است از لحاظ میزان بهره هوش هیجانی متفاوت از یکدیگر باشند و این تفاوت به شیوه‌های گوناگون در زندگی آنها نمود پیدا می‌کند. با توجه به فضای رقابت جهانی و تغییر و تحولاتی که با شتاب در جهان امروز رخ می‌دهد. شرکت‌ها برای حفظ بقا خود دست به اقداماتی می‌زنند یا شرایط را برای اثربخش کردن عملکرد واحد‌ها یا بخش‌های خود مهیا می‌سازند. شرکت‌ها، در جهان متحول و پیچیده امروز موفق خواهند بود که بتوانند هوش هیجانی کارکنان واحد خود را بالاخص واحد بازاریابی که جزء واحد‌های کلیدی هر شرکت هستند را افزایش داده و همچنین بتوانند بین واحد‌های اصلی یک هماهنگی و یکپارچگی ایجاد کنند. تا از آن طریق بتوانند به اهداف و رسالت‌های اصلی شرکت خود رسیده و اثربخشی واحد خود را افزایش دهند.
فصل سوم
روش اجرای تحقیق

۳-۱.مقدمه

بهطور کلی هر پژوهشی در آغاز، در پی طرح مشکل یا مسأله‌ای می‌باشد، مشکل و مسأله‌ای که پرسشهای زیادی را در ذهن پژوهشگر ایجاد می‌کند و موجب پیدایش فرضیه‌هایی می‌شود. پژوهشگر با جمع‌ آوری اطلاعات و آمار مورد نیاز و تجزیه و تحلیل آنها، سعی در ارائه‌ پاسخ برای پرسش‌های پژوهشی و تأیید و یا رد فرضیات مطرح شده‏، دارد. بنابراین جمع‌ آوری اطلاعات و چگونگی تجزیه و تحلیل آنها از اهمیت بالایی برخوردار است و به عنوان یک مقوله ‌از فرایند علمی است، که نظریه‌ها در قالب آمار و ارقام علمی تجلی می‌یابد، ثمره‌ی آن بهصورت کمی جلوه‌گر شده و الگوی نظری پژوهش، قابل سنجش و محاسبه می‌شود. در این فصل نیز به روش‌شناسی پژوهشِ مورد استفاده، پرداخته شده است.
۳-۲.روش تحقیق
این تحقیق از نظر زمان؛ مقطعی، با توجه به هدف آن کاربردی، از نظر عمق تحقیق؛ ژرفانگر، از نظر چگونگی بدست آوردن داده‌های مورد نیاز در زمره تحقیقات توصیفی(غیر آزمایشی) و از دسته تحقیقات پیمایشی بوده و از حیث ماهیت تحقیق، از جمله تحقیقات علّی- مقایسهای است.
۳-۳.طرح تحقیق
طرح تحقیق از دو جهت قابل بررسی است، یکی از جهت برهه زمانی و دیگری از جهت سوگیری تحقیق، از نظر برهه تحقیق از آنجا که روش تحقیق، علّی-مقایسهای می‌باشد، قصد بر آن است تا به مقایسه میزان توفیق دو نوع هوش بازاریابی و هیجانی در امر بازاریابی بنگاه‌های اقتصادی مورد بررسی بپردازد. از نظر سوگیری مطالعاتی، مطالعه حاضر معناداری تفاوت متغیرهای تعیین شده را دنبال می‌کند و محققین، مطالعه مقایسهای را برای چنین موضوعاتی مناسب می‌دانند(تنهایی، ۱۳۷۸ : ۱۰۳-۱۰۰).
این مطالعه از نظرسوگیری مطالعاتی از نوع پیمایشی و علّی-مقایسهای است. در مطالعات علّی- مقایسهای به بررسی تفاوتها، میزان کمبودها، موفقیت‌ها یا شکست‌های حالات، روشها و انوع بین دو یا چند متغیر در یک گروه یا در یک زمینه مورد بررسی قرار می‌گیرد(دواس^[۹۳]، ۱۹۹۷ :۲۰۶).
۳-۴.جامعه‌ی آماری
قوانین علمی باید دارای کلیت باشند تا بتوان آنها را در همه مواردی که موضوع پژوهش در آنها مصداق پیدا می‌کند، بکار برد. بنابراین چنانچه در پژوهش بتوان به همه‌ی مواردی که متناسب با موضوع پژوهش است، دست یافت؛ نیازی به نمونه‌گیری نخواهد بود(هومن،۱۳۸۱ :۶۵).
جامعه آماری در این تحقیق، شامل کلیه مدیران و مسئولان امر بازاریابی در کارخانجات تولیدی و خدماتی در شهرک صنعتی بوعلی همدان در سال ۱۳۹۱ می‌باشد که بر اساس اطلاعات اخذ شده از این مراکز بالغ بر ۱۸۰ نفر بوده است.
۳-۵.واحد تجزیه و تحلیل تحقیق
ویژگیهایی که در یک تحقیق زمینه یابی مورد توجه هستند واحد تجزیه و تحلیل نامیده شده اند از این رو واحد تجزیه و تحلیل در یک تحقیق زمینه‌یابی ممکن است فرد یا ویژگی‌هایی از افراد باشند(دلاور، ۱۳۸۸: ۱۱۲).
واحد تجزیه و تحلیل در تحقیق حاضر کلیه افرادی هستند که در واحدهای اقتصادی موجود در جامعه آماری تحقیق وظیفه بازاریابی بنگاه اقتصادی مزبور را بر عهده دارند که در این پژوهش مشخصاً واحدهای تجزیه و تحلیل مدیران کارخانجات مورد بررسی و نیز مسئولان مختص بازاریابی می باشد.
۳-۶.حجم نمونه
در اغلب تحقیقات، محقق علاقه‌مند است تحقیق خود را به طریقی انتخاب کند که مطمئن شود زیرمجموعه‌ها به عنوان نماینده‌ی جامعه، با همان نسبتی که در جامعه وجود دارند، در نمونه نیز حضور دارند(دلاور، ۱۳۸۰ :۱۰۹).
چون حجم اکثر جامعه‌ها بزرگ است،‌ امکان انجام محاسبه‌های آماری بر اساس کل اعضای جامعه در عمل غیرممکن است. در چنین شرایطی پژوهشگر اقدام به انتخاب نمونه می‌کند. در واقع نماینده باید طوری برآورد و انتخاب گردد که نماینده‌ی کل جامعه باشد. حجم نمونه این پژوهش با بهره گرفتن از فرمول کوکران که در زیر آورده شده است، برآورد شده است. این فرمول و نتیجه محاسبه به قرار زیر است:

N: تعداد کل افراد جامعه آماری n: حجم نمونه پژوهش
t: اندازه متغیر در توزیع طبیعی(توزیع نرمال مربوط به منحنی گاوس)=۹۶/۱
P: درصد توزیع صفت در جامعه=۵/۰ q: درصد افراد فاقد آن صفت در جامعه =۵/۰
d: تفاضل نسبت واقعی صنعت در جامعه میزان تخمین محقق برای وجود آن صفت در جامعه که حداکثر نسبت آن ۰۵/۰ است.بر اساس این فرمول تعداد حجم نمونه‌ی تحقیق برابر با ۱۲۳ نفر مشخص گردیده است.
۳-۷.روش نمونه گیری

دارو، مکمل­های غذایی، بیماری­های واگیردار، استرس
تعریف مفاهیم و اصطلاحات
۱-۷-۱- آپوپتوزیس:
شکل بسیار کنترل شده مرگ سلولی است که بوسیله رخدادهای مولکولی، بیوشیمیایی و ریخت شناسی ویژه مشخص می شود(۱۰). در این پژوهش با اندازه گیری میزان بیان ژن FOXO1 پس از دوره مزمن تمرین به دست خواهد آمد.
۱-۷-۲- FOXO1 :
یکی از پروتئین های گروه forkhead box class O که در همه پستانداران بیان می شود(۱۲). در این پژوهش میزان بیان ژن FOXO1 توسط تکنیک RT-PCR ^[۱۹] اندازه گیری خواهد شد.
۱-۷-۳- زنجیره سنگین میوزین ( MHC ):
بزرگترین پروتئین با فیلامنت ضخیم است، که در حال حاضر مناسب ترین نشانگر تنوع تار عضلانی است(۱۸). در این پژوهش میزان تغییرات ایزوفرم­های ژن MHC (I ، IIA ، IIx و IIB) توسط تکنیک RT-PCR مورد سنجش قرار خواهد گرفت.
۱-۷-۴- تمرین تناوبی با حداکثر سرعت ( SIT )^[20] :
تمرینی است که در مدت ۳۰ ثانیه با تمام شدت صورت می گیرد و بوسیله دور های استراحت غیر فعال ۲-۴ دقیقه جدا می شود(۳). در این پژوهش، به مدت ۱ دقیقه با حداکثر سرعت دویدن بر روی تردمیل حیوان با استراحت های ۲-۴ دقیقه ای، ۶-۱۰ ست در یک جلسه و ۵-۶ روز در هفته برای مدت ۹ هفته(۲۳, ۲۴).

۱-۷-۵- تمرین اکسنتریک^[۲۱] :
هنگامی که گشتاور تولید شده توسط عضله کمتر از گشتاور خارجی باشد(۵). در این پژوهش، دویدن در سراشیبی (۱۶- درجه) روی تردمیل حیوان با سرعت ۱۶ متر بر دقیقه برای ۹۰ دقیقه (۱۸ دور ۵ دقیقه ای که بوسیله ی استراحت های ۲ دقیقه ای مجزا می شود)(۲۵).
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینیه پژوهش
۲-۱- مقدمه
در فصل پیش ساختار کلی پژوهش بیان شد، حال به منظور شناخت بهتر متغیر های ذکر شده، در این فصل به مطالعه و بررسی پروتکل های تمرینی ذکر شده و نیز متغیر های آپوپتوزیس، زنجیره سنگین میوزین MHC و ژن FOXO1 به تنهایی و نیز تحت تاثیر پروتکل های تمرینی می پردازیم. تا هم از جهت نظری و هم از جهت تجربه­ دیگر پژوهشگران به نگاه اجمالی و مبسوطی دست پیدا کنیم.
۲-۲- مبانی نظری
۲-۲-۱- عضله اسکلتی، فعالیت ورزشی و پاسخ سلولی
عضله اسکلتی انسان فراوان ترین بافت بدن انسان به حساب می آید.عضله اسکلتی از بخش­های مختلفی تشکیل شده است، که با توجه به نوع تار­های عضلانی از نظر مکانیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی متفاوت می باشد(۲۶). بافت عضله اسکلتی بسیار تغییر پذیر و انعطاف پذیر است به طوری که قادر است در پاسخ به اختلالات همئوستاز سلولی تغییراتی را در نوع و میزان پروتئین ها به وجود آورد(۲۷). هومئوستاز عضله برای تمامیت و حفظ بدن ضروری است. عضله اسکلتی قابلیت های تطبیقی قابل توجهی را در پاسخ به چنین محرک­هایی از خود نشان می­دهد : فاکتور­های محیطی، مداخلات تغذیه ای، شرایط بارگذاری و فعالیت انقباضی. تمام این تحریکات منجر به تغییر در متابولیسم انرژی و توده عضلانی می­ شود، به خصوص بوسیله­ی تغییر در ترکیب تار عضلانی و تعادل بین سنتز و از بین رفتن پروتئین­­ها(۷). فعالیت ورزشی به عنوان بزرگترین چالش برای همئوستاز کل بدن، تغییرات کوچک گسترده­ای را در سلول­های متعدد، بافت­ها و ارگانها ایجاد می­ کند که اینها پاسخی به فعالیت متابولیکی افزایش یافته عضلات اسکلتی منقبض شده هستند(۲۸). فرایندها­ی پیچیده سازگاری ناشی از فعالیت ورزشی در عضله اسکلتی شامل مکانیسم­های سیگنالینگ ویژه­ای است که شروع­کننده رونویسی توالی­های ژنتیکی DNA هستند و متعاقبا ترجمه کدهای ژنتیکی به یکسری آمینو اسید برای تولید پروتئی­های جدید را قادر می­سازند. انقباضات، افزایش­های زودگذری را در میزان mRNA ایجاد می­ کنند. برای بسیاری از گروه ­های ژنی، معمولا ۳ الی ۱۲ ساعت پس از فعالیت ورزشی به اوج خود می­رسند و در حدود ۲۴ ساعت بعد به سطوح پایه خود باز می­گردند. بنابراین، دورهای مکرر فعالیت ورزشی منجر به افزایش­های حاد در فعالیت ترجمه­ای و سنتز پروتئین متعاقب آن می­ شود. در نتیجه، سازگاری طولانی مدت به تمرین احتمالا ناشی از اثرات تجمعی هر دور فعالیت ورزشی کوتاه مدت است که به سمت تغییر در سطح پایه پروتئین های بخصوص و آستانه­ عملکردی جدید هدایت می­ کند(۲۷).
۲-۲-۲- فعالیت ورزشی
در قرن ۲۱ نداشتن فعالیت بدنی به عنوان چهارمین فاکتور خطر آفرین برای مرگ ومیر در جهان شناخته شده است(۲۹). فعالیت بدنی مناسب و فعالیت ورزشی نقش مهمی را در ترویج سلامتی و تناسب اندام، پیشگیری از بیماریها و معالجه و بازیابی شرایط سلامتی بازی می­ کنند(۳۰).
۲-۲-۲-۱- فعالیت ورزشی تناوبی سرعتی
تمرین تناوبی از ابتدای قرن بیستم در فعالیت­های ورزشی رقابتی مورد استفاده قرار می­گرفته است. این تمرینات را برای اینکه بتوانند سرعت­هایشان را به سرعت مسابقه­شان نزدیک کنند استفاده می­کردند. فعالیت ورزشی تناوبی شکل ناپیوسته­ی فعالیت ورزشی استقامتی است که بوسیله­ی دورهای کوتاه با شدت بالا که توسط دورهای استراحت یا فعالیت با شدت پایین قطع می­شوند، شناخته می­ شود. منطق برنامه تمرینی تناوبی این است که مجموع کل زمان فعالیت ورزشی شدید بیشتر از یک دور فعالیت ورزشی تداومی با همان شدت تا خستگی باشد(۳۱). تمرین تناوبی با شدت بالا (HIT)، در شکل­های گوناگون، امروزه یکی از موثرترین وسیله­ های بهبود عملکرد تنفسی و متابولیکی و همچنین عملکرد فیزیکی ورزشکاران است(۳, ۳۲). با وجود اینکه معنی جامع و کلی برای تمرین تناوبی با شدت بالا (HIT) وجود ندارد، تمرین تناوبی با شدت بالا معمولا به جلسات تکراری فعالیت ورزشی نسبتا کوتاه تناوبی گفته می­ شود که اغلب یا با تمام تلاش و یا در شدتی نزدیک به VO2peak صورت می­پذیرد. بسته به شدت تمرین، یک تلاش ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد، که بوسیله­ی چند دقیقه استراحت یا فعالیت ورزشی کم شدت از دیگر تلاش­ها جدا می­ شود(۳۳, ۳۴). برای استفاده از تمرینات تناوبی با شدت بالا ۹ متغیر تغییر پذیر وجود دارند کهبا تغییر هر یک از آنها می­توان روی پاسخ­های فیزیولوژیکی حاد به تمرین تناوبی با شدت بالا اثر گذاشت. آن ۹ متغیر عبارت­اند از : شدت و مدت تناوبی فعالیت، شدت و مدت تناوبی استراحت، ماهیت فعالیت ورزشی، تعداد تکرار، تعداد ست­ها و همچنین شدت و مدت استراحت بین ست­ها(۳). برای نزدیک به یک قرن است که ورزشکاران از شکل­های کلاسیک تمرین تناوبی با شدت بالا استفاده می­ کنند (تکرارهای ۳۰ ثانیه­ای فعالیت ورزشی که با ۳۰ ثانیه استراحت جئا شده یا ۴-۲ دقیقه دویدن­های تکراری تناوبی با شدت بالا اما زیر بیشینه) اما امروزه موجی از پژوهش­ها علاقه­مند به آزمایش اثرات دویدن­های کوتاه با حداکثر سرعت و تلاش­ های با تمام شدت، هم در رشته­ های میدانی و هم آزمایشگاهی هستند(۴). این شدت ویژه شامل تمرین تکراری سرعتی (Repeated sprint training) که بین ۳ تا ۷ ثانیه طول می­کشد و با دورهای استراحتی که معمولا کمتر از ۶۰ ثانیه است جدا می­ شود، یا تمرین تناوبی سرعتی (Sprint interval training) که برای ۳۰ ثانیه با تمام شدت به طول می­انجامد و بوسیله­ی دوره­ های استراحت غیرفعال ۲ تا ۴ دقیقه جدا می­ شود(۳).
۲-۲-۲-۲- فعالیت ورزشی اکسنتریک
حرکت، فعالیت بدنی و ورزش­ها نیازمند تولید نیرو بوسیله­ی تارهای عضله اسکلتی هستند. این نیرو می ­تواند در حالی که عضلات ثابت هستند یا کوتاهتر می­شوند و یا در طول افزایش می­یابند تولید شود. در اکثر انواع فعالیت بدنی، عضلات بین فعالیت عضلانی ثابت و پویا تغییر می­ کنند. فعالیت های عضلانی پویا می­­توانند به دو گروه فعالیت­های عضلانی کانسنتریک و اکسنتریک تقسیم شوند(۲۶). در طی فعالیت­های اکسنتریک، عضلات کشیده می­شوند در حالی که نیرو تولید می­ کنند. به دلیل اینکه مقاومت خارجی در خلاف جهت کوتاه شدن حرکت می­ کند، طویل شدن رخ می­دهد. انقباض­های طویل شونده سطوح نیروی بزرگتری را نسبت به انقباض­های کوتاه شونده تولید می­ کنند در حالی که واحدهای حرکتی کمتری را مورد استفاده قرار می­ دهند(۶, ۳۵, ۳۶). فعالیت­های اکسنتریک می­توانند به صورت داوطلبانه باشند، مثل زمانی که هالتر را بعد از حرکت جلو بازو پایین می­آوریم یا غیر داوطلبانه باشند، مثل زمانی که شخص از افتادن یک شی سنگین جلوگیری می­ کند. از آنجایی که جا به ­جایی فعالیت اکسنتریک در خلاف جهت فعالیت کانسنتریک استاندارد است، فعالیت­های عضلانی اکسنتریک بعضی اوقات به عنوان کار منفی شناخته می­شوند(۲۶).درون هر حرکتی که انجام می­ شود، عضله آگونیست اغلب (نه همیشه) هر دو بخش انقباض (اکسنتریک و کانسنتریک) را طی می­ کند و به این دلیل انقباض اکسنتریک به عنوان بخش ضروری هر حرکتی در نظر گرفته می­ شود. بویژه به عنوان بخشی از فعالیت ورزشی نیز عمل می­ کنند(۳۷). یک مثال معمول از فعالیت ورزشی اکسنتریک، دویدن در سراشیبی است. هنگامی که ما روی شیب به پایین قدم می­گذاریم، عضله چهارسر منقبض شده میزان تا شدن زانو را بر علیه نیروی جاذبه کنترل می­ کند و در این فرایند عضله تحت یک انقباض اکسنتریک در هر گام قرار دارد(۶). در عمل اکثر عضلات پا برای حمایت از وزن بدن در مقابل جازبه و نیز جذب شک­های وارده به عنوان بخشی از یک چرخه­ی معمولی راه رفتن بصورت اکسنتریکی عمل می­ کنند. در طی دویدن در سراشیبی نقش اکسنتریکی عضلات ضد جاذبه واضح­تر است(۱۵).
۲-۲-۳- پاسخ سلولی
عضله اسکلتی بافتی انعطاف­پذیر است که در پاسخ به اختلالات همئوستاز سلولی قادر به انجام تغییرات در نوع و میزان پروتئین­ها است. فرایند تبدیل سیگنال مکانیکی حاصل از انقباض به رخدادی مولکولی که باعث ایجاد سازگاری در عضله اسکلتی می­ شود، شامل تنظیم مثبت پیام­بر­های اولیه و ثانویه است. این رویداد آغازگر آبشاری از اتفاقات است که منجر به فعالیت و یا سرکوبی مسیرهای سیگنالینگ ویژه­ی بیان ژن ناشی از فعالیت ورزشی و همچنین سنتز یا تخریب پروتئین می­ شود(۲۷). عضله اسکلتی سازگاری بسیار بالایی نسبت به استرس­هایی که روی آن قرار می­گیرد دارد و به آن­ها پاسخ می­دهد. این نیاز­ها و درخواست­ها گوناگون است، از رشد، حفظ ساختار، عملکرد ورزشی شدید تا بهبود آسیب. بعلاوه­ی این پاسخ­های فیزیولوژیکی مثبت، عضله اسکلتی با افزایش سن، استفاده نکردن و بیمار­ها دچار کاهش در جرم و عملکرد می­ شود(۳۸). حال در این بین به بررسی دو مورد از این پاسخ­ها می­پردازیم.
۲-۲-۳-۱- آپوپتوزیس
واژه آپوپتوزیس بوسیله­ی کر^[۲۲]و همکاران معرفی شد تا توصیف کننده یک سری تغییرات مورفولوژیکال معمول باشد که با مرگ سلول­ها در بافت­های گوناگون همراه می­ شود(۳۹). آپوپتوزیس شکل ویژه مرگ سلولی است که نقش مهمی را در توسعه، تنظیم رشد و بیمار­ها بازی می­ کند(۴۰, ۴۱). چندین شاخصه معین آپوپتوزیس شامل: چروک­خوردگی سلولی، اجزای پلاسمایی متورم شده، تراکم کروماتین، تکه تکه شدن DNA به تکه­هایی با سایز اولیگونوکلئوتیدها و تشکیل اجسام آپوپتوتیکی(۴۱, ۴۲). در حین رشد و نمو انسان آپوپتوزیس بصورت معمولی رخ می­دهد و همچنین بعنوان مکانیسم همئوستاتیکی برای حفظ جمعیت سلول­ها در بافت عمل می­ کند. بعلاوه آپوپتوزیس بعنوان یک سیستم دفاعی نیز عمل می­ کند. به عنوان مثال عکس­العمل­های ایمنی یا زمانی که سلول­ها بوسیله­ی بیماری­ها آسیب می­بینند. با این حال شرایط و محرک­های متنوع و وسیعی وجود دارند، هم فیزیولوژیکی و هم پاتولوژیکی، که می­توانند آپوپتوزیس را فعال کنند، لازم و ضروری نیست که تمام سلول­ها در پاسخ به آپوپتوزیس بمیرند. پرتونگاری یا مصرف دارو­هایی که برای درمان سرطان به کار می­روند، همگی منجر به تخریب DNA در برخی از سلول­ها می­شوند که می ­تواند از طریق مسیر وابسته به p53 به سمت مرگ آپوپتوتیک هدایت شود. برخی هورمون­ها از قبیل کورتیکواستروئیدها نیز ممکن است هدایت کننده مرگ آپوپتوتیک در بعضی سلول­ها باشند، با این حال بقیه سلول­ها تاثیر نمی­پذیرند یا حتی تحریک نمی­شنود(۴۳). بر اساس تئوری Ying Yang تمام مواد شامل دو وجه می­باشند. Yin وجه منفی و Yang وجه مثبت است. همزیستی در تعادل این دو وجه، به عنوان کلیدی برای سلامت کلی سیستم بیولوژیکی در نظر گرفته می­ شود. مطابق با این نظریه، به دست آوردن و از دست دادن عملکرد ژن­ها در الگوی آپوپتوتیک هسته، به عنوان اختلال هومئوستاز سلولی مطرح می­ شود که می ­تواند منجر به رخدادهای پاتوژنیک اولیه­ای شود که به بیماری­ها ختم می­ شود. در واقع اکنون شواهد قانع­کننده ­ای وجود دارد که آپوپتوزیس نارسا می ­تواند به عنوان سرطان یا بیماری­های خود ایمنی ظاهر شود و از طرف دیگر مرگ سلولی شتاب گرفته در بیماری­های degenerative حاد و مزمن شرکت می­ کند(۱۲).آپوپتوزیس و نکروزیس مستقل از یکدیگرند همچنین فرایند­هایی که به طور همزمان می­توانند از محرک­هایی همچون دمای بالا، استرس اکسیداتیو، پرتونگاری UV و داروهای ضد سرطان سیتوتوکسیک ناشی شوند نیز از یکدیگر مستقل هستند. آپوپتوزیس فرایند وابسته به انرژی و هماهنگ شده است که شامل فعالیت یک سری از پروتئازهای سیستئینی (caspases) و آبشار پیچیده­ای از وقایع است در حالی که مرگ سلولی از دید نکروزیس شامل بیان ژن نیست و فرایند هدایت شده خارجی مجهولی است که بعد از مرگ سلولی که در غیاب هیچ نوع از متابولیک­های خود شرکت کننده رخ می­دهد اتفاق می­افتد(۴۴). در کل تفاوت­های مشخصی بین مرگ سلولی نکروتیک و آپوپتوتیک وجود دارد که می ­تواند هم مشاهده و هم اندازه ­گیری شود(۱۰). آپوپتوزیس می­توتند بوسیله­ی محرک درونی و بیرونی فعال شود. فاکتورهای بیرونی که به گیرنده­های مرگی که روی سطح بیرونی سلول قرار دارند می­چسبند و رخدادهای سلولی درونی به سمت ترشح مولکول­های مرگ ویژه از درون میتوکندری هدایت می­شوند(۴۱). مسیرهای سیگنالینگ بیرونی که آغازکننده آپوپتوزیس هستند شامل فعل و انفعالاتی با واسطه­ گیرنده­های گذرنده هستند. این­ها شامل گیرنده­های مرگی هستند که عضو خانواده بزرگ ژن گیرنده TNF هستند(۴۵). اعضای خانواده گیرنده TNF دامنه­های بیرون سلولی غنی از سیتئین^[۲۳] را به اشتراک می­گذارند و دارای یک دامنه سیتوپلاسمیک ۸۰ آمینواسیدی هستند که دامنه مرگ خوانده می­شوند(۴۶). این دامنه مرگ نقش قطعی در انتقال سیگنال­های مرگ از سطح سلول به مسیرهای سیگنالی درون سلولی دارد. بهترین لیگاندها و گیرنده­های مرگ مشخص شده و مربوط شامل FasL/FasR، TNF-α/TNFR1، Apo3L/DR3، Apo2L/DR4 و Apo2L/DR5 می­باشد(۴۳). مسیرهای سیگنالینگ درون سلولی آغازکننده آپوپتوزیس شامل گروهی کاملا متفاوت از محرک­های بدون واسطه گیرنده هستندکه سیگنال­های درون سلولی تولید می­ کنند که بطور مستقیم روی اهداف درون سلول عمل می­ کنند.محرک­هایی که آغازگر مسیر درونی هستند سیگنال­های درون سلولی تولید می­ کنند که ممکن است هم بصورت منفی و هم مثبت عمل کنند(۴۳). تنظیم و کنترل رخدادهای آپوپتوتیک درون میتوکندری از طریق پروتئین­های اعضای خانواده Bcl-2 انجام می­گیرد(۴۷). پروتئین سرکوب کننده تومور p53 نقشی قطعی در تنظیم پروتئین­های خانوداه Bcl-2 بازی می­ کند(۴۸). پروتئین­های خانواده Bcl-2 نفوذپذیری عضو­های میتوکندری را کنترل می­کنندو هم به عنوان پیش برنده آپوپتوز می­توانند باشند و هم به عنوان جلوگیری کننده آپوپتوز. برخی از پروتئین­های جلوگیری کننده آپوپتوز شامل Bcl-2, Bcl-x, Bcl-XL, Bcl-XS, Bcl-w, BAG و برخی پروتئین­های پیش برنده آپوپتوز شامل Bcl-10, Bax, Bak, Bid, Bad, Bim, Bik و Blk می­شوند(۴۳). در دهه گذشته، پژوهش­ها نشان دادند که FOXOs نقشی قطعی در فرایندهای سلولی متنوع و گسترده­ای بازی می­ کنند. در هنگام ترجمه، FOXOs ژن­های هدف پایین دستشان را فعال یا سرکوب می­ کنند بدین وسیله نقش مهمی را در تکثیر، آپوپتوزیس، آتوفاژی، متابولیسم، التهاب، تمایز و مقاومت سلولی بازی می­ کنند(۴۹, ۵۰). فاکتورهای رونویسی FOXOs به عنوان تنظیم کننده کلیدی رشد سلول ضروری هستند. پروتئین­های FOXOs آپوپتوزیس را بوسیله­ی تعدیل کردن بیان پروتئین­های BH3-only (BNIP3، Bim) و لیگاندهای گیرنده­های مرگ (TRAIL، FasL) تنظیم می­ کنند که با توجه به توضیحات بالا به روش­های درونی و بیرونی عمل می­ کنند(۱۲). بعد از اینکه عضو ژنی در Drosophila پیدا شد آن را Forkhead یا فاکتور ترجمه خانواده مارپیچ بالدار نامیدند(۵۱). اعضای خانواده یک انقیاد DNAای ۱۰۰ آمینواسیدی بهم فشرده را به اشتراک می­گذارند یا دامنه FOX یک شکل مارپیچ بالدار متصل به DNA را کدگذاری می­ کند(۵۲). بر اساس همولوگ­های موجود در این بخش، ژن­های forkhead به ۱۹ زیر گروه زن­های FOX دسته بندی می­شوند، FOX A – FOX S. در حالی که برخی از آن­ها در انواع بافت­های مختلف بیان می­شوند، برخی دیگر فقط در محدوده های زمانی مکانی مشخص شده بیان می­شوند(۱۲, ۵۳). فاکتور­های رونویسی FOX که متعلق به زیرگروه O هستند (FOXO)، فقط شامل یک عضو در Caenohabdiatis elegans (dauer formation-16) و Drosophila (dFOXO) و چهار عضو (FOXO1,3,4,6) در پستانداران هستند(۱۲). FOXO1 و FOXO3 تقریبا در تمام بافت­ها بیان می­شوند. FOXO4 در عضله اسکلتی، کلیه و بافت روده بزرگ بیان می­ شود در حالی که FOXO6 عمدتا در مغز بیان می­ شود(۴۹).
۲-۲-۳-۲- تغییر فنوتایپ عضله اسکلتی
عضله پستانداران سیستم پویایی است که به محرک­های محیطی پاسخ می­دهد و همچنین ظرفیت قابل توجهی دارد که می ­تواند به سرعت برای تغییرات در نیازهای عملکردی سازگار شود. خاصیت انعطاف­پذیری بالای بافت عضلانی است که منجر به عملکرد موثرتر عضله بر دامنه­ وسیعی از شرایط ضروری برای بقا شده است(۵۴-۵۷). اصول این عملکرد در کنترل عصبی قدرتمند و در انواع تارهای متعدد قابل دسترس درون هر عضله، یافت می­ شود. این تنوع تار­های عضلانی به درجه­ بالای تنوع مولکولی، که ناشی از وجود ایزوفرم­های پروتئین­های متعددی است که در فرایند انقباض دخیل­اند، تنظیم یون کلسیم پویا، آنزیم­ های متابولیسمی بینابینی، گیرنده­های سطح سلولی و عناصر سیتواسکلتون، مربوط می_­شود(۵۴). عضله اسکلتی انسان بافتی است که از بخش­های مختلفی تشکیل شده است، که با توجه به تارهای عضلانی از نظر مکانیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی متفاوت­اند. روش­های متفاوتی برای دسته­بندی تارهای عضله اسکلتی مورد استفاده قرار می­گیرد، که شامل تکنیک­های هیستوشیمیایی، از قبیل لکه­گذاری آنزیم ATPase و اکسیداتیو، اندازه ­گیری انقباضات یا سرعت کوتاه شدن تار و تعیین ایزوفرم­های زنجیره سنگین میوزین بوسیله­ی الکتروفورزیس پروتئین(۲۶). با توجه به پژوهش­های پیشین، دسته­بندی تارهای عضلانی کند و تند وابسته به نوع پروتئین میوزینی است که بیان می­ کنند. میوزین پروتئینی ساختاری و عملکردی است که در سارکومر عضله قرار دارد و زنجیره سنگین میوزین (MHC) عضو ضروری میوزین است(۵۸).نقش اصلی میوزین به عنوان یک موتور مولکولی در فیزیولوژی سلول عضله و وجود چندین ایزوفرم میوزین که به طور گوناگونی در تارهای مختلف توزیع شده ­اند، باعث شده است که میوزین به عنوان بهترین نشانگر برای تعیین نوع تار باشد(۵۶). سرعت و توان تولید شده بوسیله­ی تارهای اشخاص در اصل بوسیله­ی ویژگی­های ایزوفرم­های میوزین تعیین می­ شود(۵۴). مجموع ۱۱ ایزوفرم MHC در عضلات پستانداران بزرگسال مشخص شده است. که برخی از آن­ها به شکل گسترده­ای در عضلات وجود دارند، با نام­های MHCIβ, MHCIIa, MHCIId و MHCIIb (59). در عضله اسکلتی جوندگان بزرگ، پروتئین MHC به شکل چهار ایزوفرم وجود دارد، نوع کند I و انواع تند IIa، IIx و IIb، در حالی که از ایزوفرم­های تند MHC فقط پروتئین­های نوع IIa و IIx در عضله اسکلتی انسان بیان می­شوند(۵۴, ۵۶, ۵۹). گوناگونی در انواع تارها برای دست پیدا کردن به وظایف بخصوص و ویژه ضروری است. به طور معمول، ایزوفرم نوع I کند MHC (MHC-I)، در عضلات وضعی بیان می­شوند، که نقش کلیدی برای عملکرد ضد جاذبه­ای ایفا می­ کنند. این عضلات کند انقباض بوسیله­ی میزان کم سرعت کوتاه شوندگی ماکزیمم شناخته می­شوند اما مقاومت در برابر خستگی را از خود نشان می­ دهند، بنابراین قادر به حفظ فعالیت انقباضی برای دوره­ های زمانی طولانی هستند. در مقابل، MHC-IIb و یا MHC-IIx در میوتارهایی بیان می­شوند که بوسیله­ی سرعت تند انقباضی شناخته می­شوند و در تلاش­ های انفجاری تناوبی شرکت می­ کنند اما قادر به حفظ فعالیت انقباضی در طول زمان نیستند. با این حال ایزوفرم­های MHC به طور متداول به عنوان نشانگر مولکولی برای مشخص کردن انواع تار به کار می­روند(۵۴). تارهای عضلانی ساختار پویایی هستند که تحت شرایط مختلف قادر به تغییر فنوتایپشان هستند، برای مثال فعالیت عصبی عضلانی متغیر، اضافه یا کاهش بار مکانیکی،تمرین ورزشی، نیمرخ­های هورمونی تغییر یافته (بخصوص هورمون­های تیروئیدی) و افزایش سن. تغییرات در ایزوفرم­های MHC به یک طرح کلی تبدیل از تند به کند و از کند به تند تمایل دارد :MHCIIa ↔MHCIId ↔MHCII↔MHCIβ (۵۹).
فعالیت عصبی عضلانی: فعالیت عصبی عضلانی برای شکل دادن فنوتایپ­های تار­های عضلانی بخصوص در طی دوران رشد و همچنین برای حفظ ویژگی­های فنوتایپیشان مهم است. اثر فعالیت عصبی بر فنوتایپ عضلانی در آزمایشات متعدد قطع عصبی نشان داده شده است. در غیاب تغذیه عصبی، عضلات کند به تند و عضلات تند به کند تبدیل می­شوند. لازم به ذکر است که در شرایط قطع عصبی، تحریکات با فرکانس پایین مزمن (CLFS)^[24] منجر به انتقال تند به کند می­شوند، همچنین تحریکات با فرکانس بالا فازیک^[۲۵] منجر به انتقال کند به تند می­شوند(۵۸, ۵۹).
اضافه یا کاهش بار مکانیکی :همانند CLFS، کشش و بار مکانیکی باعث انتقال تند به کند می­ شود اگرچه برخلاف CLFS این روش افزایش فعالیت عصبی عضلانی را نشان نمی­دهد. اثر برداشتن بار مکانیکی روی مدل­های مختلفی از جمله بریدن تاندون، محدود کردن حرکت به موقعیتی کوتاه، بی­حرکت کردن اندام تحتانی و محیط با جاذبه کم برای ایجاد بی­وزنی، مطتلعه شده است. تحت این شرایط عضلات کند به تند تبدیل می­شوند(۵۸, ۵۹).
تمرین ورزشی :سازگاری ایجاد شده توسط فعالیت عصبی عضلانی افزایش یافته ناشی از تمرین ورزشی در عضله از نظر کیفیت مشابه تحریکات بافرکانس کم است ولی از لحاظ کمیت کمتر از آن است. با این حال تمرین ورزشی انتقال تند به کند را در انواع تار­ها و ایزوفرم­های میوزین باعث می­ شود(۵۹).
هورمون­ها :برخی هورمون­ها تاثیر عمیقی بر ترکیب نوع تار عضلات بخصوص می­گذارند. هورمون تیروئید بیشترین اثر را روی فنوتایپ­ تار­های عضله دارد. در کل، کم کاری تیروئید باعث انتقال تند به کند می­ شود، در صورتی که پرکاری تیروئید بصورت عکس عمل می­ کند(۵۸, ۵۹).
افزایش سن :علاوه بر آتروفی عضلانی، پیشنهاد شده است که افزایش سن باعث انتقال تند به کند می­ شود(۵۸, ۵۹).
FOXO1 و تغییر نوع تار: نشان داده شده است که زیرگروه O فاکتورهای رونویسی مارپیچ بالدار forkhead (FOXO)، عملکردهای مختلف سلولی را تنظیم می­ کنند، از جمله: متابولیسم، چرخه سلولی،آپوپتوزیس و آتروفی عضلانی. فعالیت رونویسی FOXO1 بوسیله­ی مکانیسم­های سیگنالینگ گوناگونی تنظیم می­ شود، که شامل فعالیت Akt ناشی از PIK3 است، که بطور مستقیم FOXO را فسفوریله می­ کند و به سمت خروج هسته­ای و غیر­فعال شدن هدایت می­ کند(۶۰). اگرچه نقش فیزولوژیکی FOXO1 در عضله اسکلتی هنوز روشن نیست اما نتایج پیشنهاد می­ کنند که پروتئین FOXO1 انتقال تار کند به تند را تنظیم می­ کند و ظرفیت اکسیداتیو عضله را از طریق جلوگیری از مسیر کلسینرین^[۲۶] کاهش می­دهد(۶۰, ۶۱). FOXO1 در توضیح بیش تنظیمی فاکتور­های مربوط به متابولیسم اسید چرب و افزایش ایزوفرم­های MHC IIB، نقشی کلیدی دارد(۶۱). همچنین FOXO1 به عنوان یک تنظیم­کننده منفی توده عضله اسکلتی و بیان ژن­های مربوط به تار نوع I شناخته می­ شود(۶۲). بعلاوه لازم به ذکر است که فاکتور­های رونویسی FOXO (در اینجا FOXO1) در طی آتروفی عضلانی بیان ژن­های مرتبط با تار نوع I (مثل PGC1-α^[۲۷]) را کاهش می­ دهند که منجر به انتقال فنوتایپ عضله از اکسیداتیو کند به گلیکولیتیک تند می­ شود(۷, ۶۳).
۲-۳- پیشینه پژوهش
۲-۳-۱- فعالیت ورزشی اکسنتریک و آپوپتوزیس
استوپکا^[۲۸] و همکاران (۲۰۰۰) شواهد اولیه را پیرامون پیدا شدن آپوپتوزیس بعد از یک دور فعالیت اکسنتریک در عضله اسکلتی فرد سالم نشان دادند. در مطالعه دیگری که در سال ۲۰۰۳ انجام شد ویلوگبی^[۲۹]و همکارانش گزارش کردند که فعالیت کاسپاز-۳ ^[۳۰] ۶ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت ورزشی اکسنتریک به طور معنی داری بالا رفته است. در یافته­های مشابه که بوسیله­ی پورک^[۳۱]و همکارانش (۲۰۱۱) صورت گرفت، آن­ها افزایش غلظت پروتئین­های آپوپتوزیس میتوکندریایی (Bax، Bcl-2) واقع در خون نمونه­های انسانی را در پاسخ به دور­های مختلف دویدن در سراشیبی (۴۰ دقیقه با ۷۰% میزان اکسیژن مصرفی بیشینه^[۳۲]) نشان دادند(۳۷). سودو^[۳۳] و همکاران (۲۰۰۹) گزارش دادند که انقباض­های اکسنتریک تکراری به طور معنی داری نسبت Bax/Bcl-2 را در عضله درشت نی قدامی موش صحرایی سالم افزایش داد. به طور مشابه فعالیت ورزشی اکسنتریک در عضلات Soleous و EDL^[34] باعث بالا رفتن بیان Bcl-2، Bax و Caspas-3 شده است(۹). در پژوهشی نشان داده شد که شاخص­ های آپوپتوزیس در گروه تمرین کرده بعد از دویدن با سرعت ۱۶ متر بر دقیقه تا خستگی و در شیب منفی ۱۶ بیشتر از موش­های صحرایی گروه کنترل بود(۶۴). پارک^[۳۵] و همکاران (۲۰۱۱) نشان دادند که میزان Bax، ۲۴ ساعت بعد و نسبت Bax/Bcl-2،۲۴ و ۴۸ ساعت بعد از ۳ بار دویدن در سراشیبی ۴۰ دقیقه­ای با ۷۰% VO₂ Max در افراد تمرین کرده، بیشتر از زمان استراحت است(۶۵).
۲-۳-۲- فعالیت ورزشی تناوبی با شدت بالا و آپوپتوزیس
نشان داده شده است که ۵ هفته تمرین تناوبی شدید ۳ دقیقه با ۸۰% VO₂ Max دویدن که با استراحت­های ۳ دقیقه­ای با ۴۰% VO₂ Max برای ۵ روز هفته انجام می­گرفت باعث کاهش میزان آپوپتوزیس نیرومند شده در CD4 lymphocyteهای ایجاد شده بوسیله­ی فعالیت ورزشی هایپوکسیک^[۳۶] شد(۶۶). فریدمن^[۳۷] و همکاران (۲۰۱۲) نشان دادند که پس از دوچرخه سواری تکراری با شدت بالا تغییر معنی­داری در آپوپتوز سلول­های CD8+ رخ نداد(۶۷). همچنین نشان داده شده است که فعالیت ورزشی تناوبی با شدت بالا (۶ دور ۴*۱۵ ثانیه­ای که هر تکرار ۱ دقیقه استراحت و هر دور ۶ دقیقه استراحت داشت) بر میزان TWEAK^[38] در کودکان مبتلا به cyctic fibrosis اثر نگذاشت(۶۸).
۲-۳-۳- فعالیت ورزشی اکسنتریک و تغییر نوع تار عضلانی
هودی^[۳۹]و همکاران (۲۰۱۳) نشان دادند که موش­ها بعد از ۵ جلسه تمرین روی تردمیل با شیب منفی برای ۷۵ تا ۱۳۵ دقیقه در روز، گروه تمرین نسبت به گروه کنترل فنوتایپ عضلانی اکسیداتیو بیشتری را منعکس کرد(۲۰). ذر پژوهشی نشان داده شد که بعد از تمرین اکسنتریک در انسان، درصد تار عضلانی توع I تغییر معنی داری نکرد ولی تارهای نوع IIa افزایش یافتند در حالی که تارهای نوع IIb کاهش معنی داری داشتند(۶۹). در پژوهشی که در سال ۲۰۱۱ توسط کورناچیونه^[۴۰] و همکارانش انجام شد، نشان دادند که موش­های صحرایی که برای مدت ۲۸ روز مورد عمل تعلیق قرار گرفته بودند بعد از ۲۱ روز تمرین دویدن در سراشیبی (منفی ۱۶ درجه با سرعت ۱۷ متر بر دقیقه برای ۶۰ دقیقه) MHCIIa آن­ها افزایش پیدا کرد(۷۰).
۲-۳-۴- فعالیت ورزشی تناوبی با شدت بالا و تغییر نوع تار عضلانی
تمرین تناوبی با شدت بالا (۱۶ تا ۲۶ متر بر دقیقه در ۵ روز هفته و برای مدت ۱۰ هفته) در موش­های صحرایی باعث تحریک افزایش در بیان mRNA قلبی MHC-α شد(۷۱). اگیورا^[۴۱] و همکارانش (۲۰۰۶) نشان دادند که بعد از تمرین تناوبی سرعتی SIT، تغییر تند به کند در ترکیب تار­های عضلات موش­های صحرایی رخ داد(۲۳). لوگینبال^[۴۲] و همکاران (۱۹۸۴) نشان دادند که تغییر نوع تار عضلانی در موش­های صحرایی ناشی از تمرین تناوبی با شدت بالا (۴ دور ۲٫۵ دقیقه با شدت ۵۵ متر بر دقیقه روی شیب ۱۰% که با استراحت­های ۴٫۵ دقیقه­ای جدا می­ شود) هم در جمعیت تند انقباض و هم بین تار­های تند انقباض و کند انقباض عضلات پایین تنه اتفاق می­افتد (از تند به کند)(۷۲).
۲-۳-۵- فعالیت ورزشی و FOXO1
اسلوپک^[۴۳] و همکارنش (۲۰۱۴) نشان دادند که یک دور فعالیت ورزشی به طور معنی­داری باعث افزایش mRNA FOXO1 در موش­ شد ولی تمرین نتایج حاصل از یک دور فعالیت را رد کرد و منجر به کاهش معنی داری در سطح هسته­ای FOXO1 شد(۷۳). پوپوو^[۴۴] و همکارانش (۲۰۱۳) نشان دادند که بیان FOXO1 بعد از فعالیت ورزشی هوازی در عضله افراد تمرین کرده نسبت به افراد تمرین نکرده افزایش می­یابد(۷۴). پوپوو و همکارانش همچنین در سال ۲۰۱۴ نشان دادند که تمرین تناوبی با شدت بالا (۳ دقیقه با ۸۱% آستانه لاکتات + ۲ دقیقه با۱۲۵% آستانه لاکتات برای ۱۰ دور) در مردان باعث افزایش بیان ژن FOXO1 در عضله اسکلتی می­ شود(۷۵). در پژوهشی دیگر نشان داده شد که تمرین استقامتی شنا کردن برای موش­ها باعث کاهش معنی­دار mRNA FOXO1 در عضلات اکسیداتیو کند و گلیکولیتیک تند شد(۶۰). در سال ۲۰۱۴ استفانتی^[۴۵] و همکاران نشان دادند که یک جلسه فعالیت اکسنتریک در انسان باعث تنظیم کاهشی ژن FOXO1 می­ شود(۷۶). با اینحال در پژوهشی که توسط رودییر^[۴۶] و همکاران در سال ۲۰۱۳ انجام شد، تمرین (افراد جوان :۲۴ جلسه ۴۵ دقیقه­ای دوچرخه سواری استقامتی در ۶ هفته که با ۷۰% peak VO₂ قبل از تمرین انجام می­گرفت. افراد مسن :۲۰ جلسه ۴۵ دقیقه­ای دوچرخه سواری استقامتی در ۶ هفته با ۶۰% peak VO₂) اثر معنی­داری روی بیان پروتئین FOXO1 نگذاشت(۷۷).
۲-۴- جمع بندی
با توجه به منابعی که موجود است پژوهش­های کمی پیرامون تاثیر تمرین ورزشی به ویژه تمرین اکسنتریک و تمرین تناوبی سرعتی بر بیان ژن FOXO1 به عنوان معیاری برای آپوپتوزیس و همچنین به عنوان فاکتوری که در تغییر نوع تار عضلانی نقش دارد، انجام شده است. با توجه به همین منابع اندک فرض بر این است که یک جلسه فعالیت ورزشی حاد باعث افزایش بیان ژن FOXO1 می­ شود که به سمت بالا رفتن آپوپتوزیس می­ شود و فعالیت ورزشی مزمن هیچ تغییری در سطح بیان آن نمی­دهد و احتمالا ممکن است حتی باعث کاهش سطح ژن FOXO1 شود. از طرفی با توجه به مبانی نظری و پژوهش­ها پر واضح است که تمرین ورزشی به سمت انتقال نوع تار عضلانی با توجه به ایزوفرم­های مختلف MHC هدایت می­ کند و در این میان بیان ژن FOXO1 نیز بر انتقال نوع تار نیز موثر است، با توجه به نتایج پژوهش­ها از دست رفتن عملکرد FOXO1 می ­تواند در انتقال نوع تار از تند به کند دخیل باشد(۶۰). هنوز آثار تمرینات ورزشی به خصوص تمرین تناوبی سرعتی و تمرین اکسنتریک بر بیان ژن FOXO1 به خوبی مشخص نشده است.

۲-۲۴ دسته بندی انواع وفاداری
در زمینه ی اندازه گیری وفاداری مشتریان دو مبنای معمول وفاداری وجود دارد. یکی از دیدگاه ها که بر اساس مفهوم رفتاری است به تکرار خرید مشتری می پردازد. در این دیدگاه سه معیار “نسبت خرید،توالی خرید و احتمال آن” مطرح می شود. در خصوص علامت تجاری مؤسسه ، میزان احساس تعهد به آن، پیشنهاد علامت تجاری مؤسسه به دیگران و مقایسه ی آن نسبت به علامت تجاری رقیبان پرسش هایی را مطرح می نماید. مگی این دو دیدگاه را در هم ترکیب کرد و چهار نوع وفاداری را به صورت جدول زیر از هم متمایز کرد:

شکل۲-۱۲: انواع وفاداری( یحیایی ایله ای،۱۳۸۴)
۱-وفاداری واقعی: زمانی وجود دارد که مشتریان به طور منظم از سازمان خاصی بخاطر ترجیحات قوی خود خرید نمایند.
۲-وفاداری پنهان: مشتریان وفادار پنهان بر اساس نگرش بالای خود نسبت به سازمان و علامت تجاری آن مشخص می شوند، اما رفتار خرید آن ها مشخص نیست.
۳-وفاداری جعلی: به دلیل اینکه مشتری معتقد نیست که گزینه های موجود متنوع است ،شباهت بسیاری به مفهوم عدم فعالیت و بی علاقگی دارد. در نتیجه مشتریان ممکن است تنها به طور گهگاه وفادار باشند و به راحتی سازمان را با رقیبان عوض کنند.
۴-عدم وفاداری: در موقعیت هایی که نگرش نسبی مشتری و نیز رفتار تکرار خرید وی در سطح پایینی باشد، با عدم وفاداری مواجهیم.(یحیایی ایله ای،۱۳۸۴).
۲-۲۵ معیارهای تشخیص و بخش بندی مشتریان از نظر نوع وفاداری
کاتلر الگوهای وفاداری مصرفی را یک معیار بخش بندی بازار می داند. او می گوید: مصرف کنندگان نسبت به برندهای مختلف، فروشگاه ها و یا حتی شرکت ها وفاداری متفاوتی دارند. او بر حسب وضعیت وفاداری، خریداران را به چهار گروه تقسیم بندی کرد:
وفاداران یکپارچه: مصرف کنندگانی هستند که همیشه یک برند را می خرند. بنابراین یک الگوی خرید الف،الف،الف،الف،الف،الف ممکن است نشانگر این باشد که مصرف کننده نسبت به برند الف وفاداری وصف ناپذیری دارد.

وفاداران انشعابی: مصرف کنندگانی هستند که نسبت به دو یا سه برند مختلف وفادارند. الگوی خرید ،الف،الف،ب،ب،الف،ب نشانگر آن است که وفاداری مصرف کننده میان الف و ب تقسیم شده است. این گروه افراد سریعاً در حال افزایش اند. اینک بیشتر افرادی که از لحاظ ذهنی مشابه یکدیگرند ،مجموعه ای از برندهای پذیرفته شده و رایج را می خرند.
وفاداران انتقالی: مصرف کنندگانی هستند که وفاداری شان از یک برند به سوی برند دیگر در تغییر است. الگوی خرید الف،الف،الف،ب،ب، مبین آن است که مصرف کننده وفاداری خود را از برند الف به ب تغییر داده است.
تغییر دهندگان: مصرف کنندگانی هستند که نسبت به یک برند هیچ گونه وفاداری خاصی نشان نمی دهند. الگوی خرید الف،ج،د،ب،ه،ب مبین یک مصرف کننده غیر وفادار است. مصرف کننده ای که یا به دنبال قیمت فروش پایین تر است( یعنی برند مورد علاقه خود را در حراجی می خرد)، یا به دنبال تنوع است( یعنی در هر بار خرید به دنبال برند متفاوتی است)(کاتلر،۱۳۸۵، ۲۹۷-۲۹۸).
برای تشخیص وفاداری مشتریان معیارهایی وجود دارد که عبارتند از:
ترجیح دادن مارک تجاری با رضایت و خشنودی مشتری تأثیر متقابل دارد و روی وفاداری رفتاری مشتریان تأثیر می گذارد و بر اساس سهم از کیف پول مشتری محاسبه می شود.
قصد و نیت برای خرید مجدد: محققین از دیرباز از اهداف و مقاصد خرید مجدد برای کمک به پیش بینی رفتار خرید در آینده استفاده کرده اند.
هدف برای توصیه کردن: قصد و نیت برای توصیه، بهترین واحد اندازه گیری برای پیش بینی نه تنها رفتار توصیه کردن مشتریان بلکه همچنین رفتار برای خرید آن ها می باشد.
توصیه های مشتری: توصیه های مشتری نشان می دهند که آیا پاسخ دهنده واقعاً شرکت یا مارک تجاری را به فرد دیگر توصیه می کند یا نه.
روند خرج کردن: یک ضرب المثل مشهور در رشته ی بازاریابی وجود دارد که رفتار مشتری پیشین، یک پیش بین نسبتاً خوب برای رفتار مشتری آینده خواهد بود. این عقیده مطرح می باشد که این روش اندازه -
گیری به بهترین وجه می تواند رفتار وفاداری آتی مشتریان و در نهایت رشد شرکت را پیگیری کند ،بنابراین بر معیارهای دیگر فائق می آید(کینینگهام و همکاران^[۱۲۹]،۲۰۰۷، ۳۶۴-۳۶۵).
۲-۲۶ رابطه بین وفاداری و رضایت مشتری
صاحبنظران بر این باورند که وفاداری و رضایت مشتری دارای رابطه نامنظم و نا مشخصی می باشند. اگرچه اغلب مشتریان وفادار راضی هستند اما رضایت همیشه به وفاداری منتج نمی شود( الیور، ۱۹۹۹ ،۳۳). به اعتقاد هینینگ مطالعات انجام شده بر روی رضایت و وفاداری به سه دسته تقسیم می شوند: دسته ی اول از ادبیات مدیریت خدمت، اقتباس شده است و مطالعات روی رابطه رضایت و وفاداری به صورت کلی و در سطح شرکت می باشد. طبق مطالعات آن ها رضایت پیش زمینه ای از وفاداری است که بر سودآوری شرکت اثر می گذارد. دسته ی دوم بر سطح فردی تمرکز کرده و حفظ و نگهداری مشتری را بر اساس قصد خرید دوباره ی مشتری، مورد مطالعه قرار داده اند. این عوامل دارای یک نقص مهم به دلیل وجود تفاوت بین قصد فرد و رفتار او ،است. دسته ی دوم ادعا می کنند که وفاداری تحت تأثیر رضایت بوده است، حتی اگر نوع رابطه آن ها منطقی نباشد. گروه سوم که تعداد کمی را تشکیل می دهند، بر رابطه رضایت و وفاداری در سطح فردی بر مبنای داده های خرید واقعی تمرکز کرده اند. یافته های آن ها حاکی از یک رابطه ضعیف یا بی اهمیت بین رضایت و رفتار خرید تکراری(وفاداری) است(بودت^[۱۳۰]،۲۰۰۸ ،۱۵۷).

وی هم چنین تاکید می‌کند که: قرآن در عین حال که ‌آیاتش از یکدیگر مستقل است از پیوستگی و هماهنگی ویژه‌ای بر خوردار است. آیات قرآن با یکدیگر به سخن در می‌آیند و شاهد بریکدیگرند…. پس برای کشف معانی قرآن تمام آیات مناسب با آیه ملاحظه و با جدیت تمام درباره‌ آنها تدبر شود.^[۳۱۳]

مفسّر فی ظلال القرآن نیز به‌این موضوع اعتقاد داشته و هر سوره را دارای یک جامعیت واحد و منسجم می‌داند و می‌گوید: از جمله‌هماهنگی‌های هنری در قرآن تسلسل معنوی موجود بین اغراض و سیاق آیات و تناسب آنها در امر انتقال از غرضی به غرض دیگر است. ^[۳۱۴]
سید قطب در آغاز تفسیر سورۀ بقره بطور گذرا به ترتیب سوره‌ها و آیات، اشاره کرده و معتقد است که طرز گردآوری آیات هر سوره و ترتیب و تقدیم و تأخیر آنها در سورۀ مورد نظر، برابر وحی خدا و طبق الهام پروردگاری انجام پذیرفته‌است و سپس به روایات وارده در این زمینه‌ اشاره کرده و نوشته‌است که: این روایات بیانگر این است که ترتیب آیات در هر سورهای برابر رهنمودهای رسول خدا| انجام پذیرفته‌است
بنابرعقیده مفسّر فی ظلال هر کس در زیر سایۀ قرآن آرمیده و زندگی را در پرتو آن طی کند می‌بیندکه:
«هر سوره دارای وجودی مستقل و شخصیت جداگانه، دارای یک یا چند موضوع اساسی، و فضای ویژۀ ای است، و میان اجزای هر سوره‌هم مطابق چنین فضائی هم خوانی و هماهنگی ویژهای پیدا می‌آید»^[۳۱۵]
بنابراین سید قطب، به‌این موضوع بسیار توجّه نموده و در سر تاسر تفسیر خود، قبل از شروع به تفسیر آیات، از نحوه چینش و سیاق آنها و ارتباط با کل سوره و محورهای موجود در سوره بحث می‌کند. بطوری که شاید بتوان گفت تفسیرش، تفسیر مبتنی بر تناسب آیات است وی بعد از ارائه موضوعات مورد بحث یک سوره، محور اساسی آنرا نیز که موضوعات دیگر گرد آن بگردند مطرح نموده و به‌همین دلیل است که تفسیرش از قابل توجه‌ترین آثار از حیث توجه به پیوستگی معنای آیات است.^[۳۱۶]
پس می‌توان نتیجه گرفت که‌همانطور که حکما گفته‌اند: «أدلّ دلیل علی إمکان شی‌ء وقوعه»؛ بهترین دلیل بر امکان چیزی، واقع شدن آن است. و از طرف دیگر نیز می‌بینیم که میان آیات، پیوستگی‌هایی هست و دانشمندان علم مناسبتْ نیز با ظرافت و لطافتهایی این پیوستگی‌ها را نشان داده‌اند و به‌امور و نکاتی اشاره کرده‌اند که بسیار جالب و شنیدنی است؛ با اینکه به ظاهر بعضی از این آیات، با هم تناسب ندارد، مناسبت‌هایی را بیان کرده و آن را تبیین ساخته‌اند که‌اگر جمله ‌اندکی جابه جا شود و یا آیه‌ای به جای آیه دیگر قرار گیرد، دیگر آن مناسبت‌ها نخواهد بود و نظم دقیق و هماهنگ برقرار نخواهد شد.
در خلال بحثهای آینده موارد بیشتری را از این دو مفسّر ارجمند در رابطه با این موضوع ارائه خواهیم کرد.
واینک به بررسی مهمترین انواع ارتباط وتناسب مطرح شده بین آیات یک سوره(که قبلا مطرح کردیم) می‌پردازیم.
ارتباط در سر آغاز و فرجام یک سوره
ارتباط در سر آغاز و فرجام یک سوره یکی دیگر از انواع ارتباط و تناسب آیات می‌باشد که مورد توجه دانشمندان علوم اسلامی‌و مفسّران قرار گرفته‌است.
سیوطی در الاتقان نیز به‌این نوع از تناسب اشاره کرده و برای آن مثالهایی نیز آورده‌است از جمله ‌از قول زمخشری نقل کرده‌است که: « خداوند در آغاز سوره مومنون آیه ( قَد اَفلَحَ المومنون) را قرار داده و در پایان سوره نیز این آیه را ( اِنَّه ُ لا یُفلح الکافرون) و چقدر میان آغاز و انجام آن تناسب است وحتی به خاطر اهمیت آن کتابی نیز تألیف نموده‌است بنام ‌"مراصد المطالع فی تناسب المقاطع و المطالع ” »^[۳۱۷]
علامه طباطبائی در تفسیر شریف المیزان نیز به‌این نوع از تناسب توجّه داشته و توانسته ‌است ارتباطهای لطیفی بین آغاز و انجام سوره برقرار نماید. بطور مثال در تفسیر آیه ۵۲ سوره‌ابراهیم می‌گوید:
آیه ۵۲، خاتمه سوره ‌ابراهیم است و مناسب‌تر آن است که کلمه‌ هذا را اشاره به مطالب سوره بگیریم نه به مجموع قرآن…. و سپس نتیجه‌گیری می‌کند که: با در نظر گرفتن این بیان، آیات آخر سوره با آیات اول آن مرتبط و متطابق است و در ادامه وجه ‌ارتباط را نیز توضیح می‌دهد. ^[۳۱۸]
هم چنین ضمن تفسیر آیه ۵۲ سوره مبارکه قلم می‌گوید: در آغاز سوره نسبت جنون به خود آن جناب را رد کرد، و فرمود: {ما اَنتَ بِنِعمه رَبَّکَ بِمَجنون}.^[۳۱۹]
و در آخر سوره‌هم همان سخن آغاز سوره را آورده تا آغاز و انجام با هم منطبق باشند.^[۳۲۰]
این مسأله در سورۀ مبارکۀ اسراء نیز خود نمایی می‌کند واز چشمان تیز بین مرحوم علامه دور نمانده‌است بطوری که‌اعتقاد دارد اگر چه؛ این سوره پیرامون مساله توحید و تنزیه خداى تعالى از هر شریکى که تصور شود مى‏باشد، و با اینکه در این مورد بحث مى‏کند، اما مساله تسبیح خدا را بر مساله حمد و ثناى او غلبه داده، و بیشتر به قسم دوم پرداخته‌است، هم چنان که‌ابتداى آن را با جمله{ سُبْحانَ الَّذِی أَسْرى‏ بِعَبْدِهِ….} شروع کرده‏، در آیه‏اى که سوره به آن ختم مى‏شود نیز معناى تسبیح خداى را متذکر گردیده و او را بر تنزهش از داشتن شریک و ولى و اتخاذ فرزند ستوده ‌است. ^[۳۲۱]
سید قطب نیز به ‌این نوع ارتباط اعتقاد داشته و بسیاری از اوقات در تفسیر آیات بویژه‌ آیات پایانی سوره‌ها به ‌آن اشاره نموده‌ است.
بطور مثال در سوره مومنون، بعد از تبیین حقیقت ایمان، به شبهات مکذبین درباره حقیقت ایمان پاسخ داده و وعده نجات مومنین را داده‌است.
از نظر سید قطب موضوع این سوره، ایمان است که در ۴ شرط تبیین شده‌است؛ سپس می‌نویسد نکته جالب اینجاست که: افتتاح سوره‌از فلاح مومنین سخن می‌گوید و اختتام آن از عدم فلاح کافرین می‌گوید. بنابراین ارتباط محکم و تناسب عمیقی بین دو بخش اصلی سوره بیان کرده ‌است و اجزا سوره را به‌هم متصل می‌کند.^[۳۲۲]
در پایان سورۀ نساء نیز آورده‌است که:« سوره چنان می‌یابد که‌اغاز شده بود که با مسائل مربوط به خانواده و روابط اجتماعی پرداخته بود.» ^[۳۲۳]درذیل آیۀ:
{وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُون‏}.^[۳۲۴]
میگوید که‌این سوره‌ با اشارۀ بدین قرآن آغاز شده‌است‌، آنجا که می‌فرماید:
{کِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَیکَ فَلا یکُنْ فِی صَدْرِکَ حَرَجٌ مِنْهُ لِتُنْذِرَ بِهِ وَذِکْرَى لِلْمُؤْمِنِینَ}.^[۳۲۵]
سپس تأکید می‌کند که: همین سوره با آیاتی پـایان می‌پذیرد که مردمان را رهنمود می‌گردانند به نیکو شدن و گوش دادن بدین قرآن تا این که به‌امرزش و بخشایش الهی برسند.^[۳۲۶]
سید قطب همچنین در دیباچۀ سورۀ اعراف به‌ارتباط آغاز وپایان سوره‌اشاره کرده وبرای خوانندۀ خود یک
آمادگی برای کسب معنا ومحتوای سوره‌ایجاد می‌کند.
ابتدا ذیل آیات ۳ ـ ۱ می‌گوید: این سوره‌از همان لحظۀ اول پیغمبر (ص) را و قوم او را مخاطب قرار میدهد، قومی‌که پیغمبر (ص) با این قرآن به جهاد ایشان میرود…. غیراز آن هر چه در سوره داستان، وصف کوچ دور و دراز بشریّت، بازگشت از ایـن کوچ معلوم و محدود، و هرگونه صحنهای از صحنههای موجود درگسترۀ هستی و در روز قیامت، خطاب غیر مستقیم - و گاهی مستقیم- به پیغمبر (ص) قوم او است و جنبۀ تهدید و بیم و پند و اندرز دارد،
سپس در ذیل آیات ۱۹۸ – ۱۹۵ نیز به‌این ارتباط وهماهنگی بین اغاز وانجام سوره تأکید می‌کند ومی‌گوید: تا پایان سوره، روند قرآنی رو به سوی پیغمبر خدا (ص) میکند و او را مخاطب میسازد، همانگونه که در سر آغاز سوره‌او را مخاطب قرار داده بود، و بدو میآموزد: چگونه با مردم رفتار کند. چگونه‌این دعـوت را پـیش ببرد. چگونه در برابر رنـجها وخستگیهای راه، از یزدان مدد و یاری بخواهد. چگونه خشم خود را فرو برد، درحالی که‌از مردمان و مکر و کیدشان رنج می‏‎برد و به جان میآید. چگونه پروردگار خود را یاد کند و پیوسته با او در رابطه باشد، همان گونه که کسانیکه در جـهان والا و بالادر پـیشگاه خداوند سبحان هستند یزدان را یاد میکنند.^[۳۲۷]
باید خاطر نشان کرد که یکی از لطافتها و زیباییهائی که در بحث تناسب و ارتباط سوره بحث می‌شود وجود یک نوع ارتباط و هماهنگی بین آیات آغازین و پایانی یک سوره‌از یک طرف و هدف و غرض اصلی سوره ‌از طرف دیگر است. به طوری که گاهی فقط با کنار هم گذاشتن و مطالعه دقیق آیات آغازین و پایانی یک سوره به‌هدف اصلی سوره می‌توان دست یافت.
سیوطی اگر چه در الاتقان از ارتباط میان آغاز و پایان سوره‌ها سخن گفته ‌است اما درباره‌ارتباط میان فواتح و خواتم سور با غرض اصلی سوره به صورت مستقل بحثی به میان نیاورده‌است.^[۳۲۸]
آیت اله معرفت& معتقد است که تناسب مطلع و ختام یک مقاله یا نوشته با اهداف آن، از ارکان مهم بلاغت است و از شروط اصلی آن می‌باشد و قرآن در تمامی‌سوره‌ها و آیاتش به بهترین وجه‌ از چنین نظم و تناسقی برخوردار است به طوری که تمامی ‌سوره‌ها بر بهترین مبادی و بالاترین خواتیم است.^[۳۲۹]
علامه طباطبائی&جزء مفسّرانی است که به ‌این نوع از تناسب اعتقاد داشته و توجه و عنایت خاصی بویژه در سور طوال نشان داده‌ است، به‌همین دلیل در جای جای تفسیر وزین المیزان از این نوع تناسب نام برده و به کمک آن به تفسیر آیات پرداخته‌ است.
او معتقد است که: سوره‌های طولانی قرآن هدف وغرض اصلی سوره را به عنوان برائت استهلالی در ابتدا و به عنوان حسن ختام در انتهای آن بیان می‌کند.
به‌این معنا که در آغاز سوره زمینۀ مطرح کردن یک موضوع و هدفی فراهم شده و در ادامه به توضیح و تبیین آن پرداخته شده و در پایان سوره نیز مجددأ اشاره‌اجمالی به‌ان موضوع وهدف می‌شود و نتیجه گیری پایانی غرض اصلی سوره را مجدداً گوشزد می‌کند؛ و بدین صورت بین پایان سوره با آغاز آن ارتباط برقرار می‌کند.
به عنوان مثال غرض و هدف سوره صافات تنزیه خداست و در این سوره بر مسأله توحید احتجاج شده و مشرکین مخالف توحید را تهدید نموده‌است و مؤمنین خالص را بشارت می‌دهد و سرانجام کار هر یک را بیان می‌کند…. و در خاتمه سوره بیانی ایراد می‌فرماید که به منزله خلاصه گیری از غرض سوره‌است.(تنزیه خدا) و سلام بر بندگان مرسل وحمد خدای تعالی در برابر رفتار نیکی که با ایشان کرده‌است.^[۳۳۰]
ایشان همچنین در آغاز سورۀ مبارکۀ یونس می‌گوید؛ غرض این سوره، عبارت است از تأکید مردم به‌التزام به توحید، و این تأکید را از راه بشارت و انذار انجام داده، گویا این سوره بعد از آنکه مشرکین، مساله وحى را انکار کردند و قرآن را سحر خواندند نازل شده، و ادعاى آنان را به‌این بیان رد کرده‏…… وی سپس این گونه ‌استدلال می‌کند که خداى تعالى سوره مورد بحث را با گفتار در باره تکذیب دشمنان نسبت به قرآن کریم آغاز نموده و فرموده:{ أَ کانَ لِلنَّاسِ عَجَباً أَنْ أَوْحَینا…. قالَ الْکافِرُونَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ مُبِینٌ} و با لحنى چون:{ وَ اتَّبِعْ ما یوحى‏ إِلَیکَ} ختم فرموده‌است.‏ پس همانطور که در آغاز به خط بطلان به‌اعتقادات مشرکین دربارۀ قرآن زده‌است در پایان سوره نیز این نکته را با عبارتی دیگر تأکید نموده‌است. ^[۳۳۱]
مفسّر المیزان، هم چنین در مقدمه تفسیر سورۀ شوری می‌گوید: آغاز این سوره پیرامون مسأله وحی سخن می‌گوید که خود نوعی تکلم از ناحیه خدای سبحان با انبیاء و رسل او است. و سپس به‌ایه سوم سوره یعنی {کذلک یوحی الیک و… } استدلال نموده و آورده‌است که در آخر سوره نیز آمده که{ و ما کان بشر ان یکلّم الله‌الا وحیا}.^[۳۳۲]
و سپس نتیجه گرفته‌است که مسأله وحی، موضوعی است که در این سوره محور کلام قرار گرفته ‌است و آغاز سوره را به پایان آن ارتباط داده‌است ^[۳۳۳]
سید قطب نیز یکی از روش های تفسیری خود را تبیین هماهنگی و تناسب بین آغاز و انجام سوره، باغرض و هدف اصلی سوره قرار داده‌ است.
وی در بیشتر سوره‌ها به‌این مسأله‌اشاره نموده و با ارائه ‌اهداف و اغراض مورد بحث در یک سوره محور اساسی آنرا پیدا نموده و آیات آغازین و پایانی سوره را با هم مرتبط دانسته و به تفسیر آنها پرداخته ‌است. و شاید بتوان گفت که در این زمینه از مهمترین تفاسیر قرآن می‌باشد.
مرحوم آیت‌الله معرفت نیز ضمن اشاره به تلاش‌های سید قطب می‌گوید
« این وحدت موضوعی و استخوان بندی در مورد سوره‌ها تسلسل طبیعی حاکم به‌انتقال از غرضی به غرض دیگر را تا آخر و انتهای سوره‌ها و استیفای تمامی‌ اهداف منظور در آن را فرامی‌گیرد و این همان تناسق معنوی و مرتبی است که دانشمندان قرن اخیر بدان دست یافته‌اند و در مورد تمام سوره‌ها آنرا پذیرفته‌اند.»^[۳۳۴]
به طور مثال سید قطب نیز مانند علامه طباطبا ئی& در ذیل سوره صافات به ‌ارتباط آیات آغازین و پایانی سوره با غرض و محور اصلی سوره‌اشاره نموده است.
در مقدمه‌این سوره ّآورده ‌است که موضوع این سوره بیان افسانه‌های شرک آمیز اعراب جاهلی است که گمان می‌کردند میان یزدان سبحان و جنیان قرابت و خویشاوندی است.و نیز از ازدواج خداوند با جن ماده‌ای فرشتگان متولد گردیده‌اند و…. و سپس یاد آور می‌شود که در پایان این سوره حمله مستقیمی‌ بدین افسانه پوچ و نادرست می‌گردد.