شکل ۲-۴مدل رفتار خریدار صنعتی گاردیال و ودرف (woodruff & Gradial, 1997, 66)

در این مدل محیط-مشتری و عرضه کننده باعث تغییر در ارزش ادراکی مصرف کننده می شوند.که در فرایند خرید موثر است.

شکل ۲-۵ مدل رفتار خریداران صنعتی رسمی (Jenne & Rossome , 2003, 51)

در این مدل رضایتمندی از خرید به سه عامل میزان ذینفع بودن خریدار-میزان خطرپذیری خریدار و قدرت کنترل اطلاعات خریدار بستگی دارد و رضایت عملکردی-اطلاعاتی-رضایت از محصول و رضایت شخصی هم بر این سه عامل موثرند.

۲-۱۳رفتار خرید سازمانی:

در یک مدل رفتار خرید سازمانی ما با سه متغیر اساسی سر و کار داریم که عبارتند از محیط بازار ،سازمان خریدار و واکنشهای مصرف کننده که محیط بازار شامل محرکهای بازاریابی، اقتصادی، تکنولوژیکی، سیاسی وفرهنگی می باشد. لازم به ذکر است که محرکهای افتصادی مانند کالا، قیمت، مکان عرضه، سیستمهای توزیع کالا و تبلیغات پیشبردی با توجه به وضعیت رقبا مورد بررسی قرار میگیرد.
در سازمان خریدار محرکهای مربوطه با توجه به تاثیرات شخصی و سازمانی به محرکهای خرید تبدیل شده و واکنشهای خریدار را سبب میشوند که این واکنشها عبارتند از انتخاب کالا، خدمات ،انتخاب فروشنده ،مقدار سفارش،شرایط تحویل ، زمان تحویل و شرایط پرداخت که همگی باعث خرید کالا شده ولذا بازاریاب باید از آنها اطلاع دقیق داشته باشد. خریدار می تواند در وضعیتهای مختلف اقدام به خرید کرده ،گاهی اوقات  با توجه به رضایت خاطر از کالای مصرفی خود و بدون هیچگونه تغییری در نوع الگوی مصرفی مربوطه سفارش خرید مجدد میدهد و گاهی به دنبال تغییر در مشخصات کالا، قیمت،شرایط پرداخت و نحوه تحویل کالای مذکور می باشد.زمانیکه کالا یا خدمتی برای بار اول خریداری می گردد، تعداد افراد شرکت کننده در تصمیم گیری برای این خرید جدید بیشتر است و لذا اطلاعات بیشتری هم در مورد کالا لازم می باشدکه شامل مشخصات فنی ، قیمت، شرایط مکانی فروش، عرضه کالا، زمان تحویل و نحوه پرداخت توسط مشتری را در بر می گیرد،در یک خرید و فروش سیستمی،عرضه کننده مسئولیت فروش یک گروه کالا را که به هم وابسته اند  به عهده گرفته و برای تامین نیاز  مشتری عملا یک سیستم را می فروشد که شامل تولید ، توزیع و خدمات بعد از فروش می باشد.

افراد شرکت کننده در فرایند تصمیم گیری خرید عبارتند از استفاده کنندگان کالاها و خدمات که از اعضای سازمان بوده،دسته دیگر افراد ذی نفوذی هستند که نظر آنها بر تصمیم گیری خرید بسیار موثر است،گروه تدارکات خرید که از اختیارات لازم نیز برخوردارند از عاملان موثر بر تصمیم خرید بوده ، فروشندگان نهایی را انتخاب کرده و نهایتا عده ای هستند که کنترل نهایی خرید را انجام می دهند. عوامل موثر بر رفتار خرید صنعتی نیز شامل عوامل محیطی، اقتصادی، تکنولوژیکی، سیاسی و اجتماعی میباشند که متغیرهایی مانند سطح تقاضا ، مواد اولیه، میزان دانش فنی، سرعت تغییر وتحولات جاری با توجه به شرایط قانونی حاکم مجموعا بر آن اثر گذارند. عوامل سازمانی نیز که شامل اهداف ، سیاستها، روشها، ساختار سازمانی و سیستمهای فرعی دیگر نیز میباشند بر رفتار خرید صنعتی موثرند و لذا بازاریابان صنعتی باید این عوامل را بخوبی بشناسند تا بتوانند در مورد تعیین سطح تقاضای بازار تصمیم درستی بگیرند. سازمانهای فرعی و عوامل شخصی دیگری بر تعیین رفتار خرید در سازمانها نیز اثر گذارند که باید مورد نظر مدیران بازاریابی و تبلیغات صنعتی قرار گیرد. مراحل اساسی فرایند یک خرید صنعتی با شناخت مشکل در سازمان مربوطه آغاز می شود، سپس با تشریح نیاز سازمان به بررسی مشخصات فنی کالای مورد نظر پرداخته و با توجه به فایده سنجی آن جستجو برای فروشنده واجد شرایط آغاز می گردد. سپس با جمع آوری و بررسی پیشنهادات مربوطه، انتخاب فروشنده با توجه به قیمت ،خدمات بعد از فروش وکیفیت کالا صورت گرفته و با ارزیابی نهایی توسط خریدار، فروشنده مورد نظر مشخص می گردد. عوامل موثر بر خرید کالا توسط واسطه ها برای فروش مجدد کالا نیز شامل قیمت، میزان سودآوری ،انحصاری بودن ،کشش کالا،  ،جایگاه یابی وپذیرش کالا توسط مصرف کنندگان با توجه به آزمون بازار،حمایتهای تبلیغاتی ،  ،میزان اعتبار و شهرت فروشنده می باشند. ابزارهای بازاریابی فروشنده برای کمک به واسطه ها عبارتند از تبلیغات مشارکتی، قیمت، تخفیفات ویژه، امکان مرجوع کردن یا معاوضه کالا، نمایش کالا در فروشگاه و تدوین یک  ، برای پیش بینی دقیق تقاضا باید عواملی نظیر شرایط اقتصادی هر کشور ،شرایط اقتصاد جهانی،خصوصیات جمعیت شناختی، میزان نرخ رشد جمعیت، بررسی تحولات سیاسی و سرعت پیشرفتهای فنی در هر منطقه ژئوپلتیک را با عنایت به ویژگیهای اقتصاد بین الملل در نظر گرفت.حجم تقاضا را میتوان در ابعاد مختلف زمانی، مکانی و ماهیت کالا با توجه به میزان فروش، مناطق فروش و زمان فروش( کوتاه مدت،میان مدت، بلند مدت) اندازه گیری کرد. بازار مکانی است که تمام خریداران و فروشندگان برای مبادله کالا و خدمات در آن حضور دارند و مجموعه خریداران بالقوه و واقعی برای یک کالا از نظر بازاریابان یک بازار تلقی میشود، به زبان دیگر بازار عبارت است از مجموعه ای از خریداران و صنعت مجموعه ای از فروشندگان ، بازار بالقوه به مجموعه ای از مصرف کنندگان اطلاق می شود که نسبت به کالا یا خدمت خاصی علاقمند باشند، اندازه بازار به میزان سطح علاقمندی ، درآمد افراد و بازار در دسترس بستگی دارد.
بازار در دسترس واجد شرایط به مجموعه ای از مصرف کنندگان اطلاق میشود که علاوه بر علاقمندی نسبت به یک کالا و درآمد کافی از شرایط لازم برای دسترسی و خرید آن کالا یا خدمت نیز برخوردارباشتد و لذا بازار هدف قسمتی از همین بازار در دسترس واجد شرایط است . بازار تسخیر شده مجموعه ای از خریدارانی است که در حال حاضر کالای مورد نظر ما را خریده اند و می توان با کاهش قیمت و یا  ،اندازه این بازار را تغییر داد. تقاضای کل بازار ،حجم کل کالا یا خدمتی است که توسط گروه مشخصی از مصرف کنندگان خریداری میشود که در یک منطقه جغرافیایی خاص و در طول یک دوره زمانی مشخص در یک محیط بازاریابی معین با ترکیب مشخصی از تلاشهای بازاریابی رخ مینماید که این تقاضا تابع شرایط معینی است و لذا فاصله موجود بین حداقل توان بالفعل و بالقوه بازار ،حساسیت کلی تقاضا را نسبت به تلاشهای بازاریابی نشان میدهد و بررسی کشش این تقاضا و حساسیت آن باید توسط کارشناسان مربوطه مورد نظر قرار گیرد.(کاتلر^[۱۶]،۲۰۰۳)

۲-۱۴عوامل مؤثر بر خریداران صنعتی

به هنگام تصمیم درباره خرید، خریداران صنعتى تحت تأثیر عوامل بسیارى قرار مى‌گیرند. بعضى از بازاریابان مهم‌ترین عامل تأثیرگذار را اقتصادى مى‌پندارند. آنها عقیده دارند که خریداران به دنبال فروشندگانى هستند که قیمت کالاهایشان در پایین‌ترین حد باشد تا این‌که داراى بهترین کالا یا کالا با بیشترین خدمات همراه با آن باشند. از این‌رو است که آنها نزد خریداران، بسیار بر روى مزایاى اقتصادى تکیه مى‌کنند. ولى باید در نظر داشت که خریداران صنعتى نسبت به عواملى شخصى نیز واکنش نشان مى‌دهند. به‌طورکلى عوامل مؤثر را مى‌توان به طبقات زیر تقسیم کرد:

• • عوامل بین‌شخصی

• • عوامل سازمانی

• • عوامل فردی

• • عوامل محیطی

عوامل محیطى
خریداران صنعتى شدیداً تحت تأثیر عوامل موجود و مورد انتظار محیط اقتصادى قرار مى‌گیرند، عواملى نظیر سطح تقاضاى اولیه، درونماى اقتصادى و هزینه تأمین پول. اگر شرایط اقتصادى حاکى از عدم اطمینان باشد، خریداران صنعتى نسبت به کاهش سرمایه‌گذارى براى خرید اقدام مى‌کنند. در چنین اوضاع و احوالى آنها تلاش مى‌کنند سطح موجودى‌هاى جنسى خود را در حداقل ممکن حفظ کنند
یکى از عوامل بسیار مهم محیطی، کمبود مواد اولیه اصلى است. در حال حاضر بسیارى از شرکت‌ها بیشتر از قبل مى‌خواهند که مواد اولیه کمیاب را بخرند و به میزان زیاد در انبارها نگاه دارند. عوامل تکنولوژیکی، سیاسى و شرایط رقابتى موجود در محیط نیز بر خریداران صنعتى تأثیر مى‌گذارند. بازاریاب صنعتى باید این عوامل را دقیقاً زیر نظر داشته باشد، نحوه تأثیر هر کدام از این عوامل را بر خریدار پى‌گیرى و حتى‌المقدور تلاش کند در این خصوص هرگونه معضلى را به فرصتى قابل بهره‌بردارى تبدیل نماید.
عوامل سازمانى
هر سازمانى داراى اهداف، سیاست‌ها، روش‌ها، ساختار و سیستم‌هاى مخصوص به‌خود است. بازاریاب صنعتى باید حتى‌الامکان نسبت به این عوامل سازمانى شناخت و آگاهى داشته باشد. پرسش‌هایى که در این زمینه مطرح است از این قرار هستند: چند نفر در تصمیم‌گیرى‌هاى خرید دخالت دارند؟ آنها چه کسانى هستند؟ معیارهاى ارزشیابى آنها چیست؟ و سیاست‌ها و محدودیت‌هاى شرکت در مورد خریداران کدام هستند؟ آگاهى از روندهاى سازمانى که به امور خرید مربوطه مى‌شوند براى بازاریابان صنعتى لازم است.
عوامل بین‌شخصى
در مرکز خرید، معمولاً افراد بسیارى هستند که هر کدام بر دیگران اثر مى‌گذارند و از دیگران اثر مى‌پذیرند. در بیشتر موارد بازاریابان از انواع عوامل بین‌شخصى و محرک‌هاى گروهى که وارد فرایند خرید مى‌شوند، اطلاع و آگاهى لازم را ندارند. به قول یک نویسنده، مدیران نشانى حاکى از تصمیم‌گیرنده بودن یا بى‌اهمیت بودن بر گردن نمى‌آویزند. افراد ذى‌نفوذ اغلب و حداقل براى فروشندگان نامرئى هستند.
همچنین باید انتظار داشت که عضو مرکز خرید حتى با بالاترین رده شغلی، در تصمیمات همواره ذى‌نفوذترین و مؤثرترین فرد نیز نباشد. نفوذ و تأثیر یک عضو مرکز خرید ممکن است معلول اختیارات او باشد براى تشویق و پرداخت پاداش یا تنبیه یا این که ممکن است چنین شخصى به دلیل داشتن تخصصى ویژه یا وابستگى نسبى به شخص مدیرعامل بر تصمیمات نفوذ داشته باشد. به‌هر حال عوامل بین‌شخصى اغلب بسیار ظریف هستند و این وظیفه بازاریابان صنعتى است که با بدست آوردن شناخت و آگاهى لازم از این عوامل، سیاست‌ها و خط‌مشى‌هاى مناسب را طراحى کنند و بکار بندند.
عوامل فردى
هر عضو شرکت‌کننده در فرایند تصمیم‌گیرى خرید، داراى انگیزش‌هاى شخصی، برداشت‌هاى ذهنى و رجحان‌هاى مخصوص به‌خود است. عوامل فردى تحت تأثیر سن، درآمد، میزان تحصیلات، هویت حرفه‌ای، شخصیت و مخاطره‌پذیرى قرار دارد. خریداران خود نیز روش‌هاى خرید متفاوتى دارند. خریداران جوان‌تر و با تحصیلات بالاتر ممکن است قبل از هر گونه تصمیم‌گیرى درباره انتخاب فروشنده پیشنهادات مختلف را دقیقاً مورد بررسى و تجزیه و تحلیل قرار دهند. خریداران باتجربه دیگرى نیز هستند که براى انجام یک معامله خوب به‌طور ماهرانه‌اى فروشندگان را در مقابل یکدیگر قرار مى‌دهند. (سایت آفتاب)

۲-۱۵ تاریخچه مختصر در باره کنترل قندخون توسط گلوکومتر:

قدیمی ترین دستگاه گلوکومتری که مورد استفاده قرارگرفت در دهه ۱۹۷۰ در بیمارستانهای امریکا استفاده می شد.برن استین ،یک پزشک مبتلا به دیابت وابسته به انسولین بود که جزء اولین بیمارانی میباشدکه با دستگاه گلوکومتر قند خون خود را در خانه چک میکرده است.دستگاه اولیه در حدود ۱۰ اینچ یعنی حدود ۳۰ سانتیمتر طول داشته و باید به جریان الکتریسیته خارجی متصل میشد و یک سوزن متحرک،قند خون را بعد از ۶۰ ثانیه نشان میداد.
کنترل قند خون در منزل ،برای کنترل بهتر قندخون بیماران دیابتی نوع یک در اواخر دهه ۱۹۷۰به وفور استفاده شده است و اولین دستگاه گلوکومتری که برای استفاده در منزل طراحی شده بود در دهه ۱۹۸۰به بازار آمد.مدلهای اولیه این دستگاه در آمریکای شمالی بیشتر از نوارهایی که تغییر رنگ می دادند و بدون دستگاه قابل خواندن بودند استفاده می کردند و بعدها کم کم دستگاه ها تکامل یافتند تا به شکل امروزی در آمدند.

۲-۱۶ تعریف متغیر های مستقل تحقیق :

۲-۱۶-۱ تعریف کیفیت :

کیفیت عبارت است از مجموعه ی خصوصیات و ویژگیهای یک محصول یا خدمت که در برگیرنده توانایی آن در برآوردن نیازهای تلویحی ومعین باشد.نیازهای معین توسط قرارداد مشخص شده و محدودیت نامیده می شوند ولی نیازهای تلویحی تابعی از بازار هستند.این نیازها باید شناخته وتعریف شده باشد،آنها راشاخص  می نامیم وشامل موارد :ایمنی ، قابلیت اطمینان ، قابلیت دسترسی ، تعمیر پذیری ، قابلیت استفاده ، قیمت و محیط می باشند .وقتی از واژه ی کیفیت استفاده می شود معمولا محصول یا خدمتی را درنظر می گیریم که یا انتظارات مارا برآورده می سازد یااز آنها پیش می افتد. این انتظارات برمبنای استفاده مورد نظر و قیمت فروش آن محصول می باشند . وقتی یک محصول از انتظارات ما پیش می افتد ، کیفیت آن را مورد توجه قرار می دهیم .
کیفیت را می توان با روش زیر فرموله کرد :
Q = P/E
Q = کیفیت         P = عملکرد                  E = انتظارات
اگر Q بزرگتراز یک باشد،مشتری هنگام استفاده از آن محصول یا خدمت احساس خوبی خواهد داشت .(کوشش وطن)

۲-۱۶-۲ تاریخچه کیفیت :

پیدایش کنترل کیفیت، تقریبا هم زمان با پیدایش صنعت می باشد.در دوران قرون وسطی کیفیت مورد نیاز صنعت ، مستلزم کنترل بسیار وسیع به همراه آموزش های درازمدت بود. این آموزش هاباعث می شد که کارگر در مورد کیفیت محصول احساس افتخار کند. تخصصی شدن کارها در دوران انقلاب صنعتی نمود پیدا کرد.در نتیجه ،کارگرتمام یک محصول را نمی ساخت . بلکه تنها مسئول ساخت قسمتی ازآن بود . این تغییر باعث پایین آمدن کیفیت محصولات شد . به دلیل آنکه در آن دوران، کالاها پیچیده نبودند، کیفیت چندان با اهمیت به نظر نمی­رسید .در حقیقت به علت افزایش بهره وری ،قیمت محصولات کاهش یافت که نتیجه آن پایین آمدن انتظارات مشتریان بود . هر قدرکه محصولات پیچیده تر وشغل ها تخصصی تر می شدند،بازرسی محصولات بعد از ساخت آنها ضروری به نظر می رسید ( کوشش وطن-۱۳۹۲)
مدیریت کیفیت فراگیر را می‌توان در اوایل دهه ۱۹۲۰ مشاهده کرد، زمانی که تئوری‌های آمار برای کنترل کیفیت محصولات به کار گرفته شدند. این مفهوم بعدها در ژاپن توسط آمریکایی‌ها بسیار توسعه یافت، افرادی مثل دمین^[۱۷] و جوران^[۱۸] از آمریکایی‌هایی بودند که در توسعه‌ی آن سهیم بودند. موضوع از کیفیت به محصول به کیفیت تمام کارها در یک سازمان گسترش یافت و این آغازی برای مدیریت کیفیت فراگیر^[۱۹] بود.
اینها، تاریخچه‌ مدیریت کیفیت فراگیر را از بازرسی تا تعالی کسب و کار نشان می‌دهند:
بازرسی
کنترل کیفیت و تئوریهای آمار
کیفیت در ژاپن
کیفیت فراگیر

در ابتدا این جریانات فکرى تقریباً با آزادى کامل اشاعه مى یافتند. «مادام دو پمپادور» که یکى از محبوبین شاه و در عین حال زنى توانگر بود، با محفل زهدمآبانه درباریانى که بر گرد ملکه و ولیعهد حلقه زده بودند و از حمایت نظام اسقفى و پارلمان ها برخوردار بودند، تصادم پیدا کرد و از فلاسفه در مقابل این دشمنان دربارى شان حمایت کرد. پس از سال ۱۷۷۰ تبلیغات این جنبش فلسفى به ثمر رسید. هرچند در این زمان بزرگ ترین نویسندگان سکوت اختیار کرده بودند و به تدریج از صحنه کنار مى رفتند اما نویسندگان دیگرى قدم به عرصه گذاردند و به مردمى کردن و اشاعه نظرات نوین کمر بستند و آراى مذکور را در میان تمامى بخش هاى طبقه متوسط و سراسر فرانسه رواج دادند. انتشار دایره المعارف که در تاریخ اندیشه اثرى برجسته محسوب مى شود در سال ۱۷۷۲ به پایان رسید. این اثر که از دیدگاه هاى اجتماعى و سیاسى اعتدالى نوشته شده بود، با تأکید بر اعتقاد به پیشرفت علوم بناى یادبود عظیمى از «خرد» را برپا نهاد.
گرچه تولید فلسفه در دوره لویى شانزدهم کاهش یافت اما به تدریج مجموعه اى از دکترین ها و ترکیبى از سیستم هاى فکرى گوناگون تکوین مى یافت. بدین سان دکترین انقلاب شکل گرفت. «آبه رینال» در کتاب «تاریخ فلسفى و سیاسى موسسات تجارى اروپاییان در هند شرقى و غربى» که در تهیه مقدمات آن، «دیدرو» نقش موثرى ایفا کرد، بار دیگر تمامى مضامین فلسفى را مطرح ساخت؛ نفرت از استبداد، مخالفت با کلیسا و جانبدارى از اداره آن توسط یک دولت غیرروحانى و ستایش لیبرالیسم اقتصادى و سیاسى (سبیلا،۱۳۸۰: ۲۳۶).
تاثیر کلام مکتوب را در کلام شفاهى تقویت کرد، تعداد سالن ها و کافه ها افزایش مى یافت و هر روز انجمن هاى جدیدى براى مباحثه و محاوره ایجاد مى شد و دانشگاه هاى ایالتى و محافل مطالعاتى مورد توجهى بیش از پیش واقع شد. در سال ۱۷۷۰ مجمع روحانیت ادعا مى کند که دیگر در فرانسه شهر و قصبه اى نمى توان یافت که «از بیمارى مسرى بى خدایى در امان باشد» این مدعاى مجمع نشان از گسترش افکار فلسفى دانشمندان با تاکید بر محوریت عقل دارد. سده هجدهم شاهد پیروزى خردگرایى^[۳۳] بود و خردگرایى بعدها بر تمامى زمینه هاى فعالیت انسانى تاثیر گذاشت. از اعتقاد به محوریت خرد، اعتقاد به پیشرفت زاده شد و عقل رفته رفته تاثیر روشن گرانه خود را گذارد.
بدین سان انقلاب فرانسه با پشتوانه عظیمى از اندیشه هاى ناب فلاسفه و دانشمندان روزگار لقب «کبیر» یافت و تنها انقلابى محسوب مى شود که آرمان ها و فرامین آن نه تنها در عصر خود که در اعصار بعد نیز مورد توجه تمامى آزاداندیشان قرار گرفت و مبدل به الگویى شد که تاکنون نیز جنبش هاى آزادیخواهانه آن را در سرلوحه برنامه هاى خود قرار مى دهند.
همچنین رنگ علمی ایدئولوژی نخست توسط «ناپلئون بناپارت» دگرگون شد، سپس «مارکس» معنای کاملا جدیدی به آن داد. واضعان این اصطلاح می خواستند بر پایه علم نوبنیاد خود، یعنی شناخت اندیشه ها، ذهن انسان را از پیش داوری ها تهی کنند. اما این امر با سلطنت خودکامه ناپلئون در تعارض بود. از این رو ناپلئون که با کمک همین روشن اندیشان روی کار آمده بود پس از شکست در روسیه و سست شدن پایه های قدرتش سعی در مخالفت با این گروه نمود و ایدئولوژی را دانش افرادی بیکار دانست و علم ایشان را نیز امری بیهوده معرفی نمود (دریا بندری،۱۳۷۶: ‌۷۰).
وی این وصف را در مقام تحقیر برای کسانی به کاربرد که دلبسته مطالعه درباره تصورات هستند و چندان که از عمل غافل میمانند، مرد عمل هم نیستند. او این گروه را ایدئولوگ خواند (پارسانیا،۱۳۸۵: ۴۱).

«مارکس» ایدئولوژی را به معنای اندیشه ای دانست که در ارتباط با رفتار اجتماعی و سیاسی طبقه حاکم و برای توجیه وضعیت موجود سازمان می یابد. وی ایدئولوژی را اندیشه ای کاذب می دانست. این اندیشه کاذب شامل مجموعه عقاید، باورها و اعتقاداتی میشود که به عمل اجتماعی جهتی خاص می دهد. گرچه در کاربرد مارکس ایدئولوژی معنایی منفور داشت اما بعدها معنایی مثبت نیز یافت. ایدئولوژی از قرن نوزدهم به بعد همچنان به معنای باورها و اندیشه ها و ارزش های ناظر بر رفتار اجتماعی و سیاسی به کار می رود (پارسانیا،۱۳۸۵: ۴۳).
محور اصلی انقلاب فرانسه را می توان اعتراض به حاکمیت مطلق پادشاهان ظالم مورد حمایت کلیسا دانست. گسترش اندیشه های لیبرالیستی دکارت مبنی برآزادی خواهی و مبارزه با هرگونه محدودیت برای مردم باعث شدکه لیبرالیسم به ایدئولوژی اصلی انقلاب فرانسه تبدیل شود. البته مردم عادی ارتباط و آشنایی چندانی با این عقاید نداشتند. پس از انقلاب فرانسه این اندیشه ها بنای مدرنیته را در اروپا بنیان نهاد که دین را از عرصه اداره امور جامعه کنار زد.
به رغم تمام شکاف های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، منشأ بورژوازی را در نیروی جمعی می توان دید که توانست به انقلاب، برنامه اعطا کند. مدتی است که فلسفه روشنفکری تدوین شده و به صورت شعارهای ساده مانند حروف حک شده بر روی سکه، برجسته اند. همچنین بعضی از کتب، اشکال مجلس آرایی و افرادی روشنفکر چون (لژهای بناهای آزاد و فراماسونرها) بیش تر از بقیه زمینه نشر و توسعه را فراهم نمودند. اینان با قواعد ساده و افکار اساسی و قالبی چون «لومیر» شعارهایی مانند «آزادی»، «مساوات»، «سعادت»، «حکومت به عنوان نماینده مردم» و غیره را پذیرفته و در رابطه با بحران سال ۱۷۸۹ شانس اعمال نفوذ بی نظیری را به دست آورند. جمهوری هرگز تجزیه نخواهد شد و خواستار «آزادی، تساوی، برادری یا مرگ است.» (بشلر،۱۳۷۰: ۱۲۷).
۱- اندیشه آزادی
تمامی دلایلی که برای به وجود آمدن انقلاب گفته می شود ممکن است صحیح باشد، ولی فقط یک دلیل اصلی موجود است که مادر وریشه تمام عوامل است واینکه ذاتأ انسان موجودی آزاد است چه ازلحاظ عقیدتی ویا سیاسی و یا اجتماعی. در تمامی جوامع، قوانین هرچند هم مثبت باشند، باذات انسان در تضادهستند، هرچند که، این تضاد درونی اندک باشد. باذکر این مثال که در تمامی انقلاب ها اکثر مردم بدون اطلاع کافی پیرو توده وجمعیت می شوند واگر انقلاب پیروزشود تا زمانی که هنوز سیستم جدید اعمال قدرت نکرده باشد مردم در شور و خوشحالی زیادی به سر می برند که ناشی از حس آزادی است و به محض تثبیت قدرت، خفقان ایجادمی شودکه آن هم ناشی از حس سلب آزادی است. مثال واضح اینکه تخلفات رانندگی زمانی که پلیس راهنمایی و رانندگی اعمال قدرت ویا باشدت بیش تری رانندگان راکنترل کند به مراتب بیش تراززمانی است که رانندگان فقط با یکسری علایم هشدار دهنده به راننگی می پردازند. همکاری در جامعه و تمامی دنیا امری بسیار مثبت است که به پیشرفت اهداف در تمامی زمینه ها کمک می کند و باعث اتحاد می شود تا زمانی که سوءاستفاده، تبعیض، طمع، غرور، اعمال قدرت وعقیده و…راه خود را باز نکرده باشد.
«آزادی، برابری، برادری» شعار رسمی جمهوری فرانسه است. این شعار در حدود سال ۱۷۹۰ در زمان انقلاب کبیر فرانسه و قبل از تشکیل اولین جمهوری فرانسوی، توسط انقلابیون این کشور شکل گرفت. در آن زمان شعائر دیگری از جمله «دوستی، نیکی، علم، اتحاد» نیز در افواه مطرح بود، اما هیچ کدام به اندازه شعار «آزادی، برابری، برادری» محبوب نگشتند. «آزادی» شعاری بود که در آن سال‌ها بیش ترین محبوبیت را دارا بود، سپس کلمه «برابری» به آن اضافه گشت و در آخر نیز کلمه «برادری» این شعار را تکمیل ساخت. اولین فردی که این شعار را به کار برد کسی نبود جز «ماکسیمیلیان روبسپیر»، که در جزوه «در آمدی بر تشکیلات گارد ملی»، تالیف ۱۷۹۰ از آن سخن راند. این جزوه توسط انجمن‌های مردمی در تمامی فرانسه انتشار یافت ( پالمر،۱۳۵۲: ۸۰).
اعلامیه حقوق بشر و شهروندی ۱۷۸۹ فرانسه، آزادی را چنین تعریف کرده‌است : «آزادی را انجام هر عملی گویند، بدون آزار رسانیدن به دیگری، انجام حقوق طبیعی هیچ کس به هیچ وجه نمی تواندمحدود شود، مگر هنگامی که با حقوق افراد دیگر جامعه تعارض پیدا کند. محدودیت مذکور فقط توسط قانون مشخص می‌گردد.» (یعنی در صورت عدم تصریح نص قانون، هیچ محدودیتی وجود نخواهد داشت). شعار دیگری که می تواند با مفهوم آزادی در ارتباط باشد «یا زندگی آزاد یا مرگ» است (عماری،۱۳۳۰:‌ ۴۵).
این انقلاب سراسر یک اعتراض سیاسی و اجتماعی بوده است. حکومت استبدادی و دیکتاتوری شاهان در فرانسه _ شاهانی که حقوق طبیعی مردم را زیر پا می گذاشتند _ ورشکستگی مالی حکومت به خاطر جنگ‎های پرهزینه شاهان، بی نظمی در سازمان‎های دولتی و اداری، بی‎کفایتی حکومت در سر و سامان دادن به وضعیت اقتصادی کشور، یکنواخت نبودن قوانین حقوقی و قضایی در تمام نقاط فرانسه، همه این ها عواملی بود که موجب نفرت مردم از حکومت شد و مردم را واداشت برای آزادی از قید قوانین نادرست اعتراض کرده ودر نهایت، به انقلاب بیانجامد. اندیشمندان و متفکران فرانسه و آلمان با طرح مسائلی چون حقوق طبیعی، مبارزه با حکومت استبدادی، تساوی همگان در برابر قانون، آزادی بیان و اندیشه و نیز با اصالت دادن به انسان و فهم انسانی توانستند به انسان جان تازه‎ای بخشند. از آن پس، انسان ها ارزش واقعی خود را دریافتند و به درجه‎ای از آگاهی و شناخت رسیدند که بتوانند سرنوشت خودشان را خود تعیین کنند. احیای حقوق طبیعی انسان ها، به ویژه آزادی، اجرای حکومت دمو‎کراسی، از بین بردن ظلم و بی‎عدالتی، اعتبار بخشیدن به قانون و اثبات تساوی همگان در برابر آن، از جمله وظایف آن ها بوده است. به نظر می رسد که وظیفه بنیادینی که انقلاب در حوزه سیاست به عهده گرفت سرآغاز ورود به نظام جدیدی از مسائل انجام شد. بدین ترتیب، هر یک از آن ها با این وظیفه مواجه بودند که مشکل جدید را در کلیتش دست یافتنی سازند، آن را مشخص سازند و برای آن راه‎حلی پایدار به دست آورند. «جمهوری شدن حکومت فرانسه»، «صدور اعلامیه حقوق بشر» و «تدوین چند قانون اساسی در سال‎های مختلف انقلاب» و «بدست آوردن آزادی» را می‎توان از دستاورد‎های انقلاب فرانسه دانست.
۲- اندیشه برابری
دومین کلمه شعار جمهوری فرانسه «برابری» است. این کلمه معرف اصل «قانون یکسان برای همه» می‌باشد. بر اساس مفهوم برابری، تبعیضات نوعی و نژادی برانداخته می‌شوند و ارزش هر شخص به اندازه نفعی خواهد بود که از او به جامعه می‌رسد. اعلامیه حقوق بشر ۱۷۹۳ فرانسه تصریح می‌کند که: «همه انسان‌ها به صرف انسانیت برابر و در پیشگاه قانون یکسان می‌باشند». همچنین در سال ۱۷۹۵ اعلامیه حقوق بشر فرانسوی اعلام می‌دارد : «برابری یعنی قانون یکسان برای همه، چه قانون حمایت کننده و چه مجازات کننده باشد. برابری باعث رفع هرگونه تبعیض نژادی و وراثت ارزش می‌گردد». جلوگیری از وراثت ارزش یعنی هرکس به واسطه سعی و کوشش خویش به مقام و منزلت برسد و نه به واسطه اسم و رسم پدر و …
«ژان ژاک روسو» _ فیلسوف بزرگ فرانسوی _ هم برابری را جوهر آزادی می‌داند و آن را این گونه معرفی می‌کند: «هیچ کس آن اندازه بی ارزش نیست که به فروش برسد و نیز هیچ کس آنقدر ارزش ندارد که بتواند دیگری را بخرد.» (دورانت،۱۳۷۴: ۱۶۹).
جالب است که نخستین گروه های طرفدار حقوق زنان و برابری در اجتماع به صورت سازمان یافته بلافاصله در دوران پس از انقلاب فرانسه در ۱۷۸۹ این کشور شکل گرفت. درسال های ۱۹۷۰، با الهام از آرمان های برابری که انقلاب برای آن ها بوجود آورده بود، چندین باشگاه زنان در پاریس و شهرستان های عمده تشکیل شد. این باشگاه ها جایگاهی برای اجتماعات زنان بودند. اما برنامه های سیاسی نیز داشتند که حقوق برابر در زمینه آموزش و پرورش، اشتغال و حکومت را درخواست می کردند (گیدنز؛۱۳۸۲: ۲۱۴)، که تمام این برنامه ها به برابری و احترام به جایگاه انسان ها منتهی گردید. زیرا که در دیدگاه اومانیستی انسان مادی و زمینی تنها موضوع ارزشمند برای تلاش و تفکر است.
۳- اندیشه برادری
سومین اصل شعار فرانسه «برادری» می‌باشد. در سال ۱۷۹۵ زمانی که سومین قانون اساسی فرانسه نوشته شده بود، در صدر منشور حقوق و وظایف شهروندی این چنین آمده‌است : «بر دیگران عملی را انجام ندهید که نمی‌خواهید دیگران آن را بر شما انجام دهند و با دیگران همان طور رفتار کنید که دوست دارید با شما رفتار شود». براساس اصول جمهوری فرانسه: «برادری یعنی در کنار هم بودن. چه فرانسوی باشیم چه نباشیم، همه باید برای به دست آوردن آن مبارزه کنیم تا بتوانیم به کمک آن برابری و آزادی خود را نیز جاودانه سازیم». به عقیده ی«پل تیبو» _ یکی از فلاسفه فرانسوی _ «همان طور که آزادی و برابری حقوقی هستند که می‌بایست عملی شوند، برادری هم یک حق و یک الزام برای هرکس در برابر دیگری است. پس مفهوم برادری با نظم عمومی در سروکار است» (خیراندیش،۱۳۵۵: ۱۷۷).
این شعار در حدود سال ۱۷۹۰ در زمان انقلاب کبیر فرانسه و قبل از تشکیل اولین جمهوری فرانسوی، توسط انقلابیون این کشور شکل گرفت. در آن زمان شعائر دیگری از جمله «دوستی، نیکی، علم، اتحاد» نیز در افواه مطرح بود، اما هیچکدام به اندازه شعار برادری محبوب نگشتند. کلمه «برادری» انقلاب و اهداف آن را تکمیل ساخت. اولین فردی که این شعار را به کار برد کسی نبود جز «ماکسیمیلیان روبسپیر» که در جزوه «در آمدی بر تشکیلات گارد ملی»، تالیف ۱۷۹۰ از آن سخن راند. این جزوه توسط انجمن‌های مردمی در تمامی فرانسه انتشار یافت.
در ۲۷ اوت ۱۷۸۹ مجمع ملی، بیانیه حقوق بشر و شهروندان را تصویب می کند. بر طبق این بیانیه، آزادی، یک حق طبیعی محسوب و تساوی تمام شهروندان در برابر قانون تضمین می گردد. در دوران انقلاب فرانسه (۱۷۸۹) که با شعار برابری، برادری و آزادی برای همه شهروندان صرف نظر از تفاوت های قومی، نژادی و طبقاتی، جنسی و مذهبی بود. و قانون اساسی و اعلامیه حقوق بشر و شهروندی بر محور این اصول به تصویب رسید. این شعار ها باعث شد که مفهوم برادری در فرانسه تبدیل به قانون شود.
ح-کارکرد ایدئولوژی انقلابی
هدف انقلاب، نابودی نظام فئودالیسم بود و این هدف را تعقیب می کرد و بعضی اوقات مورخین جدید به علت مبارزه افراطی با الفاظ بیگانه، واژه فئودالیسم را نپذیرفته و یا حداقل توضیحات تکمیلی در این مورد داده اند و مطمئنا واژه فئودالیسم بیش تر به نظام اجتماعی قرون وسطایی مربوط می شود و آن دوره ی تاریخی را بررسی می کند؛ هم چنین رژیم قبل از انقلاب با این نظام اجتماعی یعنی فئودالیسم منطبق بود. ولی حقوق دانان انقلابی در مورد اصطلاح فئودالیسم تصور دقیقی را در سر داشتند (آراسته خو،۱۳۷۰: ۳۹).
اینان با مطرح کردن سوالات بنیادی ساختاری به طور ساده؛ توانستند خصلت و مشخصات روش تولید فئودالی و یا واژه (فئودالیسم) را در مفهوم امروزی دوباره معنی بخشد. فرانسه سال ۱۷۸۹ میلادی، تصویری از این نظام است. در عین حال فرانسه با بعضی از مشخصات خاص خود، در روند انقلاب مفهوم و معنی فئودالیسم را مجددا آشکار کرد (اخوان مفرد،۱۳۷۹: ۵۴).
صحبت در باب واژه فئودالیسم ابتدا این معنی را می دهد. (فئودالیسم نظامی اقتصادی _ سنتی می باشد که بخش زراعت، فعالیت عمده و غالب جامعه را تشکیل می دهد)، ۸۵% از نفوس مردم فرانسه در سال ۱۷۸۹ را جمعیت روستاها تشکیل می داد و اغلب در این مقطع از زمان، روند اقتصادی توام و به موازات قحطی ها و بحرانی های غذایی بود. از هم پاشیدگی اقتصادی در نظام فئودالیسم، بیش تر به دنبال بحران افت تولیدات زراعی بود. در مقابل این عوامل اصلی و علی رغم تکرار مداوم قحطی بزرگ در قرون گذشته، صنعت در مرتبه ی دوم اهمیت و اعتبار بود. پیشرفت صنعت در فرانسه در مقایسه با انگستان عقب مانده بود و در بسیاری از جهات و دیدگاه های فرانسه به عنوان استانی (غیر پویا) تصویر می شد (اخوان مفرد،۱۳۷۹: ۷۴).
۱- نفی وضع موجود
انقلابیون فرانسه با تأکید بر ضرورت آزادی شهروندان و مقابله با حرکت های استبدادی و در نفی سلطه کلیسای کاتولیک بر کشور، در ماده دهم اعلامیه معروف ۲۶ اوت سال ۱۷۸۹میلادی، خود تأکید کردند. آنان اعتقاد داشتند که وضع موجود و قدرت پادشاهی و سلطه او بر تمام امور انسان ها از آزادی انسان کاسته است و بیان نمودند که: «هیچ شخصی از این پس به دلیل بیان نقطه نظرات خود از جمله اعتقادات مذهبی نمی تواند مورد مؤاخذه قرار گیرد». و یکی از کارکردهای انقلاب فرانسه این بود که آزادی مذهبی در قوانین جدید به دست بیاید. و در عمل آزادی های مذهبی از سوی حاکمان جدید فرانسه مورد تأکید قرار گرفت و در قوانین سال های ۱۷۹۰ و ۱۷۹۱میلادی به تدریج موقعیت شهروندی و حقوق برابر یهودیان مهاجر به رسمیت شناخته شد، این درحالی بود که بنابر قانون مصوب سال ۱۷۸۹میلادی مجلس انقلابی پروتستان های فرانسوی، حقوق کامل شهروندی خود را هم سان با اکثریت کاتولیک های کشور تحصیل کرده بودند. و از دیگر نقد های که انقلابیون فرانسه داشتند نقد به وضع موجود بود و تجمع ثروت در میان اشراف و کلیسا را جایز نمی دانستند. در آغاز پیروزی انقلاب فرانسه، حاکمان جدید تمامی امتیازات و حقوق ویژه روحانیون را به حال تعلیق درآوردند و حتی در پاره ای از موارد اقدام به مصادره اموال کلیسا و کشیش های متنفذ کردند. در این دوره، علاوه بر تصویب قانونی درمورد پرداخت نکردن حقوق به روحانیون در مجلس انقلابی فرانسه، تعرض به روحانیون و قتل شماری از آنان در برخی از نقاط این کشور به وقوع پیوست که درنتیجه، برخی از مقام های کلیسا ناگزیر به مهاجرت به دیگر کشورهای اروپایی شدند. از دیگر نقد های که انقلابیون فرانسه به وضع موجود داشتند این بود که مالیات های زیاد از فقرا را محکوم کردند. زیرا در دوره قبل از انقلاب تجمل فوق العاده دربار، نتیجه ای جز خالی شدن خزانه و فقر دربر نداشت و با مالیات های سنگین سعی در جبران داشتند.
درباره مالیات های سنگین که از مردم گرفته می شد باید گفت: رعایا و مزرعه داران تنگ دست می بایست مالیات های سنگینی پرداخت می کردند و کارگرانی که در شهر ها زندگی می کردند نیز همانند آنان در فقر و فلاکت می زیستند. اشراف زادگان و کشیشان، مالیات اندکی پرداخت کرده و اغلب، یا کار نمی کردند و یا بسیار کم کار می کردند. که این وضعیت مورد اعتراض انقلابیون و مردم فرانسه قرار داشت.
از دیگر مسایلی که مورد اعتراض انقلابیون بود و وضع موجود را نفی می کردند این بود که در سال ۱۷۸۸ افزایش قیمت مواد غذایی بر اثر برداشت اندک محصولات کشاورزی، بسیاری از مردم را ناتوان از پرداخت مالیاتشان نموده بود. دلایل اجتماعی و سیاسی و خشم مردم بر حکومت استبداد سلطنتی را به شرح زیر می توان خلاصه کرد: خشم طبقه حرفه ای و بازرگان بر امتیازات و تسلط اشرافان در زندگی روزمره، در حالی که با زندگی هم طبقات خود در بریتانیای کبیر و هلند آشنا بودند، خشم کشاورزان، حقوق گیران و طبقه متوسط بر امتیازات ارباب وار و سنتی اشرافان، خشم بر امتیازات روحانیون و آرزوی آزادی ادیان مختلف، آرزوی آزادی و ایجاد جمهوریت (رویونر،۱۳۸۷: ۱۵۷).
۱-۱- نفی وضع سیاسی نظام سلطنت لویی شانزدهم
تا پیش از وقوع انقلاب کبیر فرانسه، عمده اختیارات حکومت در دست پادشاه بود و به جرأت، نخستین و تنها نهادی که می‌توان آن را نمادی از نهادهای مردمی تلقی کرد، «مجلس طبقاتی» بود که از نمایندگان طبقات سه‌گانه جامعه فرانسه، یعنی روحانیت، اعیان و عامه اقشار اجتماعی، تشکیل می‌شد. جالب این جا بود که نمایندگان هریک از این طبقات، در قالب هیأتی مستقل، تشکیل جلسه می‌دادند و ضمن بحث و مذاکره، به صورت جداگانه، راجع به مسائل مختلف کشور که به بحث گذاشته می‌شد، رأی‌گیری و اتخاذ تصمیم می‌کردند (طباطبایی مؤتمنی، ۱۳۸۰: ۲۵۴)، در این راستا، تقریباً به صورت سلسه مراتبی، آرا و تصمیمات هر طبقه، برای سایرین لازم‌الاتباع بود و به همین جهت، رأی طبقه سوم یعنی توده عامی جامعه، در راستای اداره امور عمومی کشور، عملاً چندان کارساز نبود.
در حقیقت، مجلس طبقاتی، یک مجلس مشورتی بود که پادشاه را در نحوه اخذ مالیات و امور استخدامی ارتش، به‌ویژه در دوران جنگ، یاری می‌کرد. با این حال، این مجلس، به عنوان جدی‌ترین نهاد حکومتی مردمی در آن زمان، در برخی مواقع با بروز پاره‌ای بحران‌های اجتماعی و با وقوع بعضی ناتوانی‌های اجرایی در بدنه حکومت، در برابر خواست‌های پادشاه ایستادگی کرده و از خود مقاومت نشان می‌داد و به همین جهت نیز، در یک برهه زمانی، از سال ۱۶۱۴ تا زمان حکومت لویی شانزدهم، عملاً از تشکیل آن خودداری شد.
پس از به قدرت رسیدن لویی شانزدهم، با عنایت به وقوع جنگ‌های متعدد و به جهت مشکلات مالی که در این زمان کشور فرانسه با آن دست به گریبان بود، پادشاه مصمم شد به منظور تدوین هزینه‌های حکومت و اخذ مالیات از مردم، به‌ویژه از طبقه اعیان، مجدداً «مجلس طبقاتی» را تشکیل دهد؛ در این راستا، برای جلب نظر طبقه سوم یعنی اقشار عامی جامعه، با نظر پادشاه، تعداد نمایندگان این طبقه در مجلس یادشده، به دو برابر افزایش داده شد اما از آنجا که ویژگی برتری سلسله مراتبی آرا بر حسب طبقات، همچنان پابرجا بود، لذا، اختلاف نظر درخصوص تبعیض در حق رأی و عدم برابری آرای طبقات سه‌گانه، همچنان لاینحل باقی ماند و به تدریج، مورد اعتراضات شدید عمومی قرار گرفت.
گرچه در چهارم مِی سال ۱۷۸۹، لویی شانزدهم مجلس طبقاتی را مجدداً احیاً و افتتاح کرد، اما در پی تشکیل این مجلس، و اعتراضات و حوادثی که پس از فعالیت آن رخ داد، زمینه وقوع انقلاب کبیر فرانسه فراهم شد. در هفدهم ژوئن همان سال، مجلس طبقاتی خود را به عنوان «مجلس ملی» اعلام کرد و نمایندگان طبقه سوم که اکثریت اعضا را تشکیل می‌دادند، سوگند یاد کردند که دوره حکومت استبدادی در کشور را خاتمه دهند.
این مجلس در نخستین اقدام خود، ضمن تصویب اولین قانون اساسی در سال ۱۷۹۱، با تحدید اختیارات پادشاه، سلطنت مطلقه را به سلطنت مشروطه تبدیل کرد ولی متعاقباً در ۲۱ سپتامبر سال ۱۷۹۲ و در قالب مصوبه «مجلس ملی»، نظام سلطنت را مُلغی و رسماً تشکیل نظام جمهوری را اعلام کرد.
به موجب قانون اساسی این دوره جمهوری، ادارۀ قوه مجریه برعهده شورایی مرکب از بیست و چهار نفر گذاشته شد که اعضای آن را مجلس ملی به نمایندگی از ملت تعیین می‌کرد. این دوره از جمهوریت، بیش از چند سال دوام نیاورد. شورش‌های «روبسپیر»، انقلابی مشهور و خون‌ریزی‌های او، در نهایت جمهوری اول را در مسیر اضمحلال قرار داد. به موجب قانون اساسی ۲۲ اوت سال ۱۷۹۵، اداره قوه مجریه برعهده یک هیأت مدیره پنج نفره گذاشته شد که از میان چهره‌های نُخبه سیاسی و اجرایی و توسط مجلس ملی انتخاب می‌شدند (طباطبایی مؤتمنی، ۱۳۸۰: ۲۵۳). این شیوه اجرایی حکومت در دهم نوامبر سال ۱۷۹۹، بر اثر کودتای ناپلئون بناپارت، منحل شد و متعاقباً بر مبنای قانون اساسی جدید، اداره امور اجرایی کشور به هیأتی سه نفره موسوم به «کُنسولا» سپرده شد که برای مدت ۱۰ سال انتخاب می‌شدند.
در این میان، ناپلئون بناپارت، سمت کنسول اول را داشت و وزرأ که توسط وی منصوب می‌شدند، صرفاً در برابر او مسئول و پاسخ گو بودند. سرانجام، در دوم اوت سال ۱۸۰۲، زمانی که ناپلئون، خود را امپراتور فرانسه خواند، دوره اول استقرار جمهوریت در این کشور به پایان رسید. با این حال، تصویب قانون مدنی فرانسه در سال ۱۸۰۴ و تشکیل «شورای دولتی» برای کنترل نظارت بر قانونی بودنِ اَعمالِ دولت، از مهم‌ترین وقایع دوران حکومت ناپلئون محسوب می‌شود (شیروی، ۱۳۸۵: ۲۱۷).
در ادامه باید به این موارد اشاره کرد که لوئی شانزدهم، جهت سامان دادن به اوضاع اقتصادی پس از مدتی تردید و هرج و مرج «ژاک نکر» سویسی را که متخصص مالیه و ساکن پاریس بود به وزارت خزانه داری گماشت (۱۷۷۷ میلادی)، وی تا۱۷۸۱ این سمت را عهده دار بود. لویی به رهبری این فرد بیگانه و بدعت گزار برنامه شجاعانه ای برای اصلاحات درپیش گرفت. فکر بنگاه های رهنی برای وام دادن به مستمندان با بهره سه درصد تاسیس کرد. این انقلاب را نتیجه برخورد بین طبقه اشرافی فئودالی و اعضای سرمایه گرایی طبقه متوسط جامعه دانسته اند.
بعضی از تاریخ دانان استدلال می کنند که طبقه اشرافی قدیمی حکومت پیشین، در برابر اتحادی از اعضای طبقه متوسط جامعه و روستاییان آزرده و حقوق گیران شهری تسلیم شدند. با این حال تفسیری دیگر ادعا می کند که انقلاب، نتیجه از کنترل خارج شدن حرکت های اصلاحی گوناگون اشرافی و مربوط به قشر متوسط جامعه بوده است. مطابق این نظریه، این حرکت ها هم زمان با حرکت های مردمی حقوق بگیران جدید شهری و روستاییان ایالت نشین بودند، اما هر گونه اتحاد در بین اقشار، تصادفی و اتفاقی بوده است. اما بسیاری از تاریخ دانان بسیاری از خصوصیات حکومت پیشین را از دلایل انقلاب دانسته اند. در انقلاب فرانسه کادر رهبری شناخته شده و منسجم با برنامه ریزی منظم، که رهبری مردم را بر عهده داشته باشد وجود نداشت، بلکه حوادث و بحران های دوران انقلاب، موجبات حرکت مردم را در جهت واژگونی نظام فراهم کرده بود و رهبران در حقیقت در بسیاری از موارد دنباله رو بودند و تسلیم حوادث و اتفاقات می شدند. همان طور که «کرین برینتون» می گوید : «رهبران انقلاب فرانسه احتمالاً چند درجه ای روی مسیر حوادث تأثیر گذارده اند» شاید بتوان «گاربیل میرابو» را اولین رهبر انقلاب فرانسه نامید. این اشراف زاده فرانسوی در اعتراض به پادشاه وقت در مجلس تحصن کرد. جمهوری خواهان به رهبری «لافایت» و مشروطه خواهان به رهبری «دوک اور لئان»، برادر زاده شاه، کسانی بودند که حوادث اصلی انقلاب را پیش از ۱۷۸۹ رقم زدند. طبقه متوسط پس از ۱۷۸۹ تا قتل لویی در تحولات، نقش مؤثر داشتند. اغلب رهبران فرانسه در درگیری های منجر به قتل لویی و پس از آن به دست یکدیگر به قتل رسیدند (زادگان،۱۳۴۶: ۳۷).
۱-۲- نفی وضع طبقات اجتماعی فرانسه قرن هجدهم
فرانسه قرن هجدهم، با ۲۶ میلیون نفر جمعیت از سه طبقه مجزا تشکیل شده بود: «اشراف، کلیسا و مردم عادی». طبقه اشراف حدود ۳۰۰ هزار نفر جمعیت داشتند و صاحب مشاغل و عناوین عالی بودند. البته اشراف اصیل که به خانواده های قدیمی نسب می بردند بیش از چند هزار نفر جمعیت نداشتند که اغلب ساکن پاریس یا دربار ورسای بودند. اینان توسط دانش روز آن زمان «شجره شناسی» و از طرف پادشاه تایید شده و بالاترین درآمد را در اختیار داشتند که قسمتی از آن به صورت مستمری از خزانه پرداخت می شد. دیگر اشراف که می توان از آن ها به نام «نجبا» یاد کرد القاب خود را به روش های مختلف از نظام سلطنتی خریداری کرده و با درآمدی از املاک اجدادی، خدمت در درجات بالای ارتش و تجارت عمده زندگی را می گذراندند. رسوم فئودالی در این طبق استمرار داشت. آنان قصرهایی در املاک خود ساخته و صاحب دارایی رعایا، سهمی از محصول سالیانه، مجوز شکار و بهره برداری از منابع طبیعی و حق قضاوت در محدوده خود بودند. اشراف به دلیل تحصیلات و آشنایی با علوم روز، قرار گرفتن در جریان اقدامات استعماری فرانسه قرن هجدهم که به سراسر جهان دست اندازی می کرد و همین طور تفاوت هایی در سطح درآمد از طبقات بسیار پرتحرک آن روز به شمار می آمد (رویونر،۱۳۸۷: ‌۱۳۳).
مردم عادی ۹۸ درصد جمعیت را تشکیل می دادند. این طبقه خود از دو سطح ساخته شده بودند. شهرنشینان که شامل بازرگانان، بانک داران اولیه، صاحبان صنایع خرد و مشاغل مشابه می شود و سطح آخر شامل کشاورزان، کارگران و کسانی که در عمق فقر، نه به فکر انقلاب بودند و نه حضوری در آن داشتند.
از سال ۱۷۸۸ مشکلات اقتصادی و کمبود مواد غذایی آغاز شد. قیمت گندم ۵۰ درصد افزایش یافت. مدتی قبل دولت فرانسه بودجه خود را برای کمک به استقلال طلبان امریکا و در جنگ با رقیب قدیمی خود دولت انگلیس از دست داده بود. این هزینه بدون اینکه سود قابل توجهی داشته باشد خزانه را خالی کرد. لویی شانزدهم تلاش کرد که مخارج را از طریق افزایش مالیات اشراف جبران کند. ولی اشراف که صاحب گروه ها و انجمن های بسیار بودند حاضر به ترک منافع خود نشدند. با افزایش سطح کشمکش ها تصمیم گرفته شد که این مشکل از راه ایجاد مجلس طبقاتی حل شود، این مجلس تاریخچه ای در قرن ۱۴ داشت و از نمایندگان سه طبقه اجتماع تشکیل می شد که هر گروه از نمایندگان مجموعاً یک حق رای در آن داشتند. لویی با انگیزه تضعیف طبقات بالابه نمایندگان مردمی دو حق رای عطا کرد و مجلس در سال ۱۷۸۹ تشکیل شد. از ۱۱۳۹ نماینده آن ۲۹۱ نفر از کلیسا، ۲۷۰ نفر از اشراف و ۵۷۸ نفر از مردم عادی بودند. علاوه بر این که تعدادی از نمایندگان کلیسا از جمله کشیشان عادی و برخی از نمایندگان اشراف صاحب افکاری متفاوت با روحیه سنتی طبقه خود بودند.
مجلس تشکیل شد ولی به علت نداشتن تجربیات قبلی مرتباً به مشکل برخورد می کرد. بی اعتنایی طبقات بالابه نمایندگان مردم تا جایی پیش رفت که از ورود آن ها به ساختمان اصلی ممانعت کردند. نمایندگان مردم که اغلب از سطوح بالای طبقه خود بودند و با روحیه اشرافی آشنایی داشتند به مقاومت در برابر این برخورد ادامه دادند و مساله از موضوع بودجه و مالیات به نوعی مخاصمه منحرف شد. به دستور لویی چند هنگ نظامی در پاریس موضع گرفتند و فضای حکومت نظامی ایجاد شد. این امر باعث افزایش تشنج عمومی شد زیرا برخی از این سربازان آلمانی یا سوئیسی بودند که احتمال می رفت به مردم حمله کنند. شایعه تیراندازی سربازان آلمانی به سوی فرانسویان کافی بود که مردم برای دفاع از خود به اسلحه خانه یی حمله کرده و تفنگ های بدون باروت به دست آورند. قلعه «باستیل» با ۷ زندانی و ۱۱۰ نگهبان انبار باروت بود. جمعیت به سوی قلعه حرکت کرد و انقلاب با فتح باستیل جرقه خورد (سرایی،۱۳۸۶: ۴).
بحران سرنوشت ساز در رژیم قبل از انقلاب را نمی توان فقط به جهت تناقضات داخلی رژیم توضیح داد، چون نظام سیاسی از خارج و بوسیله بورژوازی و مردم طبقه پایین مورد حمله قرار گرفته بود. این نظام سیاسی متشکل از مجموعه و اتحادی ناهمگن و متضاد به وجود آمده بود که مساله را به صورت طبقاتی مطرح می کرد.
همچنین «میشله»، بر فقر اجتماعی تأکید داشت و این به درستی دلالتی بر وضعیت متزلزل اکثر دهقانان می کرد. کارگران کشاورزی، هم چنین نیمه مستأجرین در آن زمان توده های مصرف کننده دهقانی را تشکیل می دادند، این گروه ها به اندازه کافی تولید نمی کردند که مایحتاج شخصی خود را تامین نمایند (سرایی،۱۳۸۶: ۴۹).
۱-۳- نفی وضع اقتصادی فرانسه قرن هجدهم
در ابتدای سال ۱۷۳۰ افزایش قیمت ها و در نتیجه افزایش سود و نرخ آغاز شد و تا سال ۱۸۱۷ ادامه داشت. در نظر گرفتن رفاه مادی به شکل روبنایی و سطحی در این قرن غیر قابل انکار است.
برای دهقانان، نظام اقتصادی قرن هجده برخلاف آنچه که ادعا می شد به هیچ وجه (عالی) نبود. افزایش قیمت محصولات زراعی به مدت زیادی زمینه کار زراعی به شکل استیجاری بزرگ را مساعد کرد و مستاجرین مازاد تولید را می فروختند، اما به طبقات پایین فشار وارد می آورد. نظام زراعتی فرانسه در قرن ۱۸ را در مقایسه و مقابل نظام جامعه انگلستان قرار می دهند و چگونگی نابودی افراطی الباقی نظام فئودالیسم و هدایت جامعه را به سوی نظام جامعه انگلستان قرار می دهند و چگونگی نابودی افراطی الباقی نظام فئودالیسم و هدایت جامعه به سوی کشاورزی سرمایه داری را به نمایش می گذارند و بالعکس می شود، توسعه جامعه فرانسه را با مدل های اروپای شرقی و مرکزی مقایسه کرد، با مناطقی که آریستوکراسی^[۳۴] یا اشرافیت مجموعه زمین ها را در تصرف خود داشتند. اشرافیت قرن ۱۹ بیش تر مواقع به کار اجباری دهقانان برده ی وابسته به زمین متکی بود. تفسیر فئودالیسم فرانسوی، خود را در نیمه راه، ما بین این دو نظام تشخیص می دهد؛ و شاید به دلیل خاص است که از نظر درک و فهم مشکل است، زیرا که فئودالیسم به آخرین حد تلاش و پراکندگی رسیده بود (رحیمی،۱۳۸۴: ۷۷).
طبقه سوم در اواخر رژیم قبل از انقلاب به اندازه قابل توجه و زیادی از صاحبان منصبان نظامی یا افسران فاصله داشته و احراز این نوع مشاغل برای آنان محال بود. این مورد را مردم تشبیه به «آبشار تحقیر» می کردند که از طریق صاحب امتیازان بر سر شهروندان فرو می ریزد و در عین حال در این رابطه سخت نیست که مثال های بارزی زده شوند تا واژه افراد عاطل و باطل اجتماع توضیح داده شود و این اصطلاح در مورد شهروندان فرانسوی اواخر رژیم قبل از انقلاب به کار می بردند (موروا،۱۳۴۸: ۶۶).
از زمان «لودویگ چهاردهم پادشاه فرانسه»، نظام سلطنتی به عنوان حامی دولت متمرکز به حساب می آمد و مدیریت اداره پلیس، دادگاه و امور مالی را برعهده گرفت و تمرکز قدرت را جنبه تحقق بخشید. از طریق این سازمان ها ادعا می شد که آن ها مانند (پادشاه در ولایت) هستند، زیرا آن ها مملکت را توسط فرماندهان نظامی به صورت یکپارچه اداره می کردند ( رویونر،۱۳۸۷: ۶۱).
پادشاه نقش پدری و فردی مقدس را داشت و در عین حال در بالاترین مراتب کلیسا، از جایگاه منزلت برخوردار بود. مذهب کاتولیک دین رسمی کشور بود و این نظام مذهبی در سال های آخر رژیم قبل از انقلاب ۱۷۸۸، بی شک مقداری بردباری در مقابل طرفداران مذهب پروتستان از خود نشان داد. دنیای کهن گذشته در سال ۱۷۸۹ خود را دریک بحران یافت. سقوط دسته جمعی اشراف توانست بر حسب موقعیت ، عکس العمل های متفاوتی را موجب شود. حتی در بین طبقه اشراف می توان نمونه های فراوانی را در رد همبستگی طبقاتی مثال زد، این چنین فقدان همبستگی طبقاتی را در نزد نجبا و اشرافی که موقعیت طبقاتی خود را از دست داده اند، بیش تر دیده می شود و صدق می کند ( رویونر،۱۳۸۷: ۹۰).

حالت ۱: فاز هم حجم (Isovolumetric Phase)
معادله (۲-۱۹)
حالت ۲: فاز تخلیه (Ejection Phase)
معادله (۲-۲۰)
حالت ۳: فاز پر شدن (Filling Phase)
معادله (۲-۲۱)
که در آن L^* و R^* به شکل زیر است.
معادله (۲-۲۱)
معادله (۲-۲۲)

شبیه­سازی حلقه باز
در شبیه­سازی­های حلقه باز، مقدار E_max برای یک قلب بیمار معادل mmHg0/1 و برای قلب سالم معادل mmHg0/2، در این مدل قلب- LVAD در نظر گرفته می­ شود. به علاوه، معادله (۲-۲) پیش از اینکه پمپ بتواند جایگزین قلب طبیعی برای تولید جریان پیوسته شود، قابل دستیابی نخواهد بود. خروجی واقعی قلب، ترکیب جریان خون پمپ شده توسط قلب و LVAD است.

شکل (۲-۱۲)، شبیه­سازی پاسخ به تابع پله را نشان می­دهد. در این آزمایش، سرعت چرخش پمپ یا ω از ۸۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ دور بر دقیقه (rpm) تغییر می­ کند. در شکل (۲-۱۲ ب) نیز مشاهده می­ شود که با افزایش سرعت چرخش پمپ، دامنه جریان عبوری پمپ کوچکتر می شود.
(الف)
(ب)
شکل۲- ۱۲- پاسخ مدل قلب-LVAD به ورودی پله
شکل (۲-۱۳)، تاثیر ورودی سرعت به شکل شیب روی QT, AoP, LVP و PF را نشان می­دهد. ورودی شیب به شکل خطی افزایش می­یابد و در سرعتrpm 12000 با شیب ۱۰۰ در بازه زمانی ۲۰ ثانیه شروع می­ شود. در شکل (۲-۱۳-ب)، می­بایست توجه داشت که تا زمانی که دریچه آئورتی در طول عمل تخلیه باز نباشد، AoP در تمامی زمان­ها بزرگتر از AoP خواهد بود. در حقیقت، حالت­های دریچه آئورتی (یعنی باز یا بسته بودن آن) به قدرت انقباض پذیری قلب و مقدار سرعت پمپ وابسته است. خروجی قلب (جریان کلی) برابر با جریان عبوری پمپ است، بدین معنی که خروجی قلب کاملا به وسیله LVAD تامین می­ شود. در شکل (۲-۱۳-د) نیز این مسئله کاملا مشهود است.
(الف)
(ب)
(ج)
(د)
شکل۲- ۱۳- پاسخ مدل قلب-LVAD به ورودی شیب
در مدل قلب-LVAD، R_S المانی بحرانی است، از جنبه فیزیولوژیکی همان مقدار مقاومت سیستمی قلب (SVR) بوده و نشان دهنده سطح فعالیت بیمار می­باشد. مقدار R_S برابر با mmHg.s/ml0/1 در نظر گرفته شده و به عنوان مقدار پایه در هر دو شکل (۲-۱۲) و (۲-۱۳) نشان داده شده است. زمانی که R_S افزایش می­یابد، نشان افت در سطح فعالیت بیمار می­باشد (به عنوان مثال بیماری که می­دود و سپس برای استراحت می­نشیند). متقابلا، کاهش در مقدار R_S را می توان علت افزایش در سطح فعالیت بیمار در نظر گرفت. در فیزیولوژی قلب، این پارامتر، به عنوان یک مقاومت در نظر گرفته شده که در مقابل چرخش خون پیرامونی جریان خون ایجاد می­ شود. جریان خون عبوری از پمپ، تا حد زیادی وابسته به مقدار R_S می­باشد. شکل (۲-۱۴-الف)، سیگنال جریان عبوری پمپ را با مقدارmmHg.s/ml5/0R_S= به عنوان شرایطی که در آن فعالیت بدنی بالا وجود دارد، نشان داده و شکل (۲-۱۴-ب)، سیگنال دبی پمپ را با mmHg.s/ml2/1R_S= به عنوان شرایطی که در آن حالت استراحت و آسایش وجود دارد را نشان می­دهد. سرعت چرخش پمپ همانطور که در شکل (۲-۱۳-الف) مشاهده می­ شود، برای هر دو حالت برابر می­باشد.
(الف)
(ب)
شکل۲- ۱۴- سیگنال جریان خون عبوری از پمپ (الف- ۵/۰R_S= و ب-۲/۱R_S=)
همانطور که در شکل (۲-۱۴) می­بینیم، در شرایطی که بیمار دارای سطح بالای فعالیت بدنی است (حالت فعالیت بالا مثلا ورزش کردن با mmHg.s/ml5/0R_S=)، هر دو مقدار بیشینه و کمینه سیگنال دبی پمپ در هر سیکل و چرخه قلبی بزرگتر از حالتی است که سطح فعالیت بیمار پایین­تر (mmHg.s/ml2/1R_S=) است. این پاسخ تا زمانی که انسان در حال فعالیت­های ورزشی است و کارکرد (ضربان) قلب شدیدتر از حالت طبیعی است، قابل قبول می­باشد، در نتیجه، خروجی قلبی بزرگتری برای تامین نیازهای بدن مورد نیاز است. در حالی که اگر انسان در حالت استراحت باشد، خروجی قلبی کوچکتری در مقایسه با حالت های طبیعی و شرایط فعالیت بالا و فعالیت ورزشی مورد نیاز می­باشد.
مساله آشکارسازی حالت مکش در LVAD
پدیده مکش، به عنوان یکی از مهم­ترین پیچیدگی­ها و معضلات موجود در پمپ­های دوار خون و قابل کاشت در بدن، به حساب می ­آید. میزان مکش را می­توان به عنوان میزان تخریب شدن بطن و بافت­ها و سلول­های قلب تعریف کرد. دلیل آن، بدین گونه است که میزان خونی که به خارج قلب پمپاژ می­ شود از میزان خون وارد شده به قلب تجاوز کند، و می­توان به این نتیجه رسید که قلب بیش از میزان خونی که به طور طبیعی لازم است، پمپاژ می­ کند. در شکل (۳-۱) ما شاهد تصویر شبیه­سازی شده بطن قلب به شکل یک کیسه می­باشیم. این کیسه، به صورت آزمایشی برای نشان دادن چگونگی کارکرد بطن سالم و همچنین بطن آسیب دیده که دچار مکش شده به کار گرفته شده است. در این آزمایش، یک بار از یک قلب مصنوعی پنوماتیکی و یک پمپ اضافی و یک بار هم از یک پمپ سانترفیوزی استفاده شده است [۲۴].

(الف)

(ب)
شکل۳- ۱- کیسه بطنی در دو حالت طبیعی و مکش ]۲۴[
بنابراین، آشکارسازی حالت مکش و ارائه راه حل مناسبی برای این آشکارسازی، اقدامی تعیین کننده، پیش از طراحی کنترلر برای LVAD می­باشد. برای رسیدن به این مهم، معمول­ترین اقدام، استخراج بعضی از ویژگی­ها و مشخصه­ها از سیگنال­های مربوطه و در دسترس می­باشد. این فصل شامل مباحث زیر خواهد بود.
بخش (۳-۱)، پدیده مکش را به همراه اطلاعات به دست آمده از برخی آزمایش­های انجام شده توصیف می­ کند و همچنین شبیه­سازی مدل آن را شامل می­ شود.
در بخش (۳-۲)، یکی از روش­های آشکارسازی مکش که در [۵و۴] برای تست کردن شاخص مکش ارائه شده، مورد بررسی و آنالیز قرار خواهد گرفت.
در بخش (۳-۳)، نتایج شبیه­سازی شاخص مکش به همراه مدل پمپ-قلب که در فصل (۲) نشان داده شده، بیان خواهد شد.

پدیده مکش در LVAD
شکل (۳-۲)، نمونه سیگنال به دست آمده از سرعت چرخش پمپ و جریان خون عبوری از پمپ در یک آزمایش ورودی-خروجی متغیر را نشان می­دهد. این آزمایش، در دانشگاه Pittsburgh و به وسیله یک LVAD ساخت شرکت WordHeart انجام پذیرفته است. این اطلاعات با نرخ ۵۰۰ هرتز و در چرخه قلبی معادل ۰.۹ ثانیه نمونه­برداری شده است.

شکل۳- ۲- نتایج شبیه­سازی در یک آزمایش ورودی-خروجی متغیر
در شکل (۳-۲)، مشاهده می­ شود که با افزایش سرعت چرخش پمپ، دامنه جریان عبوری از پمپ کاهش یافته و پوش منحنی برای مقادیر ماکزیمم و مینیمم سیگنال جریان عبوری از پمپ، به تدریج افزایش می­یابد. زمانی که سرعت چرخش پمپ به مقدار مشخصی رسید (حدود krpm7/2 در ۶/۱۲۴ ثانیه)، شکل موج مربوطه، دچار افت ناگهانی بزرگی در شیب پوش منحنی سیگنال شده و حداقل دبی ممکن را نشان می­دهد که شاخصی برای رخداد پدیده مکش بوده و در زمانی مابین ۶/۱۲۴ ثانیه تا ۱۵۰ ثانیه (۶/۱۲۴< t <150) اتفاق می­افتد. به علاوه، تحت شرایط نرمال و طبیعی (زمانی که دچار پدیده مکش نشده­ایم)، دبی پمپ شکلی سینوسی داشته، که می­توان با تقریب آن را به شکل زیر بیان کرد:
معادله (۳-۱)
زمانی که پدیده مکش رخ می­دهد، شکل موج دبی پمپ به حالت نامتقارن در می ­آید و بی­قائده تغییر می­ کند. در شکل (۳-۲) شکل موج دبی پمپ را به راحتی می توان مشاهده نمود. با به کار بردن مدل قلب-LVAD در فصل دوم، نتایج شبیه سازی شده مشابه در مقایسه با آزمایش ورودی-خروجی متغیر می تواند به دست آید. این موضوع در شکل (۳-۳) برای مقادیر مختلف مقاومت سیستمی(در شکل۳-۳-الف، mmHg.s/ml0/1 R_S= و در شکل۳-۳-ب، mmHg.s/ml2/1 R_S=) و سرعت چرخش پمپ که معادل با شکل (۲-۱۳-الف) می­باشد، نشان داده شده است. بر اساس نتایج ارائه شده در شبیه­سازی، به این نتیجه می­رسیم که اگر سطح فعالیت بیمار پایین باشد (مثلا همراه با افزایش در مقدار R_S در شکل۳-۳-ب)، مکش در مقایسه با شرایط سطح فعالیت بالاتر ( یعنی R_S کوچکتر)، سریع­تر رخ خواهد داد و پوش هر دو منحنی مقادیر ماکزیمم و مینیمم دبی عبوری پمپ با R_S کوچکتر، از حالت با R_S بزرگتر، بیشتر خواهد بود.
(الف)
(ب)

۲۳/۷/۵۴

۲۲/۶/۹۵

۳۰/۵/۸۸

۲۲/۴/۹۲

۱۳/۳/۵۶

۶/۲/۵۱

۲۳/۱/۵۱

در تاریخ

مأخذ: سازمان هواشناسی استان گیلان، ۱۳۹۰
۳-۱۰- منابع آب
کل توان آبدهى شهرستان بندر انزلى ناشى از حجم آب‌هاى زیرزمینى شهرستان و میزان آبدهى سالانه رودخانه‌هاى جارى در آن و میزان بارندگى سالانه در شهرستان است که مقدار آن به طور دقیق مشخص نبوده و قابل اندازه‌گیرى نیست. اما آنچه حائز اهمیت است استحصال تولید، ذخیره‌سازى و در نهایت مصرف بهینه این آب‌ها را در امر کشاورزى، صنعت و تأمین آب آشامیدنى سالم براى مردم است. بدیهى است جهت استفاده از توان آبى شهرستان ابتدا باید آن را با بهره گرفتن از سدهاى موجود(مخزن) و استخرها و آب‌بندها ذخیره نمود و سپس جهت مصرف در اختیار بخش‌هاى ذیربط قرار دارد. همچنین شهرستان بندر انزلى فاقد سد انحرافى است از کل ذخایر آبى شهرستان بندر انزلى که از ذخیره‌سازى آب‌هاى سطحى و زیرزمینى است، مقدار ۸/۶۲ میلیون متر مکعب آن به مصرف کشاورزى، صنعتى و شرب می‌رسد(سازمان مدیریت و برنامه‌ریزى استان گیلان ۱۳۸۶: ۱۰۳).
موقعیت مکانى شهرستان بندر انزلى در جلگه گیلان باعث شده تا این محدوده از توان آبى مناسبى برخوردار باشد. به عنوان مثال، تالاب بندر انزلى از عمده‌ترین منابع آب سطحى در شهرستان مورد مطالعه به شمار می‌رود اما این تالاب از ترکیب آب دریا و آب‌هاى شیرین رودخانه‌هاى متعدد که به آن وارد مى شود تشکیل شده است و طبیعتاً بخشى که مرز بین دریا و تالاب می‌باشد، داراى آب شورتر و بخش‌هاى داخلى و جنوبى تقریباً داراى آب شیرین‌تر مى‌باشد. حدوداً تعداد ۳۴ رودخانه کوچک و بزرگ در این شهرستان جریان دارد؛ مانند: چاف‌رود، بَهَمبَر، مرغک، ماسوله رودخان، پیررودخان، پاشاروگا، نهنگ‌رود، استرخاله و…(شرکت سهامى آب منطقه استان گیلان، ۱۳۸۷).
نقشه ۳-۳- رودخانه‌های شهرستان بندر انزلی
۳-۱۱- پوشش گیاهى و جانورى
شهرستان بندر انزلى به دلیل داشتن خاک مناسب و مرغوب و میزان آب کافى، اقلیمى مناسب و شرایط بهینه‌اى براى رشد انواع گیاهان فراهم نموده است، بنابراین عمده‌ترین پوشش گیاهى منطقه به دو شکل مشاهده می‌شود:

پوشش درختى شامل انواع درختان میوه،
پوشش مرتعى حواشى تالاب بندر انزلى که از لحاظ مرتع موقعیت بسیار مناسبى دارد؛ به‌نحوی‌که پس از خشک شدن و عقب‌نشینى بخش‌هایى از تالاب این مراتع به وجود آمده و توسعه پیدا کرده‌اند که در اصطلاح محلى، این نوع مرتع «قُرُق» نامیده مى‌شود. در این محدوده «نى» و انواع «نى» نیز دیده می‌شود که در تولید صنایع دستى نفیس نقش بسزایى دارد. همچنین در مناطقى نیز جنگل به چشم مى‌خورد که از نوع پهن‌برگ می‌باشد. به علت تنوع پوشش گیاهى در این ناحیه زندگى جانورى نیز تنوع خاصى دارد که می‌توان انواع مختلف جانوران را در منطقه دید.
دسته دیگر گیاهان غوطه‌ور هستند که در تغذیه ماهى‌ها مهم و ارزشمند می‌باشند، از جانورانى که با توجه به آب و هوا و پوشش گیاهى منطقه می‌توان مشاهده کرد، عبارتند از: پرندگانى نظیر قو، مرغابى، خوتکا، چنگر، گیلار و… در اغلب روستاهایى که در حاشیه تالاب انزلى قرار دارند، انواع پرندگان را شکار کرده و راهى براى امرار معاش روستاییان منطقه محسوب می‌شود.
قرقاول پرنده زیبایى است که در اغلب روستاها مانند آبکنار، بشمن، کپورچال و … دیده می‌شود و از دیگر جانوران، از خرگوش و گراز در روستاى چاى بیجار و روباه، کبک و سمور در روستاهاى سیاه‌خاله‌سر، کوچک‌محله، شیله‌سر، اشترکان و… می‌توان نام برد.
انواع ماهیان مانند: ماهی سوف، سفید، کولی، انواع کپور… از مهم‌ترین آبزیان موجود در شهرستان می‌باشند که صید آن‌ها یکی از منابع اقتصادی مهم این شهرستان بشمار می‌رود.
۳-۱۲- رابطه ویژگی‌های طبیعی با قابلیت‌های گردشگری
در جغرافیای جهانگردی، چگونگی استقرار پدیده‌ها و جاذبه‌های طبیعی در خصوص عوامل شرایط طبیعی، اهمیت بسزایی دارند. به طور معمول مناطقی که برای گذران تعطیلات برگزیده می‌شوند، وابستگی شدیدی به شرایط طبیعی، روانی و اجتماعی دارند. آنچه در گذشته نه چندان دور، توریست‌ها در جستجوی آن بودند، برخوردار شدن از خنکی هوا است.
آب و هوا یکی از مهم‌ترین عوامل در توسعه صنعت توریسم محسوب می‌شود. تنوع اقلیمی یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های توریستی است که بخش قابل توجهی از گردشگران را به منظور استفاده از آب و هوای گرم‌تر و یا خنک‌تر از محل اقامت خود، به انجام مسافرت توریستی ترغیب می کند. هوای آلوده شهرهای صنعتی؛ بویژه در فصل تابستان جمعیت شهر را به فرار و گریز از شهر وا می‌دارد و به موازات استحکام زیربنای اقتصادی خانواده‌ها، حرکت انسان‌ها و مسافرت‌های گروهی و دسته‌جمعی به تبعیت از شرایط آب و هوایی انجام می‌گیرد.
اعتدال درجه حرارت به همراه مناسب بودن شکل ظاهری زمین و قابلیت دسترسی آن توریسم زمستانی و تابستانی را به وجود می‌آورد. بیشتر پروازهای توریستی دنیا به سوی حوزه‌هایی است که از آفتاب درخشان و سواحل نشاط‌بخش برخوردار است(رضوانی، ۸۱:۱۳۷۹)
درجه حرارت همراه ریزش‌های جوی از جمله عواملی است که به حرکت‌های توریستی شکل می‌دهند. مراکز تفریحی و توریستی موجود، چه در گذشته و چه در حال حاضر موجودیت و ارزش‌های خود را مرهون عوامل ویژه آب و هوایی مناسب و ملایم می‌دانند. از سوی دیگر، شرایط آب و هوایی نامناسب، از جنبه‌ها و جاذبه‌های مثبت یک منطقه توریستی می‌کاهد و تأثیرات نامطلوبی را بر توریسم بر جا می‌گذارد. بروز هر کدام از رخدادهای آب و هوایی می‌تواند منجر به اختلال در امر توریسم گردد(منشی‌زاده، ۸۰:۱۳۷۶).
هر یک از اشکال توریسم صرفاً در فصول خاصی مطرح می‌باشد و میزان مطلوبیت آب و هوای فصلی تأثیر فراوانی بر روی میزان درآمدهای توریستی دارد.
شرایط مناسب و طبیعی در کنار دیگر جاذبه‌های جهانگردی باعث رونق توریسم تابستانی می‌گردند.
جهانگردان تابستانی به خورشید، دریا، ماسه و تفریحات علاقه زیادی دارند. در فصول گرم وجود پلاژ و اقامتگاه‌های خانگی با بافت محلی در کنار ساحل می‌تواند رضایت آنان را بیشتر جلب کند. عواملی که در شکل‌گیری این نوع توریسم نقش دارند عبارتند از:
دوره درجه حرارت مناسب،
مدت آفتابی بودن روزها،
درجه حرارت آب دریا،
رطوبت نسبی و پوشش گیاهی،
ناهمواری‌ها و ذخیره آب(رحمانی، ۷۳:۱۳۷۳).
شرایط درجه حرارت تفریحات تابستانی بر اساس تعداد روزها با حد متوسط درجه حرارت روزانه ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد تعیین می‌شود. سواحل نیز بر حسب درجات آب در طول گرم‌ترین ماه‌های سال محاسبه می‌گردد. عده‌ای از جغرافیدانان تقسیم‌بندی ذیل را از نقطه‌نظر میزان درجات حرارت آب‌ها را ارائه داده‌اند:
۱۸ تا ۱۳ درجه زیاد سرد
۱۴ تا ۱۶ درجه سرد
۱۷ تا ۱۸ درجه خنک
۲۰ تا ۲۵ درجه نیمه‌گرم
۲۵ تا ۲۷ درجه گرم
همچنین درجه حرارت ۱۷ درجه سانتیگراد را جهت شنا توصیه می‌نمایند و رطوبت نسبی ۵۶ تا ۷۰ درصد را سطح مطلوب و رطوبت نسبی بیش از ۸۶ درصد را در هوای مرطوب نامطلوب و ناراحت‌کننده قلمداد می‌کنند. در اینجا مدت آفتاب درخشان در دوره‌هایی معین می‌شود که حد متوسط درجه حرارت روزانه را ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد در فصل تابستان و ۵ تا ۱۵ درجه سانتیگراد در فصل زمستان است(شکوئی، ۱۳۵۴: ۲۸).
سواحل دریا؛ بویژه در فصل شنا و ماهیگیری از جاذبه‌های مهم گردشگری در جهان است که انگیزه اصلی سفر را بوجود می‌آورد.
با توجه به مطالب تئوریکی که بیان شد محدوده مطالعاتی(شهرستان بندر انزلی) در منطقه آب و هوایی معتدل و مرطوب و سواحل دریای خزر و تالاب قرار گرفته است.
همچنین درجه حرارت روزانه در تابستان بین ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. بنابراین از جمله مناطقی می‌باشد که توان پذیرایی از مسافران را دارد.
۳-۱۳- ویژگی‌های اجتماعی جمعیتی
۳-۱۳-۱- ساختار جنسی و سنی جمعیت
در بررسی‌های جمعیتی و ساختار سنی و جنسی جمعیت از عوامل مهم به شمار می‌رود. ترکیب جنسی و سنی در هر جامعه نتیجه‌ی روند گذشته زاد و ولد، مرگ و میر و مهاجرت است و سطوح جاری روندهای فوق بر ساختار جنسی و سنی جمعیت در سال‌های آینده تأثیر خواهد داشت. برآورد تعداد جمعیت لازم‌التعلیم و پیش‌بینی تغییرات آن، تشخیص وضع موجود نیروی انسانی و تحولات آن در سال‌های آینده و تأمین کالاها و خدمات مورد نیاز جامعه تنها در صورت آگاهی از ساختار جنسی و سنی امکان‌پذیر است؛ چرا که اگر نیازها و گرایش‌های انسانی بر حسب جنس و سن شخص نباشد، نمی‌توان نیازهای جامعه را شناسایی و بر مبنای آن برنامه‌ریزی کرد. پس به منظور مطالعه و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی، اجتماعی و… بررسی این فاکتور جمعیت ضروری است(مولائی، ۱۳۷۴: ۸۹).
۳-۱۳-۲- تعداد، توزیع و تحولات خانوار و جمعیت

۱

۰٫۰۶

۶- عدم استفاده از روش های نوین بهره برداری

۴

۰٫۶۷

۰٫۰۶

۱

۰٫۰۶

۷- کمبود نقدینگی

۴٫۴۳

۰٫۸۹

۰٫۰۹

۲

۰٫۱۸

۸- زیان ده بودن

۴٫۲۲

۱٫۰۲

۰٫۰۷

۲

۰٫۱۴

مجموع

۱

۲٫۴۳

۴-۵-۲ ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE)
این ماتریس ابزاریست که به استراتژیست ها اجازه می دهد تا عوامل محیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، حقوقی، تکنولوژیکی و وضعیت بازار را در مقطع زمانی مورد نظر، مورد ارزیابی قرار دهند و برای سازمانهای دولتی وخصوصی و عمومی کاربرد دارد. پارادایم حاکم بر طراحی این ماتریس، عمدتاً تجویزی بوده و در رویکردهای مختلف تجویزی بعنوان ابزاری برای جمع آوری اطلاعات محیط عمومی و محیط صنعت بکار برده می شود(امینی و خباز باویل، ۱۳۸۸).

در این ماتریس عوامل محیطی تاثیرگذار بر شرکت ابتدا شناسایی شده و سپس در قالب فرصت ها و تهدیدات به لحاظ اهمیت مورد ارزیابی و سنجش قرار گرفته اند که نتایج آن در جدول ۴-۹ نمایش داده شده است.
در این جدول برای فرصت ها، سئوال شماره سه (افزایش تقاضا برای ارائه خدمات و وجود مشتریان عمده(شرکت نفت، پتروشیمی و …) بیشترین متوسط نمره را با میانگین ۴٫۳۶ کسب نمود و سئوال شماره یک یعنی استفاده از منابع خارجی با بدست آوردن میانگین ۳٫۶۳ کمترین متوسط نمره را دریافت کرد. در عوامل مربوط به تهدیدات، سئوال شماره یک(فاصله زیاد بین قیمت تمام شده و قیمت فروش خدمات) با میانگین ۴٫۶۵ بیشترین متوسط نمره و سئوال های چهار و شش یعنی کمبود کمی و کاهش کیفیت آب و افزایش تقاضای خروج کارکنان متخصص و کارشناسان از شرکت هر کدام با میانگین ۴٫۲۰، کمترین متوسط نمره را بدست آوردند.
در بین فرصت ها بیشترین انسجام و توافق میان پاسخ­ها مربوط به سوال دوم و چهارم با انحراف معیار ۰٫۸۰ است و بیشترین اختلاف نظر مربوط به سوال پنجم با انحراف معیار ۱٫۰۵ می­باشد. و در میان تهدیدات محیطی سوال اول با انحراف معیار ۰٫۴۷ بیشترین توافق و سوال ششم با انحراف معیار ۰٫۸۷ کمترین توافق را در بین پاسخ ها داشته اند.
با بررسی عوامل خارجی موثر بر شرکت در بخش فرصت ها، عامل افزایش تقاضا برای ارائه خدمات و وجود مشتریان عمده(شرکت نفت، پتروشیمی و …) با کسب نمره ۰٫۴ بعنوان مهمترین فرصت پیش روی شرکت شناخته شد و در بخش تهدیدات، عامل فاصله زیاد بین قیمت تمام شده و قیمت فروش خدمات با کسب نمره ۰٫۲۲ بعنوان مهمترین تهدیدی که شرکت با آن مواجه می باشد، معرفی گردید. در مجموع بخش مربوط به عوامل خارجی شرکت با بدست آوردن نمره ۲٫۳۵ نشان داد که تهدیداتی که شرکت با آن مواجه می باشد بر فرصت های پیش روی آن غلبه کرده است.
جدول(۴-۹) ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE) (فرصت ها و تهدیدات) واحدهای سازمانی