اقرار هرگاه با تهدید یا تطمیع یا شکنجه حاصل شود ارزش و اعتبار نخواهد داشت؛ زیرا چنین اقراری نمی تواند کاشف حقیقت باشد.
توجه به ظاهر مقررات اسلامی مربوط به دلایل اثبات دعوای کیفری این فکر را به وجود می آورد که در این نظام به گونه ای روش دلایل قانونی حاکمیت دارد؛ روشی که مورد ایراد و اعتراض قرار گرفته و قرن ها است مطرود و متروک شده است. ولی اگر به دیده تحقیق بنگریم و منصفانه قضاوت کنیم ملاحظه خواهد شد که در این نظام حقوقی دلیل باید کاشف از حقیقت باشد و به قاضی اطمینان بخشد که جرم واقع شده و متهم مرتکب آن است؛ به عبارت دیگر قاضی بایست به هدایت دلیل یقین حاصل کند که متهم گناهکار می باشد و این روش نه فقط گونه ای از اعمال سیستم دلایل قانونی به شمار نمی آید بلکه درست همان سیستم دلایل معنوی است. همان کمال مطلوبی که علمای حقوق جزا تازه به اهمیت آن واقف شده اند و اصرار می ورزند به این که دلیل باید مبین حقیقت و موجد ایمان قاضی به وقوع جرم باشد.
در سیستم دلایل قانونی هرگاه دلیل مورد نظر مقنن وجود داشته باشد محکومیت متهم اجباری است. دادرس حق ارزیابی دلایل سبک و سنگین کردن آن ها را ندارد. اقرار نیرومند ترین دلایل به شمار می آید و برای اثبات وقوع جرم به تنهایی کافی می باشد.

شهادت گواهان نیز باید معتبر شناخته شود و قاضی نمی تواند آن را نادیده بگیرد. در صورتی که در نظام حقوق اسلامی اقرار شهادت باید مبین حقیقت باشد قاضی مجاز است حتی طبق علم خود عمل کند و دلایل را نادیده بگیرد. طبق فتوای امام خمینی، چه در حقوق الناس و چه در حقوق الله قاضی می تواند بر علم خود عمل کند بدون این که به دلیل و بیّنه نیاز داشته باشد و حتی قاضی نمی تواند بر اساس بیّنه ای که خلاف علم اوست حکم بدهد.
جریان دادرسی. در نظام حقوق اسلامی جلسه دادرسی علنی است. افراد می توانند آزادانه در آن شرکت کنند. محاکمه معمولاً شفاهی است. طرفین از حقوق یکسان برخوردارند. متهم از اصل برائت بهره مند می باشد. اثبات وقوع جرم و مسئولیت کیفری متهم به عهده مدعی است. اگر دلایل برای احراز جرم کافی نباشد متهم تبرئه می شود. هرگونه شک و تردید در وقوع جرم یا وجود مسئولیت متهم، هر نوع ابهام و اجمال در نصوص به نفع متهم منظور و منجر به برائت می گردد. متهم حق دارد در کمال آزادی از خود دفاع کند و به هر دلیلی استناد جوید تا اتهامات وارده را رد نماید. بنابر این شاید بتوان گفت که در نظام حقوق اسلامی، دادرسی از خیلی جهات به صورت تدافعی انجام می گیرد.
در این نظام حقوقی مرحله تحقیق مقدماتی از مرحله رسیدگی قطعی تفکیک نشده است. قاضی رسیدگی کننده صلاحیت دارد که به تمام مراحل آن رسیدگی کند، حکم بدهد و آن را به موقع اجرا نیز بگذارد.
گفتار پنجم: سیستم فعلی دادرسی در ایران
تا قبل از تصویب قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی‌و انقلا‌ب در امور کیفری ، با توجه به جدابودن مرحله تعقیب و مرحله تحقیق و دو مرحله ای بودن رسیدگی، هر کدام از مراحل دادرسی به یک ارگان خاصی سپرده شده بود و فی الواقع سیستم دادرسی در ایران مختلط بود . با تشکیل دادگاه های عمومی با توجه به یکی شدن مرحله تحقیق و مرحله تعقیب ، سیستم دادرسی کشورمان به سیستم اتهامی شباهت پیدا کرد. در حال حاضر با توجه به احیای دادسراها و دومرحله ای شدن رسیدگی، سیستم فعلی دادرسی کیفری ایران با سیستم مختلط مطابقت دارد ^[۱۲۰].
در ادامه به بخشی از آرای دیوان کیفری بین المللی می پردازیم.

پس نفس باید شغلی داشته و بدنی را تدبیر کند، چه بدن دنیوی باشد یا مثالی و اخروی.
چرا تعطیل کار نفس محال است؟
نفس وقتی بدن را رها کرد، لحظه مفارقتش از بدن اول، غیر از لحظه اتصالش به بدن دوم می‌باشد، وبین هر یک از دو لحظه زمانی است، پس لازم می‌آید هنگامی که بین دو بدن بوده؛ از تدبیر معطّل بوده است، در حالی که تعطیل محال است.
این مطلب بنا به روش و نظر ما تمام است که:
نفسیّت نفس، عبارت است از گونه و نحوه وجود خاصّش می‌باشد و مانند اضافه‌ای که عارضش می‌گردد نیست. پس معلوم شد که نفسیّت چیزی جز ذات نفس نیست و ذات او همان تدبیرکردن اوست. یعنی در واقع هرگاه فکر کنیم برای لحظه‌ای نفس از تدبیر بدنی معطّل مانده است یعنی دیگر ذاتی ندارد و نفسی در واقع در کار نیست .

(صدرالدین شیرازی، ۱۳۸۷، صص ۱۲-۱۱).
۲- مسخ
عده‌ای از طرفداران نظریه «تناسخ» چنین عقیده دارند که انسانها در طول زندگی، از دو حال خارج نیستند؛ یا به کمالات اخلاقی و عقلی و سعادت شایسته انسانی می‌رسند، یا از این کمالات و سعادات دور شده، مسیر شقاوت و فرومایگی را طی می‌کنند. روح انسانهای سعادتمند پس از مرگ، به بدن‌های غیر مادی ملائکه و یا با روح خود بدون انتقال به بدن دیگر، به عالم ملائکه منتقل می‌شود.
این دسته از اهل تناسخ قایل به تناسخ ازلی و ابدی نیستند، بلکه فقط به تناسخ انسانهای فرومایه قایلند و چنین عقیده دارند که روح انسانی تا زمانی که در بدن مادی قرار دارد، اگر انسان به فراخور استعداد و تلاش خود به هم سنخی با عالم مجرّدات وسعت یابد، از دام تناسخ می‌گریزد و به آن عالم می‌پیوندد.
اما اگر به آن مرتبه از کمالات و سعادت راه نیافت، پس از مردن، به بدن حیوانی از حیوانات فرو می‌افتد. فروافتادن روح انسانی از مقام انسانی به مقام حیوانی، با توجه به ضعف و شدت خود و خصلتهای حیوانی در خودش، به حیوانی ویژه، متناسب با آن خصلت‌ها منتقل می‌شود.
برای مثال، روح انسانی که دارای خصلت تکبّر یا تهوّر است به بدن شیر، روح انسانی که دارای خباثت و حیله‌گری باشد به بدن روباه، و روح انسانی که دارای خصلت مسخره‌بازی و تقلید کارهای دیگران باشد به بدن میمون منتقل می‌گردد.(صدرالدین شیرازی،۱۳۸۷، ص۴۴۵).
این طایفه از قایلان تناسخ، معتقد به تجرّد روح هستند و اتصال روح به عالم مجرّدات را قبول دارندو معاد را نیز انکار نمی‌کنند. اما عده‌ای از قایلان تناسخ، که انتقال به بدن حیوانات را قبول دارند، با اینکه در بین خود، دارای گرایشها و اختلافات فراوانی درباره جزئیات نقل و انتقالات نفس هستند، در یک نقطه با هم توافق دارند و آن هم عبارت است از اینکه نفس را جرمانی و مادی می‌دانند و آن را دایم در دایره ماده گرفتار می‌شمارند. بنابراین، انتقال به عالم مجرّدات را قبول ندارندو همه عذابها و ثوابها (بهشت و جهنم) را در بستر تناسخ معنا می‌کنند
(صدرالدین شیرازی،۱۳۵۴، ص ۴۳۷).
به هر حال «مسخ» در معنایی که گفته شد، در نظر اهل تناسخ، انتقال روح انسانی از بدن انسان در هنگام مرگ، به بدن (نطفه) حیوانی از حیوانات است که موارد متعددی از استدلال برای اثبات آن ذکر کرده‌اند.
نقد: ملاصدرا دو اشکال عمده بر این نوع تناسخ یاد آود شده است. این دو اشکال به شرّح ذیل است:
الف- اگر نظریه مزبور را درست فرض کنیم، آنگاه لازم می‌آید به ازای هر انسانی که می‌میرد، حیوانی متولّد شود، و با تولّد هر حیوانی انسانی باید بمیرد. (صدرالدین شیرازی،۱۳۷۹، ج۹، ص ۱۳).
با وجود چنین ملازمه‌ای در جهان خارج، مفسده‌های اساسی پدید می‌ایند که برخی از این مفسده‌ها را مورد توجه قرار می‌دهیم. نزد آنان، انسان باب الابواب حیات همه موجودات زنده است؛ زیرا به تناسب خلق و خوی انسانی که در روح او وجود دارد، به حیوانی مناسب با آن اخلاق منتقل می‌شود و در واقع، اختلاف حیوانات از اختلاف انسانها در اخلاق نیک و زشت پدید می‌آید و حیوانات در واقع، از مسخ انسانی پدید آمده‌اند.
اشکالات عمده این مسأله این است که تقارن زمانیِ مطرح شده صرفاً بر مبنای احتمال و گمان است و هیچ دلیل قطعی و عقلی بر این علاقه ذاتی و لزومی وجود ندارد تا بتوان انسان را باب الابواب حیات حیوانی دانست.
(همان، ص ۱۷۹).
ب- اگر چنین تقارن و ملازمه‌ای وجود داشته باشد، لازم می‌آید به طور دایم، عدد تکوّن حیوانات با فساد بدن انسانها (مردن آنها) منطبق و برابر باشد؛ زیرا اگر انطباق دایمی برقرار نباشد، یا ارواح انسانی پس از مرگ معطّل و معلق می‌مانند که بطلان آن برهانی شده است، و یا تجمّع و تعدّد ارواح در بدن واحدّ پدید می آید که این هم باطل است. اگر بدن حیوانات رو به ازدیاد گذاشت، از سه حال خارج نیست:
یا یک نفس به بدنهای متعدّد تعلّق می‌گیرد که لازمه‌اش اتحاد چندین بدن است که این هم محال است؛یا به هر بدنی یک نفس تعلّق گرفته و به بدنهای بی نفس، نفس جدید تعلّق می‌گیرد که لازمه این هم ترجیح بلا مرجّح است؛ یا برای بدنهای باقی مانده نفسی خلق نمی‌شود و بدون نفس باقی می‌مانند تا نفوسی از انسانها به آنها منتقل گردند که لازمه‌اش بقای بدن مستعد برای نفس بدون نفس است، که این هم محال است. بطلان هر سه قسم از این حالات بر امتناع ترجیح بلا مرجّح استوار است. مگر اینکه قایلان تناسخ مثل بوریدان یا شیخ عبدالله قزوینی قایل به ترجیح بلا مرجّح بوده باشند که آن هم باید در محل خود، مورد ملاحظه قرار گیرد. از سوی دیگر، وجدان و تجربه انسانی بر خلاف این ملازمه و انطباق عددی کائنات و فاسدات گواهی می‌دهد؛ زیرا روزانه میلیونها و میلیاردها حیوان از انواع گوناگون در خشکی‌ها و دریاها متولّد می‌شوند، در حالی که تعداد مردگان انسانها به آن ارقام نمی‌رسد. (صدرالدین شیرازی،۱۳۷۹، ج۹، ص ۱۵).
علاوه بر دو اشکال ملاصدرا، اشکالات دیگری نیز به نظر می‌رسد که توجه به آنها مهم است:
۱- اگر ملازمه مزبور را صحیح تلقی کنیم، آن‌گاه باید کثرت تعلّق نفس به بدنهای متعدّد را هم بپذیریم؛ زیرا اخلاق و ملکات اخلاقی انسان فراوان هستند و هیچ ترجیح و ملاکی در تقدم یا تأخّر یکی از آنها وجود ندارد، به ویژه در نظر آن عده از اهل تناسخ که نفس را جرمانی می‌دانند و آن را همیشه در دام تناسخ می‌بینند؛ چرا که خلق و خوهای انسان نیز مادی و جرمانی هستند- و تحقق مستقلی می‌طلبند- در حالی که نه اهل تناسخ چنین تعلّق متعددی را مطرح می‌کنند و نه مبانی عقلی پذیرای آن است.
۲- از سوی دیگر، اگر ادعای اهل تناسخ صحیح فرض شود، در خصوص اولین حیوانات پدید آمده دچار مشکل می‌شوند؛ زیرا از آنها می‌پرسیم: بدن اولین حیوان چگونه متولّد شده است؟
پاسخ احتمالی این پرسش می‌تواند به دو صورت ذکر شود: یا بگویند: خداوند آنها را خلق کرده است که در این صورت، مبانی خود را درباره جهان، که آن را ازلی می‌دانند، نقض کرده‌اند. همچنین به آنها پاسخ می‌دهیم: اگر خدا بدن نخستین را خلق کرده، پس روحش را نیز خلق کرده است؛ یعنی همان خدا توانایی دادن فیض نفس تدبیرگر را داردو شما دلیلی بر منع فیض خداوند ندارید. در این صورت، نفس حیوانات نیز استقلال می یابد و انسان از باب الابواب حیات بودن ساقط می‌گردد یا می‌گویند:
حیوانات نخستین از ازل بوده‌اند و تولد حیوانات واپسین از طریق آنها بوده است. در اینصورت، می‌گوییم باز هم فرض خود درباره باب الابواب بودن را نقض کرده و دلیلی بر امکان تحقق حیوانات با نفس مستقل حیوانی ذکر کرده‌اند.
۲- دلیل دیگری که ملاصدرا نیز دو دلیل نخست را بر آن مبتنی کرده عبارت است از اینکه تکیه اصلی ابطال تناسخ نزولی بر امتناع تحقق حرکت معکوس جوهری (حرکت قهقرائی) است؛ یعنی قسر در حرکت جوهری، که محال است. حرکت جوهری از سوی نقص به سوی کمال است که اتفاق می‌افتد، نه از سوی کمال به نقص. سیر کمالی (یعنی رو به تکامل رفتن برای انسان)، لابدّ منه است؛ یعنی به طور طبیعی و ذاتی، ضروری و گریزناپذیر است. به این معنا که انسان با حرکت جوهری و تکامل جوهری، رو به تجرّد می‌رود و این برای او قهری و ذاتی است. (همان، ص ۱۶).
اگر کسی حرکت قسری در ذات و جوهر نفس را مطرح کند و بگوید: شاید این تناسخ از طریق حرکت قسری تحقق می‌یابد، دو اشکال بر او وارد است:
اول اینکه امور قسری نه دایمی است و نه اکثری؛ یعنی نه دوام آن مطرح است که بتوان چنین تناسخی را با این گستردگی ادعا کرد، نه فراوانی دارد که بتوان تمسک جست و تناسخ را اثبات کرد.
از جهت دیگر، حرکت جوهری حرکتی است که به استکمال و غایت وجودی می‌رساند و موانعی مثل قسر قاسر، اجبار اجبارگر، اتفاق نمی‌تواند آن را از این روند باز دارد و اگر مانعی پدید آید، موجب هلاک و انقطاع و معدوم شدن نفس می‌گردد. در این صورت، چیزی باقی نمی‌ماند تا حرکت قسری انجام دهد و تناسخ نزولی را تحقق بخشد. (همان، ج۹، ص ۱۷).
از سوی دیگر، اگر هم قسر را قبول کنیم، باز هم نمی‌توانیم تناسخ را بپذیریم؛ زیرا در این صورت، انقلاب ذات پدید می‌اید که با برهان قطعی، مردود و محال شمرده شده است.
۳- فسخ
انتقال نفس انسانی به مراتب گیاهی در نظر اهل تناسخ «فسخ» نامیده می‌شود. این فسخ به دو صورت تحقق می‌پذیرد: یا به طور مستقیم و یا به طور غیر مستقیم و با واسطه. فسخ مستقیم روشن است و نیازی به توضیح ندارد. اما فسخ غیر مستقیم اندکی دقیق است. اگر انسانی در طول مدت حیات انسانی خود، نتوانسته باشد به مقامات و کمالات والای انسانی دست یابد تا در انسانی دیگر تناسخ یابد و یا به عالم مجرّدات راه پیدا کند، به ناچار پس از مردن، روحش به بدن حیوانی که با آن تناسب دارد، فرو می‌افتد و تنزّل می‌یابد. حال اگر در مقام نفس حیوانی، توانسته باشد به رشد و تعالی قابل ملاحظه‌ای دست یابد که بتواند به حدّ انسانی برسد و پس از مردن، نفسش به بدن انسانی راه یابد، در مسیر تناسخ صعودی قرار می‌گیرد. اما اگر در رتبه حیوانی نیز به کمال قابل توجهی دست نیابد، با مردنش، یا به حیوانات فرودست تناسخ می‌یابد و یا ابدان و اجسام گیاهی.
۴- رسخ
«رسخ» نیز تنزّل از رتبه گیاهی به مرتبه جمادات مثل سنگ و خاک و آب است. همه ادّله ابطال تناسخ از طریق فسخ و مسخ، دو طریق فسخ و رسخ را نیز باطل می‌کنند.

۴-۱۲-تناسخ نزولی و ابطال آن

در ادامه بحث تناسخ نزولی ابتدا به چکیده‌ای از مطالب گذشته می‌پردازیم و سپس بحث جدیدی را آغاز می‌کنیم.قائلین به تناسخ نزولی می‌گویند: اولین فیضی که از طرف خداوند افاضه می شود، تفس انسان است و نفس انسان باب الابواب نفوس دیگر است. وقتی نفوس به ابدان تعلّق می‌گیردند عده‌ای از آنها بعد از رهایی بدن خود به عالم قدس و مقربین می‌روند. اما عده‌ای از نفوس در اثر سوء اختیار خود، اندیشه‌های باطل و اخلاق رذیله کسب کرده‌اند. این نفوس، بعد از مرگ برای مجازات به بدن حیوان و نبات و جماد منتقل شده‌اند تمامی حیوانات و غیره، ولو اینکه بیشمار هستند ولی همه آنها دارای سابقه نفوس انسانی بودن را دارند.
این نفوس، بعد از مرگ به بدن حیوانی تعلّق می‌گیرند که صورت آن حیوان با سیرت و باطن آن فرد، سازگاری داشته باشد. مثلاً سخن چین به شکل میمون، و حرامخوار به صورت خوک در می‌آید. بنابراین همه حیواناتی که در جهان وجود دارند سابقه انسانیّت دارند یعنی قبلاً انسان بوده‌اند که در اثر تبهکاری به صورت حیوان درآمده‌اند.
(صدرالدین شیرازی، ۱۳۵۴، ص ۴۵۶).
صدر المتألهین بعد از تبیین تناسخ نزولی در ابطال آن می‌فرماید:
«بنابراین تناسخ، هیچ حیوانی ابتدائاً متکون نمی‌شود بلکه تکوین هر حیوانی که در عالم وجود دارد به این صورت است که باید انسان تبهکاری بمیرد تا روح این انسان به آن حیوان تعلّق گیرد و آن حیوان زنده شود. اما این عقیده باطل است زیرا در اینصورت باید آمار و ارقام انسانهایی که با مرگ، بدن خود را رها می‌کنند با آمار و ارقام حیواناتی که متکون می‌شوند، مساوی و یکسان باشد. به عبارت دیگر وقتی که بدن انسانی فاسد شود بلافاصله بدن حیوانی متکون گردد. در حالیکه بین مقدم و تالی هیچ ملازمه‌‌ای نیست زیرا اولاً تعداد حیوانات با انسانهایی که می‌میرند مساوی نیست و هر روزه مشاهده می‌کنیم که در یک روز به قدری مورچه و ماهی و غیره متولّد می‌شوند که در چند سال به آن اندازه انسان متولّد نمی‌شوند.
ثانیاً هیچگونه تلازمی بین مرگ انسان و حیات حیوان و یا مرگ حیوان وحیات گیاه وجودندارد زیرا علاقه لزومیه دائماً بین علت و معلول برقرار است در حالیکه رابطه بین مرگ انسان و حیات حیوان، علّی و معلولی نیست.
(صدرالدین شیرازی، ۱۳۵۴، ص ۴۵۷) و (صدرالدین شیرازی، ۱۳۷۹، ج۹، ص ۱۵،۱۴).

۴-۱۳- تناسخ صعودی

گروهی از اهل تناسخ معتقدند که اولین نفس صادر شده از عالم عقل، نفس نبات است که در طی مراتب کسب کمالات به حیوانات و سپس خالص و تکامل یافته‌تر شده آن به انسان منتقل می‌شود. و مزاج انسانی و کالبدی انسانی طلب یک نفس اشرّف را می‌کند که وقتی نفس نباتی خلق شده در درجات متفاوت حرکت و از نقص به کمال منتهی شد به کالبد حیوانی منتقل شده در کالبد حیوان نیز درجات متفاوت نقص و کمال را طی کرده تا بالاخره به کالبد انسانی به صورت یک نفس تکامل یافته وارد و منتقل می‌گردد.
اهل تناسخ می‌گویند: در روند تکامل موجودات، روح‌ها و نفسهایی وجود دارند که در مراتب طبیعت، در گردش هستند. با متلاشی شدن یک جماد، مثل سنگ، روح محدّود‌شده در آن، به شرّط حفظ شرّایط کمالی در همان سنگ مستحقّ تحسین و تشویق می‌گردد و به عنوان روح یک گیاه، به تکامل می‌رسد. همین روند تکامل در گیاهان و نفس‌های گیاهی نیز جریان دارد و به سر حدّ حیوانی و انسانی می‌رسد این نوع از انتقال نفس را “تناسخ صعودی” می‌نامند. همه حرکتهای استکمالی و کمالات وجودی به انسان و کمالات ویژه او ختم می‌شوند.
(صدرالدین شیرازی، ۱۳۷۹، ج۹، ص ۵۳).
البته برخی از اهل تناسخ معتقدند که روح انسانها نیز از حیوانات تناسخ یافته است؛ یعنی تناسخ همیشه صعودی است، نه نزولی . عده‌ای نیز بر این باورند که اولویت در قبول فیض نفس (در فرایند تکامل طبیعی)، با گیاهان است و از گیاهان به بدن حیوانات و انسانها منتقل می‌شود، نه به صورت عکس.(همان، ج۹، ص ۸).
نکته بسیار مهمی که در این نوع از تناسخ وجود دارد این است که تناسخ صعودی در ظاهر امر شبیه به حرکت جوهری است زیرا در حرکت جوهری نیز شیء از قوّه و استعداد خارج شده و به سمت کسب فعلیتهای مختلف، در حرکت است.
در این سیر جوهری، مراحل متفاوتی را از مرحله نباتی تا حیوانی و انسانی پشت سر می‌گذارد. در تناسخ صعودی نیز موجود نباتی به موجود حیوانی و سپس انسانی منتقل می شود.
اما با اندکی تأمل می‌توان به تفاوت حرکت جوهری و تناسخ صعودی پی برد.

دشمنان ظاهری که عداوت خود را اظهار مى‏کنند از ضعیف‏ترین دشمنان هستند زیرا که شناسایى آنان آسان و در مبارزه و رویارویى با آنان همیشه مؤمنان پیروز خواهند بود. البته دشمن را هیچ­گاه نباید کوچک شمرد و از او غفلت نمود و آسایش را بر آمادگى ترجیح داد زیرا که او همیشه در کمین ماست و هرگز نمى‏خوابد. قرآن کریم در آیات مختلف دشمنان بیرونى را شناسانده است که به ترتیب به معرفى آنان مى‏پردازیم.
قرآن مجید، به­ طور کلّی اهل کتاب را به عنوان دشمن معرفی کرده است. واژه اهل کتاب شامل دو گروه: یهود و نصارا می شود. آیه­هایی در قرآن بر دشمنی این دو گروه با اسلام و مسلمان دلالت دارد:
«وَ لَنْ تَرْضى‏ عَنْکَ الْیَهُودُ وَ لَا النَّصارى‏ حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ‏ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى‏ وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذِی جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَکَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لا نَصِیرٍ»^[۳۵۹]
هرگز یهود و نصارى از تو راضى نخواهند شد، (تا به­ طور کامل، تسلیم خواسته‏هاى آن­ها شوى و) از آیین (تحریف یافته) آنان، پیروى کنى. بگو: «هدایت، تنها هدایت الهى است!» و اگر از هوى و هوس­هاى آنان پیروى کنى، بعد از آن­که آگاه شده‏اى، هیچ سرپرست و یاورى از سوى خدا براى تو نخواهد بود.
قرآن به صراحت دستور قطع رابطه با این دو گروه را به مسلمان می دهد:«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْیَهُودَ وَ النَّصارى‏ أَوْلِیاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ وَ مَنْ یَتَوَلَّهُمْ مِنْکُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ‏»^[۳۶۰]:اى کسانى که ایمان آورده‏اید! یهود و نصارى را ولّى (و دوست و تکیه‏گاه خود،) انتخاب نکنید! آن­ها اولیاى یکدیگرند و کسانى که از شما با آنان دوستى کنند، از آن­ها هستند خداوند، جمعیّت ستمکار را هدایت نمى‏کند.
البته باید گفت که به نصِّ صریح قرآن، عداوت یهود از عداوت نصاری به مراتب بیشتر است لذا در قرآن بیش از همه اقوام دیگر از بنی اسرائیل سخن گفته شده است و آن به علت شدّت عناد و جهودشان نسبت به حق است، خداوند برای روشن و تبیین نمودن ابعاد دشمنی آن­ها با حق در آیات بسیاری از نعمت­های مختلف الهی بر آن­ها سخن گفته و سپس موضع آن­ها را در برابر این نعمت­ها بیان کرده است که چگونه ناسپاس و بهانه­جو هستند و همیشه در صدد بهانه­جویی و ایراد­گیری می­باشند.

برخی از یهودیان، آن­قدر نیرنگ و توطئه از خود نشان داده که از حدّ و حصر خارج است. در همان روزهای پیدایش، آن­قدر با پیامبر عظیم الشأن خود کج روی و بدرفتاری کردند که چندین مرتبه برایشان عذاب نازل شد تا جایی که خداوند در سوره مائده، یهودیان را به عنوان دشمن­ترین دشمنان معرفی شده اند:
« لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَداوَهً لِلَّذِینَ آمَنُوا الْیَهُودَ وَ الَّذِینَ أَشْرَکُوا وَ لَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّهً لِلَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ قالُوا إِنَّا نَصارى‏ ذلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَ رُهْباناً وَ أَنَّهُمْ لا یَسْتَکْبِرُونَ‏»^[۳۶۱]
به طور مسلّم، دشمن­ترین مردم نسبت به مؤمنان را، یهود و مشرکان خواهى یافت و نزدیک­ترین دوستان به مؤمنان را کسانى مى‏یابى که مى‏گویند: «ما نصارى هستیم» این به­خاطر آن است که در میان آن­ها، افرادى عالم و تارک دنیا هستند و آن­ها (در برابر حق) تکبّر نمى‏ورزند.
علامه طباطبایی در تفسیر آیه فوق چنین می­نویسد: همین ادامه داشتن برخوردهاى مختلف آنان در قرون متمادى و طولانى خود شاهد و گواه محکمى است بر صدق دعوى قرآن که به­ طور کلى فرمود:” لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَداوَهً لِلَّذِینَ آمَنُوا الْیَهُودَ"براى این­که گر چه خطاب در این آیه متوجه شخص رسول اللَّه (ص) است، لیکن این نکته نیز بر کسى پوشیده نیست که آیه شریفه در مقام بیان قانون و ضابطى است کلّى.^[۳۶۲]
۳-۲-۱) یهود:
۳-۲-۱-۱) یهود در لغت:
برخی لغت­شناسان کلمه­ی «یهود»، را از ماده­ «هود» گرفته شده است و این موضوع را چنین تبیین می­ کنند که: هنگامی که حضرت موسی(ع)، هفتاد تن از بنی اسرائیل را به میقات برد و آن­ها به سبب خواسته­شان درباره دیدن خداوند مورد خشم قرار گرفتند پیامبرشان گفت:« إِنَّا هُدْنا إِلَیْکَ‏»^[۳۶۳]: ما به سوی تو باز می­گردیم و توبه می­کنیم.^[۳۶۴]
صاحب کتاب انوار درخشان نیز این سخن را تأکید نموده و نوشته است که: یهوداز مادّه هاد، یهود، هودا به معنى توبه گرفته شده باشد، به تناسب آن که گروهى از بنى اسرائیل گوساله­پرستى نمودند و پس از اجراء کیفر بر آنان باقیماندگان توبه نموده و به پرستش آفریدگار بازگشتند. و از آنست «تهود الرجل» یعنى دین و آئین یهودیّت را پذیرفته است و هود جمع هائد می­باشد.^[۳۶۵]
هم­چنین گفته­اند نام­گذاری این گروه به یهود به خاطر برگشت آن­ها از اسلام و آیین حضرت موسی(ع)است.^[۳۶۶]
اما صاحب تاج العروس، نظر دیگری را بیان می­ کند و می­گوید: اشتقاق این واژه از ماده «هود» درست نیست، زیرا برگشت این کلمه که ریشه­ای عبری دارد، به واژه­ی جامد «یهودا» است.^[۳۶۷] بنابراین یهود عبارتست از کسانی که خود را از فرزندان یعقوب اسرائیل می­دانند زیرا بزرگ­ترین فرزندان یعقوب پیغمبر یهودا بوده، بدین تناسب نواده‏هاى او را انتساب به یهودا می­ دهند گرچه از سائر فرزندان یعقوب باشد.^[۳۶۸]
۳-۲-۱-۲) شناخت اجمالی چهره­ی یهود:
یهودیان از فرزندان حضرت یعقوب می­باشند. حضرت یعقوب دوازده پسر داشت و یکی از آن­ها یهودا بود که بعد­ها به فرزندان او و دیگر برادرانش بنی اسرائیل گفته می­شد. در میان فرزندان بنی اسرائیل ، پیامبری به نام حضرت موسی(ع) مبعوث شد. موسی شروع به تبلیغ خداشناسی کرد و سرانجام، بنی اسرائیل را از مصر به سمت صحرای سینا برد و…^[۳۶۹]
مباحث بالا، بیشتر درمورد تاریخچه یهود از ابتدا پیدایش است اما در این تحقیق بیشتر بر یهود زمان پیامبر(ص) تأکید است لذا در ادامه به موضوع علّت هجرت یهود به مدینه و اقدامات آن­ها در عصر پیامبر(ص) می­پردازیم:
۳-۲-۱-۳) هجرت یهودیان به مدینه:
درباره پیشینه و علت کوچ یهودیان به مناطقی از جزیره العرب نظرات گوناگونی وجود دارد:
۱) ابوالفرج اصفهانی معتقد است، حضور یهود در حجاز به دوران حضرت موسی(ع) مربوط است.^[۳۷۰]
۲) بلاذری و طبری معتقدند که علت مهاجرت یهودیان به جزیرهالعرب، غلبه­ رومیان بر شام و ویرانی معبد و کشتار آنان است.^[۳۷۱]
۳) در منابع اسلامی علت دیگری برای کوچ یهودیان ذکر شده است و آن، این است که: آگاهی یهود از ظهور پیامبر آخرالزمان در این منطقه است؛ ابوبصیر از امام صادق (ع) روایت می­ کند:« یهود در کتاب­های خود خوانده بودند که محل هجرت محمد(ص) میان دو کوه عیر و واحد است. پس در جستجوی این دو کوه راه افتادند تا این که آن­ها رایافته در کنارش ساکن شدند».^[۳۷۲]
در یک جمع­بندی کلّی می­توان چنین نتیجه ­گیری نمود: از آن­جا که گزارش­های مربوط به علت کوچ یهودیان با هم تناقض ندارد و قابل جمع است می­توان گفت: که یهودیان در چند مرحله به جزیره العرب کوچ کرده ­اند.^[۳۷۳]
پس از هجرت یهودیان به جزیره العرب در یثرب (مدینه امروزی)ساکن شدند. و دسته­های مختلفی از آن­ها به اطراف چشمه­های وادالقری و خیبر روی آوردند و بناهای محکمی از قصرها و قلعه­ها برای حفاظت جان و مراتع خویش ساخته بودند.
نجات­بخش با صفات مشخص، زمینه پذیرش اسلام را در مردم مدینه آماده کرده بودند. از این رو، پذیرش اسلام در مردم مدینه بیشتر از اهالی مکه بود.
پیامبر(ص) نیز در زمان تشکیل حکومت در مدینه با طایفه یهود خوش­رفتاری نمود و مسلمانان نیز از تجاوز به مال و جان یهودیان یثرب خودداری می­نمودند.^[۳۷۴]اما کم­کم یهودیان به خاطر عوامل مختلف از جمله تعصب نژادی افراطی و عدم ایمان واقعی به دستورات حضرت موسی(ع) شروع به دشمنی و مخالفت و پیمان­شکنی با پیامبر(ص) و مسلمان نمودند تا جایی­که نقشه کشتن پیامبر را ریختند که، با نزول وحی بر پیامبر (ص) و با خبر کردن ایشان از نقشه شوم آن­ها، این نقشه شوم آن­ها بر ملا شد و پیامبر(ص) از این حادثه، هیچ صدمه­ای ندید.
۳-۲-۱-۴) صفات یهود از دیدگاه قرآن کریم:
قرآن از یهود و بنی اسرائیل بیش از هر قوم دیگری سخن گفته است، تا مسلمان با با روحیّات دشمن سرسخت خود آشنا شوند و حیله­های مختلفی را که آن­ها به قصد سدّ کردن راه هدایت و اضلال به کار می برند، بشناسند تا بتوانند با آن­ها مبارزه کنند:
۳-۲-۱-۴-۱) خود­­خواه و نژادپرست:
در تعالیم یهود ادعای برتریی نژادی وجود دارد و تصورشان بر این است که نژاد یهود و بنی اسرائیل ملت نمونه­اند تا جایی که خود را فرزندان و دوستان ویژه خداوند می دانند و «قوم برگزیده» عنوانی است که در تورات و تلمود فراوان به چشم می­خورد، بنابراین در آیاتی از قرآن کریم و منابع یهود، به نژادپرستی و ادعایی برتریی این قوم اشاره شده است ازجمله: «وَ قالَتِ الْیَهُودُ وَ النَّصارى‏ نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُه…»^[۳۷۵]
یکى از ادعاهاى بى‏اساس و امتیازات موهومى که یهود و نصارى داشتند، مى‏گفتند: «… ما فرزندان خدا و دوستان او هستیم»! اما مى‏دانیم که قرآن با تمام این امتیازات موهوم مبارزه مى‏کند و امتیاز هر انسانى را تنها در ایمان و عمل صالح و پرهیزکارى او مى‏شمرد، لذا در ادامه آیه براى ابطال این ادعا چنین مى‏گوید: «بگو: پس چرا شما را در مقابل گناهانتان مجازات مى‏کند»^[۳۷۶]
علامه طباطبایی در تفسیر آیه چنین می­نویسد: یهودیان به هر حال منظورشان از این تعبیر این است که ما یهودیان و مسیحیان آن­قدر در درگاه خداى تعالى محبوب و مقرب هستیم که پسران در نظر پدران محبوب و مقربند، پس ما نسبت به خداى­تعالى جنبه شاه­زادگان را داریم که در صفى جداى از صف رعیّت قرار دارند و به امتیاز قرب به درگاه سلطان ممتازند، امتیازى که اقتضا دارد با آنان معامله و رفتارى غیر آن رفتارى که با رعیت مى‏شود، بشود کأنّه شاه­زادگان نسبت به قوانین و احکام جاریه در بین مردم افرادى استثنایى نیستند، که آن قوانین در بین آن­ها اجرا نمى‏شود، هر فردى از افراد فلان کار زشت را بکند فلان مجازات را دارد الا شاه­زادگان و هر فردى از افراد باید فلان کار را بکند الّا شاه­زادگان که به خاطر ارتباطى که با تخت سلطنت دارند نمى‏شود به آن­ها توهین کرد و آن­ها را مانند سایر افراد مملکت مجازات نمود و در موقفى قرار دارند که سایر افراد رعیت دارند، همه این امتیازات به خاطر این است که این شاه­زادگان به مقدار انتسابشان به مقام سلطنت مورد علاقه و محبت و کرامت شخص سلطان قرار دارند. پس مراد از این پسرى، صرف اختصاص و امتیاز و تقرب است، و عطف کلمه:« و احباؤه» بر کلمه« أَبْناءُ اللَّهِ»به منزله عطف تفسیر است، یعنى ابناء را تفسیر مى‏کند به این­که غرض از دعوى آن اختصاص و محبوبیت است و منظورشان از این محبوبیت نیز خود آن نیست، بلکه لازمه آن است و آن مصونیت از عذاب و عقوبت است، مى‏خواهند بگویند ما به دلیل اینکه پسران خدا یعنى احبا و دوستان خدا هستیم، هر کارى بکنیم کرده‏ایم و هرگز گرفتار عقوبت نمى‏شویم و سرانجام ما جز به نعمت و کرامت کشیده نمى‏شود، چون عذاب کردن ما منافات با آن امتیاز و محبوبیت و کرامت دارد که در ما هست.^[۳۷۷]
۳-۲-۱-۴-۲) تکذیب رسولان وکشتن آن­ها:
قرآن کریم در این­باره می­فرماید:«لَقَدْ أَخَذْنا مِیثاقَ بَنِی إِسْرائِیلَ وَ أَرْسَلْنا إِلَیْهِمْ رُسُلًا کُلَّما جاءَهُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى‏ أَنْفُسُهُمْ فَرِیقاً کَذَّبُوا وَ فَرِیقاً یَقْتُلُونَ»^[۳۷۸]این آیه هم مربوط به اهل کتاب و مخصوصاً «یهود» است. از دو کلمه «یقتلون» و «یکفرون» در آیه استفاده­ی استمرار و دوام می­ شود. یعنی این دو لفظ با هیئت مخصوص خود می­رسانند که: کفر ورزیدن به آیات الهی، عبارت از کفری است که روی ظلم و ستم، پس از بیان کافی و شافی پیدا شده باشد و هم­چنین کشتن انبیاء که کشتن به غیر حق است و کشتن کسانی که دعوت به عدالت و نهی از ظلم و ستم نمودند، تمام این­ها خود عادت جاریه و سیره­ی مستمره ی اهل کتاب بوده است؛ چنان­چه تاریخ یهود شاهد روشنی بر این مطلب می باشد. آنان افراد زیاد و عده­ی بسیاری از انبیاء خود را کشتند و مردان نیکوکاری را که امر به معروف و نهی از منکر می کردند به قتل رسانیدند.
در تفسیر المیزان در این­باره آمده است: هر وقت رسولی به سوی ایشان آمد و پیامی آورد که خوش­آیند و پسند خاطرشان نبود با آن رسول به صورت زشت و ناخوشی روبرو شدند و دعوتش را تلقی به قبول نکردند. خلاصه انبیایی که به سوی این قوم آمدند. دو دسته بودند. یکی آن که مردم (بنی اسرائیل) دعوی نبوتشان را تکذیب کردند و دیگر آنان که به دست مردم (بنی اسرائیل) کشته شدند.^[۳۷۹]
در مجمع البیان آمده: ممکن است کسی بپرسد چه­طور در این آیه کلمه مستقبل یعنی «یقتلون» عطف بر ماضی یعنی «کذبوا» شده است؟ جواب این است که: این عطف برای آن است که دلالت کند بر این­که این­ها (یهود) این کاره­اند. در گذشته انبیاء را تکذیب کردند و کشتند، در آینده هم اگر به پیغمبری دست پیدا کنند خواهند کشت.^[۳۸۰] در این­باره آیات دیگری نیز در قرآن موجود است که به منظور پرهیز از طولانی شدن بحث از ذکر و شرح آن­ها خودداری شده است.
به طور کلّی کارشکنی­ها و توطئه‏هاى مداوم یهود عصر پیامبر که همواره درصدد آسیب رساندن به مسلمانان بودند سبب شد که قرآن کریم اطلاعات گسترده‏اى را درباره یهود و سابقه تاریخى و روحیّات و عملکرد آن­ها در اختیار پیامبر اسلام بگذارد و لذا در آیات بسیارى از قرآن کریم اطلاعات جالبى درباره قوم یهود آمده است و از جمع بندى آن­ها روح عصیانگرى و بهانه­جویى و عناد و لجاجت یهود به خوبى مشهود است آن­ها حتى با حضرت موسى هم خوب کنار نمى‏آمدند و به او خیانت و نقض عهد مى‏کردند. ذکر این مطالب براى تسلاى خاطر پیامبر اسلام بود.^[۳۸۱]
۳-۲-۱-۴-۳) جنگ طلبی:
یک دیگر از ویژگی­های یهودیان، جنگ طلبی آن­ها است. قرآن کریم در این­باره می­فرماید:«کُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَساداً»^[۳۸۲]این آیه اشاره به کوشش­ها و تلاش­هاى یهود براى برافروختن آتش جنگ­ها و لطف خدا در مورد رهایى مسلمانان از این آتش­هاى نابود کنند کرده، مى‏فرماید: «هر زمان آتشى براى جنگ افروختند، خداوند آن را خاموش ساخت و شما را از آن حفظ کرد.^[۳۸۳]
بعضى از مفسران گفته‏اند: منظور از آتش جنگى که این جمله می­فرماید: (کُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ): جنگ­هائى است که یهودیان با پیامبر اسلام می­کردند. ولى ظاهر و اطلاق این جمله عمومیت دارد: یعنى هر گاه ملت یهود جمعیتى را براى جنگ جمع­آورى می­کردند و خود را براى پیکار آماده می­نمودند خدا جمعیت آنان را پراکنده می­نمود و قدرت ایشان را نابود می­کرد. سر انجام: نتیجه‏اى نمى‏گرفتند و فائده‏اى عائد آنان نمی­شد. بلکه محصول آن همه فعالیت‏هاى ایشان غیر از مغلوبیت چیزى نبود شواهدى که این معنا را ثابت و مبرهن می کنند عبارتند از این­که: خداى توانا بخت نصر بابلى را بر آنان مسلط کرد. و بعداً که شروع به فساد نمودند طیطوس رومى را بر آنان غلبه داد سپس که بفتنه و فساد پرداختند خداى توانا ایشان را مغلوب و مجوس کرد که اهل فارس بودند. براى آخرین بار که فساد به راه انداختند و گفتند: (یَدُ اللَّهِ مَغْلُولَهٌ)خدا مسلمانان را بر سر آنان مسلط نمود بنابراین یهودیان همیشه دچار ذلت بودند.^[۳۸۴]
۳-۲-۱-۴-۴) خیانت در امانت:
قرآن کریم این ویژگی یهودیان را چنین بیان می­ کند:«وَ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِینارٍ لا یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ إِلَّا ما دُمْتَ عَلَیْهِ قائِماً ذلِکَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَیْسَ عَلَیْنا فِی الْأُمِّیِّینَ سَبِیلٌ…»^[۳۸۵] گروهى از اهل کتاب درباره اموال مردم رعایت می­نمایند، که چنان­چه کیسه زر و یا سیم نزد آنان به ودیعت نهاده شود، سپرده را باز دهند، ولى بسیارى از یهود خیانت می­نمایند و مال سپرده را جز به اصرار و به استناد گواه از آنان نمی­ توان باز ستاند این خیانت از نظر غرور و نخوتى است که یهود دارند و نژاد اسرائیل را سبب شرافت پنداشته و سایر مردم را امّى و کوتاه نظر خوانند، از این جهت حکمى را به نفع خود ساخته و به تورات نسبت داده ‏اند، که غیر نژاد اسرائیل حقّى بر افراد یهود نخواهند یافت و حقوق و اموال مردم را براى خود جایز می شمارند.^[۳۸۶]
۳-۲-۱-۴-۵) زراندوزی و مال­پرستی:
در تاریخ بشریت، هیچ امتی مانند یهود شیفته­ی ثروت نمی ­باشد. آن­ها برای به دست آوردن مال، هر راهی را پیش می­گیرند. اگر چه با شرف و حیثیت انسانی مخالفت داشته باشد. حرص و آز آنان به مرحله­ پرستش می­رسد تا جایی که حضرت عیسی(ع) به آن­ها فرمود: «دو خدا که عبارتند از خدا و مال را پرستش نکنید»^[۳۸۷]
دنیاگرایی و دلبستگی مفرط و شدید به دنیا و مطامع دنیوی و عدم توجه به سرای آخرت و روز قیامت از ویژگی­های اختصاصی و لاینفک یهود شمرده شده است.
۳-۲-۱-۴-۶) پیمان شکنی:
یکی دیگر از ویژگی­های یهودیان، پیمان شکن بودن آن­هاست که در طول تاریخ بارها از این گروه سرزده و قرآن و منابع اسلامی درباره آن فراوان سخن گفته­اند از جمله: «أَوَ کُلَّما عاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَرِیقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لا یُؤْمِنُونَ»^[۳۸۸]: و آیا چنین نیست که هر بار آن­ها [یهود] پیمانى (با خدا و پیامبر) بستند، جمعى آن را دور افکندند (و مخالفت کردند.) آرى، بیشتر آنان ایمان نمى‏آورند.صاحب انوار در تفسیر آیه می­نویسد: منظور علماء و دانشمندان یهودند که توراه را خوانده و بشارت دین اسلام و بعثت رسول مکرّم (صلّى اللّه علیه و آله) را داشته و از نظر عناد حکم توراه را در باره دین اسلام انکار و بشارت­هاى آن را تکذیب نمود.^[۳۸۹]
۳-۲-۱-۴-۷) تحریف کلمات الهی:

۲-۳-۲-۴-۶-۳-۶-آنتوسیانین‌ها
آنتوسیانین، گلیکوزیدهای آنتوسیانیدین محلول در آب می‌باشند. گلوکز معمول‌ترین قند به کار رفته در آنتوسیانین‌ها است (۵).
۲-۳-۲-۴-۶-۴-بی‌فلاونیل‌ها^[۹۴]
بی‌فلاونیل‌ها دارای اسکلت C30 می‌باشند. این ترکیبات دی‌مر فلاون‌ها می‌باشند(۵)..
۲-۳-۲-۴-۶-۵-بنزوفنون‌ها^[۹۵]، زانتون‌ها^[۹۶] و استیلبن‌ها^[۹۷]
بنزوفنون‌ها و زانتون‌ها دارای اسکلت C6-C1-C6 هستند درحالیکه استیلبن‌ها دارای ساختار C6-C2-C6 می‌باشند. زانتون‌ها پیگمان‌های زرد رنگ در گل‌ها هستند و استیلبن‌ها در ارتباط با مغز چوب درختان می‌باشند (۵).
۲-۳-۲-۴-۶-۶-بنزوکینون‌ها^[۹۸]، آنتراکینون‌ها^[۹۹] و نفتاکینون‌ها^[۱۰۰]
از نفتاکینون می‌توان جاگلون^[۱۰۱] را نام برد که در گردو یافت می‌شود (۵).
۲-۳-۲-۴-۶-۷-بتاسیانین‌ها^[۱۰۲]
بتاسیانین‌ها پیگمان‌های قرمز رنگ می‌باشند که در چغندر یافت می‌شوند. این ترکیبات در ساختار خود دارای نیتروژن می‌باشند (۵).
۲-۳-۲-۴-۶-۸-لیگنان‌ها^[۱۰۳]
لیگنان‌ها دیمر یا الیگومر‌های حاصل از p-کوماریل الکل، کانفریل الکل و سیناپیل الکل است(۵).
۲-۳-۲-۴-۶-۹-لیگنین^[۱۰۴]
لیگنین یک بسپار فنولیکی است. این ترکیب دومین بیوپلیمرهای^[۱۰۵] فراوان پس از سلولز در سطح زمین است. لیگنین نیز همانند لیگنان از سه پیش‌ساز مونولیگنول، p-کوماریل الکل، کامفریل الکل و سیناپیل الکل تشکیل شده است (۵).
۲-۳-۲-۴-۶-۱۰-تانن‌ها^[۱۰۶]
تانن‌ها شامل گروه وسیعی از ترکیبات با تنوع زیاد در ساختار هستند که قابلیت پیوند یا رسوب پروتئین‌ها را دارند. در قدیم کاربرد اصلی تانن‌ها در چرم­سازی بود که البته در قرن حاضر ترکیبات شیمیایی مانند آلومینیم و کروم جایگزین آن شده است. در طب سنتی چین و ژاپن این ترکیبات به عنوان ضد التهاب و داروی ضد عفونی کننده، همچنین برای درمان اسهال و تومور معده نیز استفاده می‌شوند. تانن‌ها به صورت شکل ۲-۱۹ طبقه‌بندی می‌شوند.

۲-۴-ارزیابی توانایی آنتی‌اکسیدانی روغن‌ها و چربی‌های خوراکی
تکنیک‌های متعددی جهت آشکارسازی و اندازه‌گیری میزان اکسیداسیون در روغن‌ها و چربی‌ها، غذاهای حاوی این ترکیبات و همچنین تعیین مقاومت روغن‌ها وچربی‌ها نسبت به فساد اکسیداتیو توسعه یافته است.
از آنجا که مکانیسم تغییرات اکسیداسیون تحت شرایط بکار گرفته شده (حرارت بالا- مجاورت با اکسیژن بیشتر و یاهر دو) تغییر می‌کند روش مورد استفاده برای تعیین فعالیت آنتی‌اکسیدانی باید با توجه به نوع آنتی‌اکسیدان انتخاب شود(۶۳).
شکل ۲-۱۹-طبقه بندی تانن ها
۲-۴-۱-نگهداری در شرایط انبار
واقعی ترین برآورد تاثیر آنتی‌اکسیدان ها در طولانی سازی عمر انبارداری، از طریق نگهداری مواد آزمایش تحت شرایط مشابه با شرایط صنعتی بدست می‌آید.ارزیابی نقطه‌ای به وسیله آزمایش های حسی^[۱۰۷] و شیمیایی برای تعیین شروع اکسیداسیون بکار گرفته می‌شود از آنجا که این روش زمان زیادی به طول می‌ انجامد، روش های متعدد دیگری برای برآورد سریع فعالیت آنتی‌اکسیدان ها گسترش یافته است(۵۱).
۲-۴-۲-آزمایش‌های جذب اکسیژن
آزمون‌های جذب اکسیژن بر اساس سنجش کمی اکسیژن، با بهره گرفتن از روش‌های مانومتری و بمب کالیمتری توسعه یافته است.(۳۷)
۲-۴-۳-آزمایش‌های نگهداری در گرمخانه ^[۱۰۸]
گرما موجب تسریع تشکیل هیدروپراکسیدها می‌شود. آزمایش معمولا در آون‌های ۴۰ تا ۶۳ درجه سانتیگراد هدایت می‌شود. این روش به نام Schaaloven testمعروف است.در کنار معیارهای تشخیص حسی نظیر بو و طعم، تعیین شیمیایی هیدروپراکسید ها و سایر عوامل نیز جهت سنجش فساد استفاده می‌شود(۳۷).
۲-۴-۴-روش اکسیژن فعال^[۱۰۹]
روش اکسیژن فعال (AOM) به طور گسترده برای تعیین پایداری اکسیداتیو روغن‌ها و چربی‌ها و تخمین توانایی آنتی‌اکسیدان ها مورد استفاده قرار می‌گیرد
در این روش که به نام Swift stability معروف است، حباب های هوا از نمونه حرارت داده شده برای تسریع اکسیداسیون عبور داده می‌شود.
تجزیه دوره‌ای میزان پراکسید جهت تعیین زمان لازم برای اکسیدشدن چربی تحت شرایط(AOM) انجام می‌شود.
هر روز آزمایش گرم خانه در ۶۳ درجه سانتی گراد معادل ۳.۴ ساعت روش (AOM) است.(۳۷)
۲-۴-۵-روش فسادسنجی
این روش اتوماتیک بوده و در ارزیابی تاثیر آنتی‌اکسیدان ها بکار می‌رود.
برای اندازه‌گیری پایداری اکسیداتیو بسته به نوع روغن، آنرا در معرض جریان هوا با شدت ۳۰-۳ لیتر بر ساعت و درجه حرارت ۱۵۰-۱۰۰ درجه سانتیگراد قرار می‌دهند. در این روش قابلیت هدایت الکتریکی ترکیبات فرار که عمدتا شامل اسید فرمیک حاصل از تخریب اکسیداتیو آلدئیدها و یا هیدروپراکسیدهای آلی است، اندازه گیری می‌شود و نتایج بر حسب دوره القا ثبت می‌گردد(۲۷).
۲-۴-۶-تجزیه حرارتی تفاضلی^[۱۱۰]
این روش یکی از متداولترین روش‌هایی است که برای اندازه‌گیری سریع مقاومت روغن‌ها و چربی‌ها به کار می‌رود.
ابتدا نمونه را در گرما و فشار کنترل شده در کوره قرار می‌دهند و سپس تغییرات فیزیکی و شیمیایی ناشی از تاثیر حرارت به وسیله علائم الکتریکی روی صفحه ثبت می‌شود(۲۳).
سایر روش ها عبارتند از:
-اندازه‌گیری پایداری و شدت کاروتن در یک سیستم انتشار پلیت‌آگار
-جذب اکسیژن به وسیله الکترود یا راکتور کروماتوگرافی گازی^[۱۱۱]
-آشکار سازی و اندازه‌گیری اجزای آنتی‌اکسیدانی در مواد غذایی از طریق کروماتوگرافی لایه نازک^[۱۱۲]
در برخی روش‌ها توانایی اکسیداتیو بتاکاروتن وصل شده^[۱۱۳] به اسیدلینولنیک هنگامی که با آنتی‌اکسیدان آزمایشی امولسیون می‌شوند، اندازه‌گیری می‌شود(۸۵).
۲-۵-اندازه‌گیری میزان اکسیداسیون در روغن‌ها و چربی‌ها
۲-۵-۱-اندیس پراکسید
متداولترین روش اندازه گیری شدت اکسیداسیون اندیس پراکسید می‌باشد.
اسیدهای چرب غیراشباع می‌تواند در پیوندهای دوگانه، اکسیژن را جذب کرده، پراکسید تولید کند.پراکسید حاصله به شدت فعال بوده و می‌تواند ید موجود در یدورپتاسیم را آزاد کند. بر این مبنا می‌توان مقدار آن را با روش یدومتری اندازه‌گیری کرد.
عدد پراکسید را معمولا بر حسب میلی‌اکی‌والان‌گرم پراکسید در ۱۰۰۰ گرم نمونه بیان می کنند(۲۳).
۲-۵-۲-اندیس تیوباربیتوریک(TBA)

جامعه، نمونه آماری و روش نمونه گیری
جامعه آماری تحقیق حاضر شامل کلیه مشتریان شعب بانک ملی خرم آباد می‌باشند که تعداد آنها نامعین می باشد، لذا جهت تعیین حداقل حجم نمونه لازم، از فرمول دوم کوکران استفاده گردید:
که در آن:
n= حداقل حجم نمونه لازم
p= نسبت توزیع صفت در جامعه
za/2= مقدار به دست آمده از جدول توزیع نرمال استاندارد (در این تحقیق و با در نظر گرفتن مقدار خطای ۰۵/۰، مقدار به دست آمده از جدول توزیع نرمال استاندارد ۹۶/۱ می‏باشد).
d= خطای پذیرفته شده توسط محقق یا بازه قابل تحمل از برآورد پارامتر مورد نظر (معمولاً در علوم اجتماعی برابر ۰۵/۰ در نظر گرفته می‏شود) (رفیع پور، ۱۳۷۸: ۱۰۲).
نکته‏ای که لازم است در خصوص این فرمول، گفته شود آن است که چنان‏چه مقدار p در دسترس نباشد، می‏توان مقدار ۵/۰ را برای آن در نظر گرفت (آذر و مؤمنی، ۱۳۷۸: ۲۰)، که در این حالت، این فرمول بزرگترین و محافظه ‏کارانه‏ترین عدد ممکن را به دست خواهد داد، که در این تحقیق نیز عدد ۵/۰ برای آن در نظر گرفته شد. با جایگذاری پارامترها در فرمول مذکور حجم نمونه لازم ۳۸۴٫۱۶ نفر می‏باشد که ۳۸۵ نفر مبنای تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جهت اطمینان بیشتر تعداد ۴۱۰ پرسشنامه توزیع شد که ۳۸۹ پرسشنامه تکمیل شده مبنای تحلیل قرار گرفت. شایان ذکر است روش نمونه گیری در تحقیق حاضر به روش تصادفی ساده انجام می شود.

روش‌های تجزیه و تحلیل اطلاعات
تجزیه و تحلیل داده‌های بدست آمده از تحقیق حاضر شامل دو بخش به شرح زیر می باشد:
الف. آمار توصیفی:
به منظور توصیف یافته‏ها (بویژه متغیرهای جمعیت شناختی)، از جداول فراوانی و همچنین نمودارهای میله‏ای استفاده خواهد گردید. ضمن این که به منظور توصیف بهتر داده‏ها از شاخص‏های مرکزی نظیر میانگین و همچنین شاخص‏های پراکندگی نظیر انحراف معیار و واریانس بهره گرفته خواهد شد.
ب. آمار استنباطی:
آزمون های آمار استنباطی مورد استفاده در این تحقیق عبارتند از:
الف. آزمون تی تک نمونه ای: در این تحقیق به منظور مطالعه نقش مؤلفه های بازاریابی بر سیستم نوین بانکداری از نظر مشتریان، از آزمون تی تک نمونه ای استفاده خواهد شد.
ب. آزمون فریدمن: به منظور رتبه بندی عوامل مؤثر بر روی سیستم نوین بانکداری از آزمون فریدمن استفاده خواهد شد.
فصل چهارم:
تجزیه و تحلیل داده ها
مقدمه
در این فصل یافته های بدست آمده از پرسشنامه را در دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی ارائه می دهیم. در بخش آمار توصیفی اطلاعات جمعیت شناختی جامعه پژوهش و همچنین شاخص های تمرکز و پراکنش امتیازات بدست آمده برای مولفه های پژوهش در قالب جداول فراوانی، درصد فراوانی و نمودارهای دایره ای ارائه خواهد شد. در بخش آمار استنباطی در راستای بررسی نقش بازاریابی بر سیستم نوین بانکداری در شعب بانک ملی خرم آباد با بهره گرفتن از آزمون همبستگی پیرسون و روش رگرسیون خطی فرضیات پژوهش را مورد آزمون قرار می دهیم. در آخر نیز جهت اولویت بندی مؤلفه های پژوهش، آزمون ناپارامتری فریدمن را بکار خواهیم برد.
آمار توصیفی
در این بخش با بهره گرفتن از جداول فراوانی، درصد فراوانی و نمودارهای دایره ای اطلاعات جمعیت شناختی جامعه هدف را توصیف می کنیم.
جنسیت
توزیع فراوانی و درصد فراوانی جنسیت آزمودنی ها در جدول ۴-۱ ارائه شده است.
جدول ۴-۱: فراوانی و درصد فراوانی جنسیت آزمودنی ها

جنسیت
فراوانی
درصد فراوانی

مرد
۲۵۱
۵/۶۴

زن
۱۳۸
۵/۳۵

مجموع
۳۸۹