نمودار ‏۴‑۳: ضرایب سختی دینامیکی دیسک واقع بر دو لایه‏ی مستقر بر نیم‏فضای انعطاف‏پذیر برای درجه آزادی عمودی ۶۴

نمودار ‏۴‑۴ : مقایسه‏ی ضریب فنر به‏دست آمده از روش مخروط برای خاک غیر مسلح و خاک مسلح ۷۱
نمودار ‏۴‑۵ : مقایسه‏ی ضریب میرایی به‏دست آمده از روش مخروط برای خاک غیر مسلح و خاک مسلح ۷۱
نمودار ‏۴‑۶ : مقایسه‏ی بزرگی سختی دینامیکی به‏دست آمده از روش مخروط برای خاک غیر مسلح و خاک مسلح ۷۲
نمودار ‏۵‑۱ : اثر عمق‏های مختلف قرار‏گیری لایه‏ی ژئوسل بر ضریب فنر ۷۶
نمودار ‏۵‑۲ : اثر عمق‏های مختلف قرار‏گیری ژئوسل بر ضریب میرایی ۷۶
نمودار ‏۵‑۳ : بزرگی سختی دینامیکی به‏ازای عمق‏های مختلف قرار‏گیری ژئوسل ۷۷
نمودار ‏۵‑۴ : اثر ارتفاع ژئوسل بر ضریب فنر ۷۸
نمودار ‏۵‑۵ : اثر ارتفاع ژئوسل بر ضریب میرایی ۷۸
نمودار ‏۵‑۶ : اثر ارتفاع ژئوسل بر بزرگی سختی دینامیکی ۷۹
نمودار ‏۵‑۷ : اثر اندازه‏‏ی حفرات ژئوسل بر ضریب فنر ۸۰
نمودار ‏۵‑۸ : اثر اندازه‏‏ی حفرات ژئوسل بر ضریب میرایی ۸۰
نمودار ‏۵‑۹ : اثر اندازه‏‏ی حفرات ژئوسل بر بزرگی سختی دینامیکی ۸۱
نمودار ‏۵‑۱۰ : اثر درصد میرایی ژئوسل بر ضریب فنر ۸۲
نمودار ‏۵‑۱۱ : اثر درصد میرایی ژئوسل بر ضریب میرایی ۸۲
نمودار ‏۵‑۱۲ : اثر درصد میرایی ژئوسل بر بزرگی سختی دینامیکی ۸۳
نمودار ‏۵‑۱۳ : اثر سختی مصالح ژئوسل بر ضریب فنر ۸۴
نمودار ‏۵‑۱۴ : اثر سختی مصالح ژئوسل بر ضریب میرایی ۸۴
نمودار ‏۵‑۱۵ : اثر سختی مصالح ژئوسل بر بزرگی سختی دینامیکی ۸۵
نمودار ‏۵‑۱۶ : اثر تراکم خاک پرکننده بر ضریب فنر ۸۶
نمودار ‏۵‑۱۷ : اثر تراکم خاک پرکننده بر ضریب میرایی ۸۶
نمودار ‏۵‑۱۸ : اثر تراکم خاک پرکننده بر بزرگی سختی دینامیکی ۸۷
نمودار ‏۵‑۱۹ : فاصله‏ی مناسب بین لایه‏های ژئوسل براساس بیش‏ترین مقدار ضریب فنر ۸۸
نمودار ‏۵‑۲۰ : فاصله‏ی مناسب بین لایه‏های ژئوسل براساس بیش‏ترین مقدار ضریب میرایی ۸۹
نمودار ‏۵‑۲۱ : فاصله‏ی مناسب بین لایه‏های ژئوسل براساس بیش‏ترین مقدار سختی دینامیکی ۸۹
نمودار ‏۵‑۲۲ : اثر افزایش تعداد لایه‏های ژئوسل بر ضریب فنر ۹۰
نمودار ‏۵‑۲۳ : اثر افزایش تعداد لایه‏های ژئوسل بر ضریب میرایی ۹۱
نمودار ‏۵‑۲۴ : اثر افزایش تعداد لایه‏های ژئوسل بر بزرگی سختی دینامیکی ۹۱
فهرست جدول‌‌ها
عنوان صفحه
جدول ‏۳‑۱: ضرایب فنر، میراگر و جرم مدل مخروط و مدل گسسته برای یک پی سطحی ۳۷
جدول ‏۴‑۱: خصوصیات ژئوگریدها ۶۵
جدول ‏۴‑۲: مشخصات بستر خاکی زیر پی سطحی ۶۹
جدول ‏۴‑۳: مشخصات مسلح‏کننده (ژئوسل) و خاک پرکننده‏ی آن ۷۰
جدول ‏۵‑۱: جزئیات مدل‏سازی مربوط به تاثیر پارامترهای مختلف ۷۵
جدول ‏۵‑۲: مشخصات مدل‏سازی جهت بررسی اثر افزایش تعداد لایه‏های ژئوسل ۹۰
کلیات و مقدمه
پیشگفتار
روش‏های حل دقیق، علیرغم دقت قابل قبول آن‏ها، برای تمامی مدل‏ها کاربردی نیستند. استفاده از روش‏های حل دقیق و یا روش‏های عددی منجر به تحلیل‏های پرهزینه شده و در بعضی موارد نیازمند درک صحیح و عمیق از مسائل مرتبط می‏باشد که در اکثر مواقع با توجه به پیچیدگی‏های موجود امکان‏پذیر نیست. در صورتی که محیط خاکی غیر‏همگن و دارای لایه‏بندی مختلف با خصوصیات متفاوت باشد، تحلیل پیچیده و پرهزینه خواهد بود. در‏نظر‏گرفتن خاک غیر‏همگن به صورت خاک همگن و یا استفاده از خصوصیات میانگین برای خاک‏های لایه‏ای، ممکن است حل غیر واقعی را نتیجه بدهد. موج‏های برشی و انبساطی به‏وسیله‏ی انتشار نیرو‏های موجود در هر یک از لایه‏های خاکی با دامنه‏های متفاوت ایجاد می‏گردند. انعکاس امواج در مرزهای مشترک در خاک‏های لایه‏ای و کاهش در دامنه برای موج انتقالی به سمت میدان دور پدیده‏ای است که مسئله را پیچیده می‏کند. اثر‏ دادن این پدیده‏ها برای آنالیز رفتاری کامل انتشار موج در محیط‏های نامحدود^[۱]، در تحلیل دقیق بسیار سخت خواهد بود. به خاطر همین مشکلات، این روش ها را فقط می‏توان در پروژه‏های مهم با شرایط بحرانی به‏کار برد. برای مسائلی که روزمره می‏باشند، می‏توان روش مدل‏سازی فیزیکی را برای مطالعه‏ی خاک بدون مرز استفاده کرد. از محاسن این روش، کاربرد ساده‏ی آن‏ها و ارائه‏ دید فیزیکی قابل فهم از مسئله می‏باشد. روش مخروط یکی از روش‏های مدل‏سازی فیزیکی است که ویژگی‏های برجسته را درنظر می‏گیرد و بر مبنای تجربه‏ی به‏دست آمده از تحلیل‏های دقیق استوار است.
در بیش از ۲۰ سال گذشته، مدل‏سازی بر‏اساس رویکرد مقاومت مصالح با بهره گرفتن از میله‏ها و تیر‏های مخروطی، که مخروط‏ها نامیده می‏شوند، تنها برای پی‎‏های سطحی مستقر بر نیم‏فضای همگن معرف خاک وجود داشت اما امروزه امکان مدل‏سازی بر مبنای همان فرضیات، برای موارد کاربردی پیچیده‏تر نیز فراهم شده است. به عنوان مثال، تغییرات خصوصیات خاک با عمق قابل مدل‏سازی است و ساختگاه می‏تواند دارای هر تعداد لایه افقی باشد.
در واقع این روش به دلیل کارآیی و انعطافی که جهت تغییر خصوصیات لایه‏های خاک به دست می‏دهد، امکان تحلیل خاکی با مسلح‏کننده های صفحه‏ای و سه‏بعدی را فراهم می‏کند. در این پژوهش روش مخروط به عنوان روشی ساده و فیزیکی جهت تحلیل پی سطحی مستقر بر خاک مسلح شده با ژئوسل^[۲] معرفی و توسعه داده شده است. دلیل استفاده از ژئوسل به عنوان مسلح‏کننده داشتن ماهیت سه‏بعدی و خاصیت mattress بودن آن است که سبب بهبود بیش‏تر ویژگی‏های بستر خاکی نسبت به سایر مسلح‏کننده‏ها می‏باشد.
بیان موضوع
به عنوان یک جایگزین برای روش حل دقیق، مدل های فیزیکی ساده را می‏توان برای ارزیابی اندرکنش خاک و سازه و تعیین رابطه‏ی نیرو-تغییر مکان برای فونداسیون‏ها معرفی کرد.
برای مثال یک پی صلب بدون جرم با مشخصات معرفی شده در‏نظر‏گرفته می‏شود. برای تعیین رابطه‏ی نیرو-‏جابه‏جایی روش حل دقیق مدنظر می‏باشد. به‏ همین خاطر قسمتی از ناحیه خاک و قسمتی از نیم‏فضا به‏وسیله‏ی روش المان محدود مدل‏سازی می‏گردد. همچنین برای ارائه‏ انتشار موج به سمت بی‏نهایت، مرز مدل را با بهره گرفتن از مرز‏های انتقال سازگار یا از روش عددی اجزای مرزی مدل‏سازی می‏گردد. روش حل دقیق همان‏طور ‏که انتظار می‏رود، نیازمند یک تئوری فرمول‏بندی شده‏ی قوی می‏باشد، به‏همین‏خاطر هزینه‏ی محاسباتی حتی برای انجام یک‏بار آنالیز زیاد خواهد بود و در نتیجه روش، قابل کاربرد برای برخی از مسائل مهم و حیاتی می‏باشد و نمی‏توان از این روش در کار‏های روزمره‏ی مهندسی استفاده کرد. اغلب مهندسین تمایلی برای انجام محاسبات پیچیده و زمان‏بر ندارند و همیشه سعی در تفسیر نتایج به‏دست آمده از مدل‏های گوناگون هستند که با چنین حالتی نمی‏توان مدل‏های زیادی را مورد ارزیابی قرار داد. در اکثر پروژه‏های رایج استفاده از مدل‏های فیزیکی برای ارائه‏ خاک نامحدود پیشنهاد می‏گردد که در این تحقیق نیز از این مدل‏ها برای پیش‏برد اهداف استفاده شده است.
رویکرد اساسی در مدل‏های مخروطی بر مبنای تئوری مقاومت مصالح بنا شده است که در این مدل، محیط خاک توسط یک مخروط ناقص^[۳] مدل می‏شود [۱]. تنها تقریب به ‏کار ‏رفته در این روش، محدود‏ کردن محیط سه‏بعدی خاک به داخل یک مخروط ناقص است که به‏کار بردن چنین تقریبی در مسائل ژئوتکنیک معمول می‏باشد. علت انتخاب شکل مخروطی، کاهش تنش‏های ناشی از اعمال بار با افزایش عمق می‏باشد. در اثر اعمال بار، تنش‏هایی در محیط خاک به وجود می‏آید که با افزایش عمق در سطح وسیع‏تری پخش می‏شود؛ ولی با فاصله گرفتن از محور اعمال بار دامنه آن‏ها کاهش می‏یابد.
شکل ‏۱‑۱: انتشار امواج در مخروط [۲]
برخی از مزایای این مدل‏ها در ادامه به اختصار ذکر شده‏اند:

مشکلات مربوط به جمع آوری اطلاعات و پیمایش میدانی،
۱-۱۰. واژه شناسی تحقیق:
کیفیت: واژه کیفیت مفهومی است که در تمامی دانش ها و زمینه های مرتبط با زندگی انسان به کار رفته و مورد استفاده قرار گرفته است. کیفیت در حالت عادی و به معنای کاملا واضح برای وصف درجه کمال اشیاء و پدیده ها به کار برده می شود. اما مفهوم کیفیت، مفهومی نسبی است که واجد معنایی فراتر از از معنای بدیهی و معمول آن است. مفهوم کیفیت دو وجه دارد. یعنی کیفیت در عین حال که مبهم و چند پهلو است، روشن و واضح نیز می­باشد. در واقع منظور از کیفیت از طرفی خاصیت ها و ویژگی های اصلی یک چیز است، از طرف دیگر کیفیت، سیستمی از جزء کیفیت هائی است که یک چیز را به وجود آورده­اند(پاکزاد، ۱۳۸۵: ۷۸).

کیفیت محیط: کیفیت محیط به عنوان شاخصی برای اندازه گیری درجه­ای از محیط که برای زیستن انسان مناسب می باشد، مورد استفاده قرار گرفته است. بر طبق استاندارد های برنامه ریزی شهری چین، مفهوم کیفیط محیط شهری می تواند چنین تعریف شود: کیفیت محیط شهر درجه­ای است که تمام محیط یا برخی عناصر محیط در مقیاس شهر همانند، اتمسفر و آب جهت زیست انسان، اقتصاد شهری و محیط اجتماعی مناسب باشد. بدین ترتیب، وجوه خاصی از شاخص های کیفی نظیر سلامت و امنیت در ترکیب با جنبه های راحتی و جذابیت محیطی می تواند مفهومی عمیقتر از واژه کیفیت محیطی را در ذهن تداعی کند(حاجی نژاد و همکاران، ۱۳۸۹: ۶۷).
کیفیت محیط مسکونی: کیفیت محیط مسکونی ترکیبی از واحد های مسکونی که واجد ارزش ذهنی محسوب می شود. این ارزش به واسطه ارزش محیط مسکونی شهری که در بردارنده ویژگی های اساسی نظیر رضایت مندی فردی از مسکن، محله و همسایگان است، تعیین می شود. بدین ترتیب ارزش ذهنی کلی محیط مسکونی شهری، معادل مجموع ارزیابی های صورت گرفته از ویژگی ها و مولفه های سازنده محیط است(رفیعیان و همکاران، ۱۳۸۷: ۸).
روستاهای ادغام شده در شهر: توسعه فیزیکی شهرها  فرایندی پویا و مداوم  است که طی  آن محدوده های  فیزیکی شهر  و فضاهای  کالبدی آن در جهات عمودی و افقی از حیث کمی و کیفی  افزایش می یابد، و گسترش فضایی شهرها و خورندگی روستاها و اراضی پیرامونی آنها را در بردارد که در مادر شهرهای منطقه­ای نمود گسترده­ای داشته است. در نتیجه گسترش کالبدی- فضایی شهر در طی این دوره، روستا را با تمام زمین­های زراعی، باغی و مراتع پیرامونشان در بافت خود ادغام می کند، که علاوه بر این گسترش کالبدی فضایی منجر به تورم جمعیتی و رشد روستاهای پیرامونی می شود. در نتیجه این افزایش جمعیت وگسترش بی رویه فیزیکی شهرها، تبدیل نقش تولیدی – کشاورزی روستاهای پیرامون آن به نقش سکونتی- خوابگاهی را سبب می­ شود که به این فرایند ادغام روستاها در شهر می­گویند.
منابع و مأخذ:
ابراهیم­زاده، عیسی، بریمانی، فرامرز، اسکندری ثانی، محمد و رمضان­پور، صغری(۱۳۸۹)؛ بررسی تطبیقی سرمایه اجتماعی در روستاهای ادغام شده در شهر و روستاهای مستقل: مورد شناسی روستای ادغام شده تربقان و روستای مستقل رزق آباد کاشمر، فصلنامه روستا و توسعه، سال ۱۳، شماره ۱، صص ۶۲-۴۳.
امین صالحی، فرزین(۱۳۸۷)؛ ارتقای کیفیت محیط سکونت در مجتمع­های بلند مرتبه و ارائه­ راهکارهای مناسب- نمونه مطالعاتی: شهرک اکباتان، پایان نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی مجتبی رفیعیان، دانشگاه تربیت مدرس.
اورنگ، ملاحت (۱۳۸۶)؛ سنجش کیفیت محیط در بازسازی­های پس از سانحه (مطالعه موردی: فضاهای عمومی شهر بم)"، به راهنمایی حسن احمدی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
بهرامی نژاد، دهقان (۱۳۸۲)؛ شناخت و ارزیابی کیفیت محیط شهری در بافت میانی شهرها مطالعه موردی بافت میانی شهر شیراز، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز.
پاکزاد، جهانشاه(۱۳۸۵)، مبانی نظری و فرایند طراحی شهری، وزارت مسکن و شهرسازی، چاپ اول، تهران.
حاجی نژاد، علی، رفیعیان، مجتبی و زمانی، حسین(۱۳۸۹)، بررسی متغیرهای فردی موثر بر رضایت مندی شهروندان از کیفیت محیط زندگی: مطالعه موردی مقایسه بافت قدیم و جدید شیراز، جغرافیا و توسعه، شماره۱۷، صص ۸۲- ۶۳.
رفیعیان، مجتبی و عسگری، علی(۱۳۸۶)؛ مفهوم و شیوه سنجش کیفیت محیط شهری، ارائه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران.
رفیعیان، مجتبی، فرزین، امین صالحی، تقوایی، علی اکبر(۱۳۸۹)، ارتقای کیفیت محیط سکونت در مجتمع­های بلند مرتبه و ارائه راهکارهای مناسب نمونه مطالعاتی: شهرک اکباتان، فصلنامه برنامه­ ریزی و آمایش فضا، دوره چهاردهم، شماره ۴.
رفیعیان، مجتبی و مولودی، جمشید(۱۳۹۰)؛ رویکردهای و روش­های سنجش کیفیت محیط مسکونی شهری، انتشارات آذرخش، تهران.
ضیاء توانا، محمد حسن و قادرمزی، حامد(۱۳۸۸)؛ تغییرات کاربری اراضی در فرایند خزش شهری- روستاهای نایسر و حسن آباد سنندج، پژوهش­های جغرافیای انسانی، شماره ۶۸ صص ۱۳۵-۱۱۹.
مولودی، جمشید(۱۳۸۸)؛ سنجش کیفیت محیط شهری در شهرهای جدید- مطالعه موردی: شهر جدید هشتگرد، پایان نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی مجتبی رفیعیان، دانشگاه تربیت مدرس.
Bridgeland, W M ., Sofranko A J, (1978), Two Assessments of Community Environmental Quality, The Mayor and The Environmental Activist- Environment and Behavior- vol. 10 No. 1, March.
Bonaiuto, M., Fornara, F., Bonnes, M, (2003), Index of perceived residential environment quality and neighborhood attachment in urban environment: a confirmation study on study on the city of Rome, landscape and urban planning journal.
Ha M., Weber M. J, (1994), “Residential quality and satisfaction: Toward developing residential quality indexes”; Home Economics Research Journal, Vol.22, No.3.
Kamp, I., Leidelmeijer, K., Marsman, G., Hollander, A, (2003), Urban environmental quality and human well-being, towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature study, landscape and urban planning journal.
Massam, B.H, (2002), Quality of life Public Planning and Private Living. Progress in Planning Vol.58, p.p.141-227
Van poll, R, (1997), the Perceived Quality of Urban Environment: A multi-attribute evaluation, University of Groningen.
۲-۱. مقدمه:
در این فصل به منظور فراهم آوردن پشتوانه نظری تحقیق به تشریح مفاهیم و تعاریف پایه و رویکردهای نظری مطرح در زمینه کیفیت محیط (مسکونی) خواهیم پرداخت. سپس مباحث مربوط به ادغام تبیین خواهد شد تا زمینه برای ورود به بحث کیفیت محیط در روستاهای ادغام شده در شهر فراهم شود که در نهایت منجر به ارائه رویکرد نظری تحقیق در آخر فصل می­ شود. این فصل همچنین مبنایی برای روش­های تجزیه و تحلیل اطلاعات در فصول بعدی خواهد بود.
۲-۲. کیفیت زندگی:
حیطه مربوط به کیفیت زندگی و سنجش آن شاید در هیچ زمانی به اندازه امروز وسیع نبوده است. اقتصاددانان، دانشمندان علوم اجتماعی و دولتمردان هر کدام از دیدگاه خاصی به این مقوله می­نگرند. این امر از آنجا ناشی می­ شود که شاخص­ های مربوط به کیفیت زندگی طیف وسیعی را در بر می گیرند که از تغذیه و پوشاک گرفته تا مراقبت­های بهداشتی، محیط اجتماعی و محیط مادی پیرامون را شامل می شود. اگر چه کیفیت زندگی در بعضی از منابع به سطح زندگی ترجمه شده است ولی سطح زندگی و پیشرفت مادی فقط یکی از پایه های کیفیت مادی زندگی را شامل می­ شود. در واقع مفهوم کیفیت زندگی یک متغیر مرکب می­باشد که از چندین متغیر مرکب متأثرمی گردد. تغییر در سطح درآمد مردم، شرایط زندگی، وضع سلامت محیط، فشار روحی و روانی، فراغت، شادمانی خانوادگی، روابط اجتماعی و چندین متغیر دیگرنظیر آن به شکل مرکب کیفیت زندگی و تغییرات آن را تعییین می کند(جاجرمی و کلکته، ۱۳۸۵: ۶).
واژه کیفیت در لاتین (qual) به معنی چیزی و چه و quality به مفهوم چگونگی آمده و qolاز نظر واژه به معنی چگونگی زندگی است و دربرگیرنده تفاوت­های آن است که برای هر فرد منحصر به فرد بوده و با دیگران متفاوت است(کردزنگه، ۱۳۸۵: ۲۰). اصطلاح کیفیت زندگی تا اندازه­ای مبهم است از یک سو کیفیت زندگی فردی به عنوان پنداشتی از چگونگی گذران فرد مطرح می شود و از بعدی کلی­تر کیفیت زندگی موقعیت های زندگی حول یک عامل را شامل می­ شود. موقعیت­هایی نظیر محیط پیرامونی و یا فرهنگ در یک جامعه معین. کالمن^[۱] در سال (۱۹۸۴) می گوید کیفیت زندگی گستردگی و انبساط آرزو است که از تجارب زندگی نشأت می­گیرد. وینسید^[۲] (۱۹۸۵) معتقد است کیفیت زندگی یک مفهوم بسیار ذهنی و شخصی است که معمولاً بر پایه خوشحالی و رضایت فرد با عواملی که بر روی رفاه اجتماعی، روانی، جسمی، و عملکرد وی تاثیر می­ گذارد بنا می شود. زان^[۳] (۱۹۹۲) کیفیت زندگی را درجه رضایت در تجارب زندگی فرد می­داند وی ذکر می کند کیفیت زندگی، شامل رضایت از زندگی در تصور از خود و فاکتورهای اجتماعی و اقتصادی است. لیو^[۴] سه رویکرد را در بررسی مفهوم کیفیت زندگی ارائه می­دهد: ۱- ­ارائه تعاریف مشخص از عناصر تشکیل دهنده کیفیت زندگی مانند شادکامی، رضایتمندی، ثروت، کسب زندگی. ۲- ارائه تعریف از طریق بکارگیری انواع مشخصی از شاخص­ های عینی و ذهنی اجتماعی مانند تولید ناخالص داخلی، بهداشت، شاخص رفاه، شاخص آموزشی.۳- ارائه تعریف مستقیم بر اساس تعیین متغیرها یا عوامل و مؤلفه­ های موثر بر کیفیت زندگی و توجه به زمینه ها و شرایطی که در آن سطح کیفیت زندگی تعیین می شود. در تعریفی دیگر کیفیت زندگی به میزانی از رضایت یا احساس رفاه مردم مربوط می­ شود که در محیط معینی تجربه می شود. گروه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (۱۹۹۵) نیز کیفیت زندگی را به عنوان ادراک افراد از موقعیت شان در زندگی در متن نظام های فرهنگی و ارزشی که در آن زندگی می کنند و در رابطه با اهداف، انتظارات، استانداردها و علایق شان تعریف می کند. به بیان دیگر رضایت از زندگی به عنوان مؤلفه اصلی کیفیت زندگی مورد تاکید قرار می گیرد. آن گونه که عبدی و گودرزی (۱۳۷۸) نشان می­ دهند در این رابطه سه نوع رضایت از زندگی وجود دارد. ۱- رضایت ناشی از برخورداری افراد از امکانات، ۲- رضایت ناشی از ارتباط که معطوف به روابط اجتماعی است، ۳- رضایت ناشی از بودن این که ما هستیم در قضاوت ما از کیفیت زندگی مؤثر است. این رضایت به معنای سر زندگی و کنترل بر زندگی خود در مقابل از خود بیگانگی مربوط می شود. علاوه بر بررسی کیفیت زندگی به صورت مفهوم ذهنی ممکن است این مفهوم به منظور مشاهده اثرات تغییرات و سیاستگذاری­ها و اندازه و اهمیت آن به طور عینی نیز در نظر گرفته شود. به عنوان مثال میلز^[۵] (۱۹۸۵) نشان می دهد که اصطلاح کیفیت زندگی معمولاً یا به عنوان برآوردهای ذهنی رضایتمندی و بهزیستی توصیف می شود و یا به عنوان مجموعه ­ای از ستانده های اقتصادی و اجتماعی که توسط افراد یا گروه ها بدست آمده است. اما نوع سومی از کیفیت زندگی را که می توان مورد توجه قرار داد که در آن کیفیت زندگی به عنوان مفهومی عینی و ذهنی مورد بررسی قرار می گیرد نه صرفا بر ستانده­های اقتصادی و اجتماعی بلکه بر دستاوردهای سیاست­ها و تاثیری که افراد از آن می­پذیرند تمرکز می­یابد. به عنوان مثال در همایش اسکاپ (۱۹۹۸) رویکردی رفاهی اتخاذ گردیده است که کیفیت زندگی را معادل با ریشه کنی فقر و بهبود استاندارهای زندگی می داند همچنین در یک چهارچوب تحلیل سیستمی کیفیت زندگی به عنوان یک رهیافت، بر توانمندی افراد برای ارتقای قابلیت­هایشان در رفع محدودیت، جهت دستیابی به اهداف سیستماتیک اشاره دارد. در این رویکرد در واقع انسان محور توسعه قرار می گیرد .دیوید فیلیپس^[۶] در تعریفی جامع کیفیت زندگی را در ابعاد فردی و جمعی مورد بررسی قرار می­دهد که در سطح فردی مؤلفه­ های عینی و ذهنی را شامل می شود، لازمه کیفیت زندگی فردی در بعد عینی تامین نیازهای اساسی برخورداری از منابع مادی جهت برآوردن خواستهای اجتماعی شهروندان است و در بعد ذهنی به داشتن استقلال عمل در ۱- افزایش رفاه ذهنی شامل لذت جویی، رضایتمندی، هدفداری، در زندگی و رشد شخصی ۲- رشد و شکوفایی در مسیر سعادت و دگر خواهی ۳- مشارکت در سطح گسترده ای از فعالیت­های اجتماعی مربوط می شود. کیفیت زندگی در بعد جمعی آن بر ثبات و پایداری محیط فیزیکی و اجتماعی، منابع اجتماعی درون گروه ها و جوامعی که در ان زندگی می کنند شامل انسجام مدنی، همکوشی، یکپارچگی، روابط شبکه های گسترده و پیوندهای موقتی در تمام سطوح جامعه وهنجارها و ارزشها اعم از اعتماد، نوع دوستی و رفتار دگرخواهانه و انصاف، عدالت اجتماعی و برابری تاکید دارد(Phillips: 2006, 242). فرانس^[۷] (۱۹۹۶) با بررسی مقالات و مطالعات انجام شده در ارتباط با کیفیت زندگی، به لحاظ مفهومی کاربرد این اصطلاح را در ۶ حوزه ۱- زندگی عادی ۲- مطلوبیت اجتماعی۳- شادکامی۴- رضایت از زندگی۵- دستیابی به اهداف مشخص و ۶- استعدادهای ذاتی شناسایی و دسته بندی می­ کند(افتخاری و همکاران، ۱۳۸۹: ۳۳).
۲-۳. قلمرو مفهوم کیفیت زندگی
یک چهارچوب، یا ساختار، وسیله­ای مناسب است که برای فراهم آوردن پشتیبانی یا نظم بخشی به گروهی از ایده ها مورد استفاده قرار می گیرد و هنگام به کار گیری برای موضوعات یک چهارچوب به ارزیابی جامع و شفافیت بخشیدن به بسیاری از موضوعات کمک می­ کند. یک چهارچوب مناسب به ارائه پیشنهادی یکسان نسبت به موضوعات کمک می کند. چهارچوب می تواند بسیار ساده یا پیچیده باشد. برای مثال مجموعه ای از موضوعات را می توان با بخش اقتصاد، محیط زیست یا مکان جغرافیایی که عمدتا روی آنها تاثیر می گذارند، دسته بندی نمود. خلق و ایجاد یک چهارچوب کیفیت زندگی، در بر گیرنده گستره­ای از ساختار دسته بندی موضوعی برای نظم بخشیدن به موضوعات کیفیت زندگی است. این امر با تولید و انتخاب موضوعات دنبال می شود. انتخاب معرف­های کیفیت زندگی برای سنجش موضوعات انتخابی آخرین مرحله از گسترش یک چهارچوب می­باشد. یک چهارچوب باید دارای ویژگی­های زیر باشد:
۱- چهارچوب می بایست کل نگر باشد یعنی کل نظام سکونتگاهی را توصیف کند.
٢ - چهارچوب می بایست برخی از سطوح قابل انطباق با چهارچوب های موجود در سکونتگاه را حفظ کند.
٣ - چهارچوب می بایست انتخاب معرف­هایی را که مرتبط و متناسب با اجتماع هستند، تسهیل نماید.
و به طور همزمان باز خوردی را به انجمن و امور اداری سکونتگاه فراهم کند.

شکل (۲-۱): چهارچوب کیفیت زندگی (Collados et al, 1999,20).
بررسی­های مختلف نشان می­دهد که کیفیت زندگی جنبه­ها و ابعاد مختلف وضعیت واقعی پیرامون ما را در بر می­گیرد. به عبارت دیگر در برگیرنده هر عاملی است که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر شرایط زندگی انسان مؤثر باشد. اهمیت بررسی شاخص کیفیت محیط که یکی از ابعاد و مؤلفه­ های اصلی کیفیت زندگی است، در تمام این بررسی­ها روشن شده است. ارتباط مستقیم و غیرمستقیم مؤلفه کیفیت زندگی همچون فضای سکونت، هوای پاک و سالم، آرامش عمومی، ادراک بصری و… با کیفیت محیط بیان کننده ضرورت توجه به مفهوم کیفیت محیط است.
۲-۴. کیفیت محیط
مفهوم کیفیت محیط به وسیله طیف متنوعی از متفکران و پژوهشگران متعلق به حوزه ­های علمی گوناگون مورد توجه قرار گرفته و تعاریف متعددی از آن ارائه شده است. مرور و بررسی تعاریف موجود، نشان دهنده دو نگرش و رویکرد متفاوت در تعریف مفهوم مورد نظر است؛ تعدادی از نویسندگان قائل به ماهیت مستقل این مفهوم بوده و با تأکید بر مؤلفه­ های کیفیت محیط: ماهوی دوگانه (عینی – ذهنی) به تبیین و تشریح آن پرداخته­اند: کیفیت محیط موضوعی پیچیده دربرگیرنده ادراکات ذهنی، نگرش­ها و ارزش های گروه ها و افراد مختلف است. کیفیت محیط از برآیند کیفیت اجزای تشکیل شده یک ناحیه معین حاصل می شود. اما با وجود این بیش­تر از جمع اجزای سازنده، بر ادراک کلی از یک مکان دلالت دارد. اجزای سازنده (طبیعت، فضای باز، زیرساخت ها، محیط انسان ساخت (مصنوع)، تسهیلات محیط کالبدی و ذخایر طبیعی) هر یک مشخصات و کیفیت های خاص خود را دارا می باشند(Van Kamp and et al: 2003). اما گروهی دیگر از محققان تلقی متفاوتی از مفهوم کیفیت محیط داشته و تعریف آن را در ربط و پیوند با مفهوم کلی تر کیفیت زندگی ممکن می­دانند. هم زمان با پدیدار شدن بحران­های محیطی، کیفیت محیط سکونت به عنوان بخشی از مفهوم کلی کیفیت زندگی شناخته شد. این مفهوم به مثابه بازتابی از تمامی جوانب احساس رفاه فردی، شامل همه متغیرهایی که بر رضایتمندی انسان مؤثرند، فرض شده است(رفیعیان و همکاران، ۱۳۸۹: ۶۷).
تعاریف متعددی از مفهوم کیفیت محیط از جانب محققین ارائه شده است. در زیر به ذکر چند نمونه از این تعاریف می­پردازیم:
کیفیت محیط موضوعی پیچیده در بر گیرنده ادراکات ذهنی، نگرش­ها و ارزش­های گروه­ ها و افراد مختلف است(Porteous, 1971). کیفیت محیط را می­توان به عنوان بخشی اساسی از مفهوم گسترده­تر (کیفیت زندگی) تعریف کرد: ترکیبی از کیفیات پایه نظیر سلامت و ایمنی با جوانبی نظیر آسایش و جذابیت. کیفیت محیط از برآیند کیفیت اجزای متشکله یک ناحیه معین حاصل می شود. اما با این وجود بیشتر از جمع اجزای سازنده، بر ادراک کلی از یک مکان دلالت دارد. اجزای سازنده (طبیعت، فضای باز، زیر ساخت­ها، محیط انسان ساخت (مصنوع)، تسهیلات محیط کالبدی و ذخایر طبیعی) هر یک مشخصات و کیفیات خاص خود را دارا می باشند. همزمان با پدیدار شدن بحران­های محیطی، کیفیت محیط به عنوان بخشی از مفهوم کلی کیفیت زندگی شناخته شد. این مفهوم به مثابه بازتابی از تمامی جوانب احساس رفاه فردی، شامل همه متغیرهایی که بر رضایت مندی انسان موثرند فرض شده است(رفیعیان و همکاران، ۱۳۸۹: ۶۷).

شکل (۲-۲): مولفه­های موثر بر کیفیت محیط (مولودی، ۱۳۸۸: ۲۸).
۲-۵. کیفیت محیط سکونت: مفاهیم و تعاریف
۲-۵-۱. مفهوم سکونت:
نیاز به مامن و سرپناهی برای زندگی فقط منحصر به انسان نیست. تمامی جانوران به واسطه نیاز به امنیت و در امان ماندن از عوامل مخاطره آمیز جوی (نظیر سیل، طوفان، باد و باران) و تهدیدات احتمالی دیگر جانداران با دغدغه سکونت (گرچه به شکل ابتدایی) مواجهند. با این وجود مفهوم سکونت نزد انسان از حد زیست در سرپناهی صرف فراتر رفته و ابعاد فلسفی می یابد. کریستیان نوربری شولتز معمار اندیشمند نروژی که سعی در تطبیق آرای فلسفی هایدگر با فضای گفتارهای نظری در باب سکونت در حیطه دانش معماری داشت، قائل به تعریفی سه وجهی از این مفهوم است:
۱- دیدار با دیگران به آهنگ داد و ستد تولیدات، اندیشه ها و احساسات یعنی آزمودن زندگی به عنوان عرصه امکانات گوناگون،
۲- توافق با دیگران یعنی پذیرش مجموعه ­ای از ارزش­های مشترک،
۳- یافتن موجودیت از طریق گزینش جهانی و از آن خود،
می­توان مفاهیم یاد برده را به ترتیب شیوه های سکونت (مجتمع)، (عمومی) و (خصوصی) خواند. به هر صورت واژه ی سکونت مکان هایی که از سوی آدمی برای آدمی عینیت بخشیدن به مفاهیم فوق بر پا گشته را نیز در شمول می­گیرد(نوربری شولتز، ۱۳۸۱: ۹). سکونت، زندگی در ارتباط با محیط، مناظر و جامعه در فضایی مشخص است. هر کس در فضاهای چندگانه ی خود سکونت دارد، ولی در میان آنها، بر روی مرزها و میان این فضاها نیز زندگی می کند. انسان در جسم و بر جسم خود سکونت می­ کند و در فضاهای میان خود و تصویر غیر سکنا می­گزیند(تاجبخش، ۱۳۸۶: ۳۱).
۲-۵-۲. محیط سکونت:
انسان در شرایط بسیار متنوعی قادر به ادامه حیات می­باشد. شاید این شرایط، شرایط مطلوبی برای رشد و تعالی انسان نباشد، لیکن می توان در آن زنده ماند. برخلاف حیوانات دیگر، انسان قادر است زیستگاه خود را حتی شرایط فیزیکی بسیار نامساعد با چنان مهارتی بسازد که پاسخگوی نیازهای وی باشد. شاید همین انطباق پذیری است که موجب شده کسانی که در فرایند برنامه­ ریزی مشارکت دارند(سیاستمداران، برنامه­ ریزان، توسعه گران، منابع اعتباری و غیره) در ساختن همه سکونتگاه­های نامطلوب انسانی در شهرها نقش داشته باشند. سکونتگاه­هایی که به وضوح نیازهای روزانه استفاده کنندگان را برآورده نساخته و حتی موجب بیگانگی آنها نیز گردیده است(بییر، هیگینز، ۱۳۸۵: ۲۱۰). شاید مناسب­ترین شکل برخورد با محیط­های مسکونی در نظر گرفتن آنها در ساختاری سلسله مراتبی است. بدین ترتیب می­توان محیط زندگی مردم را به بهترین نحو به عنوان محیط­های سکونتی شامل مسکن، واحدهای همسایگی و محله مفهوم سازی کرد. بنابراین پس از مسکن و واحد همسایگی به عنوان وجوه سکونتی مرتبط با هم، می توان محله را به مثابه سطحی فراتر در سلسله مراتب سکونتی در نظر گرفت((Campbell et al, 1976.
۲-۵-۳. کیفیت محیط سکونت:
یک محیط مسکونی با کیفیت القاکننده­ی حس رفاه و رضایت مندی به ساکنین از طریق خصوصیات کالبدی، اجتماعی یا نمادین است. چنین محیطی متضمن زندگی با کیفیت و پشتیبان اصلی فعالیت­های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. به طوری که امروزه ارتقای کیفیت محیط سکونت به یکی از اهداف اساسی سیاست­گذاری و برنامه ریزی شهری بدل شده است. کیفیت محیط مسکونی شهرها مفهومی واجد ارزش ذهنی محسوب می­ شود. این ارزش به واسطه ارزش محیط مسکونی که در بردارنده­ی ویژگی­های اساسی نظیر رضایت مندی فردی از مسکن، محله و همسایگان است تعیین می­ شود. بدین ترتیب ارزش ذهنی کلی محیط مسکونی شهری معادل مجموع ارزیابی­های صورت گرفته از ویژگی­ها و مولفه­های سازنده محیط است.
جدول­ (۲-۱):­ گونه شناسی تفکرات حاکم بر تعاریف کیفیت محیط سکونت

۰۰۰/۰

توزیع نرمال نیست

فرصت رشد

X₅

۴۵/۳

۲۵۴/۰

توزیع نرمال است

با توجه به سطح معنی‌دار محاسبه شده در جدول ۴-۷، با عنایت به اینکه سطوح معنی‌دار متناظر با آماره جارک-برا برای متغیرهای مستقل مدیریت سرمایه در گردش و بازده دارایی کمتر از ۰٫۰۵ یا ۵ درصد سطح آزمون می‌باشد، در سطح ۹۵ درصد احتمال، فرض H0 مبنی بر “نرمال بودن توزیع متغیرهای مستقل ” رد می‌شود. ولی برای متغیرهای فرصت رشد، اندازه شرکت و اهرم مالی می‌توان در سطح ۹۵ درصد احتمال، فرض H0 مبنی بر “نرمال بودن توزیع متغیرهای مستقل “ را پذیرفت.

مشابه تحقیقات مرتبط پس از نرمالیزه کردن متغیرهای مستقل مدیریت سرمایه در گردش و بازده دارایی با به‌کارگیری قدر مطلق لگاریتم، مجدداً آزمون نرمال بودن توزیع متغیرهای مستقل با بهره گرفتن از آماره جارک-برا تکرار شده است. نتایج آزمون مجدد جارک-برا پس از نرمال‌سازی متغیرهای مستقل بر مبنای استفاده از لگاریتم قدر مطلق لگاریتم مقادیر اولیه متغیرها، به شرح جدول شماره ۴-۸ خلاصه شده است:

جدول (۴-۸): آزمون جارک-برا برای متغیرهای مستقل پس از نرمال‌سازی

متغیر

آماره جارک-برا

سطح معناداری

نتیجه

مدیریت سرمایه در گردش

X₁

۷۴/۲

۳۱۴/۰

توزیع نرمال است

بازده دارایی

X₂

۰۲/۳

۳۰۲/۰

توزیع نرمال است

با توجه به جدول ۴-۸، مقادیر متناظر با آماره جارک-برا برای کلیه متغیرها پس از نرمال‌سازی به ترتیب ۷۴/۲ و ۰۲/۳ می‌باشد. با عنایت به اینکه کلیه مقادیر یادشده از ۵ درصد بیشتر است لذا با اطمینان ۹۵ درصد برای کلیه متغیرهای مستقل تبدیلی می‌توان فرض نرمال بودن توزیع را پذیرفت.
ب) آزمون استقلال خطاها
پیش‌فرض دیگر استفاده از رگرسیون خطی مرکب در تعیین ارتباط بین متغیرها، استقلال باقی‌مانده‌ها یا خطای برآورد انجام‌شده به‌واسطه مدل رگرسیونی است. در این راستا، در تحقیقات مشابه یا مرتبط معمولاً از اندازه آماره دوربین واتسون به‌عنوان یک معیار تصمیم‌گیری استفاده شده است. در این تحقیق نیز از آزمون معیار دوربین واتسون استفاده شده است که در آن همبستگی سریالی بین تفاضل مقادیر واقعی و برآورد شده مقادیر متغیر وابسته و به‌اصطلاح باقیمانده‌ها یا (خطا) های رگرسیون را بر مبنای فرض صفر آماری زیر آزمون می کند:
H₀: بین خطاها خودهمبستگی وجود ندارد.
H₁: بین خطاها خودهمبستگی وجود دارد.
اگر آماره دوربین-واتسون بین ۵/۱ و ۵/۲ قرار گیرد، فرضیه H₀ آزمون (فقدان همبستگی یا استقلال خطاها) پذیرفته می‌شود و در غیر این صورت H₁ مبنی بر خودهمبستگی خطاهای مدل برآوردی را نمی‌توان رد کرد. بر مبنای محاسبات انجام‌شده در این زمینه، آماره دوربین واتسون به شرح جدول شماره ۴-۹ خلاصه شده است:

با توجه به اهداف این تحقیق که مقایسه­ تاثیر تمرینات یوگا و ایروبیک بر ترکیب بدنی، عوامل فیزیولوژیکی و آمادگی جسمانی زنان غیر ورزشکار می­باشد. لذا در این فصل نخست مبانی نظری تحقیق و سپس در قسمت سوابق تجربی، تحقیقات انجام شده در این خصوص، مورد بررسی قرار می­گیرد.
۲-۲- یوگا
یوگا یک روش یادگیری است که هدفش نائل شدن به اتحاد ذهن، بدن و روح از طریق سه ساختار اصلی یوگا: تمرین، تنفس و ریلکسیشن می­باشد (۴۳). یوگا کلمه­ای سانسکریت و به معنی وحدت و یگانگی ذهن و جسم می باشد که از ۵ هزار سال قبل در جوامع شرقی مورد استفاده بوده است و اخیرا مورد توجه زیاد کشورهای غربی قرار گرفته بطوری که در ایالات متحده آمریکا یکی از مهم­ترین روش های طب مکمل محسوب می­ شود. یوگا به مجموعه ­ای از تمرینات فیزیکی وضعی(آسانا)، تمرینات کنترل شده تنفسی (پرانایاما) و تمرینات رهاسازی و تن آرامی(شاواسانا) گفته می­ شود. اگرچه یوگا به عنوان یک فلسفه روحانی در طول تاریخ مطرح بوده اما بعنوان درمان و مداخلات روانی نیز بکار گرفته شده و در سه دهه­ اخیر، استفاده از آن افزایش روزافزونی داشته است (۳). یوگا اخیرا بعنوان طب مکمل و جایگزین در درمان بیماری­ها در کشورهای غربی نیز بکار گرفته شده و مطالعات بسیار زیادی درمورد نحوه عملکرد فیزیولوژیک و اثرات مثبت آن در بیماری­ها و اختلالات سلامتی انجام شده است (۴۱).
۲-۲-۱- تاریخچه یوگا
استادان یوگا بر این عقیده­اند که یوگا از مکتب شامانسیم باستان منشا گرفته است. هدف اولیه شامانسیم که از مکاتب هند باستان بود، شفا دادن مردم و در عین حال سوق دادن آن­ها به مذهب بود. اولین شواهد یوگا، از اشکال حک شده بر سنگ در کوه­های هندوستان بدست آمد که برخی از حرکات انجام یوگا، را نشان می­داد. سپس نوشته ­هایی در مورد یوگا در سنگ نوشته­ های تاریخی (ساراواتی) که بزرگ­ترین تمدن شناخته شده هند در ۳ هزار سال قبل از میلاد مسیح است، یافت شد. در این سنگ نوشته­ها، مجموعه ­ای از سروده­ها یافت شد که به یک قدرت بزرگ اشاره داشتند. راه رسیدن به این قدرت بزرگ، یوگا بود. قدیمی­ترین آموزش­های یوگا در این سنگ نوشته­ها موجود است (۵۴). یوگا در حدود چهار هزار سال پیش در شبه قاره هند رواج یافت و توسط معلمان یوگا به سایر کشورهای اسلامی معرفی شد. بعد از حمله­ی مسلمانان به هند در سال ۱۲۰۰ میلادی صوفی­های سرزمین ایران یوگا را به بسیاری از کشورهای خاورمیانه انتقال دادند. علاقه غربی­ها به تعالیم یوگا از سال­های ۱۸۰۰ میلادی آغاز شد، زمانی که محققان غربی شروع به ترجمه متون قدیمی هند کردند. امروزه انجمن یوگا برای سلامتی در ۲۴ کشور جهان نمایندگی دارد (۳۵).

اولین کسی که یوگا را بصورت دستاوردی علمی و عملی جمع آوری کرد و آن را به صورت فعلی و قابل اجرا برای همه معرفی کرد، فیزیکدان و فیلسوف هندی به نام پاتانجلی^[۲۸] بود که حدودا دو تا پنج قرن قبل از میلاد می زیست. او در کتاب خود موسوم به سوتراهای یوگا ^[۲۹]یوگا را به هشت مرحله تقسیم کرده که به آشتانگا یوگا ^[۳۰]موسوم است و مردم مغرب زمین آن را به عنوان یوگای انضباط جسم و فکر می شناسند (۵۵، ۵).
مرکز اصلی و دفتر رسمی جهانی یوگا در خانه­ی شخصی سوامی ساتیا ناندا در شهر منگر در ایالات بیحار هندوستان در سال ۱۹۶۴ میلادی تأسیس شده تا تمرینات یوگا را در شهرهای بین خانواده­ها اشاعه و گسترش دهد. از آغاز تأسیس تاکنون این مرکز منحصر به فرد یک مرکز رسمی برای معرفی و شناساندن علوم یوگا در جهان به شمار می ­آید. برای اولین بار در سال ۱۹۶۸ در این مکان جلسه تعلیم معلمین یوگا برای دانش­پژوهان اروپایی تشکیل گردید. این مرکز با توسعه سریع در مدت کوتاهی، به یک مرکز تحقیقات بین ­المللی با پیروان و شعبات زیاد در ایالات هند و سایر کشورها تبدیل شد (۴). یوگا در ایران در رابطه با بانوان زیر نظر حوزه معاونت ورزشی بانوان کشور در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۷۸ پس از پیگیری و تلاش بسیار زیاد و زحمات بی­دریغ مسئول ورزش­های همگانی افتتاح شد (۴).
۲-۲-۲- فلسفه­ی یوگا
هر چند که مبدأ یوگا و مبتکر و مبتکران آن، در پشت پرده ابهام باقی مانده­اند، اما اصل مسلم این است، که یوگا بیش از ۴۰ قرن مورد استفاده­ی هندی­ها بوده است و آن­ها با پرداختن به یوگا سلامت جسم و روح خود را تأمین می­کردند، در حالی که سایر مردم جهان و حتی کشورهای پیشرفته، از آن به طور کلی بی­اطلاع بودند. تا اینکه در سال­های اخیر یوگا از نظر علمی مورد مطالعه­ دانشمندان کشورهای پیشرفته اروپایی و آمریکایی قرار گرفت و معلوم گردید، که به صرفنظر از افسانه­ های ساخته و پرداخته­ی ذهن انسان درباره یوگا، بنیان­گذاران آن اندیشمندانی بودند، که با تکیه بر علوم پزشکی و تربیتی و روانشناسی قوانینی تدوین کرده ­اند، که می­توانند در سلامت روح و جسم اثر بسزایی داشته باشند. و امروز یوگا به عنوان یک ورزش مخصوص برای بهسازی روح و جسم نه تنها مورد قبول مردم، بلکه پزشکان و روانشناسان قرار گرفته است و هر روز که می­گذرد، ارزش علمی آن بیشتر معلوم می­گردد. به طوری که امروزه در کشورهای پیشرفته کمتر کسی می­توان یافت، که تحصیل کرده باشد و روز خود را با یوگا شروع نکند. حتی پزشکان نیز همگام با روانشناسان، در بسیاری از موارد به مراجعان خود یوگا تجویز می­ کنند، تا به جای خوردن داروهای تلخ، دردهای روحی و جسمی خود را با یوگا تسکین بخشند و به لطف یوگا زندگی خود را قرین سعادت و سلامت سازند (۱۶).
۲-۲-۳- فواید یوگا
امروزه دریافته­اند که یوگا در درمان تورم مفاصل مفید است. اما افرادی که مبتلا به این بیماری هستند، به انجام تمرینات یوگا علاقه چندانی نشان نمی­دهند، زیرا تصور می­ کنند که انجام تمرینات یوگا درد آن­ها را شدیدتر می­ کند. اما نرمی حرکات و آرامی تمرینات یوگا همواره بدون تحمل هر فشاری بر اندام­های بدن صورت می­گیرد. هنگام انجام حرکات بر حد توانایی تکیه می­گردد و هر گونه فشاری را با توقف­ها در کشش عضلات و مفاصل توصیه می­نماید و از سوی دیگر انجام تمرینات یوگا موجب از بین رفتن زوائدکنار اندام­ها می­ شود و در صورتیکه حرکات آرام و با ملاحظه انجام پذیرد، اثر بسیار مطلوبی در درمان این بیماری بر جای می­ گذارد (۱۱).
سیستم فیزیولوژیکی یوگا سعی دارد بین دو نیروی حیاتی و روانی(پیگلا و ایلا) که در پزشکی نوین آن­ها سمپاتیک و پاراسمپاتیک می­نامند، تعادل برقرار کنند و این فرایند را توسط دو روش کنترل ذهن و تنفس صحیح به جریان می­ اندازد. مطالعات بسیاری تغییرات هورمونی را بعد از تمرینات مختلف نشان داده­ است. بعد از تمرینات ریلکسیشن، کاهش میزان کاتکولامین­های خون گزارش شده است (۵۶). با انجام فعالیت بدنی و مختصر و حتی کوچک­ترین حرکتی که توأم با دقت و تنفس باشد، احشاء و غدد مترشحه­ی داخلی تحریک می­ شود و عملکرد آن­ها نیز بهبود می­یابد. در نتیجه­ بهبود کار غدد مترشحه داخلی، عضلات نخاعی که بدن را در یک راستا نگاه می­دارند، تحریک می­شوند. حرکت و تنفس توأم با یکدیگرجریان خون را بهبود بخشیده و در مرحله­ اول روی دستگاه اعصاب مرکزی(مرکزی و خودکار) اثر می­گذارند (۳۵). همچنین یک تنفس خوب دارای محاسن دیگری نیز می­باشد ۱- باعث کاهش انقباض شده و ضد استرس می­باشد. ۲- باعث آرامش ذهن و اعصاب و کنترل احساسات می­گردد. ۳- باعث رفع خستگی شده و انرژی تحلیل رفته را به بدن باز می­گرداند. ۴- باعث بهبود خواب و تقویت فعالیت­های ذهنی و تمرکز ذهن می­گردد. ۷- با افزایش اکسیژن خون باعث تسویه کامل خون می­ شود (۳۵).
یوگا گونه ­ای از فعالیت بدنی است که شامل تمرین­های وضعیتی گوناگون (آسانا)، تکنیک­های تنفسی و مراقبه می­باشد. سودمندهای تمرینات یوگا در درمان بسیاری از بیماری­ها ازقبیل پرفشارخونی، دیابت، درمان استرس و همچنین بهبود تحمل تمرین گزارش شده است (۴۴).
با انجام آساناهای یوگا قابلیت انعطاف بدن افزایش می­یابد، به طوری که افراد در سنین بالا قادر به افزایش انعطاف پذیری بدن خواهند بود. تمرینات یوگا ابتدا بر سلامتی ستون فقرات تأکید و تمرکز دارد و باعث افزایش انعطاف و نیرومندی آن می­ شود. ستون فقرات محل تمام اعصاب مهم بدن می­باشد و همین اعصاب تمامی پیام­های مختلف بدن را از طریق ستون فقرات به مغز می­رسانند. به همین دلیل است که تمرینات یوگا تأکید زیادی بر انعطاف و نیرومندی آن دارد و با انجام آساناها عمل گردش خون بهبود یافته و مواد غذایی و اکسیژن آسان­تر به اعصاب می­رسند (۵۷). از طرفی شرکت در تمرینات پرانایاما منجر به افزایش ظرفیت تنفسی می­ شود که این باعث کاهش میزان تنفس می­گردد (۵۸). از سوی افرادی که تمرینات یوگا را در سال­های میانی و اواخر عمر و با عیوب جسمی قابل توجه آغاز کرده ­اند، نتایج الهام بخش متعددی گزارش شده است. آنان توانسته ­اند قدرت، انعطاف پذیری، انرژی و سطحی از سلامتی را که گمان می کردند با سپری شدن دوران جوانی از بین رفته است، باز یابند (۵۹). یوگا گذشته از افزایش میزان آرامش و احساس سلامتی و شادابی، به طور گسترده­ای جهت رفع دردها و اضطراب­هایی مورد استفاده قرار می گیرد که اغلب با بیماری های مزمن به خصوص بیماری های قلبی، دیابت، سردردهای میگرنی، افزایش فشار خون و در مبتلایان آرتریت همراهند (۸).
برای تندرستی و درمان بهینه، تنفس صحیح امری اساسی است. در حالی که اغلب ما در فرهنگ­های مدرن، تنفس سطحی انجام می­دهیم که این امر به تحریک سیستم عصبی سمپاتیک، کمبود انرژی و تنش های جسمی و عاطفی کمک می­ کند. تنفس ابزاری است که در طول زندگی، جهت کنترل تنش­ها دائماً در اختیار ماست. در یوگا اساس الگوی تنفسی، تنفس عمیق، موزون و دیافراگمی است. در صورت استفاده مناسب از دیافراگم، فواید ساختاری، فیزیولوژیکی و روانی زیادی عاید فرد می­گردد (۵).
۲-۲-۴- انواع یوگا
طی سال­های متمادی، سبک­های مختلفی از یوگا بوجود آمده است و مدارس جدیدی برای تعلیم آن تأسیس یافته­اند. امروزه حدود شش سبک برجسته و قدیمی از یوگا در جهان وجود دارد که توسط اساتید برجسته یوگا در قرن بیستم، تعلیم داده می­ شود.
هاتا یوگا: در این رشته از یوگا تمریناتی وجود دارد که انجام دادن مرتب آنها تاثیرات زیادی را در بردارد:
الف) بدن از سموم و ناخالصی­ها پاک می­ شود. ب) در این طریق روش هایی وجود دارد که سبب تقویت دستگاه تنفس، گردش خون، گوارش و سیستم عصبی می شود و شخص با انجام دادن آنها بر مقاومت طبیعی خود افزوده و سلامتی را در حیطه جسم و ذهن تجربه خواهد کرد. ج) شخص را قادر می سازد بر واکنش­های غیر ارادی خود کنترل و تسلط داشته باشد (۵۶).
کارما یوگا: واژه سانسکریتی “کارما” به معنی کار ذهن و جسم است. در نتیجه رسیدن به حقیقت و وصل شدن از طریق کار و خدمت بدون فکر دریافت پاداش می­باشد(۶۰).
راجا یوگا: طریقت مدیتیشن و کنترل فکر است (۶۱). در این روش مراحلی وجود دارد که شخص با طی کردن آن­ها ذهن خود را کنترل و آرام می­ کند. این مراحل عبارتند از الف) کناره­گیری حواس از محرکات ب) تمرکز فکر ج) مراقبه د) یکی شدن(۶۲).
جیانا یوگا: طریقت دانش و خرد است که در طی آن فرد به خودکاری و آگاهی دسترسی پیدا می­ کند. جیانا یوگی دانش و خرد خود را در شرایطی کسب می­ کند که، هویت فردی خویش را در جسم و فکر از دست بدهد. او به درجه­ای از توحید می­رسد که خود را کاملا در وجود معشوق و معبود غرق و حل شده می­یابد(۶۳).
بهاکتی یوگا: بهاکتی یوگا یا یوگای از خود گذشتگی متداول­ترین روشی است که در هندوستان از آن استفاده می­ شود. یوگی­هایی که از این روش استفاده می­ کنند، در همه کس و همه چیز خدای یکتا را می­بینند. بهاکتی یوگا توسط پرورش عشق فردی و قدرت او برای پذیرفتن هرچیز ممکن، به شخص می­آموزد که به ایزد یکتا وفادار بماند (۵۶).
مانترا یوگا: اساس این یوگا بر آن است که بصیرت و آگاهی درونی از طریق به زبان آوردن اصوات، کلمات، یا جملاتی موسوم به مانترا به صدای بلند یا خاموش، افزایش می­یابد. اعتقاد بر این است که ذکر یک مانترا به تمرکز فکر و برای تعالی فکر کمک می­ کند (۶۱).
۲-۲-۵- مراحل هشت گانه یوگا
بیشتر سبک های یوگا بر اساس مسیر هشت گانه ای است که در یوگا سوترا^[۳۱] متنی که حدود ۲۰۰ سال قبل توسط حکیمی به نام پتنجلی نوشته شده است، توصیف گردیده است. این مسیر هشت گانه شامل حرکات، تمرینات تنفسی،گام­های موثر بر تمرکزحواس، مراقبه و رفتارهای اخلاقی است. محور اصلی تفکر در یوگا، کنترل نوسانات فکر است. هشت مرحله یوگا از تقویت تمرکز و آرام کردن فکر حمایت می کند. ورزش یوگایی که به طور صحیح انجام شده باشد می ­تواند فوایدی بر سطوح ساختاری، فیزیولوژیکی، احساسی- روانی و روحی داشته باشد (۵۵, ۶۴). در آداب و رسوم نشأت گرفته از این متن قدیمی، هر مرحله یوگا دارای نظمی دقیق است که مهارت­آموزان یوگا می­بایست از طریق آن پیشرفت کنند. این هشت مرحله عبارتند از:
۱-یاما: به معنای خودداری و پرهیز می­باشد و شامل پنج دستور اخلاقی است که عبارت از الف) تجاوز نکردن ب) صداقت ج) دزدی نکردن د) محدودیت در امیال غریزی ه) عدم وابستگی به مادیات (۴).
۲-نیاما: مجموعه قوانین و رفتارهای شخصی که شامل روش­های معین فیزیکی و روانی می­باشد و شامل پنج قسمت است پاکیزگی، قناعت، ریاضت، خودآگاهی، ایمان و اعتقاد به خدا (۴).
۳-آسانا: نگهداری بدن در حالات ویژه به منظور رشد و پیشرفت بدن و آرامش فکر. انجام دادن آسانا باعث خلوص و پاکیزگی در مجرای کانال­ها و رسیدن نیروی حیات به جسم و ذهن می­ شود. آساناهای بی­شماری وجود دارد ولی هدف مشترک همگی آن­ها سلامتی بشر است(۵).
۴-پرانایاما: معنی تحت­الفظی آن عبارت است از کنترل تنفس. هدف از انجام دادن پرانایاما تحرک، تنظیم و هماهنگ کردن انرژی حیاتی بدن است. همان گونه که بدن برای پاکیزیگی به استحمام نیازمند است، ذهن نیز برای پاکیزگی و خلوص به پرانایاما نیاز دارد (۵).
۵- پراتی­آهارا: به معنی خودداری کردن می­باشد. پراتی آهارا شاخه ثبات می­باشد. و به طور پیوسته با برگرداندن تمرکز ذهن بر روی آهنگ تنفسی عمل می­ کند. در نتیجه، ذهن آرامش دهنده و کنترل کننده می­باشد. در پراتی­آهارا شخص همه حس­های دریافتی را از هم جدا می­ کند و به همه آن­ها توجه دارد (۱۱, ۶۵).
۶- دهارانا: تمرکز ذهن روی یک موضوع خاص. در این مرحله شخص می ­تواند با تمرکز هرچه بیشتر روی اعمال وافکارش, استعدادهای درونی خود را بیش از پیش شکوفا کند(۶۵).
۷-دهیانا: همان مدی­تیشن است. وقتی شخص از طریق دهارانا بدون محدودیت مکانی و زمانی تمرکز کند با ماندن در این حالت مدی­تیشن انجام داده است. در این زمان است که تمرکز عمیق بدست می ­آید(۶۶).
۸-سامادهی: بالاترین مرحله­ یوگاست که مرحله­ خودآگاهی است. در این مرحله با وصل, پیوستن و یکی شدن با خالق مترادف است. در این مرحله, دیگر فرد میان خود, خدا و هستی هیچ­گونه جدایی نمی­بیند(۶۴).
۲-۲-۶- تمرینات یوگا
شامل آسانا، پرانایاما و شاواسانا می­باشد. آساناها به سه دسته ایستاده، نشسته و خوابیده تقسیم می­ شود.
حرکات اساس یوگا شامل ۳۰ حرکت با احتساب ۱۲ حرکت سلام بر خورشید است. و طبق شکل (۴-۱) به دسته های زیر تقسیم می­شوند:
حرکات کششی
حرکات تعادلی
حرکات معکوسی: حرکاتی هستند که سر پائین­تر از قلب قرار می­گیرد.
حرکات پیچشی: حرکاتی هستند که موجب چرخش ستون فقرات روی یکدیگر می­ شود.
حرکات انقباضی(ریلکسیشن): حرکاتی که بدن را در حالت شل و بدون انقباض قرار می­دهد.
تمرینات متداول یوگا
تمرینات بدنی تمرینات تنفسی تمرینات وانهادگی
(شاواسانا)

نوع ارتباطات

نوع ارائه

هدف کسب وکار

نوع پیام

تهاجمی(Push)

پیام (اس ام اس،
ای ام اس، ام ام اس^۱)

تبلیغات مطلق

کششی (Pull)

بنر موبایلی

کپن ، ترفیع

تبلیغات ضمیمه

تعاملی

زنگ تلفن
برنامه های کاربردی
(عکس روی صفحه ،بازی موبایلی)

انتقال اطلاعات تصویر سازی برند

مشابه با تبلیغات اینترنتی، تبلیغات موبایلی هم انواع کششی و تهاجمی دارد، یکی مشابه با تبلیغات ایمیلی
و دیگری مشابه با تبلیغات وبی است. زمانیکه مشتری از یک وسیله موبایل( سیار) برای جستجو در صفحات اینترنت استفاده می کند، تاثیر یک تبلیغات ، شبیه به برنر وبی ۲ است .همچنین، اگر مشتری پیام متنی یا پیام های ترفیعی چند رسانه ای در وسیله موبایلش دریافت کند،همانند یک تبلیغات ایمیلی است. پیام دادن ، بیشتر رایج است که به عنوان یک روش تعامل در شبکه های موبایلی بکار رود.پیام های تبلیغاتی می تواند بر اساس تکنولوژی بکار رفته برای انتقال تبلیغات، به دو دسته تقسیم شود : پیام هایمتنی( اس ام اس) و پیام های چند رسانه ای( ام ام اس). ام ام اس اغلب یک ترکیبی از عکس، صدا و انیمیشن است در حالیکه اس ام اس تنها پیام متنی است. بدلیل ظرفیت محدود ارتباطات و بیان چندرسانه ای در وسایل موبایل، اس ام اس ، غالب ترین روش تبلیغات تا کنون می باشد.گرچه ، انتظار می رود که تبلیغات چندرسانه ای یا نوع تصویری متحرک، در آینده نزدیک ، محبوب تر شود.

پیام های تبلیغاتی بر اساس هدف از بازاریابی ، شامل محتواهای متفاوتی هستند .ترفیع و کپن ها برای
۱ SMS :simple messaging servis ;EMS :enhanced messaging service ;MMS:multimedia message.
افزایش سریع فروش بکار می روند، در حالیکه تبلیغاتی وجود دارند که برای ساختن تصویر برند و وفاداری است. بر اساس نوع پیام، تبلیغات موبایلی به دو نوع تبلیغات مطلق و تبلیغات ضمیمه ای تقسیم می شود. همانطور که ما در مورد تبلیغات ایمیلی می بینیم ، مخاطب ، یک پیام ایمیلی که مشکوک است به اینکه اسپم باشد را حتی باز نمی کند. بنابراین ، برخی خدمات ایمیلی، تبلیغات را در انتهای پیام ایمیلی خود قرار می دهند تا شانس در معرض مخاطب قرار گرفتن آنرا افزایش دهند، که به اینگونه تبلیغات ، تبلیغات ضمیمه ای می گویند .به طور مشابه، بنرهای وبی موبایلی در تبلیغات ضمیمه ای دسته بندی می شوند .بعلاوه، تلاش برای تبلیغ از طریق انواع مختلف رسانه مثل، ترکیبی از مجله و موبایل، وب و موبایل، وجود دارد تا تاثیر یک تبلیغات را به حداکثر برساند Park, shenoy and Salvendy, 2008 ) ).
۲-۲-۵٫ تبلیغات پیامکی
پیامک ، موفق ترین سرویس کاربردی موبایل است ) Dickinger et al.,2005;Wei and Lo,2006) چیزی شبیه به شهرت ایمیل در اینترنت.به عنوان مثال، یک بیلیون (تریلیارد) پیام در چین در هر روز فرستاده می شود.در سنگاپور،رهبر دیگر دنیا در استفاده از پیامک، میانگین پیامک هایی که هر کاربر در هر ماه می فرستد ۲۰۰ پیام است (IDA,2007 cited in Wei et al ). تکنولوژی پیامک ، امکان ارسال یک تبلیغ در یک پیام به همراه امکان فرستادن پیام به چندین گیرنده را می دهد.حجم بالای کاربرد پیامک منجر به انتظار بالایی نسبت به رشد تبلیغات پیامکی در سراسر دنیا می شود ( .(Wei et al , 2010 مخارج کلی تبلیغات پیامکی در ایالات متحده در سال ۲۰۰۶ ، حدود یک تریلیارد دلار امریکا بود،احتمال می رود که در سال ۲۰۱۱، ۱۵ تریلیارد دلار خواهد بود، با ثبت یک افزایش ۱۵ برابری در عرض ۵ سال (Steel and Vranica,2007).
سرویس پیام کوتاه (SMS) اولین بار در سال ۱۹۹۰ در اروپا متولد شد و در سال ۱۹۹۸ به بلوغ و محبوبیت عمومی رسید. زیر ساخت های فنی ارسال پیام کوتاه در ایران با تاخیر فراوان ، در اواخر سال (۱۳۸۱)اوایل سال ۲۰۰۳ میلادی) در شرکت مخابرات راه اندازی شد و پس از آن با شتابی فزاینده رشد و گسترش یافت. بر اساس آمار شرکت ارتباطات سیار، هر روز به طور متوسط ۹ میلیون پیامک در ایران ارسال می شود که این حجم فزاینده، حاکی از محبوبیت آن در ایران است که این آمار در روزها و مناسبت های خاص به میزان قابل توجهی افزایش می یابد. به عنوان مثال، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از افزایش ۷۴ درصدی ارسال پیامک در پنج روز نخست سال ۹۱ در مقایسه با نوروز سال ۹۰ خبر داد و اعلام کرد که در این بازه زمانی بالغ بر ۲ میلیارد و ۸۳۴ میلیون و ۵۲۸ هزار و ۷۴۸پیامک از سوی مشترکان اپراتورهای تلفن همراه ارسال شده که این رقم در مقایسه با پنج روز نخست سال گذشته بالغ بر ۷۴ درصد رشد را نشان می دهد و نسبت به مدت مشابه در سال ۱۳۸۹ حاکی از رشد ۱۹۲ درصدی است .محبوبیت پیامک و همچنین ضریب نفوذ ۷۳ درصدی تلفن همراه در ایران، نشانگر توان بالقوه این رسانه در تبلیغات بازرگانی در کشور ماست.
پیامک به کاربران تلفن همراه این امکان را می دهد که پیام های متنی تا ۱۶۰ کاراکتر را از یکدیگر دریافت و ارسال کنند. نقطه ضعف اصلی پیامک ، فرمت مختص به متن ۱۶۰ کاراکتری اش است در حالیکه پیامهای ام ام اس ۱ می تواند شامل عکس یا ویدئو کلیپ باشد(۲۰۰۶ .(Merisavo et al ,
پیامک یک وسیله جدید اثر بخش در ارتباطات بازاریابی فراهم کرده است ، که هم به تنهایی و هم به صورت تعاملی یکپارچه شده با تلویزیون ، عکس چاپی و تبلیغات پوستری به کار می رود (.(Rettie,Grandcolas,Deakins, 2005
تبلیغاتی بر اساس مکانی که کاربر در آن قرار گرفته ، بکار رود و در نتیجه بهترین پیام برای او ارسال خواهد
شد.(Brawise P& Strong, 2002)
گذشته از تبلیغات، پیامک می تواند ابزار قدرتمندی برای انجام یک پیمایش باشد زیرا اطلاعات را به سرعت جمع آوری می کند ، از آنجاییکه سرعت میانگین، پاسخ دهی آن ( ۳,۳) روز از دیگر طرق پیمایش ، بهتر است Balabanis, George; Mitchell, Vincent-Wayne; Heinonen Mavrovouniotis, sarah,) 2007 ( .
از نظر تاریخی،یک تکنولوژی ارتباطات که به طور کامل درگیر یک پلتفرم رسانه برای منتشر کردن اطلاعات و سرگرمی است، وارد یک فرایند تجاری سازی می شود.سیر تکاملی رادیو، تلویزیون و اینترنت نشان می دهد که معرفی مدل تجاری حمایت مالی نفر سوم( به عنوان مثال تبلیغ کنندگان) در رشد شان حیاتی بوده است. تجاری سازی تلفن همراه در حال حرکت و وقوع است. در ایالات متحده، مخارجی که در تبلیغات موبایلی صرف می شود به ۸۷۱ میلیون دلار در سال ۲۰۰۶ رسید (Wei,Xiaoming and Pan, 2010).
بازاریابان مشتاقند که ویژگی های شخصی ، تعاملی و حضور در همه جا و همه وقت تلفن همراه را کاوش کرده تا اثر بخشی کمپین های تبلیغاتیشان را فراتر از کاربرد کانالهای رسانه ای سنتی افزایش دهند. Cuneo,2006 cited in Wei et al,p 33 ) ( .تبلیغ کنندگانی که نام بزرگی دارند مانند پروکتر اند گمبل،کوکاکولا، مایکروسافت و مک دونالد ،از پیشگامان در یکپارچه سازی تلفن همراه در کمپین های بازاریابی شان هستند ۳۳) (Wei,Xiaoming and 2010,p. یک پژوهش در مورد کاربران امریکایی تلفن همراه ، نشان داد که۳۹% از آنها، که در کل ۱۰۴,میلیون نفر می شود، دیدن یک پیام تبلیغاتی بر روی صفحه تلفن همراهشان را به یاد می آورند (۳۳ (He,2009 cited in Wei et al,2010,p بنابراین، سوال این نیست که آیا می بایست تلفن همراه را به عنوان یک رسانه تبلیغاتی ، تجاری کنیم، بلکه سوال اینست که چگونه می توان این کار را انجام داد.یک دریچه ای از فرصت برای تبلیغات پیامکی وجود دارد که با تبلیغات

۱ MMS