بدون شک تطبیق توانایی ها،استعدادهاو خصوصیات فرد با مشاغل مورد نیاز جامعه،سبب کارآیی و بهبودی و کیفیت کار و موفقیّت و رضایت او می شود .مطالعات نشان می دهد که ممکن است مشکلات مشترک سازمان ها واقعا با عوامل شخصیّتی مرتبط باشد . مطالعات مختلف نشان می دهد که بعضی افراد برای بعضی مشاغل مناسب نیستند در حالی که برای دسته ای دیگر،امکان موفقیّت بیشتری در آن مشاغل وجود دارد . اگر چه عوامل مختلف از قبیل هوش استعداد،علاقه و … در تمام حرف مؤثّرند،اما تحقیقات نشان می دهد که عامل شخصیّت در بسیاری از موارد نقشی بسیار مهم و قابل توجه دارد.(قربانی ،الیاس -۱۳۸۲)

شرط لازم برای تحقّق اهداف وسیع ودر عین حال با اهمیّت نظام آموزشی ،وجود نیروی انسانی به ویژه مدیران ودبیرا نی است که علاوه برداشتن توانا یی ها ومهارتها ی خاص نسبت به شغل وسازمان خود تعهد و وفاداری نموده وبتوانندسکانداری لایق برای این کشتی بزرگ باشند.
رضایت شغلی دررفتار عملی کارمندان اثر بسزایی دارد وبه نحو موثری اثر خود را درشغل فعلی ،کارا بودن ،اثر بخش بودن وآمادگی جهت ارتقاء شغلی نشان می دهد .رضایت شغلی همچنین باعث کاهش غیبت ونیز از آن جهت که سلامتی افراد به سبب هزینه بیمه وبیمارستانی به نفع سازمان می باشد باعث افزایش بازدهی خواهد شد .کارمند راضی شاداب ومسرت را از سازمان به محیط خانه وجا معه منتقل می کند .بنابر این می توان با توجه به نحوه بهبود پذیرش شغل های اجتماعی ومقدار پولی که در سایه وجودرضایت شغلی به نفع جامعه خواهد شد از این عامل دفاع کرد .(مامن پوش ،مریم -۱۳۸۵)
اخیرا در متون تحقیقی نگرش کلی تعهد سازمانی نیز به عنوان عامل مهمی برای درک و فهم پیش بینی رفتار سازمانی و پیش بینی کننده خوبی برای تمایل به ماندن در شغل آورده شده است .
شهید مطهری اظهار می دارد اگر شخصی لیاقت و شایستگی و تعهد حداکثر بهره وری از امکانات و سرمایه را داشته باشد استحقاق مدیر شدن را دارد و اگر چنین تعهد لیاقت و شایستگی را ندارد و نباید چنین مسئولیتی به او محول شود . اندیشه تعهد یکی از ارزشهای اساسی است که سازماندهی بر آن متکی است .
بنابراین هر کوششی که در زمینه ی چگونگی بهتر اداره کردن سازمان ها صورت گیرد،مستلزم کشف نیازهای اساسی ، درک انگیزه های رفتار افراد و عکس العمل گروه های مختلف کاری است ، برای این منظور سازمان ها باید از راهکارهایی استفاده کنند که از مهم ترین آن ها تعیین رضایت شغلی و تعهد سازمانی افراد است . ایجاد روحیه و رضایت در بالا بردن کیفیّت و کارایی دبیران نقش بسزایی دارد (صادقی ،۱۳۸۲).
بنابراین تعیین ویژگی های شخصیّتی کارکنان و بررسی رابطه ای آن با رضایت از شغل و ایجاد تعهد در سازمان می توانند از وظایف مهم محقّقین باشد .

بیان مسئله
از آنجا که تربیت نیروی انسانی کارآمد از وظایف خطیر آموزش وپرورش به حساب می آید ، بدیهی است که در هر جامعه ،آموزش و پرورش سنگ زیر بنای توسعه ی اقتصادی،اجتماعی،سیاسی و فرهنگی است . تجزیه و تحلیل عوامل مؤثّر در رشد و توسعه ی جوامع پیشرفته بیان گر آن است که همه این کشورها از آموزش و پرورش کارآمد و اثر بخش برخوردار بوده اند . شناخت دقیق نیروی انسانی شاغل در نظام آموزشی ،از جمله ضروریّات برای) برنامه ریزی در امر آموزش و پرورش می باشد . شناخت ویژگی های شخصیّتی (برون گرایی و درون گرایی دبیران می تواند شرایط را جهت جذب و نگهداری آنها مطلوب تر نماید و از طرفی دیگر سازمان های آموزشی با اعمال کارکردهای مختلف و متناسب با نوع ویژگی شخصیّتی معلّمان کارایی و اثر بخشی آنها را افزایش دهد .
تحقیقات متعدّد تاثیر عامل شخصیّت را در انتخاب نوع شغل مورد تایید قرار داده است. اهمیّت خود پنداره که بخشی از شخصیّت فرد در فرایند انتخاب شغل است توسط سوپر ^[۱](۱۹۵۳) مطرح گردیده و هالند^[۲] (۱۹۶۶) از جمله کسانی است که تاثیر نوع شخصیّت را در انتخاب شغل بسیار مهم می داند و معتقد است افرادی که مشاغل مشابهی بر می گزینند، تا حدودی در ساختار شخصیّت خود تشابهاتی دارند.
((آگاهی از شخصیّت فرد می تواند به مدیریت سازمان کمک کند تا افراد واجد شرایط را در پست های مختلف سازمانی بگمارد که این کار به نوبه ی خود باعث خواهد شد که جابجایی کاهش یابد و رضایت شغلی آنان افزایش یابد)). (رابینز،^[۳]نقل از اعرابی ،۶۹:۱۳۷۴)
از طرف دیگر یکی از ویژگی های ومشکلات اکثر سازمان ها ی کشور به ویژه نظام آموزشی در مقایسه با بسیار ی از سازمان های خارجی را مخصوصا(غرب وژاپن) عدم احساس تعهد در سازمانی مدیران وکارکنان به شغل وسازمان است .تعهد سازمانی به عنوان نوعی نگرش در سازمان ،یا احساس هویت ووابستگی فرد به سازمان است (مورهد وگریفتن^[۴]۱۳۷۴)
اگر علل رضایت و عدم رضایت معلّمین نسبت به شغلشان مشخّص گردد می توان به منظور بهبود شرایط کار و جلب رضایت بیش تر آن ها اقدام به عمل آورد،وقتی فرد از شغل خود احساس رضایت کند،مسئولیّت خویش را با دقّت بیش تری انجام داده و نه تنها از کار خود خسته نمی شود بلکه از انجام آن احساس مسرّت نیز خواهد کرد . شناخت این وضعیّت در سازمان ها نیاز به تحقیقات دارد .
کاری که توسط فرد،آگاهانه انتخاب شود از آن لذّت خواهد برد و شخصی که از شغل خود واقعا راضی باشد تقریبا از زندگی راضی خواهد بود و حتی بسیاری از ناملایمات زندگی را به راحتی تحمّل خواهد کرد . شخص برای لذّت بردن از کارش باید ،کارش را سودمند و ارزشمند بداند،هدف شخصی معیّنی را دنبال کند، بداند چه نوع پاداشی را انتظار دارد، علاوه بر هدف های فردی دارای هدف های اجتماعی هم باشد، با دیگران روابط سا لم و رضایت بخش داشته باشد کارش را خوب تنظیم کند. و سازمان بخشد. (قربانی، الیاس-۱۳۸۲)

El-shawarby (۱۹۸۶) در یک فرایند نیمه صنعتی از باگاس نیشکر برای تولید پروتئین تک یاخته استفاده کردند. میکروارگانیسم مورد استفاده در این فرایند تریکودرما ویریدی^[۶۴] بوده است. باگاس با بهره گرفتن از NaOH (۱%) به مدت ۸ ساعت پیش تیمار شد. مدت زمان تخمیر ۲۸ روز و میزان پروتئین حاصل ۲۸% گزارش شد ]۴۸[.

۲-۴-۲- تخمیر
به طور کلی تولید توده زیستی میکروبی از دو روش تخمیر حالت غوطه ور و یا تخمیر حالت جامد انجام می شود. انتخاب نوع روش تخمیر تا حد زیادی به نوع سوبسترا، محصولات و بازدهی بستگی دارد. پس از تخمیر، توده زیستی استخراج شده و به عنوان منبع پروتئین مورد استفاده قرار می گیرد یا تحت فرایند های پایین دستی قرار می گیرد ]۴۹,۲[.
۲-۴-۲-۱- تخمیر حالت غوطه ور
در این نوع از تخمیر، محیط کشت به صورت محلول، امولوسیون و یا سوسپانسیون درون محیط آبی قرار دارد و سوبسترا همیشه در مایعی که شامل مواد مغذی برای رشد است تخمیر می شود. در این حالت سوبسترا در بیورآکتوری نگه داشته می شود که بطور پیوسته، نیمه پیوسته و ناپیوسته کار می کند و زمانی که توده زیستی تولید شد با روش های گوناگون استخراج می شود. محصول به دست آمده فیلتر یا سانتریفیوژ شده و سپس خشک می شود. در تخمیر حالت غوطه ور اندازه گیری پارامترهای فرایند ساده تر بوده و میکروارگانیسم ها در محیط کشت به صورت یکنواخت توزیع می شوند. عدم وجود مشکل کمبود رطوبت به دلیل حجم بالای آب از مزایای این نوع تخمیر است. تخمیر حالت غوطه ور سرمایه بیشتر و هزینه عملیاتی بالاتری نسبت به تخمیر حالت جامد دارد، با این وجود دارای بازده پروتئینی پایین تری است. محیط کشت شامل چندین پارامتر مهندسی شامل هم زدن، اختلاط سیستم های چند فازی (گاز، مایع، جامد)، انتقال اکسیژن از حباب های گاز به فاز مایع برای استفاده میکروارگانیسم ها و انتقال حرارت از فاز مایع به محیط اطراف است. هوادهی یک عملیات بسیار مهم در کشت است. حرارت عموما در طول کشت تولید می شود و می توان بوسیله دستگاه های خنک کننده آن را خارج کرد ]۴۹[.
۲-۴-۲-۲- تخمیر حالت جامد
تخمیر حالت جامد به معنی رشد میکروارگانیسم ها بر روی سوبسترای جامد بدون حضور آب آزاد است. با این حال، سوبسترا باید دارای رطوبت کافی برای رشد میکروارگانیسم ها باشد. فعالیت آبی سوبسترا در این نوع تخمیر مهم است. درتخمیر حالت جامد آب بسیار کم است و میکروارگانیسم ها برخلاف تخمیر غوطه ور به طور نزدیک در تماس با اکسیژن موجود در هوا هستند. این نوع تخمیر آسان تر بوده و انرژی مورد نیاز کمتری در مقایسه با حالت غوطه ور می خواهد. حجم پایین آب موجود باعث کاهش فضای اشغال شده بوسیله بیورآکتور شده، بدون اینکه بازده محصول را کاهش دهد. هوادهی و همزدن راحت تر است. یکی از جنبه های منفی SSF کندتر بودن آن نسبت به تخمیر غوطه ور است. SSF از هزاران سال قبل برای آماده سازی غذاهای محلی در کشورهای شرقی و نان، ماست و پنیر در کشورهای غربی استفاده می شد. همچنین امروزه در تولید برخی محصولات کاربرد دارد. تخمیر حالت جامد در زمینه تولید آنزیم ها، آنتی بیوتیک ها، فعال کننده های سطحی و غیره کاربرد دارد. هم چنین برای تولید محصولات با ارزش افزوده از ضایعات استفاده می شود ]۵۱,۵۰[. عموماً این نوع تخمیر برای تولید غذاهای تخمیر شده نظیر محصولات لبنی، سس سویا و ذرت تخمیر شده استفاده می شود ]۵۲[.
به طورکلی چندین جنبه مهم باید در هر فرایند بیولوژیکی درSSF مورد توجه قرار گیرد. این موارد شامل انتخاب میکروارگانیسم و سوبسترای مناسب، بهینه کردن پارامترهای فرایند، ایزوله کردن و خالص سازی محصول است.
بسیاری از انواع میکروارگانیسم ها توانایی رشد بر سوبستراهای جامد را دارند بنابراین می توانند در تخمیر حالت جامد استفاده شوند. قارچ، مخمر، برخی از باکتری ها و ترکیب آن ها می توانند مورد استفاده قرار بگیرند اما تنها قارچ های رشته ای می توانند به طور قابل ملاحظه ای در حالت بدون آب رشد کنند. باکتری ها و مخمرها بر روی سوبستراهای جامد با سطح رطوبت ۷۰-۴۰ درصد رشد می کنند ]۵۲,۵۱[. بر مبنای تئوری و بر پایه فعالیت آبی، تنها قارچ ها و مخمرها میکروارگانیسم های مناسب برایSSF هستند. محیط کشت SSF برای باکتری مناسب نیست اما با این حال تحقیقاتی در این زمینه انجام گرفته است ]۵۰[.
بسیاری از سوبستراهای جامد می توانند برای SSF مورد استفاده قرار بگیرند که از جمله آن ها ضایعات کشاورزی می باشند. در بین این ضایعات مواد سلولزی هم می توانند مورد استفاده قرار گیرند بدون اینکه نیاز به فرایند های پیش تیمار هزینه بر داشته باشند. زیرا محصولات SSF محلول نیستند و آسان تر از محصولات تولید شده در تخمیر غوطه ور بازیابی می شوند ]۵۲[.
تخریب سوبسترا در تخمیر حالت جامد تنها متأثر از کیفیت نیست بلکه تحت تأثیر اندازه ذرات نیز هست. ذرات با اندازه کوچک تخلخل را کاهش داده و باعث پایین آمدن نفوذ گاز می شود. در حالی که ذرات بزرگ رطوبت کندتری جذب می کنند و کمتر متورم می شوند بنابراین با خشک شدن سریع باعث رشد بهینه میکروارگانیسم می شوند. با افزایش سایز ذرات سوبسترا، سطح قابل دسترس کاهش خواهد یافت که باعث پایین آمدن فعالیت هیدرولیتیکی شده که در نتیجه آن محدود شدن ارتباط با عناصر هیدرولیز کننده است ]۱۲[.
۲-۴-۳- جداسازی و فرایند های پایین دستی
بعد از تخمیر، توده سلولی تولید شده توسط فیلتراسیون یا سانتریفیوژ از محیط کشت مصرف شده جدا می شود و می تواند مستقیماً بعنوان یک منبع پروتئینی مصرف شوند و یا ممکن است تحت فرآیندهای دیگر مثل شستشو، شکستن سلول، استخراج پروتئین، خالص سازی و پاستوریزاسیون قرار گیرند و بعد از عملیات خشک شدن و بسته بندی به عنوان یک منبع پروتئینی مورد استفاده قرارگیرد ]۲[.
۲-۵- رآکتورهای مورد استفاده در تخمیر حالت جامد
انواع مختلف بیورآکتورها برای تخمیر حالت جامد مورد استفاده قرار می گیرند.Durand (۲۰۰۳) مروری را در مورد طراحی رآکتورها در تخمیر حالت جامد ارائه داده است ]۵۴[. به طور کلی چهار نوع رآکتور در فرآیندهای تخمیر حالت جامد مورد استفاده قرار می گیرند که شامل رآکتورهای سینی دار، آکنده، استوانه ای دوار و بستر سیال می باشد ]۵۵[.
۲-۵-۱- رآکتورهای سینی دار
رآکتورهای سینی دار ساده ترین رآکتورهای تخمیر حالت جامد برای کاربردهای تجاری محسوب می شوند. این رآکتورها معمولا شامل سینی های کم عمقی به همراه سوبستراهای تخمیری می باشند که توسط میکروارگانیسم ها تلقیح شده است (شکل۲-۶). سطح بالای سینی ها در معرض هوا قرار دارد. سطح پایینی معمولا سوراخ می شود. رطوبت با اسپری کردن آب یا محلول استریل شده به درون محفظه کنترل شده و بنابراین در یک سطح بهینه نگه داشته می شود. در کاربردهای صنعتی رایج تخمیر حالت جامد معمولاً از این نوع رآکتورها استفاده می کنند، چون این نوع رآکتور ساده ترین نوع رآکتور بوده و دانش ها و تجربیات فراوانی در این زمینه موجود است. می توان با اضافه کردن تعداد سینی ها، فرآیندهای تولید در مقیاس بالا را با این بیورآکتورها انجام داد. نمونه های تجاری بیورآکتورهای سینی دار را می توان در صنایع تولید پنیر و آنزیم ها (سلولاز و پروتئاز) مشاهده کرد. از مزایای این بیورآکتورها می توان به ساده بودن آن اشاره کرد و اینکه در طول فرایند نیاز به هیچ گونه کنترل دستی نمی باشد. مشکلاتی در این نوع رآکتورها وجود دارد که مهم ترین آن بالا بودن حرارت است. همچنین نبود اکسیژن کافی و غلظت بالای دی اکسید کربن از دیگر مشکلات آن است. این مشکلات بیشتر در لایه های زیرین سوبسترای روی سینی ها اتفاق می افتد که باعث مهار رشد میکروبی می شود. به همین دلیل گفته می شود که تولید محصول در لایه های سطحی سینی ها بیشتر رخ می دهد. حذف حرارت در سینی ها عمدتاً بستگی به هدایت از طریق دیواره های سینی ها به هوا دارد. مشکلات دیگر شامل خطر آلوده شدن و بازده پایین استفاده از سوبسترا که در نتیجه شارهای کم حرارتی و جرمی بوجود می آید می باشد. این بیورآکتورها می توانند بدون هوادهی اجباری باشند یا اینکه در آن ها از هوادهی اجباری استفاده شود ]۵۷,۵۶[.
شکل ۲-۶: شماتیکی از یک رآکتور سینی دار] ۵۵[
۲-۵-۲- رآکتورهای آکنده
یک بیورآکتور آکنده برای تخمیر حالت جامد، شامل ستونی با یک پایه سوراخدار به منظور هوادهی اجباری است. این بیورآکتور ممکن است دارای پوششی برای کنترل دما طی فرایند تخمیر باشد (شکل ۲-۷). در این رآکتورها چون هوا از میان بستر پمپاژ می شود، انتقال جرم جابجایی اجباری اتفاق میافتد. کاهش تخلخل بستر با گذشت زمان یکی از مشکلات این رآکتورهاست. کار کردن با این رآکتورها به عنوان رآکتورهای پیوسته مشکل است و با کیکی شدن بستر در ستون ها، سروکار داشتن با جامد دشوار می گردد ]۵۵[.
شکل ۲-۷: شماتیکی از یک رآکتور آکنده ]۵۵[
۲-۵-۳- رآکتورهای استوانه ای دوار
در رآکتورهای استوانه ای دوار، بستر سوبسترا در داخل یک لوله افقی و یا نزدیک به افقی قرار گرفته که می تواند به طور پیوسته یا پی در پی مخلوط شود (شکل ۲-۸). تأثیر شرایط عملیاتی خصوصاً سرعت چرخش توسط محققان بسیاری مورد مطالعه قرار گرفته است. Stuart و همکارانش (۱۹۹۹) نشان دادند که اندازه تأثیر برشی که در نتیجه چرخش لوله بوجود می آید بحث انگیز است. در برخی از مطالعات سرعت بالای چرخش باعث کاهش میزان تولید محصول شده است. در برخی دیگر از مطالعات بیشترین میزان محصول در بالاترین سرعت های چرخش به دست آمد. الگوی جریان گاز در این نوع رآکتورها موضوع قابل تأمل دیگری است که باعث گرادیان های دمایی چشم گیری در بستر سوبسترا می شود. افزایش مقیاس رآکتورهای استوانه ای دوار نیز با اندازه مخزن و طراحی مکانیکی محدود می شود ]۵۸[.

شکل ۲-۸: شماتیکی از یک رآکتور استوانه ای دوار ]۵۹[
۲-۵-۴- رآکتورهای بستر سیال
بسترهای سیال گاز-جامد برای بهبود انتقال حرارت و انتقال جرم در تخمیر حالت جامد مورد استفاده قرار می گیرند. در یک بستر سیال، سرعت جریان گاز مورد نیاز برای شناورسازی به منظور تأیید مناسب بودن سرعت انتقال جرم و حرارت به اندازه کافی بالا است (شکل ۲-۹). شناورسازی مستلزم استفاده از اجزای مناسب بوده و حداقل سرعت هوا به منظور شناورسازی بالا است که نیاز به انرژی زیادی به منظور تأمین آن می باشد. هم چنین استفاده از توان بالا باعث آسیب های برشی زیادی به میکروارگانیسم ها خصوصاً قارچ ها می شود. یک بستر شناور ممکن است انتقال حرارت و جرم خوبی را فراهم کند در حالیکه مستلزم سرعت جریان گاز کمی باشد ]۶۱,۶۰[.
شکل ۲-۹: شماتیکی از یک رآکتور بستر سیال ]۵۵[
پروتئین تک یاخته حاصل از توده های زیستی مانند ضایعات کشاورزی، پتانسیل زیادی برای جایگزینی پروتئین های گیاهی و حیوانی دارد. همانطور که گفته شد از میان ضایعات، مواد لیگنوسلولزی مانند کاه جو، تفاله نیشکر، ضایعات چغندر و غیره برای تولید پروتئین تک یاخته مورد استفاده قرار گرفته اند و پیش تیمارهای مختلفی برای این نوع از سوبستراها انجام گرفته است. اما بنابر مطالعات انجام شده بررسی های کمتری در زمینه تولید پروتئین تک یاخته از این مواد در تخمیر حالت جامد انجام شده است. بخش اعظم مطالعات در محیط کشت غوطه ور انجام گرفته است. تبدیل مواد لیگنوسلولزی به پروتئین تک یاخته و دیگر مواد تخمیری فواید اقتصادی و زیست محیطی به همراه خواهد داشت. موفقیت در تولید پروتئین تک یاخته با بهره گرفتن از توده های زیستی تا حد زیادی به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی سوبسترا، روش های پیش تیماری، میکروارگانیسم مناسب و بهینه سازی شرایط عملیات بستگی دارد.باتوجه به اهمیت بیورآکتورها در فرآیندهای تخمیری و افزایش بازدهچنین فرآیندهایی، استفاده از آن ها بسیار مورد توجه بوده است. طبق بررسی های انجام گرفته تولید پروتئین تک یاخته از مواد لیگنوسلولزی در بیورآکتور سینی دار تاکنون انجام نگرفته است و بدین سبب این پروژه بر مبنای آن تعریف شده است.
فصل سوم
مواد و روش ها
۳-۱- مقدمه
در این فصل مواد و روش های مورد استفاده برای تولید پروتئین تک یاخته از باگاس نیشکر با بهره گرفتن از مخمر ساکرومایسیس سرویسیه ارائه می گردد. آزمایش های انجام گرفته برای بررسی اثر پارامترهای متعددی نظیر رطوبت اولیه سوبسترا، مدت زمان تخمیر، دما و رطوبت داخلی بیورآکتور، پیش تیمار ماده اولیه و منبع نیتروژنی مورد استفاده روی میزان تولید محصول به تفصیل توضیح داده خواهد شد. همچنین آنالیزهای انجام گرفته برای تعیین خصوصیات محصول از جمله سنجش پروتئین و اسیدهای آمینه ارائه می گردد.
۳-۲- مراحل انجام پروژه
مراحل انجام پروژه به صورت خلاصه در شکل ۳-۱ نمایش داده شده است:
تعیین خصوصیات سوبسترا و اندازه گیری ترکیبات لیگنوسلولزی آن
راه اندازی بیورآکتور سینی دار و آزمایش های تخمیر حالت جامد
بهینه کردن پارامترهای عملیاتی برای رسیدن به حداکثر تولید SCP و سنجش میزان پروتئین محصول
تولید SCP با بهره گرفتن از پارامترهای بهینه
انجام آزمایش آمینواسید به منظور ارزیابی ارزش تغذیه ای SCP
شکل ۳-۱: خلاصه ای از مراحل انجام پروژه
۳-۳- تجهیزات مورد استفاده
دستگاه ها و تجهیزاتی که در این پروژه مورد استفاده قرار گرفته در جدول ۳-۱ بیان شده است.
جدول ۳-۱: تجهیزات مورد استفاده در این پروژه

ترجمه
۱-سلام خداوند بر شما باد به راستی که من شما را به جای‌ می‌گذارم و چشمانم از تلخی فراغ و چند دستگی، گریان است.
۲- اگر زنده ماندیم خداوند ما را در کنار هم گرد آورد و اگر هم مردیم در روز قیامت در کنار هم جمع خواهیم شد.
۳-پاک ومنزه است آن خدایی که فقط او صاحب و مالک تمامی جهان است نیازهای فردی که اصلا معنای سیر شدن را نمی‌فهمد کی به پایان خواهد رسید.
صیغه‌ی دعا در این متن به قول (سلام خداوند بر شما باد) آمده است. مضمون دعا همان درخواست سلامت برای معشوقه است.در حالی خود شاعر به سبب دوری معشوق نا خوش و ناراحت است. در بیت دوم مشخص‌ می‌شود که شاعر آرزو‌ می‌کند که خداوند در دنیا میان او و معشوقه‌اش‌ جمع و نزدیکی ایجاد‌ می‌کند و اگر هم هر دوی آن‌ها مردند در قیامت آن‌ها را به هم برساند سپس از لفظ (پاک و منزه است) استفاده‌ می‌کند که تعظیم و بزرگداشت ذات خداوند متعال‌ می‌باشد و دربردارنده‌ی معنای دعاست یعنی تعظیم و مقدس داشتنی که بر گرفته از این آیات قرآن کریم است: ﴿ تَبارَک الََّذی بِیَدهِ الْمُلکُ وَ هُوَ عَلَی کُلِّ شَیءٍ قَدیرٌ﴾ (الملک /۱)

او با این بیان خودش را از قدرت وصل نا توان جلوه‌ می‌دهد و با یک نوع دعا و درخواست تلویحی از خداوند تمامی قدرت و مالکیت جهان را از آن وی‌ می‌داند و برآورده شدن آرزویش را به تدبیر مالک هستی موکول می‌کند.
شاعر ابو تمام(وفات ۲۲۹ هـ ) هم از خداوند متعال‌ می‌خواهد که عشق و علاقه‌اش‌ به معشوقه را دوام ببخشد و‌ می‌گوید:

ترجمه
۱-گفتگوی مخفیانه‌اش‌ را با من فراموش نکرده است بهترین حالت عشق این است که کورکورانه باشد.
۲-خداوند عشق پاک او را برایم حفظ کند و عشق او در برابر آن چه که غمگینم‌ می‌سازد مرا کفایت‌ می‌کند.
شاعر از خداوند‌ می‌خواهد که این عشق و علاقه‌ی محبت آمیز میان او و معشوقش را حفظ کند و از عشق، آن‌اندازه که او را در سوز و گداز قرار دهد کفایت‌ می‌کند. دعا با صیغه خود (حفظ الیه و/کفانی) بیانگر درد و رنج شاعر و آزار و دوری و پشت کردن معشوقه به اوست و با این دعا به یک آرامش درونی‌ می‌رسد که احساسش نسبت به درد و جدایی را آسان‌ می‌کند.
همان‌طور که عماره بن عقیل (وفات ۲۳۹ هـ ) به خداوند متوسل‌ می‌شود که لقاء و وصال معشوقه‌اش‌ را حفظ کند هر چند که در خیال باشد و در این رابطه اظهار‌ می‌دارد:

ترجمه
۱-خداوند خیال معشوقه‌ام را زنده گرداند از جایی نزدیک، اگر همچون فردی بیدار به دیدار بیاید.

داشتن هوش و استعداد را عامل پیشرفت در تحصیل علم و کسب دانش می دانند ولی این تعریف کامل و جامع نیست، زیرا گذشته از این واقعیت که عدم موففقیت تحصیلی و علمی افراد پرهوش بیشماری، این مدعی را باطل می کند، علاوه بر هوش که اصل لازم برای پیشرفت تحصیلی است عوامل دیگری نیز در تحصیل علم ودانش دخالت دارند مانند عوامل اقتصادی، عوامل اجتماعی – فرهنگی و وضع بدنی و جسمی و …

روانشناسان انگیزه پیشرفت وموفقیت را جزء انگیزه های اکتسابی آدمی دانسته اند، بیش از سایرین مفهوم انگیزه پیشرفت را مورد بررسی قرار داده اند. از نظر آنها انگیزش پیشرفت زمانی مطرح می شود که شخص درفعالیت خود معیار ممتازی را الگو قرار دهد و در پی موفقیت باشد.
تحقیقات نشان می دهد که هر چه شدت انگیزش پیشرفت بیشتر باشد به همان اندازه موفقیت فرد افزایش خواهد یافت. همچنین انگیزه پیشرفت به عنوان یکی از پیش نیازهای اساسی یادگیری درنظر گرفته می شود انگیزش پیشرفت تأثیر فراوانی بر عملکرد افراد دارد. به اعتقاد بسیاری از روانشناسان و مربیان همانند یکی از عوامل پیشرفت در کلاس درس عامل انگیزش است و اغلب مربیان به احتمال قوی با نظر بیوگلسکی موافقند که انگیزش عامل اساسی پیشرفت تحصیلی می باشد (آستین,۱۹۹۹).
انگیزش پیشرفت بر پایه دستیابی به موفقیت و برآورده ساختن آرزوهایمان در زندگی استوار می باشد و انگیزش پیشرفت باعث تاثیر گذاری بر شیوه اجرای یک تکلیف و نشان دادن تمایلات و رفتار طبیعی ما را در محیط‌های گوناگون تحت تاثیر قرار می دهند. بسیاری از اهداف ما بر پایه مشوق ها استوار است و دامنه آن می تواند از گرسنگی تا نیاز به عشق و روابط جنسی در نوسان باشد. دامنه انگیزش پیشرفت می تواند از نیازهای بیولوژیکی تا ارضای تمایلات خلاق و دستیابی به موفقیت در رقابت های مخاطره آمیز تغییر یابد (کریمی,۱۳۸۰).
بطور کلی افراد دارای انگیزه پیشرفت احساس می کنند که بر زندگی شان تسلط دارند و از آن لذت می برند آنها سعی می کنند عملکرد خود را بهبود ببخشندو ترجیح می دهند کارهایی را انجام دهند که چالش برانگیز باشد و به کارهایی دست زنند که ارزیابی پیشرفت آنها امکان پذیر باشد.
پنج هدف خاص حاصل از انگیزش پیشرفت را به شرح زیر می توان برشمرد:
- بررسی و تعیین عوامل موثر بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان.
- توصیف و تبیین عوامل اقتصادی موثر بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان
-توصیف و تبیین عوامل فرهنگی ـ اجتماعی موثر بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان.
-توصیف و تبیین عوامل آموزشی موثر بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان.
-توصیف و تبیین عوامل روانشناسی موثر بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان.
یکی از مواردی که همیشه توجه متخصصان را به خود جلب نموده است اختلاف بین دانش آموزان است که باهوش و استعداد یکسان برای یادگیری از پیشرفت تحصیلی متفاوتی برخوردارند و این خود زمینه توجه به انگیزه ی پیشرفت را قوّت می بخشد. کارآمد بودن یک فرد و بالابودن سلامت جسمانی و روانی او از اهمّ اهداف یک جامعه می باشد. مطالعات حاکی از این است که انگیزه ی پیشرفت به عنوان یک انگیزه اجتماعی تأثیر به سزایی در رشد اجتماعی دارد و به عبارت دیگر افزایش رشد اقتصادی نتیجه ی افزایش نیاز به پیشرفت است (فرایبرک,۲۰۰۵).
توجه به نقش حیاتی انگیزش پیشرفت درفراینده یادگیری و پیشرفت دانش آموزان لازم است تاحد امکان شرایط بهینه اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و روانی جهت افزایش این انگیزه، تقلیل عوامل کاهنده آن، وهدایت این انگیزه، فراهم گردد تا بتوان جامعه ای پویا و شاد را پرورش داده و از رقابت ها و استعدادهای افراد به نحو شایسته در خدمت هدف های جامعه مسئولیت پذیر و مدنی بهره جست. مک کللند معتقد است جوامعی که افراد آن فاقد انگیزه باشند، حتی با وجود امکانات عالی و شرایط مساعد طبیعی کمتر شانس توسعه و ترقی خواهند یافت. همچنین مک کللند با بررسی های بسیار دقیق متوجه شد که وضع اقلیمی یک منطقه نمی تواند عامل مهمی در توسعه اقتصادی باشد وی سرانجام به این نتیجه رسید که رشد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی یک جامعه به انگیزه پیشرفت افراد بستگی دارد او معتقد است که در کشورهایی که والدین انگیزه پیشرفت را در دانش آموزان خود پرورش داده اند در بزرگسالی این دانش آموزان افراد توسعه جویی می شوند و به رشد اقتصادی خود کمک کرده اند.
به نظر می رسد که بسیاری از دانش آموزان به دلیل داشتن افکار بدبینانه و منفی نسبت به مسائل اقتصادی و اجتماعی، نسبت به آینده خودشان ناامید هستند و خطر ابتلا به مسائل روانی مانند افسردگی بیش از پیش سلامت آن ها را تهدید می کند. جمعیت قابل توجهی از دانش آموزان نسبت به مشکلاتشان نگاه مبالغه آمیز و آشفته کننده دارند و خودشان را به عنوان فردی که هیچ کنترلی بر محیط و یا بر رفتارهای مخرب خود ندارند می پندارند. لذا برای اینکه دانش آموزان از روحیه مثبت نگرانه درباره خود و دیگران و دنیا برخوردار شوند و خود را مفید و اثر بخش دانسته و بتوانند زندگی خود را با اندیشه ای روشن، دیدی واقع بینانه تر و با اطمینان سپری کنند، نیاز به مداخله و آموزش برای آنان بیش از هر زمان دیگری احساس می شود تا آن ها به امید و انگیزه بیشتری به تحصیل بپردازند، نکات گفته شده همگی تأکیدی بر ضرورت بررسی این موضوع است.
عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی
کودک در طی مراحل مختلف رشد همانقدر که نیاز به استقلال فکری و عملی دارد، به همان میزان هم به کمک والدین نیاز دارد. این نیاز با شروع دوران تحصیل محسوس تر می شود. اینجاست که اولیاء باید با علم و اطلاع و کاملاً آگاهانه به یاری کودکان خود بشتابند اما این مشارکت نباید به گونه ای باشد که طفل ضعیف و متکی به دیگران بار بیاید. به وجود آوردن اتکاءبه نفس در کودک و ایجاد حس مسئولیت در او بهترین راه موفقیت آنان است و کمک های اولیاء در یاددادن مطالب درسی باید چنان باشد که کودک فکر کند این خود اوست که مشکلاتش را از پیش پایش بر می دارد. باید دانست که کودکان هم از داشتن استقلال احساس غرور می کنند. توجه به مراحل زیر می تواند عامل موثری در پیشرفت تحصیلی کودکان باشد.
صاحب نظران روانشناسی و علوم تربیتی یکی از مهمترین نهادهای موثر در تربیت رفتار آدمی را سازمان خانواده می دانند؛ زیرا محیط خانواده اولین و با دوام ترین عامل در تکوین شخصیت کودکان و نوجوانان و زمینه ساز رشد جسمانی، اخلاقی، عقلانی و عاطفی آنان است پدر و مادری که در تعلیم و تربیت، سواد، حسن رفتار اجتماعی یا هر نوع رفتار اجتماعی بی تفاوت باشند، مسلما در پیشرفت تحصیلی فرزند خود تاثیر منفی خواهند گذاشت. نمونه بودن والدین یعنی آنچه که واقعا هستند نه آنچه که تصور می کنند بیش از هر چیز دیکری در کودکان موثر است (سرمد،۱۳۷۳).
ناکافی بودن امکانات داخل خانه: فراهم کردن امکاناتی از قبیل میز و صندلی و اتاق مخصوص برای خانواده هایی که در یک اتاق زندگی می کنند بسی دشوار است برخی از دانش آموزان جای مناسبی برای درس خواندن در خانه ندارند و مجبور می شوند برای پیدا کردن مکانی آرام و بی سروصدا برای مطالعه به کتابخانه یا مدرسه بروند بیرون رفتن دانش آموزان از خانه به هر سنی که باشد ممکن است مشکلاتی را برای آنان و خانواده هایشان بوجود آورد. برخی از دانش آموزان عادت دارند شب ها مطالعه کنند. شلوغ بودن خانه و نداشتن امکانات باعث می شود که آنان نتواند به خوبی از عهده انجام تکالیف خود برآیند و در نتیجه دچار افت تحصیلی شوند.
بنابراین فراهم کردن امکانات می تواند در پیشرفت تحصیلی فرد تاثیر بسزایی داشته باشد (مرتضوی زاده،۱۳۷۹).
فقر اقتصادی: فقر اقتصادی خانواده توان اولیا را در تامین بهداشت، خوراک و پوشاک، کتب و وسایل کمک آموزشی به صفر می رساند. این چنین مشکلاتی باعث می شود دانش آموزان آمادگی لازم را برای یادگیری و فعالیت کلاسی نداشته باشند و در نتیجه انگیزه و رغبت برای یادگیری را از دست می دهد. می توان گفت که وضعیت اقتصادی و میزان درآمد خانواده نیز می تواند نقش موثری در پیشرفت تحصیلی فرد داشته باشد. چون خانواده هایی که از توان اقتصادی بالایی برخوردارند می توانند وسایل، امکانات و شرایط مناسب تری را جهت رشد فرزندان خود فراهم آورند. امروزه ثابت شده است که غنی سازی محیطی، در جنبه های مختلف رشد از قبیل رشدفیزیکی، رشداجتماعی، رشدشناختی، رشدعاطفی و رشداخلاقی تاثیر مثبتی دارد. به هر حال رفاه اقتصادی اگر چه عامل مهمی در راه رشد پرورش فرد است اما برای ایجاد این رفاه، والدین نباید از جهت های دیگری به کودکان لطمه وارد کنند (خیرّ،۱۳۸۲).
اولیاء‌ قرار گیرند: کوچک شمردن معلم و نادان جلوه دادن او در ذهن کودک نسبت به مربی و کتاب ایجاد تردید می کند. کودک مطالب درسی را فقط به این خاطر به ذهن نمی سپارد که در کتاب نوشته شده است، بلکه بیشتر به این جهت آن را قبول دارد که از زبان ساده و شیرین معلمش می شنود در مواردی ممکن است والدین هنگام بازدید کتابچه درس کودک، در جواب پرسشی که توسط معلم داده شده تردید کنند. در چنین مواقعی بهترین راه، مراجعه به مدرسه و مطرح کردن موضوع با معلم است. معلمان از طریق اولیای مدرسه می توانند هر یک از دانش آموزان را بشناسد و با وضعیت روحی و روانی و خانوادگی با آنها رفتار کنند. اگر اولیای مدرسه در ابتدای سال استقبال خوبی از دانش آموزان داشته باشند و حتی المقدور با هدیه کردن یک شاخه گل به هر یک از دانش آموزان نگرش مثبتی در آنان ایجاد کنند، می توانند خوش بینی نسبت به مدرسه و مقدمه علاقمندی به درس و یادگیری و ایجاد پرورش میل و رغبت را در آنان به وجود آوردند.
معلم باید در کلاس درس تک تک دانش آموزان را مورد توجه قرار داده و سعی کند همه دانش آموزان را بشناسد. او می تواند در تدریس از روش های متنوعی استفاده کند و با اولیای دانش آموزان و خود آنان برخوردی محبت آمیز و مثبت داشته باشد و در کارهای کلاس شاگردان را به پیشرفت و به دست آوردن اطلاعات جدید تشویق کند.
معلمان به جای اینکه از دانش آموزان بپرسند چرا درس نمی خوانند، باید به دنبال ریشه ها و علل درس نخواندن آنها باشند و پس از پیدا کردن علل، راه حل مناسب را ارائه دهند. معلم باید در کلاس درس، مدیری توانمند و روانشناسی آگاه باشد و متناسب با رفتار دانش آموز از روش های مختلف تدریس وتغییر رفتار استفاده کند (مرتضوی زاده،۱۳۷۹).
روش تدریس
یک معلم موثر باید گنجینه ای از الگوها و روش های تدریس مختلف داشته باشد تا به هنگام ضرورت و بر حسب نوع درس و شرایط تدریس یک یا برخی از آنها را به کار گیرد (کومز، ترجمه فروش زاده، ۱۳۷۰) و با بهره گیری از الگوهای فعال تدریس موجبات کسب مهارتها را فراهم آورده و لوازم زندگی را در دانش آموزان. این شهروندان آینده دهکده جهانی به وجود آورند.
عوامل موثر در تدریس
معلم در تدریس با متغیرهای مختلفی سروکار دارد. معلم سعی می کند با دستکاری و کنترل متغیرهای مختلف وضعیتی به وجود آورد که یادگیری حاصل شود. برخی از عوامل مهم و موثر در تدریس شامل موارد زیر است:
الف: ویژگیهای شخصیتی وعلمی معلم
ما بیشتر به تحلیل نوع نگرش و روابط معلم نسبت به شاگردان می پردازیم و آنان را به دو گروه شاگرد نگر و درس نگر تقسیم می کنیم.
۱- معلمان شاگرد نگر: این گروه از معلمان شاگردان را هسته مرکزی فعالیت خود قرار می دهند و آنان را محور اصلی فعالیت های آموزشی می دانند. این گروه به طور کلی، به پرورش استعداد شاگردان شوق فراوان دارند. معلمان شاگردنگر اگر اطلاعات و دانش زیاد هم داشته باشند انتقال همه آن را به شاگردان چندان مهم نمی دانند، بلکه بیشتر فعالیت خود را بر عمل آموزش و پرورش شاگرد متمرکز می کنند. این ها از میان علوم بیشتر به جنبه علوم انسانی مخصوصا روان شناسی توجه دارند.
معلمان درس نگر:
بیشتر به درس اهمیت می دهند تا پرورش شاگردان. گروه درس نگر به شاگردان و تفاوت های فردی آنان توجهی ندارد به اعتقاد افراد این گروه حقایق علمی، شاگردان را برای زندگی اجتماعی آماده می سازد و به همین دلیل کسب دانش در درجه اول اهمیت دارد این معلمان به علوم و فنون رغبت دارند.
ب: ویژگیهای شاگردان و تاثیر آن در فرایند درسی
فرایند رشد شاگرد، علایق، میزان انگیزش، بلوغ، عاطفه، سوابق اجتماعی و تجارب گذشته شاگردان، عواملی است که بر روش کار معلم در کلاس درس اثر می گذارد. ساخت ذهنی، هوش و تجربه های علمی شاگرد، مسئله ای است که در روش تدریس باید به آن توجه شود.
برنامه درسی باید انواع و تعداد تکالیف درسی را بر اساس مراحل رشد ذهنی و توانایی مختلف شاگرد پی ریزی نماید.
ج: تاثیر برنامه و ساخت نظام آموزشی در فرایند تدریس
ساخت نظام آموزش یک جامعه اعم از نگرش ها و باورها، برنامه ها و آیین ها می تواند روش تدریس معلم را تحت تاثیر قرار دهد. در بررسی ساختار نظام آموزشی از نظر برنامه و چگونگی اجرا دو نظام کاملا متمایز به چشم می خورد.
برنامه متکی براصالت مواد درسی.
برنامه متکی بر رشد همه جانبه شاگرد.
روش تدریس سنتی
ارائه مفاهیم به صورت تدریس شفاهی یا کتبی از طرف معلم و تکرار، حفظ کردن و پس دادن آن توسط شاگردان (شعبانی،۱۳۷۲).
حال چون روش تدریس ساخت گرایی یکی از روش هایی است که در طی انجام مراحل آن فراگیر فعالانه درگیر چالش های ذهنی است که در ابتدا از طرف معلم و سپس خود و همسالانش بوجود آورده اند می باشد و سعی دارند مطالب را با همکاری هم گروه هایش یاد بگیرند و فعالیت در این روش بیشتر از طرف فراگیران صورت می گیرد و فقط نقشی هدایت کننده را دارد. این روش یکی از روش های فعال تدریس به شمار می آید.
در ادامه به بیان روش تدریس فعال، مقایسه آن با روش سنتی و نهایتاً روش ساخت گرایی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
روش تدریس فعال
به طور کلی روش تدریس فعال را می توان به این شکل بیان نمود که: روشی که دانش آموز در آن شنونده صرف نیست و می تواند در جریان یادگیری و تدریس مشارکت نماید، ابراز عقیده و نظر نماید، وآزادانه بدون نگرانی با سایرین وارد بحث شود (صفوی،۱۳۷۸).
مقایسه روش سنتی و فعال
امروزه آموزش و پرورش سازمانی است که خطیرترین نقش را در جامعه ایفا می نماید، ازطرفی هنجارها و ایده آل های جامعه را به نسل جدید انتقال می دهد و از طرفی دیگر در تلاش است تا متناسب با زمان و همگام با پیشرفت تکنولوژی به آموزش و پرورش افراد جامعه و حل مسائل اقدام نماید. در این فرایند، تمام نهادهای جامعه نقش دارند، ولی نقش اساسی را آموزش و پرورش بر عهده دارد. مهمترین مولفه در آموزش و پرورش «فرایند یاددهی و یاد گیری» می باشد (مهر محمدی،۱۳۷۴).
بلاک و همکارانش (۱۹۶۶) در تحقیقی «مبادله کلامی بین معلم و دانش آموز» را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که به طور متوسط کمی بیش از نسبت ۳ به ۱ به نفع معلم بوده است. این نسبت در تمام دروس تقریبا ثابت و محتوای کلام معلم بیشتر در توضیح و ارائه مطالب ومباحث بود.
در گذشته تدریس را انتقال معلومات می دانستند: ولی امروزه همه صاحب نظران با مفهوم سنتی تدریس یعنی انتقال دانش ومعلومات مخالف هستند. امروزه معلم باید دانش آموزان را با مطالب یادگرفتنی درگیر نماید و راه وروش دانستن را به آنها بیاموزد نه این که تنها به انتقال اطلاعات و معلومات وحقایق اکتفا نماید. (نصر اصفهانی و همکاران،۱۳۷۱).
پیاژه^[۴] (۱۳۶۹) معتقد است وقتی دانش آموز فعال نباشد به صرف شنیدن سخن دیگران یاد نمی گیرد.
بلوم^[۵] (۱۳۶۳) نیز معتقد است که یادگیری ضمن رفتار فعال دانش آموز رخ می دهد؛ آنچه که دانش آموز انجام می‌دهد سبب یادگیری می شود، نه آنچه که معلم انجام می دهد.
همچنین دیویی^[۶] می گوید: هسته اصلی جریان تدریس ترتیب شرایط و محیطی است که دانش آموز بتواند در آن به تعامل بپردازد (به نقل جویس و همکاران، ۱۳۷۸).
برونر معتقد است آنچه امروزه در کلاس های درس آموزش داده می شود، مطالب بی معنی و مفاهیم مفصل است و یادگیرنده به طور منفعل و طوطی وار آن ها را یاد می گیرد و حفظ می کند؛ به این ترتیب یادگیری فعالیتی بی هدف، کسالت آورد و بدون استفاده می شود (به نقل از کدیور، ۱۳۷۹). یوزک بونام^[۷] (۲۰۰۹) اظهار می دارد که روش و میزان کنش و واکنش بین معلم و دانش آموزان، مواد درس و محیط یادگیری، میزان
یادگیری را در کلاس های درسی مشخص می نماید؛ بنابراین، اگر شرایط یادگیری فراهم شود، دانش آموزان خود به یادگیری خواهند پرداخت (به نقل از شعبانی، ۱۳۷۷).
۱- در روش سنتی محور اصلی در کلاس معلم بود، ولی در روش خلاق دانش آموزان محور اصلی هستند و با ابهامات دست و پنجه نرم می کنند.
۲- در روش سنتی دانش آموزان به سؤال ها پاسخ کلیشه ای می دادند حتی پاسخ ها از طریق معلم به آنها داده می شد، ولی در روش خلاق دانش آموزان نظریات متعددی دارند (واگرا) ولی به نتیجه ای مشخص و مطلوب می رسند (همگرا).
۳- در روش سنتی قدرت حافظه برای یادگیری مهم بود و فقط محفوظات در نظر گرفته می شد، ولی در روش خلاق حل مسأله محور یادگیری است.
۴- دانش آموزان در روش های خلاق حتی می توانند با کشیدن نقاشی یا کاردستی و یا اجرای نمایش به نتیجه مطلوب برسند.

۹۱۴/۰

همکاری

۹۱۱/۰

روابط

۹۱۳/۰

ارزش ها

۹۱۱/۰

فهم متقابل

۹۱۴/۰

تعهد

۳-۶) روش تجزیه تحلیل داده ها
در این پژوهش با بهره گرفتن از نرم افزارهایSpss 16 وLisrel 8.5 از روش های مختلف آمار توصیفی و استنباطی برای تجزیه تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها استفاده شده است. در آمار توصیفی، پژوهشگر با جمع آوری و خلاصه کردن اطلاعات کمی حاصل از نمونه ها، مشخصات نمونه مورد مطالعه را توصیف می نماید. (میرزایی اهرنجانی،۱۳۷۱). در آمار استنباطی پژوهشگر از مطالعه و بررسی یک یا چند نمونه و با بهره گرفتن از روش ها و مدل های آماری، از شاخص های نمونه و یا از ویژگی های نمونه به ترتیب پارامترها و ویژگی های کل جامعه را استنباط می نماید. به عبارتی دیگر، با استفاه از آمار استنباطی، نتایج نمون به کل جامعه آماری تعمیم داده می شودرو پژوهش با آن فاقد اعتبار علمی است. آزمون های انجام شده در این پژوهش عبارتند از:

آمار توصیفی، به منظور طبقه بندی و بررسی ویژگی های پاسخ دهندگان و جامعه آماری.
آزمون آلفای کرونباخ براری بررسی پایایی پرسشنامه.
چگونگی توزیع متغیرهای پژوهش بر اساس شاخصهای مرکزی، پراکندگی و شکل توزیع
آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی توزیع نرمال متغیرها.
۵.ضریب همبستگی پیرسون برای بررسی رابطه بین مولفه ها

• برآورد ضرایب رگرسیونی و آزمون معناداری ضرایب

فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱. مقدمه
داده‌ها و اطلاعات جمع‌ آوری شده، منابعی خام هستند که باید با وسایل مناسب تجزیه و تحلیل و تشریح شده تا بتوانند بار کاربردی اطلاعاتی خود را منتقل نمایند. در تحقیقی از این دست، مناسب‌ترین وسیله برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده‌های به‌دست آمده، تحلیل های آماری هستند. با تحلیل های آماری ما رابطه بین متغیرهای مختلف را پیدا کرده و در نهایت به پاسخ سؤال‌های مورد نظر خود خواهیم رسید (حسن زاده ،۱۳۸۲).
در این فصل پس از جمع آوری و تلخیص داده ها با بهره گرفتن از نرم افزارهایLisrel 8.5 و Spss 16 از طریق شاخص های توصیفی و آمار استنباطی به تجزیه تحلیل داده ها می پردازیم.
۴-۲) ویژگی های جمعیت شناختی پاسخ دهندگان و جامعه آماری
جدول ۴-۱) ویژگی های جمعیت شناختی پاسخ دهندگان

درصد

فراوانی

۶۷%

۱۶۷

مرد

جنسیت