در کتاب پهلوی زادسپرم مهاجرت ایرانیان از خونیرث به دیگر کشورها سوار بر پشت همین گاو سریشوک صورت گرفته است. سه آتش بر پشت این گاو روشن بود شبي طوفان شديدي رخ داد و آتش ها از پشت گاو به دريا افتادند و در آن جا به سوختن ادامه دادند و در دريا به مردمان روشني بخشيدند. این آتش ها به دریا فروریخت و گوهر آنها یکی بود و به سه بهره شد و دوباره در سه جای فروزان گشت و به آذر فرنبغ (آتش موبدان در فارس) و آذرگشنسب، آتش پادشاهان و ارتشتاران (درآذربایجان) و آذربرزین مهر (آتش کشاورزان در خراسان) موسوم گشت. در این اسطوره به نگهداری آتش های سه گانه، بر پشت گاو آسمانی اشاره شده است. عدد سه نشانه ای از تثلیث مقدس است.
هديوش در اساطير ايراني نام گاوي است كه گوپت شاه از آن نگاهداري مي كند و در هنگام رستاخيز، سوشيانت با يارانش آن را قرباني مي كنند و با چربي آن آميخته به هوم سفيد، مائده­اي مي­سازند و به مردمان مي­دهند و مردمان با خوردن آن عمر جاويدان مي­يابند. اين گاو بنا به سنت ايراني در دژي مستحكم نگهداري شده تا اينكه در روز رستاخيز قرباني شود. (جابز 1370، 161 - 162).
هديه جاودانگي هنگامي اعطا خواهد شد كه سوشيانس، منجی آخرالزمان در آیین زرتشتی، قرباني نهايي را با آخرين حيواني كه براي خدمت به بشر كشته مي­شود، انجام دهد. اين همان قرباني گاو آسمانی است. از پيه آن گاو و شربت هوم سفيد اساطيري كه در درياي گيهاني قرار دارد، اكسير جاودانگي تهيه خواهد شد.
در اساطیر ایران گاو مرد،گوپت شاه نام گرفته است. او موجودی است آسمانی از آن جهت كه اندامش خیالی و ترکیبی است. نيمي از او انسان و نيمي از او گاو است. وظیفه گوپت شاه در اساطیر مراقبت از سريشوك یا هدیوش است. زيرا اين گاو آخرين حيواني است كه در بازسازي جهان كه همه آدميان بايد جاودانه گردند، قرباني مي شود.
میترا مشهورترین گاوکش تاریخ اساطیری جهان است و این شهرت را مدیون رواج مهرپرستی در امپراطوری روم باستان می­باشد. در کتیبه های دولتی هخامنشی میترا و آناهیتا در کنار اهورامزدا یاد شده ­اند، اما اساطیر ایرانیان در دوره­ هخامنشی به متون کتیبه­ها محدود نمی­ شود. ایرانیان و هندیان در دوره­ای با هم می­زیسته­اند و متون کهن ریگ ودا معرف عقاید آنها در این دوره است. از بخشهای اوستا نیز یشت­ها قدمتی پیش هخامنشی دارد . بسیاری ایزدان که در یشت­ها ستایش شده ­اند با ایزدان ودایی در برخی خصوصیات مشترک­اند
اثر مهری که در مجلس زیرین مشاهده می­ شود، قهرمان را در مرحله­ ای پس از طوفان نشان می­دهد در حالیکه دو ماهی را با دو دست خود نگه داشته است. مجلس زیرین علاوه بر انتقال مفاهیم ارتباط دوتایی و سه­تایی، ارتباط قهرمان و ماهی را نیز - که در فرگرد پیشین در مورد آن صجبت شد - نشان می­دهد.
ايرانيان نيز مانند هنديان عقيده دارند كه جهان به هفت كرشور (در فارسي جديد كشور) تقسيم شده است. در بندهش آمده است که اين مناطق هنگامي آفريده شد كه براي اولين بار ایزد تیشتر باران را آفرید و بر زمين فرود آورد. بخش مياني، خونيرث نام دارد و نيمي از همه زمين را تشكيل مي دهد.کیانیان و یلان در خونیرث آفریده شدند. خونیرث به اندازه مجموع شش منطقه ديگر وسعت دارد. مردمان نمی توانستند از کشوری به کشور دیگر سفر کنند مگر بر پشت گاوی آسمانی به نام سریشوَک يا هديوش(هینلز بی­تا، 31)
در کتاب پهلوی زادسپرم مهاجرت ایرانیان از خونیرث به دیگر کشورها سوار بر پشت همین گاو سریشوک صورت گرفته است. سه آتش بر پشت این گاو روشن بود شبي طوفان شديدي رخ داد و آتش ها از پشت گاو به دريا افتادند و در آن جا به سوختن ادامه دادند و در دريا به مردمان روشني بخشيدند. این آتش ها به دریا فروریخت و گوهر آنها یکی بود و به سه بهره شد و دوباره در سه جای فروزان گشت و به آذر فرنبغ (آتش موبدان در فارس) و آذرگشنسب، آتش پادشاهان و ارتشتاران (درآذربایجان) و آذربرزین مهر (آتش کشاورزان در خراسان) موسوم گشت. در این اسطوره به نگهداری آتش های سه گانه، بر پشت گاو آسمانی اشاره شده است. عدد سه نشانه ای از تثلیث مقدس است.
هديوش در اساطير ايراني نام گاوي است كه گوپت شاه از آن نگاهداري مي كند و در هنگام رستاخيز، سوشيانت با يارانش آن را قرباني مي كنند و با چربي آن آميخته به هوم سفيد، مائده­اي مي­سازند و به مردمان مي­دهند و مردمان با خوردن آن عمر جاويدان مي­يابند. اين گاو بنا به سنت ايراني در دژي مستحكم نگهداري شده تا اينكه در روز رستاخيز قرباني شود. (جابز 1370، 161 - 162).
هديه جاودانگي هنگامي اعطا خواهد شد كه سوشيانس، منجی آخرالزمان در آیین زرتشتی، قرباني نهايي را با آخرين حيواني كه براي خدمت به بشر كشته مي­شود، انجام دهد. اين همان قرباني گاو آسمانی است. از پيه آن گاو و شربت هوم سفيد اساطيري كه در درياي گيهاني قرار دارد، اكسير جاودانگي تهيه خواهد شد.
در اساطیر ایران گاو مرد،گوپت شاه نام گرفته است. او موجودی است آسمانی از آن جهت كه اندامش خیالی و ترکیبی است. نيمي از او انسان و نيمي از او گاو است. وظیفه گوپت شاه در اساطیر مراقبت از سريشوك یا هدیوش است. زيرا اين گاو آخرين حيواني است كه در بازسازي جهان كه همه آدميان بايد جاودانه گردند، قرباني مي شود.
میترا مشهورترین گاوکش تاریخ اساطیری جهان است و این شهرت را مدیون رواج مهرپرستی در امپراطوری روم باستان می­باشد. در کتیبه های دولتی هخامنشی میترا و آناهیتا در کنار اهورامزدا یاد شده ­اند، اما اساطیر ایرانیان در دوره­ هخامنشی به متون کتیبه­ها محدود نمی­ شود. ایرانیان و هندیان در دوره­ای با هم می­زیسته­اند و متون کهن ریگ ودا معرف عقاید آنها در این دوره است. از بخشهای اوستا نیز یشت­ها قدمتی پیش هخامنشی دارد . بسیاری ایزدان که در یشت­ها ستایش شده ­اند با ایزدان ودایی در برخی خصوصیات مشترک­اند
در کتاب پهلوی زادسپرم مهاجرت ایرانیان از خونیرث به دیگر کشورها سوار بر پشت همین گاو سریشوک صورت گرفته است. سه آتش بر پشت این گاو روشن بود شبي طوفان شديدي رخ داد و آتش ها از پشت گاو به دريا افتادند و در آن جا به سوختن ادامه دادند و در دريا به مردمان روشني بخشيدند. این آتش ها به دریا فروریخت و گوهر آنها یکی بود و به سه بهره شد و دوباره در سه جای فروزان گشت و به آذر فرنبغ (آتش موبدان در فارس) و آذرگشنسب، آتش پادشاهان و ارتشتاران (درآذربایجان) و آذربرزین مهر (آتش کشاورزان در خراسان) موسوم گشت. در این اسطوره به نگهداری آتش های سه گانه، بر پشت گاو آسمانی اشاره شده است. عدد سه نشانه ای از تثلیث مقدس است.
هديوش در اساطير ايراني نام گاوي است كه گوپت شاه از آن نگاهداري مي كند و در هنگام رستاخيز، سوشيانت با يارانش آن را قرباني مي كنند و با چربي آن آميخته به هوم سفيد، مائده­اي مي­سازند و به مردمان مي­دهند و مردمان با خوردن آن عمر جاويدان مي­يابند. اين گاو بنا به سنت ايراني در دژي مستحكم نگهداري شده تا اينكه در روز رستاخيز قرباني شود. (جابز 1370، 161 - 162).
هديه جاودانگي هنگامي اعطا خواهد شد كه سوشيانس، منجی آخرالزمان در آیین زرتشتی، قرباني نهايي را با آخرين حيواني كه براي خدمت به بشر كشته مي­شود، انجام دهد. اين همان قرباني گاو آسمانی است. از پيه آن گاو و شربت هوم سفيد اساطيري كه در درياي گيهاني قرار دارد، اكسير جاودانگي تهيه خواهد شد.
5 -6 گاو و گندم
گندم خوراک اصلی مردمان این ناحیه و یکی از گیاهان بسیار سود مند است. قربانی گاو آسمانی همدم کیومرث سبب رویش گندم و گیاهان مفید از خون قربانی می­گردد. در فرگرد پیشین آورده شد که کیومرث شخصیت موازی جمشید (قربانی کننده گاو) در متون پهلوی است. هر دو داستان نیز اسطوره گاو آسمانی و گاو مرد نگهبان را نداعی می­ کنند.
رویش گندم نماد شکوفایی و نوزایی است. خوشه­ی گندم با چینش قرینه­ی دانه­ های آن نشانگر مفهوم ثنویت است. رویش گندم از خون گاو نشانگر شکوفایی پس از طی مرحله­ قهرمانی و فائق آمدن بر حیوان درونی است.
در هر دو مجلس پایین ارتباط گاو و گندم نشان داده شده شده است. در تصویر آ. خوشه­ی گندم زیر پای گاو روی سکه­ای ضرب شده است. در تصویر ب. اثر مهری دیده می­ شود که در آن خوشه گندم بالای سر گاو نقش شده است. علت این جایگذاری تصویری و مفهوم آن بر ما مشخص نیست.

5 -7 گاو و دیگر نمادهای حیوانی
گاو به عنوان نماد یکی از مراحل قهرمانی در ارتباط با دیگر نمادهای حیوانی مربوط به مراحل قهرمانی نقش شده است. در این پژوهش تصاویر مربوط به برخی از این حیوانات بررسی خواهد شد. شایان ذکر است که از پرداختن به تصاویر مرتبط با دوره­ سگ تازی با توافق اساتید صرف­نظر شده است.
5 -7 -1 گاو و ماهی
ماهی حیوانیست که مرحله­ طوفان یا دوره­ ابتدایی قهرمانی را نمادین می­سازد. گاو به عنوان حیوان توتم(نیای بشر) به نمایندگی از همه نوادگانش با غلبه بر ماهی از دانش درونی آن که به جهان زیرین مرتبط است، برخوردار می­گردد. ماهی به دوره طوفان و واپس گرایی انسانی در بازگشت به امنیت درون رحمی و مرگ ارتباط دارد.
5 -7 -2 گاو و شیر
صحنه­های گرفت و گیر شیر و گاو در صنایع دستی هخامنشی از مضامین پرکاربرد است. چنانکه در نقشه­ی نجومی باستانی در فرگرد پیشین مشاهده شد، شیر مرکب قهرمان در دوره­سوم است. قربانی گاو به دست قهرمان با نماد حیوانی قهرمان در این دوره نمادین شده است. به نظر می­رسد از این مرحله به بعد حیوان توتم تغییر می­یابد و شیر جای گاو را می­گیرد. احتمالا به همین علت میترا را که ایزدی خورشیدی و موازی جمشید است با نماد شیر تصویر می­نموده ­اند. قربانی گاو نوعی آیین گذار بوده است که نوآموز نوجوان پس از برگزاری آن به عنوان یک فرد بالغ در جامعه پذیرفته می­شده است، بنابراین کسی که موفق به برگزیری این آیین می­شده، به دسته دیگری از خانواده توتمی منتقل می­شده است.

مجلس بعدی بر پلکان ورودی کاخ تچره در پارسه نقش شده است و گرفت و گیر شیر و گاو را نشان می­دهد. همانطور که در تصویر قابل مشاهده است، شیر به گاو حمله کرده است اما گاو را نکشته است. شیر با هر دو دست پیشین خود گاو را گرفته است و دندانهایش را چنان در تیره­ی پشت گاو فرو برده است گویی در حال نوشیدن خون گاو است. گاو در تصویر سر خود را به سمت شیر برگردانده است و صحنه را می­نگرد.

با توجه به جدول فوق از آنجایی که مقدار t در سطح ۰۰۱/۰ معنادار است می توان گفت هوشمند سازی بر نمرات مفهوم سازی انتزاعی موثر بوده است و مقدار آن کاهش یافته است.
۴ – ۲ – ۲ بررسی فرضیه چهارم :
استفاده از مدارس هوشمند بر نمرات آزمایش گری فعال دانش آموزان پایه ی پنجم دوره ی ابتدایی آموزش و پرورش شهر تهران موثر است .
جدول۴-۱۹. شاخص های توصیفی نمرات آزمایش گری فعال قبل و بعد از هوشمند سازی

میانگین

تعداد

انحراف معیار

قبل از هوشمند سازی

۳۰.۳۱۰۰

۴۰۰

۵.۶۰۶۴۷

بعد از هوشمند سازی

۳۴.۱۱۰۰

۴۰۰

۵.۷۴۱۱۱

جدول۴- ۲۰. نتایج آزمون t دو گروه همبسته قبل و بعد از هوشمند سازی

میانگین

انحراف معیار

t

درجه آزادی

سطح معناداری

-۳.۸

۹.۲۷۴۴۳

-۸.۱۹۵

۳۹۹

.۰۰۰۱

با توجه به جدول فوق از آنجایی که مقدار t در سطح ۰۰۱/۰ معنادار است می توان گفت هوشمندسازی مدارس بر نمرات آزمایش گری فعال موثر بوده است و مقدار آن افزایش معناداری داشته است.
فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهادها
مقدمه
در این فصل با توجه به مطالبی که در فصول قبل ذکر شده و بر اساس تجزیه و تحلیل حاصل از اجرای پرسشنامه که در قالب آمار توصیفی و استنباطی در فصل چهارم آمده است، به بحث و نتیجه گیری درباره فرضیه های پژوهش پرداخته شده است. همچنین در این فصل سعی شده تا محدودیت های پژوهش در قالب محدودیت های در اختیار پژوهشگر (کنترل) و محدودیت های خارج از هر کنترل پرداخته و نهایتاً پیشنهادهای مبتنی بر نتایج پژوهش و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده ارائه گردد.

۵-۱نتیجه گیری
با توجه به نتایج به دست آمده حاصل از اجرای پرسش نامه ی ۱۲ سوالی کلب (۲۰۰۵ )
در نهایت مشخص شد که هوشمند سازی مدارس بر تجربه عینی دانش آموزان به عنوان یکی از سبک های یادگیری دانش آموزان موثر بوده است. و منجر به افزایش تجربه عینی در دانش آموزان شده است . استفاده از مدارس هوشمند بر نمرات مشاهده ی تاملی دانش آموزان پایه ی پنجم دوره ی ابتدایی آموزش و پرورش شهر تهران موثر است. به عبارتی می توان گفت که نتایج پس آزمون بیانگر این است که مدارس هوشمند بر مشاهده تاملی دانش آموزان تاثیر معکوس داشته است و باعث افت آن شده است. هوشمند سازی بر نمرات مفهوم سازی انتزاعی موثر بوده است و مقدار آن کاهش یافته است. به عبارتی دیگر نتایج بیانگر این است که نتایج پس آزمون نشان می دهد که هوشمند سازی مدارس بر مفهوم سازی انتزاعی دانش آموزان تاثیر معکوس داشته است و باعث کاهش آن گشته است. استفاده از مدارس هوشمند بر نمرات آزمایش گری فعال دانش آموزان پایه ی پنجم دوره ی ابتدایی آموزش و پرورش شهر تهران موثر است و این بدان معناست که نتایج پس آزمون نشان می دهد که مدارس هوشمند باعث بالاتر رفتن نمرات مربوط به آزمایشگری فعال دانش آموزان شده است.
۵-۲-فرضیات پژوهش و نتایج آنها
۵-۲-۱- بررسی فرضیه اول

تکرار: به عنوان یکی از زیباییهای معنوی است که از تکرار الفاظ و عبارات مشابه بوجود میآید. تکرار ویژگی جدیدی در شعر نیست و قدمت آن به اندازۀ قدمت خود شعر است، ولی از این جهت که یکی از ویژگیهای بسیار بارز شعر معاصر در ایجاد موسیقی شعر بشمار میآید، مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس آنچه که گفته شد میتوان جناس، تصدیر، ازدواج و هر گونه آرایۀ لفظی که نوعی تکرار لفظی دارد را میتوان در این باب گنجاند.
برخی تکرار را نوعی هنجارگریزی دانستهاند و دربارۀ آن چنین میگویند: «هنجارگریزی آوایی، تخطی شاعر از هنجارهای آوایی در زبان متداول است و یکی از عوامل ایجاد موسیقایی در ساختار زبان شعری است که بین واژگان و آواهای آنها توازن و تناسب برقرار میکند و به کلام آهنگ و ریتم خاصی میبخشد تا از سخن معمولی متمایز شود. یکی از مهمترین و بارزترین هنجارگریزیهای آوایی «تکرار» است. تکرارها علاوه بر ایجاد موسیقی شعر، معنا را تکثیر میکنند.»(سجودی و کاکه خوانی،۱۳۸۷: ۲۹۶تا۳۰۳) به عبارت بهتر تکرار نوعی توسع زبانی است که باعث زیبایی معنوی میگردد.
«در اشعار قدیمی تکرار در ساختارهای تشویق و تحذیر و به صورت کاملاً مستقیم بکار میرفت، اما شاعر معاصر توانسته است تکرار را در این اسلوبها زیباتر و الهامبخش را بکار ببرد.» (الکبیسی،۱۹۸۲: ۱۸۳)
مهمترین اهداف تکرار را میتوان در تکمیل بیت، رفع نواقص وزن و موسیقی، تاکید بر مضمون مورد نظر و در پی آن واداشتن انسان به تفکر و تامل خلاصه کرد. علاوه بر آنها با توجه به تکرار میتوان به ابعاد شخصیت درونی، خواسته ها و انگیزۀ شاعر پی برد. چرا که وی با تکرار و تاکید بر موضوعی خواسته ها و اندیشههایی که بدنبال آن است و یا از آنها در رنج و عذاب است را ناخودآگاه به خواننده القاء میکند. (همان: ۱۸۲) همچنین با ایجاد توازن و تناسبهای درونی، تصویر زیبایی را در شعر خود بیان میکند. البته باید ذکر شود که اگر تکرار برای وزن و قافیه بکار رود از باب موسیقی بیرونی است.

تکرار را میتوان به سه دسته تقسیم کرد؛ تکرار حرف، لفظ و عبارت، جمله. تکرار حروف (صامتها و مصوت) که در موسیقی درونی کلمات بسیار تاثیر گذار است، در دلالت موسیقایی کلمات بیشتر توضیح داده خواهد شد. اما تکرار الفاظ را میتوان در ابیات زیر دید:
إستَنیروا بِالعلمِ فَالعِلمِ نُورٌ إنّما بِالعُلـومِ تَنفی الشَرُورُ
(الزهاوی،۱۹۷۲،ج۱ : ۲۳۲)
(از علم و دانش روشنایی بگیرید، چرا که علم نور و روشناییست، و با علم است که شر و بدی از بین میرود.) و همچنین:
الجَهلُ أوزارؤه بِالشرقِ نازِلَه الجَهلُ أدواؤهُ کَالسِّل قاتِلَه
الجَهلَ آثامه لِلکُلِّ شامِلَه
الجَهلُ سَهلٌ عَلی الإنسانِ مَحمَله لو أنّ أضرارَه فی الفَردِ تَنحَصِر
(همان : ۲۴۷)
(نادانی در مشرق زمین مسکن گزیده است، داروهای نادانی همچون سل کشنده است، گناهان نادانی همهگیر است، کشیدن بار نادانی برانسان راحت است، اگر چه زیانهای بسیاری داشته باشد.)
در این دو قصیده شاعر با تکرار علم و جهل، میزان اشتیاق خود را به علم و آگاهی و میزان تنفر خود را از نادانی بیان میدارد، به عبارت دیگر نادانی و جهالت مردم، شاعر را رنج میدهد و احساست درونی خود را با تکیه بر کلماتی که درونش از آنها مالامال است، بیان میکند. وی در بیت زیر با تکرا واژگان “أین” و “رشید” حسرت خود نسبت به گذشته و پیشرفت و تمدنی که در زمان هارون الرشید در بغداد وجود داشت، را بیان میکند:

(الزهاوی،۱۹۵۵: ۲۴۶)
(تمامی بزرگی و عظمت گذشتۀ عراق، روی برگردانده است و ما هارون الرشید را به سوی آن میخوانیم، و کجاست، کجاست هارون؟!)
بهار همچون زهاوی در بیشتر مواردی که کلمهای را تکرار میکند، در پی اظهار تنفر و یا اشتیاق خود نسبت به آن است، همچون بیت زیر که از مستی و غوطهور شدن اکثر اقشار جامعه بویژه کسانی که در مراکز حکومتی هستند، در نادانی اظهار ناراحتی میکند:
شاه مست و شیخ مست و شحنه مست و میر مست مملکت رفته ز دست
(بهار،۱۳۵۸،ج۱ : ۱۴۶)
وی همانگونه که تمامی مردم را به پیشرفت و صنعتی شدن فرا میخواند، آنها را صنعت وارداتی و غیر بومی که ویژگی اصلیشان خرابی و کهنگی بود، برحذر میدارد. وی در چند قصیده از صنعت “واگون” که چیزی جز سلب آسایش را به بار نمیآورد، اظهار ناراحتی کرده است، همچون ابیات زیر که با تکرار کلمه واگون بر این مسئله تأکید دارد:

(همان: ۳۳۷)

تمرین تشکل و تحزب و تن دادن به سازماندهی و تعاون برای پیشبرد اهداف و عادت به انضباط و دقت در امور ( نمازی زاده و سلحشور ، ۱۳۷۲ ) .

۴ – هدف های حرکتی و مهارتی
شناخت استعدادهای حرکتی و پرورش و شکوفایی آنها و دیگر قابلیت های فطری و استعدادهای خدادادی
تمجید فرهنگی و تقویت حس زیباشناسی در حرکات
یادگیری مهرت های حرکتی و ورزشی و ایجاد هماهنگی عصبی و عضلانی
بهره مند شدن از فعالیت های حرکتی و جسمی در گذران سالم اوقات فراغت ( نمازی زاده و سلحشور ، ۱۳۷۲ ) .
۲-۲-۲ ) کارکردهای اجتماعی ورزش
با توجه به ارتباط متقابل ورزش به عنوان یک نهاد اجتماعی با سایر نهادهای اجتماعی مانند خانواده ، مذهب ، آموزش و پرورش ، نهادهای اقتصادی و سیاسی و حتی رسانه های گروهی ، سعی در تحلیل ابعاد اجتماعی ورزش در سطوح مختلف دارند . کارکردهای ورزش در نظام اجتماعی :
کسب مهارت های اجتماعی
دسترسی به فرصت های تحصیلی ، حرفه ای و ….
کنترل اجتماعی
رهایی از تنش ها
تندرستی جسمانی
کاهش تضادها و تنش ها
ترویج وفاداری ملی
تصحیح حمایت های اقتصادی و سیاسی
جامعه پذیری و همنوایی
اتحاد افراد در زمینه های اجتماعی
تقویت نقش های جنسی ، سنتی و نژادی ( رحمتی ، ۱۳۷۶ ) .
بسیاری عقیده دارند که فعالیت های بدنی ، مخصوصا” بازی و تمرینات رشته های ورزشی ، محیط مناسبی را جهت کسب ارزش های فرهنگی ، گرایش های مثبت فردی ، اجتماعی و رفتارهای سنجیده فراهم می آورد و آن چه که از راه حرکات بدنی آموخته می شود به سایر جنبه های زندگی نیز قابل انتقال است ، بنابراین می توان گفت که ورزش وسیله ای برای اجتماعی شدن است . کارکردهای ورزشی در زندگی جوانان از دیدگاه های مختلف فردی ، اجتماعی و تربیتی قابل مطالعه است که در این بخش به چند مورد از مهم ترین آنها اشاره می گردد :
۱ – نشاط روحی و جسمی
طبیعت زندگی جوانان ایجاب می کند که روح نشاط و شادابی در این دوره وجود داشته باشد ، مشکلات مختلفی در زندگی امروزه جوانان وجود دارد که ممکن است از میزان نشاط آنها بکاهد . ورزش کردن یکی از راه هایی است که قادر است در استمرار نشاط روحی و جسمی جوانان به ایفای نقش بپردازد . فعالیت های ورزشی ، تحرک فیزیکی جوانان را موجب شده و آنان را از حالت رکود و سستی خارج می سازد . هر فردی در جامعه موقعی می تواند وظایف اصلی خود را به نحو احسن انجام دهد که از شادابی و نشاط برخوردار باشد . نشاط جوانان باعث می شود که آنان نسبت به مسائل پیرامون زندگی خود خوش بین بوده و دچار یاس و ناامیدی نشوند . اگر جوانان به لحاظ روحی آمادگی لازم برای مقابله با مشکلات داشته باشند از فرازو نشیب زندگی هراسی نداشته و سعی می کنند با تصمیم گیری های صحیح و منطقی و اعتماد به نفس بیشتر در جنبه های مثبت قدم بردارند ( فخرائی ، ۱۳۷۸ ) .
انسجام در روابط گروهی
صاحب نظران علوم تربیتی و اجتماعی بر این باورند در دوره جوانی روابطی که افراد با دوستان در گروه همسالان خود پیدا می کنند ، نقش عمده ای در کیفیت زندگی اجتماعی آنان ایفا می کند . می توان گفت که در این دوره سنی رابطه با دوستان حتی بر روابط خانوادگی و خویشاوندی جوانان غلبه کرده و بسیاری از آنان الگوهای رفتاری خود را از دوستان می گیرند . روابط گروهی که بین جوانان به وجود می آید ، تحت تاثیر عوامل مختلف است که وجود اشتراک زندگی جوانان را تشکیل می دهد . این عوامل ممکن است جنبه های مثبت یا جنبه های منفی را شامل شود . ورزش کردن نمونه ای از رفتارهای گروهی مثبت و ولگردی یا سیگار کشیدن نمونه ای از رفتارهای منفی است . رفتارهای مثبت مثل ورزش کردن باعث می شود که جوانان در ارتباط متقابل پیوسته با یکدیگر قرار گیرند و به این ترتیب میزان همبستگی و انسجام در میانشان بیشتر می شود .ورزش کردن باعث می شود که روابط بلند مدت صمیمانه بین جوانان به وجود آید بطوری که بعد از گذر از دوره جوانی پیوندهای آنها گسسته نمی شود ، و حتی در مراحل بعدی زندگی آنان استمرار می یابد ( فخرائی ، ۱۳۷۸ ) .
جلوگیری از بزهکاری
مطالعات جامعه شناسان نشان می دهد که میزان بزهکاری و آسیب های اجتماعی افراد در اغلب جوامع در دوره نوجوانی بیشتر از سایر دوره های زندگی است . دوره جوانی سرشار از بحران هایی است که برای گذر سالم از آن جوانان نیاز به فعالیت هایی دارند که به لحاظ روانی و اجتماعی آنان را تقویت نماید . یکی از این فعالیت ها ورزش است . ورزش کردن باعث می شود که زمینه های بزهکاری و انحرافات جوانان مقدار زیادی از بین برود . جوانانی که به ورزش می پردازند و برای پیشرفت در این زمینه تمام تلاش خود را به کار می گیرند افکار و ذهنیاتشان در زمینه های مثبت و مساعد سیر می کند ، و آنان به فکر رفتارهای انحرافی نمی افتند . ورزش کردن جوانان ، از یک طرف ویژگی های مثبت شخصیتی را در آنان تقویت کرده و از طرف دیگر اوقات بیکاری برای آنان باقی نمی ماند که به دنبال رفتارهای آسیب زا باشند ( فخرائی ، ۱۳۷۸ ) .
امید به آینده
یکی از ویژگی ها و خصایص روحی لازم برای جوانان داشتن امید به آینده است . امید به آینده ای مطلوب و آرمانی باعث می شود که جوانان تمام تلاش و پشتکار خود را برای رسیدن به اهداف خود به کار گیرند ، امید به آینده جوانان تحت تاثیر مقتضیات و شرایط مختلف تغییر می یابد . برخی از متغیرها به افزایش میزان امید آنان و برخی دیگر به کاهش آن منجر می شود . ورزش یکی از متغیرهایی است که به صورت مختلف میزان امید به آینده را در جوانان افزایش می دهد . ورزش کردن حتی به صورت آماتور و فعالیت های جنبی بر روحیه و روان جوانان تاثیر گذاشته و موجب افزایش اعتماد به نفس و امیدواری در سایه تلاش و عدم اتکاء به دیگران می شود . موفقیت های ورزشی که برای جوانان ورزشکار بدست می آید در حفظ و تعادل شخصیت آنان تاثیر می گذارد . ممکن است تعدادی از این دسته جوانان در زمینه های تحصیلی یا شغلی موقعیت مطلوبی بدست نیاورند ، ولی پیروزی هایی که در میدان ورزش کسب می کنند ، آرامش خاطر را در آنان به وجود آورده و نسبت به آینده امیدوار می سازد (فخرائی ، ۱۳۷۸) .
تقویت خصایص جوانمردی
از ویژگی های طبیعی دوران جوانی ، داشتن خصلت جوانمردی در مقابله با تجاوزگری ها و بی عدالتی هاست . متاسفانه در شرایط کنونی ، جامعه تحت تاثیر عوامل مختلف ، برخی از جوانان این خصلت طبیعی را از دست داده و در معرض انحطاط اخلاقی و فرهنگی قرار گرفته اند . بی بندوباری ها لاابالی گری ها و برخی حرکات و رفتارهای ناپسند که از برخی جوانان در زندگی روزمره دیده می شود موید همین امر است . ورزش کردن یکی از شیوه هایی است که از پرداختن به این گونه امور جلوگیری می کند . ورزشکار بودن با جوانمرد بودن آمیخته شده و بسیاری از ورزشکاران سعی می کنند خصلت جوانمردی را در رفتارهای خود به کار گیرند . فعالیت ورزشی بخصوص در بعد حرفه ای اش وجه اجتماعی برای صاحبان خود کسب می کند و آنان سعی می کنند این وجه را از دست ندهند . خصلت های جوانمردانه در برخی از ورزش های جامعه ما مثل ورزش باستانی بیشتر جلوه گر می شود ( فخرائی ، ۱۳۷۸) .
احساس لیاقت و برتری
جوانان نیاز به انجام فعالیت هایی دارند که احساس لیاقت ، برتری و شایستگی را در آنان افزایش دهد . زیرا غرور دوران جوانی باعث می شود که آنان گرایش روانی _ اجتماعی بیشتری در این جهت پیدا کنند . یکی از کارکردهای ورزش جوانان این است که میزان رضایت آنان را افزایش داده و موجب حس برتری ، لیاقت و شایستگی می شود . پیروزی هایی که به صورت فردی یا گروهی در جریان بازی های ورزشی حتی به صورت غیر رسمی برای جوانان حاصل می شود ، افتخار آفرینی هایی را سبب می شود که برای زندگی اجتماعی جوانان ثمربخش است . احساس لیاقت و شایستگی ، امید به آینده را در جوانان افزایش داده و بر میزان تلاش و پشتکار آنان می افزاید ( فخرائی ، ۱۳۷۸) .
روابط سالم اجتماعی
آسیب پذیری دوره نوجوانی و جوانی باعث می شود که تعدادی از افراد این گروه سنی تحت تاثیر شرایط نامساعد خانوادگی ، اجتماعی و عناصر مربوط به آنها در مسیر روابط ناسالم اجتماعی در میدان جوانان را موجب می شود . جوانانی که به صورت انفرادی یا گروهی به ورزش می پردازند نیاز به برنامه ریزی ، سازماندهی و تقسیم اوقات خود برای فعالیت های خود دارند . همین امر موجب می شود که فرصت های زندگی آنان تحت قاعده درآید . در چنین شرایطی برقراری روابط سالم آسان تر خواهد شد . زیرا مجال گرایش به رفتارهای ناسالم برایشان باقی نمی ماند ، در سایه ورزش می توان به تقویت و روابط سالم در محیط های خانواده ، مدرسه ، دانشگاه و سایر نهادهای اجتماعی کمک نمود ( فخرائی ، ۱۳۷۸) .
۲-۲-۳ ) اثر فعالیت های ورزشی بر آسایش روانی
بررسی اندیشه ها و الگوهای تربیتی در طول قرن ها نشان می دهد ورزش و تربیت بدنی در بافت نظام آموزشی جایگاهی متمایز و برجسته یافته و ضمن استفادهء گسترده در حوزه های مختلف اجتماعی به میانجی ای تربیتی برای جامعه شناسان و سایر متخصصان تبدیل شده است . زمانی که صحبت از اهداف تعلیم و تربیت به میان می آید ، تربیت بدنی و علوم ورزشی از مهم ترین ابزارهایی است که کمک می کند اهداف مذکور از طریق طراحی برنامه هایی سالم و کاربردی محقق شود . دست اندرکاران آموزش عالی در کشورهای توسعه یافته دریافته اند که سرمایه گذاری و توجه هر چه بیشتر به تربیت بدنی و علوم ورزشی می تواند ضمن تغییر نگرش دانشجویان در جهت مثبت ، چشم انداز سلامت و بهره وری جامعه را نیز بهبود بخشد ( جوادیان صراف ، ۱۳۸۷ ) . تحقیقات زیادی در مورد سلامتی و فعالیت ورزشی و ارتباط این دو صورت گرفته است . بسیاری از بیماری های دستگاه گردش خون و تنفس ، سکته قلبی ، سکته مغزی ، فشار خون و دیابت ناشی از کم تحرکی هستند . در بیست سال اخیر به علت هزینه زیاد مترتب بر درمان بیماری های روانی ، تلاش شده تا رابطه فعالیت های جسمانی و بیماری های روانی را بررسی نمایند .این بررسی ها در تعیین نقش فعالیت های ورزشی برای درمان ، تسکین و کاهش بیماری های روانی صورت می گیرد . در این رابطه زمینه چند صد تحقیق و بیش از ۳۰ مطالعه فراتحلیلی وجود دارد . این فعالیت های علمی در مورد افسردگی و اضطراب صورت گرفته است . در این مطالعات نقش فعالیت های ورزشی را در ارتباط با بیماری های روانی مانند افسردگی ، اضطراب ، بهبود کیفیت زندگی ، عزت نفس و کم خوابی بررسی کرده اند (مجله ورزشی… ۱۹۹۷ )^[۹] . شواهدی وجود دارد که نشان می دهد فعالیت های جسمانی در درمان افسردگی بسیار اثربخش می باشد . اعتماد به نفس ، اضطراب ، تلقی فرد نسبت به خود ، اخلاق و خوی فرد و نحوه رفتار او با دیگران ، با شرکت در فعالیت های هوازی مستمر بهبود پیدا می نماید . ادراک افراد بخصوص بزرگسالان با شرکت در فعالیت های ورزشی تغییر مثبت خواهد داشت ( سو ایی ، ۱۹۹۴ )^[۱۰] .
ارتباط فعالیت های ورزشی و سلامتی جسمانی تقریبا” روشن می باشد . کم تحرکی ، مرگ و میر ناشی از سکته قلبی ، سکته مغزی ، افزایش فشار خون ، افزایش چربی خون ، مبتلا شدن ضعف عضلانی ، چاقی و سرطان را افزایش می دهد . کمبود تحرک پیامدهای مضر زیادی دارد . در انگلستان ۴۰ درصد افراد مبتلا به کم تحرکی هستند . ورزش و فعالیت جسمانی به طور غیر مستقیم کیفیت زندگی را بهبود می بخشد ، آسایش روانی فراهم می آورد ، بیماری های جسمی را کاهش می دهد و از مرگ ومیر زودرس جلوگیری می نماید . بیماری های روانی بسیار گسترده می باشند . در سال ۱۹۹۵ بررسی بهداشت روانی در انگلستان به دنبال مطالعات گسترده ای نشان داد که ۲۰ درصد از زنان و ۱۴ درصد از مردان از نوعی بیماری روانی زجر می برند . حدود ۲۰ درصد از بچه ها گرفتار بیماری روانی شدید و حدود ۷ تا ۱۰ درصد گرفتار بیماری های روانی کم شدت می باشند . این بیماری ها مشکلاتی را برای مبتلایان به دنبال دارد . این مشکلات رشد و تکامل طبیعی افراد را تخریب می نماید . این تخریب در مورد افرادی که از نظر اجتماعی در شرایط نامساعدی هستند بیشتر می باشد( ماوسون ، ۱۹۹۳ )^[۱۱] . مطالعه بیماران روانی و فعالیت ورزشی موضوع جدیدی نیست . احساس خوب بعد از فعالیت ورزشی و تحولات روانی مثبت بعد از ورزش به شکل گسترده ای مورد توجه قرار گرفته است . در دهه اخیر فعالیت های ورزشی برای تندرستی مورد توجه محققان قرار گرفته و گزارشات زیادی در مورد نتایج مثبت آن وجود دارد (کرمی ، ۱۳۸۷ ) .
۲-۲-۴ ) دلایل اهمیت فعالیت های ورزشی
کشورهای مختلف از فعالیت های جسمانی و ورزش اهداف مختلفی را دنبال می نمایند و بر بعضی اهداف تاکید خاص دارند ( پارکز ، ۱۹۹۸ ) ^[۱۲] . توسعه آمادگی جسمانی و سلامتی از دیگر مواردی است که همه دولت ها در ارتباط با ورزش و تربیت بدنی جستجو می نمایند . افراد سالم و توانمند دارای بهره وری بیشتری می باشند ، این مهم در شوروی سابق بسیار مورد تاکید بود . به علاوه دانشمندان روسیه اعتقاد داشتند که ورزش و تربیت بدنی ظرفیت مغزی دانشجویان را بهبود می بخشد و باعث موفقیت آنان در فعالیت های اجتماعی می شود . نروژ و مصر نیز معتقدند که ورزش و تربیت بدنی منجر به افزایش ظرفیت کاری افراد می شود . در هدف اخیر تنها تفاوت بین کشورها ، شدت تاکید و روش مورد استفاده در رسیدن به این اهداف می باشد ( زَنگِر ، ۱۹۹۸ ) ^[۱۳] . توسعه مهارت های جسمانی و ورزشی نیز یکی دیگر از اهداف تربیت بدنی در بین کشورها می باشد . این هدف ممکن است بطور مستقیم مورد توجه قرار گیرد و یا همراه با توسعه قابلیت های روانی مانند : اعتماد به نفس ، خودیابی و سلامتی بیشتر روانی . در آلمان تاکید بر یادگیری مهارت های حرکتی خاص می باشد . بسیاری از کشورها تاکید بر یادگیری مهارت هایی دارند که بتوان در طول عمر از آن مهارت ها استفاده کرد ، و لذا یادگیری مهارت ها با تاکید بر غنی سازی اوقات فراغت می باشد . بنابراین در آموزشگاه ها و دانشگاه ها دروس تربیت بدنی به قراری ارائه می شود که افراد بتوانند حتی بعد از فراغت از تحصیل در سال های بعد در اوقات فراغت از آن مهارت ها استفاده نمایند . فنلاند امیدوار است که در این جهت توفیق پیدا کند که افراد آن کشور علاقه همیشگی نسبت به ورزش پیدا نمایند . در اتریش متخصصین ورزش و تربیت بدنی علاقمند هستند که مردم آن کشور نسبت به ورزش و تربیت بدنی تمایل عمیق پیدا نمایند و از ورزش و تربیت بدنی برداشت سلامتی و بهزیستی داشته باشند . بعضی از متخصصین تربیت بدنی معتقدند که مهارت ها و تاکید بر آن باید با یکی از دروس آکادمیک ورزشی همراه باشد و بدین ترتیب دروس تئوری کمک به فراگیری مهارت های حرکتی می کند ( بایلِس ، ۱۹۹۷ )^[۱۴] .
بسیاری از کشورها علاقمندند که ورزش و تربیت بدنی نتایج مفید اجتماعی به دنبال داشته باشد و توسط ورزش و تربیت بدنی شهرنشین یا شهروند خوب تربیت نمایند . تربیت شهروند خوب توسط ورزش ، اصلی سنتی است که مورد توجه کشورهای مشترک المنافع نیز بوده است . کشور ژاپن علاقمند است توسط ورزش روحیه همکاری و جوانمردی و رفتار جوانمردانه را در شهرنشینان ژاپن تقویت کند . در چین ، هدف دوستی را به عنوان یک اصل مهم از ورزش و تربیت بدنی جستجو می نمایند و تاکید بر آن دارند . تایلند و کره جنوبی توسط ورزش و تربیت بدنی اهداف ایمنی و جلوگیری از حوادث را مهم می دانند ( بِن نِت ، ۱۹۸۳ )^[۱۵] . نیوزیلند در سال ۱۹۹۷ اعلام کرد که فعالیت های فرهنگی ، بازی ها ، ورزش ها و فعالیت های ریتمیک که متعلق به گروه های مختلف می باشد باید زنده نگه داشته شود ، و در همین حال نیوزیلند تلاش می نماید که افراد افراد گروه های مختلف به رسم و آئین یکدیگر احترام بگذارند و در این رهگذر افراد را تشویق نمایند (بایلِس ، ۱۹۹۷ ) .
مطالعه نظری اهداف تربیتی نشان می دهد که اگر چه کشورهای دارای اهداف گوناگون تربیت بدنی می باشند ، ولی در مورد اهداف ذیل همه کشورها دارای یک نظر مشترک هستند .
۱ – فعالیت های ورزشی برای رشد ایده آل جسمانی ، هوشی ، روانی و اجتماعی و ساختن یک شخصیت متادل انسانی
۲ – توسعه مطالعات آکادمیک برای یک اجتماع فنی
۳ – افزایش آمادگی جسمانی و مهارت های جنگی برای نیروهای دفاعی
۴ – کسب مهارت های جسمانی برای گذرانیدن اوقات فراغت
۵ – شرکت در فعالیت های ورزش قهرمانی توسط به انجام رسانیدن تمرینات ورزشی و کسب افتخار در میادین بین المللی ورزش ( اُلافسون ، ۱۹۹۲ ) ^[۱۶] .
تمام شواهد حکایت از این مهم دارد که شرکت دانشجویان در فعالیت های ورزشی فوق برنامه می تواند بسیار گسترده باشد . در بسیاری از موسسات آموزشی که تربیت بدنی وجود ندارد ، فعالیت های ورزشی داخل دانشگاه تنها چشمه جوشان ورزش برای بسیاری از دانشجویان است . تعداد دانشجویان شرکت کننده در فعالیت های ورزشی فوق برنامه از یک کشور به کشور دیگر حتی از یک دانشگاه به دانشگاه دیگر در یک کشور فرق می کند . شرکت کنندگان در فعالیت های ورزشی فوق برنامه در کشور کره حداقل می باشد . در آفریقای جنوبی ۸۰ درصد از دانشجویان در فعالیت های ورزشی داخل دانشگاهشرکت می کنند . در دانشگاه ستیلن بوش سه هزار دانشجو ، راگبی بازی می نمایند . نیجریه ، غنا و اوگاندا دنباله روی از انگلستان می نمایند ، و بعد از اتمام کلاس ها در عصر ، فعالیت های ورزشی فوق برنامه شروع می شود . در دانشگاه پکن ساعت ۵ تا ۶ بعد از ظهر شرکت داوطلبانه در ورزش به صورت عمومی انجام می گیرد . فعالیت های ورزشی فوق برنامه معمولا” توسط دانشجویان ارائه می شود . این برنامه در فنلاند توسط اتحادیه دانشجویان دانشگاه انجام می گیرد . در کانادا دانشجویان برای اداره فوق برنامه استخدام می شوند ، تا برنامه های ورزشی فوق برنامه را سرپرستی نمایند . در کانادا معمولا” یک معلم تربیت بدنی یا فرد از دانشکده به عنوان منشی فوق برنامه ، فعالیت های ورزشی فوق برنامه را سرپرستی می نماید . در کانادا ، دانشگاه معمولا” پول کمی برای تهیه وسایل یا تامین موارد دیگر ورزشی هزینه می نماید ، لذا بیشتر هزینه فوق برنامه ورزشی توسط دانشجویان پرداخت می شود . ظاهرا چنین به نظر می رسد که در تمام دنیا فعالیت های ورزشی فوق برنامه توسط دانشجویان اداره می شود و دانشجویان شدیدا در سازماندهی تیم ها ، جایگزینی شرکت کنندگان ، برنامه بازی ها ، کوچ کردن ، رفتن به دنبال وسایل ، داور ، امتیاز بازی ها و قضاوت درگیر می باشند . در انگلستان و کشورهای مشترک المنافع انگلیس این مسئولیت ها نیز مربوط به دانشجویان می باشد ( چِلادورای ، ۱۹۹۱ ) ^[۱۷]. در دانشگاه های بزرگتر آمریکا ادامه فعالیت های ورزشی فوق برنامه جامع تر و پیچیده تر از انگلستان می باشد . دانشگاه ایالتی اوهایو آمریکا دارای یک دپارتمان ورزش می باشد که فعالیت های فوق برنامه ورزشی توسط یک مدیر و هشت کارمند تمام وقت اداره می شود . علاوه بر این ۸ نفر کارمند تمام وقت با ۱۷ نفر کارمند داوطلب و حدود ۱۰ نفر کارمند فارغ التحصیل نیمه وقت در بخش ورزش کار می کنند . در دانشگاه اوهایو تاسیسات و وسایل همراه با سرپرست ۱۰ تا ۱۶ ساعت در روز و ۷ روز در هفته باز می شود (کَمرون ، ۱۹۸۶ )^[۱۸] .
۲-۲-۵ ) بررسی مفهوم فوق برنامه^[۱۹]
فوق برنامه ورزشی می تواند بازی مردم با مردم باشد ، یا می تواند عبور از موانع و تسلیم شدن به روح بازی باشد و یا فعالیتی بدنی و مصرف انرژی . فعالیت های فوق برنامه باید در محیطی از کار سخت و لذت بردن باشد . شرکت کردن در برنامه های فوق برنامه نباید فرد را تهدید کند و یا احساس ناراحتی پیش آورد . همچنین فوق برنامه می تواند به شکل رقابت باشد که همیشه بر روی شرکت کردن افراد و لذت بردن تاکید دارد . فوق برنامه باید فرصتی باشد برای یادگیری مهارت های جدید یا تمرین مهارت های کسب شده در تربیت بدنی ، رشد شخصیت ، تمرین رهبری و روحیه ورزشکاری در دانشجویان و در نهایت ، برنامه های فوق برنامه باید راهی باشد برای افزایش سطح زندگی دانشجویی ، چه در سطح مدرسه ، چه در سطح دانشگاه . پس به عنوان مدیر فوق برنامه ورزشی مهم است که دانشجویان را هنگام برنامه ریزی در نظر بگیریم ( کرمی ، ۱۳۸۷ ) .

۲۰
فصل دوم زمین شناسی
شکل۲-۳ : نقشه ساده شده ای از زمین شناسی منطقه مورد مطالعه (احمدی خلجی،۱۳۸۵)
۲۱
فصل دوم زمین شناسی
۲-۳-۲) واحد کوارتز دیوریت:
واحد کوارتز دیوریت درون واحد گرانودیوریتی برونزد دارد. این واحد به دلیل بالا بودن مقدار بیوتیت و دارا بودن آمفیبول نسبت به واحد گرانودیوریتی، رنگ تیره ای دارد و ارتفاعات منطقه را تشکیل می دهد. واحد مذکور به رنگ خاکستری تیره و از نظر درجه رنگین مزوکرات است و نسبت به واحد گرانودیوریتی ،رگه های آپلیتی کمتری دارد. اندازه کانی ها در این سنگ ها خیلی متغیر نبوده و به طور متوسط ۲ میلیمتر است. این سنگ ها دارای بافت گرانولار و گاه پرفیروئید با درشت بلورهایی از پلاژیوکلاز بوده و کانی های اصلی آن ها شامل پلاژیوکلاز ،بیوتیت،آمفیبول،کوارتز و به مقدار کمتر آلکالی فلدسپار می باشد.
زیرکن ،اسفن و آپاتیت عمده کانی های فرعی سازنده این سنگ ها می باشند که به صورت ادخال در کانی های بیوتیت ،آمفیبول و پلاژیوکلاز وجود دارند.لازم به ذکر است که در این واحد نیز همانند واحد گرانودیوریت در بخش شمالی و در محل مجاورت با سنگ های دگرگونی ،بلورهای آندالوزیت دیده می شود.
۲-۳-۳) واحد مونزوگرانیت:
واحد مونزوگرانیت به صورت توده های کوچک و مجزا و کم و بیش به شکل مدور در بخش جنوبی توده اصلی بروجرد ( حوالی روستاهای بیچون و کریم آباد ) برونزد دارند. اما با این حال ، واحدهای مجزای آن ها همانند توده اصلی ، دارای امتداد شمال غربی – جنوب شرقی هستند. سنگ های این واحد در حوالی روستای پیچون و کریم آباد جهت یافتگی ضعیفی از خود نشان می دهند. این امر نیز تأیید می کند که این توده های کوچک و مجزا همانند کل مجموعه در یک رژیم فشارشی قرار داشته اند. کانی های اصلی تشکیل دهنده آن ها شامل بیوتیت، پلاژیوکلاز ،کوارتز و آلکالی- فلدسپار است.آپاتیت ،زیرکن و آلانیت عمده کانی های فرعی این سنگ ها را می سازند که به صورت ادخال در بیوتیت و پلاژیوکلاز دیده می شوند.
۲۲
فصل دوم زمین شناسی
۲-۳-۴) دایک های اسیدی (آپلیت ها و پگماتیت ها ):
سنگ های گرانیتوئیدی و سنگ های درونگیر منطقه بروجرد توسط تعدادی از دایک های فلسیک با ترکیب آپلیتی و پگماتیتی به طول ده ها متر و پهنای چندمتر قطع گردیده اند. این سنگ ها محصول مرحله نهایی فعالیت ماگمایی در ارتباط با جایگیری توده گرانیتوئیدی می باشند.مسعودی (۱۹۹۷)این سنگ ها را به دو گروه پگماتیت های جدید و قدیم تقسیم نموده است :گروه اول با سن ۷۰-۵۲ میلیون سال در درون توده گرانیتوئیدی دیده می شوند و آن ها را محصول مرحله نهایی فعالیت ماگمایی می داند.
در مورد گروه دوم با سن ۱۲۰ میلیون سال که در هورنفلس ها دیده می شود چنین اظهار می دارد که ماگمایی گرانیتی در حالیکه توده آذرین را به وجود آورده است حرارت لازم برای ذوب سنگ هایااطراف خود و همچنینO₂H ، Fو Bلازم برای تشکیل پگماتیت ها را نیز فراهم نموده است و سپس این پگماتیت ها در فاصله کمی از منشأ در هورنفلس ها جایگزین شده اند.

برتیه و همکاران (۱۹۷۴) و همچنین ولی زاده (۱۳۷۱) با توجه به اینکه تشکیل توده گرانیتوئیدی بروجرد را ناشی از یک گنبد حرارتی می دانند ، منشأ این گروه از پگماتیت ها را به ذوب بخشی سنگ های دگرگونی نسبت می دهند. ترکیان (۱۳۷۴) ; ولی زاده و ترکیان (۱۳۷۸) ضمن معرفی انواع مختلف پگماتیت های موجود در منطقه همدان ، برای پگماتیت های خارج از توده گرانیتوئیدی همدان نیزچنین ایده ای را مطرح نموده اند. آپلیت ها در واحد های مختلف دیده می شوند ولی در واحد گرانودیوریتی دارای فراوانی بیشتری هستند و به صورت چند نسل با روند های مختلف همدیگر را قطع می نمایند . این سنگ ها دارای بافت گرانولار بوده و حاوی کوارتز ، آلکالی فلدسپار ،مسکوویت ،تورمالین و کانی های اپاک هستند. آپاتیت و زیرکن عمده کانی های فرعی این سنگ ها را می سازند. پگماتیت ها بیشتر در واحد گرانودیوریتی و هاله آن دیده می شوند. این سنگ ها بر اساس موقعیت و ترکیب کانی شناسی به دو گروه تقسیم می شوند: گروه اول در هورنفلس ها دیده می شوند و دارای روند شمال غربی – جنوب شرقی هستند در حالی که گروه دیگر درون سنگ های گرانودیوریتی وجود دارند .
۲۳
فصل دوم زمین شناسی
این سنگ ها کانی شناسی ساده ای را نشان می دهند و عمدتاً حاوی کوارتز ، آلکالی فلدسپار(پرتیت)، مسکوویت ، تورمالین، آپاتیت و زیرکن هستند.گارنت و آندالوزیت نیز بطور عموم در گروه اول دیده می- شوند. پگماتیت ها دارای بافت گرافیکی می باشند که در نمونه دستی به وضوح دیده میشود به طوری که بلور های کوارتز در درون فلدسپار زمینه دیده می شود. این می تواند محصول تبلور ساب سولووس در سیستم Qz-Ab در فشار بالا باشد.شلی ^۱(۱۹۹۳) حضور این بافت ها را به فراوان بودن سیالات در حین تبلور نسبت می دهد.
۲-۳-۵) رگه های کوارتز – تورمالین:
رگه های کوارتز – تورمالین که دارای روند شمال غربی –جنوب شرقی هستند در حوالی روستاهای نظام آباد، حسن آباد ،روشت و فیزانه در واحد کوارتز دیوریت رخنمون دارند (میرسپهوند ، ۱۳۸۹).ضخامت این رگه ها متغییر است و به طور متوسط به حدود ۳ متر می رسد و حاوی آثاری از کانه زایی مس به صورت مالاکیت و آزوریت هستند.
همچنین کانه زایی مس در میان شیست ها نیز دیده می شود.کانسنگ این مناطق دارای شئلیت ، کالکوپیریت، آرسنوپیریت ،بیسموتینیت، بیسموت خالص ، پیریت ،پیروتیت ،اسفالریت و کاسیتریت است (فرهادیان ،۱۳۷۰) و تنگستن به صورت شئلیت همراه با کوارتز و به مقدار کمتر با تورمالین دیده می شود که از نظر اقتصادی دارای اهمیت می باشد.
۱-Shelly
۲۴
فصل دوم زمین شناسی
۲-۴) توده گرانیتوئیدی گوشه:
توده گرانیتوئیدی گوشه به صورت توده های کوچک و مجزا و کم و بیش به شکل مدور در بخش جنوبی توده اصلی بروجرد (حوالی روستاهای گوشه ، دواریان وتوان دشت ) برونزد دارد. این سنگ ها در روستاهای دواریان و گوشه برای سنگ نما استخراج می شوند. بر اساس مطالعات میکروسکوپی انجام شده در منطقه مورد مطالعه (بهزاد ،۱۳۹۰)، ترکیب این سنگ ها از گرانودیوریت تا گرانیت تغییر می کند ولی تفکیک دقیق این دو امکان پذیر نیست و توسط رگه های اسیدی قطع می شوند. گرانودیوریت ها ،دارای بافت گرانولار تا پرفیروئید بوده ودر نمونه دستی عموماً دانه متوسط تا دانه درشت هستند و غالباً به رنگ خاکستری دیده می شوند. از ویژگی های صحرایی دیگر گرانودیوریت ها می توان به فرسایش پوست پیازی آن ها اشاره نمود که سبب شده است این سنگ ها به صورت قلوه ای دیده شوند.ترکیب کانی شناختی ساده و همگنی از کانی های کوارتز ،پلاژیوکلاز،بیوتیت و آلکالی فلدسپار دارند.کانی های فرعی این ها شامل آپاتیت ، زیرکن ،آلانیت و اپاک می باشند و یک جهت یافتگی ضعیف ناشی از جهت یافتگی کانی ها (بویژه بیوتیت) در آن ها ملاحظه می گردد.مونزوگرانیت ها درون گرانودیوریت ها برونزد دارد و با این سنگ ها مرز تدریجی نشان می دهند. این سنگ ها در نمونه دستی روشن تر از گرانودیوریت ها بوده و مقدار بیوتیت در این سنگ ها کمتر است.
سنگ های مذکور در حوالی روستاهای گوشه ، دواریان و توان دشت فاقد جهت یافتگی هستند و به صورت دانه ریز (در حاشیه ) تا دانه درشت (در مرکز) دیده می شوند و دارای بافت پرفیروئید با بلورهای درشت فلدسپار (در مرکز ) تا گرانولار ( در حاشیه ) هستند و کانی های اصلی تشکیل دهنده آن ها شامل بیوتیت ، پلاژیوکلاز، کوارتز و آلکالی فلدسپار است.از مشخصات بارز این سنگ ها وجود پرتیت می باشد که ترکیب سنگ را به سمت مونزو گرانیت سوق می دهد .
۲۵
دوم زمین شناسی
حضور گسترده پرتیت در این سنگ ها می تواند مبین بالا بودن فشار بخار آب در ماگمای تشکیل دهنده این
سنگ ها باشد و این پدیده بیشتر در گرانیت های ساب سالووس دیده می شود (مک بیرنی^۱۱۹۹۳).
وجود بافت گرانوفیر در این سنگ ها نیز حاکی از تشکیل این سنگ ها در شرایط وجود مواد فرار زیاد و دمای پایین تر از سولیدوس است.
۲-۵) اشکال ساختاری توده ی گرانیتوئیدی بروجرد:
بسیاری از توده های گرانیتی بزرگ نوعی فولیاسیون به موازات حاشیه های خود نشان می دهند که به درون توده از شدت آن کاسته می شود . در منطقه مورد مطالعه نیز توده ی گرانیتوئیدی بروجرد به صورت کشیده و طویل به موازات شیستوزیته غالب سنگ های دگرگونی تزریق شده است و دارای فولیاسیون مشخص می- باشد که در صحرا براحتی قابل مشاهده است . فولیاسیون مزبور ناشی از جهت یافتگی کانی ها بویژه بیوتیت و کوارتز می باشد و هر جا سنگ حاوی بیوتیت بیشتری می باشد واضح تر دیده می شود . دراین جا سنگ های گرانیتوئیدی،میلونیتی شده اندو دو نوع فولیاسیون را نشان می دهند که در طی یک دگرشکلی منفرد توسعه یافته اند (لیستر^۲ و اسنوک ^۳،۱۹۸۴) .
۲-۶)نتایج تعیین سن:
(مسعودی ۱۹۹۷؛مسعودی و همکاران ۲۰۰۲ )تعیین سن به روش Rb -Sr بر روی کانی های بیوتیت و مسکویت موجود در گرانیتوئید های منطقه انجام داده اند که نتایج آن ها به شرح زیر می باشد:
تعیین سن Rb –Srتشکیل کمپلکس بروجرد را در دو دوره مهم بارمین – آپتین و ماستریشتین قرار می دهد، در صورتی که برای توده نفوذی آستانه سن آلبین بالایی به دست آمده است .
۱-Macbirney
۲-Lister
۳-Snoke
۲۶
فصل دوم زمین شناسی
پگماتیت ها نیز به دو دوره مهم بارمین – آپتین و پالئوسن زیرین نسبت داده شده اند. همچنین مسعودی ۱۹۹۷؛ مسعودی و همکاران ۲۰۰۲بر اساس نتایج به دست آمده ،معتقدند که اولین فعالیت نفوذی بعد از دگرگونی ناحیه ای و در طی حرکات تکتونیکی اولیه آلپ در زمان کرتاسه زیرین (حدود Ma۱۲۰ ) رخ داده است . به اعتقاد مسعودی توده نفوذی آستانه در زمان آلبین ،در طی فعالیت نفوذی همزمان تکتونیک (که ادامه حرکات آلپ می باشد ) جایگزین گردیده است .در ادامه آن ، گرانیت ها و پگماتیت ها جوانتر به عنوان مجموعه نفوذی های پس از تکتونیک و سپس رگه ها در کرتاسه پایانی – پالئوسن آغازین
(Ma۵۲-۷۰) تشکیل گردیده اند. نمونه های تعیین سن شده به روش U-Pb بر روی کانی زیرکن واحد های مختلف توده گرانیتوئیدی بروجرد،آستانه و یک مونزو گرانیت از توده گرانیتوئیدی گوشه انجام شده توسط احمدی خلجی (۱۳۸۵) و قادری و همکاران (۱۳۸۳) سن حدود ۱۷۰ میلیون سال برای توده های گرانیتوئیدی بروجرد ،آستانه و ۳۵ میلیون سال برای توده گرانیتوئیدی گوشه را نشان می دهند. دادهای سنی زیرکن از کمپلکس بروجردحاکی از جایگزینی نسبتاً سریع این توده در ژوراسیک میانی می باشند . همچنین برخلاف نمونه های اندازه گیری شده برای توده های گرانیتوئیدی بروجرد و آستانه آنالیز بلورهای زیرکن از نمونه مربوط به توده گرانیتوئیدی گوشه سن بسیار جوانتر معادل Ma ۰/۱۲±۷۰/۳۴(ائوسن پایانی ) را نشان می دهدکه حاکی از بسیار جوان تر و منحصر به فرد بودن این توده نسبت به تودۀ اصلی بروجرد می باشد که در طی حادثه تکتونیکی پیرنئن بوجود آمده است.نتایج به دست آمده حداکثر محدوده سنی ۱۷۵-۱۷۱ میلیون سال پیش را برای جایگزینی توده گرانیتوئیدی بروجرد تعیین می نماید . بدین ترتیب ، تشکیل توده از ابتدا تا زمان جایگیری آخرین فاز های ماگمایی آن ، در طول مدت نسبتاً کوتاهی (کمتر از ۴ میلیون سال) در ژوراسیک میانی (باژوسین) رخ داده است .بر اساس داده های صحرایی و پترو گرافی ، این واقعه در جریان و یا اندکی دیرتر از دگرگونی ناحیه ای منجر به تولید فیلیت ها همدان، رخ داده است.اگر چه جایگزینی توده آستانه قدری دیرتر از توده گرانیتوئیدی بروجرد به نظر می آید ، اما سن آن با سن توده های همجوار در محدوده خطای اندازه گیری انطباق پیدا می کند.
۲۷