۳-۴ نمونه و روش نمونه گیری ۷۳
۳-۵ بر آورد حجم نمونه ۷۳
۳-۶ ابزار و روش جمع آوری اطلاعات ۷۳
۳-۷ روایی (Validity ) و پایانی ( Reliability ) 76
۳-۷-۱ روایی / اعتبار ۷۶
۳-۷-۲ پایایی ۷۶
۳-۸ روش تجزیه و تحلیل داده های تحقیق ۷۷
فصل چهارم ۷۸
۴-۲ ) آمار توصیفی ۷۹
۴-۲-۱ ) جدول ونمودار برای متغیر جنس ۷۹

۴-۲-۲ ) جدول فراوانی و نمودار برای متغیرگروه سنی ۸۱
۴-۲-۳جدول فراوانی و نمودار برای متغیر میزان تحصیلات ۸۳
۴-۲-۴) جدول فراوانی و نمودار برای متغیر میزان سابقه دریافت خدمت ۸۵
۴-۲-۶ )مقایسه عناصر آمیخته بازاریابی در گروههایی با سابقه دریافت خدمات مختلف ۸۸
۴-۲-۶) مقایسه اجزای وفاداری مشتریان در گروههایی با سابقه دریافت خدمات مختلف ۹۳
۴-۳) آمار استنباطی ۹۴
۴-۳-۱) آزمون کولموگوروف – اسمیر نوف ۹۴
فصل پنجم ۱۱۷
۵-۱) مقدمه ۱۱۸
۵-۲ ) نتیجه گیری تحقیق ۱۱۸
۵-۲-۱) نتایج آمار توصیفی ۱۱۸
۵-۲-۲) نتایج آمار استنباطی ۱۱۹
۵-۳) پیشنهادات ۱۲۷
۵-۴) پیشنهادات برای تحقیقات آتی ۱۲۹
۵-۵) محدودیت های تحقیق ۱۲۹
منابع : ۱۳۱
عنوان نمودار صفحه
نمودار ۴-۱ : نمودار دایره ای برای متغیر جنسیت مشتریان ۸۰
نمودار ۴-۲ : نمودارستونی فراوانی برای متغیر گروه سنی مشتریان ۸۲
نمودار ۴-۳ : نمودار فراوانی ستونی برای متغیر میزان تحصیلات ۸۴
نمودار ۴-۴ : نمودار فراوانی ستونی برای متغیر میزان سابقه دریافت خدمت ۸۶
نمودار ۴-۵ : نمودارستونی مقایسه عناصر آمیخته بازاریابی در گروههایی با سابقه دریافت خدمات مختلف ۸۸
نمودار ۴-۶ :نمودار ستونی مقایسه عناصرآمیخته بازاریابی در گروه سابقه دریافت خدمات کمتراز۵ سال ۸۸
نمودار ۴-۷:نمودار ستونی مقایسه عناصرآمیخته بازاریابی در گروه سابقه دریافت خدمت بین ۵ تا ۱۰ سال ۹۰
نمودار ۴-۸: نمودارستونی مقایسه عناصرآمیخته بازاریابی در گروه سابقه دریافت خدمت بین ۱۰ تا ۱۵ سال ۹۱
نمودار ۴-۹ : نمودار ستونی مقایسه عناصر آمیخته بازاریابی در گروه سابقه دریافت خدمت بیشتر از ۱۵ سال ۹۲
نمودار ۴-۱۰ : نمودار ستونی مقایسه اجزای وفاداری مشتریان در گروههایی با سابقه دریافت خدمات مختلف ۹۳
نمودار ۴-۱۱ : نمودار پراکندگی بررسی رابطه الگوی مدیریت منسجم خدمات و وفاداری مشتریان ۱۱۵
چکیده
افزایش رقابت به خصوص در بخش خدمات، توجه بیشتر به حفظ و نگهداری مشتریان فعلی و تلاش برای جذب مشتریان جدید را سبب شده است. تشدید رقابت باعث شده است که حفظ مشتریان مشکل تر شود. در این میان، موضوع وفاداری مشتری و تشخیص عوامل تأثیرگذار بر آن از اهمیت دو چندانی برخوردار است. سازمان های امروزی درصدد شناسایی و مدیریت روشها و الگوهای مؤثر ایجاد وفاداری می باشند، تا با تأمین انتظارات مشتریان فراتر از ارضای نیاز اولیه آنها عمل کرده و به وفاداری از طریق ایجاد ارتباط بلند مدت، دوجانبه و سودآور دست یابند. در پژوهش حاضر سعی شده است تا عوامل مؤثر بر میزان وفاداری مشتریان بیمه ایران با بهره گرفتن از الگوی مدیریت منسجم خدمات سنجیده شود. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از منظر اجرای تحقیق توصیفی-پیمایشی محسوب می گردد، روش گردآوری اطلاعات میدانی است. جامعه آماری را مشتریان بیمه ایران در سطح استان گیلان تشکیل می دهند. برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه ای که در غالب طیف پنج گزینه ای لیکرت طراحی شده است استفاده شده است. تعداد ۵۰۰ پرسشنامه پخش شد از این تعداد ۳۹۳ پرسشنامه برگشت داده شده و نرخ برگشت پرسشنامه ۷۸% است. پس از جمع آوری اطلاعات، از روش های آمار توصیفی نظیر جداول فراوانی و نمودار برای بخش اطلاعات جمعیت شناختی و برای آزمون فرضیات تحقیق در بخش آمار استنباطی از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و ضریب همبستگی پیرسن و رگرسیون گام به گام استفاده کردیم.برای تجزیه تحلیل داده ها از ندم افزار spss 18 استفاده گردید. نتایج تحقیق اینگومه است که عناصر (محصول، قیمت و سایر هزینه ها، شواهد فیزیکی، زمان و مکان، فرایند، بهره وری و کیفیت، نیروی انسانی، ارتقا و آموزش مشتری ) الگوی مدیریت منسجم خدمات بر میزان وفاداری مشتریان شرکت بیمه ایران تأثیرگذار است. عنصر نیروی انسانی دارای بیشترین تأثیر و عنصر قیمت و سایر هزینه ها و عنصر زمان و مکان کمترین تأثیر را دارا می باشند.
واژگان کلیدی : الگوی مدیریت منسجم خدمات، وفاداری، مشتری،وفاداری نگرشی، وفاداری رفتاری، بیمه
فصل اول
۱-۱)مقدمه
امروزه یک گرایش جهانی به بازاریابی وفاداری به وجود آمده است. شرکت های بسیاری در اغلب صنایع به مطالعه، ارزیابی و اجرای راهبردهای وفاداری و برنامه هایی با هدف پرورش روابط قوی با مشتریان می پردازند. دلایل چنین تأکیدی بر وفاداری مختلف است. قطعاً تکثیر و خرد شدن انواع رسانه ها دستیابی به مشتریان جدید و جذب آنها را مشکل تر ساخته است، این امر شرکت ها را بیش از پیش ترغیب می کند که برای حفظ مشتریان فعلی تلاش کنند. علاوه بر مشکلات مربوط به دستیابی به مشتریان از طریق رسانه ها، مشتریان امروزی بسیار پر مشغله اند، که در نتیجه زمان و اشتیاق کمتری را برای استفاده و تعبیر و تفسیر همه پیام هایی که دریافت می کنند، دارند.(دافی،۱۹۹۸) همچنین تحقیقات نشان داده است که سرمایه گذاری های نسبتاً زیادی به منظور جذب مشتریان جدید برای یک نام تجاری، در مقایسه با حفظ مشتریان فعلی نیاز است.این تحقیقات نشان داده است که جذب یک مشتری جدید ۶ تا ۸ برابر بیشتر از حفظ یک مشتری فعلی هزینه بر است.(خورشیدی و کاردگر، ۱۳۸۸)
در دوره حاضر، متعهد کردن مشتری جایگاه ویژه ای پیدا کرده و رشد دادن مشتری و ارتباط مؤثر با وی باعث می شود که مشتریان یک سازمان در داخل همکار و در خارج از سازمان حامی و طرفدار آن باشند. لذا فقط مشتریانی که احساس تعلق خاطر پیدا کرده و سودآوری وعمر طولانی دارند برای سازمان ها سرمایه به شمار می روند.(کفاش و همکاران، ۱۳۸۹)

۳-۱-۱- سقراط ، افلاطون و ارسطو………………………………………………………. …………………………………..۵۳
۳-۲- تاریخچه شهرستان ورامین………………………………………………………………………………………………….۵۴
۳-۲-۱-مواد مخدر در منطقه ورامین…………………………………………………………………………………………….۵۷
۳-۳-قلمرو گرایش به اعتیاد………………………………………………………………………………………………………..۵۹
۳-۳-۱- حیطه درونی ………………………………………………………………………………………………………………..۵۹
۳-۴-تبیین زیست شناسی…………………………………………………………………………………………………………..۶۲
۳-۵- عوامل درونی علل گرایش به اعتیاد……………………………………………………………………………………..۶۶
۳-۶ -عوامل بیرونی گرایش به مواد مخدر……………………………………………………………………………………….۶۷
۳-۶-۱- عوامل خانوادگی گرایش به مواد مخدر و اعتیاد…………………………………………………………………۶۷
۳-۷-عوامل اجتماعی گرایش به مواد مخدر………………………………………………………………………………….۷۳
۳-۸-نظریه کنترل اجتماعی………………………………………………………………………………………………………..۷۶
فصل چهارم: اثرات موادمخدربرجوانان وراههای پیشگیری ازآن
۴-۱-چگو نگی ومراحل روی آوری به اعتیاد…………………………………………………………………………….۸۰
۴-۱-۱-مرحله ورود به قلمرو اعتیاد یا دوره یادگیری…………………………………………………………………..۸۰
۴-۱-۲-یادگیری مهمترین مرحله اعتیاد…………………………………………………………………………………………۸۱
۴-۲-مدل بیماری اعتیاد به داروهای روانگردان……………………………………………………………………………….۸۱
۴-۳-داروهای روانگردان ………………………………………………………………………………………………………….۸۲
۴-۴-عوامل مشترک اعتیادآوری داروها ی روانگردان……………………………………………………………………..۸۲
۴-۵-ویژگی های عمده وابستگی دارویی دراعتیاد…………………………………………………………………………۸۴
۴-۶-افزایش زمینه های بزهکاری مصرف شیشه……………………………………………………………………………۸۵
۴-۷-گسترش مصرف شیشه در زنان……………………………………………………………………………………………..۸۹
. ۴-۷-۱-سوء استفاده از زنان برای خرید و فروش و انتقال مواد مخدر……………………………………………..۹۰

۴-۷-۲-سد های موجود برای ورود زنان به درمان اعتیاد…………………………………………………………………۹۱
۴-۷-۳-عواقب گرایش رو به افزایش زنان به مصرف شیشه…………………………………………………………….۹۲
۴-۸-کودکان بزهکار…………………………………………………………………………………………………………………..۹۶
۴-۸-۱-تعریف طفل بزهکار……………………………………………………………………………………………………….۹۶
۴-۸-۲-عوامل موثر در بزهکاری نوجوانان و جوانان……………………………………………………………………….۹۹
۴-۹-درمان مواد محرک شیشه…………………………………………………………………………………………………….۱۰۳
۴-۱۰- پیشگیری و درمان اعتیاد شیشه…………………………………………………………………………………………۱۰۴
۴-۱۱-تدایبرپیشگیری ازاعتیاد به مواد روانگردان(شیشه)…………………………………………………………………۱۰۶
۴-۱۱-۱-مشاوره درمان ناموفق شیشه…………………………………………………………………………………………۱۰۸
۴-۱۱-۲-راهکارها ومراحل درمانی…………………………………………………………………………………………….۱۱۰
۴-۱۲-نقش دولت برای پیشگیری و درمان…………………………………………………………………………………..۱۱۲
۴-۱۳-کنترل پیش‌سازهای شیشه……………………………………………………………………………………………….۱۱۵
۴-۱۳-۱-تاثیر دسترسی به انواع خدمات……………………………………………………………………………………..۱۱۷
فصل پنجم : جمع بندی و نتیجه گیری
۵-۱-انتقادات…………………………………………………………………………………………………………………………..۱۳۰
۵-۲-راهکارهای پیشگیری از اعتیاد به مواد روانگردان……………………………………………………………………۱۳۱
۵-۳- راهکار های پیشگیری‌ و بازداری‌ نوجوانان‌ در مقابل‌ بزهکاری‌……………………………………………… ۱۳۵
فهرست منابع …………………………………………………………………………………………………………………………۱۴۰
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………۱۴۳
چکیده
بحث از مواد مخدر و اعتیاد به مواد روان گردان شاید به اندازه گسترش آن در بین افراد جامعه ی جهانی قدمت داشته باشد و در هر دوره و زمانی به روش های مختلفی افراد با این موضوع روبرو بوده اند و به عده ای نیز مستقیم یا غیر مستقیم لطمات و صدمات جبران ناپذیری وارد شده است .با نگاهی به تاریخ می توان دریافت هر زمان که در جامعه ی بشری که رشد و بالندگی و کمال انسانی سر لوحه حیات و زندگی بوده و مسولین و بزرگان با اندیشه ای سالم و انسان دوست بر فرهنگ اجتماعی مردم اثر بخشی داشته اند خود به نحوی از موضوع اعتیاد مخصوصا هنگامی که دامنگیر نسل آینده شده باشد دل نگران بوده اند و اندیشمندان و صاحب نظران در هر زمانی با بیان زشتی ها و بالایایی که از باز شدن چتر این معضل بر سلامت جامعه فرو خواهد ریخت هشدار دهندگان عامه مردم بوده اند. اعتیاد و مواد مخدر و مواد روان گردان"شیشه” بخصوص در سالهای اخیر که اشکال مختلفی از این نوع مواد در دسترس افراد قرار گرفته و برای هشدار به مصرف گنندگان و آنهایی که به نحوی مسئو لیت و سر پرستی جامعه را بر عهده دارند جایگاه ویژه ای دارد
کلیدواژه:موادمخدر،اعتیاد،شیشه،جامعه،خانواده
فصل اول
کلیات
۱-۱-مقدمه
اعتیاد یــک «بیمارى اجتماعی» است که عوارض جسمى و روانى دارد و تا زمانى که بـه علل گرایش «بیمار» توجه نشود، درمان جسمى و روانى فقط براى مدتى نتیجه‏ بخش خواهد بود و فـــرد مـــعتاد دوباره گرفتار « مواد اعتیاد آور» می‏ گردد.اعتیاد به موادمخدر یکى از مهمترین مشکلات اجتماعی، اقتصادى و بهداشتى است که عوارض ناشى از آن تهدیدى جدى براى جامعه بشرى محسوب شده و موجب رکود اجتماعى در زمینه ‏هاى مختلف مى‌گـــــردد همچنین ویــرانگری‏ هاى حاصل از آن زمینه ساز سقوط بسیارى از ارزش‌ها و هنجارهاى فرهنگى و اخلاقى شده و بدین ترتیب سلامت جامعه را بطور جدى به مخاطره مى‌اندازد.
پدیده شوم قاچاق موادمخدر بیش از آنکه فعالیتى سوداگرانه، تجارى و اقتصادى در عرصه مافیاى اقتصاد بین ‏المللى باشد، ابزارى کارآمد، مؤثر و راهبردى در گسترش نظام سلطه صاحبان قدرت جهان بر کشورهاى توسعه نیافته است.
تحلیل گران مسائل سیاسى و اجتماعى بر این باورند که در تهاجم و نفوذ فرهنگی، پدیده موادمخدر مهمترین عامل به تباهى کشیدن و انحطاط اخلاقى جوامع به شمار می‏ رود. متاسفانه گسترش دامنه مصرف موادمخدر در جامعه امروزى به حدى است که حتى قشر متفکر و تحصیل کرده را نیز به سمت خود کشانده است.

جدول ۳-۲ نتایج چندشکلی پرایمرهای استفاده شده در این تحقیق ۴۹
جدول ۳-۳ پارامترهای تنوع ژنتیکی همه لوکوس­ها در کل نمونه­ها بر اساس مارکر SRAP 51
جدول ۳-۴ شاخص­ های تنوع بین جمعیتی H_T، H_S، G_ST و N_em در جمعیت­های Q. brantii ۵۳
جدول ۳-۵ جدول ماتریس تشابه بدست آمده برای نشانگر SRAP در بین جمعیت­ها ۵۴

چکیده
بلوط (Quercus) یکی از مهمترین جنس­های چوبی نیمکره شمالی است. این جنس از اصلی­ترین گونه­ های درختی ایران به شمار می­رود. تاکسونومی و ارتباط تکاملی جمعیت­های بلوط ایرانی بر اساس مارکرهای مولکولی به طور گسترده­ای مطالعه نشده است. در این مطالعه، ارتباط ژنتیکی جمعیت­های بلوط با به کارگیری مارکر SRAP امتحان شد. پنج جمعیت بلوط از مناطق مختلف زاگرس شامل یاسوج، برمدشت، بیستون، آبدانان و خوزستان جمع­آوری و آنالیز شدند. یازده جفت پرایمر SRAP در کل نمونه­ها ۳۲ باند از ۱۰۰ تا ۴۰۰bp ایجاد کردند. ۲۷ تا از این باندها پلی­مورف بودند و درصد پلی­مورفیسم۳۸/۸۴% به دست آمد. ضریب تشابه نی محاسبه شد و دندروگرام بر اساس UPGMA از روی داده ­های SRAP ترسیم شد. داده ­های SRAP با به کارگیری نرم­افزار popgene در چهار خوشه دسته­بندی شد. آنالیز ژنتیکی دامنه تشابه ژنتیکی بین جمعیتی نسبتاً بالا از حداقل ۸۸۱۸/۰ بین یاسوج و برمدشت تا حداکثر ۹۵۸۷/۰ بین بیستون و آبدانان را نشان داد. جمعیت­های مطالعه شده بلوط تنوع بالایی را نشان دادند: شمار آلل موثر ۴۶/۱ بود و شاخص تنوع ژنتیکی شانون (I) به طور متوسط ۶۹/۴۱% بود. جمعیت­های امتحان شده اختلاف ژنتیکی بین جمعیتی نسبتاً بالایی را (۲/۰ G_ST=) نشان دادند و جریان ژنی(N_em) 96/1 بود.
واژه­ های کلیدی: بلوط، تنوع ژنتیکی، مارکر مولکولی SRAP، نی، پلی­مورفیسم
فصل اول:
کلیات
۱-۱ مقدمه و هدف
بلوط (Quercus) از تیره راش (Fagaceae) یکی از متنوع­ترین جنس­های درختان نواحی معتدل با بیش از ۵۰۰ گونه در سراسر جهان است(۶۱). بلوط جزء گیاهان پهن برگ است و اساساً این جنس بومی نیمکره شمالی می­باشد و شامل گونه­ های خزان­پذیر و همیشه­سبز می­باشد که در عرض­های جغرافیایی مختلف آسیا و آمریکا گسترده شده­است (۱۵). از زمان داروین بلوط به عنوان یک جنس مدل برای مطالعه فرآیندهای تکاملی و گونه­زایی به کار می­رود، سازگاری بالا و مراحل مختلفی از جریان ژنی بین گونه ­ای به طور معنی­داری در پیدایش صدها گونه و زیرگونه و اکوتیپ­های متعدد مشارکت داشته­است(۲۱). از یک طرف این انعطاف­پذیری فنوتیپی و تنوع ژنی باعث موفقیت این جنس در گونه­زایی شده­است و از طرف دیگر این خاصیت مشکلاتی را در تخمین تنوع ژنتیکی بین گونه­ ها و ساختار ژنتیکی جمعیت­ها و ارتباط تاکسونومیکی بین گونه­ ها ایجاد کرده­است که باید به طریقی این مشکل رفع شود(۳۰). یکی از علل عمده این تنوع ژنتیکی در بلوط فراوانی تبادل ژنی و دخول بین گونه­ های جنس بلوط هیبریداسیون می­باشد(۲۴).
در حال حاضر با فشار ناشی از تخریب و بهره ­برداری از جنگل­ها توسط انسان، تغییرات اقلیم و پدیده گرم شدن کره زمین پیش ­بینی می­ شود، طی ۵۰ تا ۱۰۰ سال آینده جمعیت بسیاری از گونه­ های گیاهی در رویشگاه­های کنونی ضعیف و ضعیف­تر شده (۳) و آینده جنگل­های بلوط را با مخاطرات جدی مواجه سازد. همچنین وجود مشکلاتی نظیر کمبود درختان مادری، تناوب سال بذر­دهی، آفات و امراض، تولید دانه ناکافی و نامناسب، ضعف دانه­زادی و عدم نگهداری دانه­ها برای مدت طولانی (۶۳)، روند احیاء طبیعی جنگل­ها را از طریق بذر با مشکل روبرو کرده­است. تدوین برنامه حفاظت از منابع ژنتیکی بلوط و توسعه و احیاء جنگل­های آن از طریق بذرکاری و نهال­کاری می ­تواند از جمله مهمترین و اصولی­ترین اقدامات احیایی و حفاظتی رویشگاه­های این جنس باشد. بطورکلی گزارشات موجود نشان می­دهد که در بسیاری از موارد به دلیل ناسازگاری ژنتیکی نهال­های کاشته شده با شرایط محیطی(۱۵)، نرخ پایین زنده­مانی آنها(۵۱)، باید توسط بذر ژنوتیپ­هایی جنگل­کاری شود که با شرایط اقلیمی دوره­ های آینده سازگاری داشته باشد. با این وجود تنظیم و اجرای برنامه ­های حفاظت از منابع ژنتیکی و جنگل­کاری با بذر ژنوتیپ­های سازگار با استرس­های احتمالی نیازمند کسب اطلاع از تنوع ژنتیکی بین و درون جمعیت­ها است(۵۳).
علاوه بر اهمیت اکولوژیکی بلوط، این جنس دارای مصارف دارویی، خوراکی و صنعتی فراوان نیز می­باشد(۲۸). این جنس یکی از مهمترین گیاهان چوبی تشکیل­دهنده جنگل­های بلوط غرب محسوب می­ شود ولی به دلیل دور شدن این جنگل­ها از حالت کلیماکس و کاهش قابل توجه گونه­ های جنگلی تعیین تنوع ژنتیکی و حفاظت ذخایر آنها ضروری به نظر می­رسد(۲۳).
مطالعات قبلی مدارک فراوانی را مبنی بر تنوع بین­گونه ­ای براساس کاراکترهای فنوتیپی فراهم کرده ­اند تنوع در این جنس براساس ویژگی­های بیولوژیک، مورفولوژیک و فنولوژیک شناسایی و شرح داده شده است، به خصوص مورفولوژی برگ در این مورد مفید است و ساختار جمعیت بلوط­ها بر اساس ویژگی مورفولوژیکی برگ مطالعه شده است (۶۱ و ۲۱). تاکنون مطالعه روی تنوع ژنتیکی درون گونه ­ای بلوط ایرانی در مناطق مختلف ایران با بهره گرفتن از مارکر SRAP صورت نگرفته است.
مارکرهای مولکولی مهمترین و کاربردی­ترین سیستم­های مارکری هستند که گستردگی زیادی داشته و هر روزه در حال توسعه و تکامل هستند، و از آنجا که در اولین سطح از بیان ژن مطرح می شوند خیلی دقیق بوده و دارای تنوع زیاد و پلی مورفیسم بالا هستند (۱۵). در بین نشانگرهای مولکولی ریزماهواره­ها به دلیل توانمندیهای ویژه­ای که در شناسایی تنوع ژنتیکی ارقام و گونه­ های مختلف درختان دارند از کارایی بالایی برخوردارند. هدف از کار حاضر ارزیابی امکان بکارگیری مارکر SRAP در مطالعات ژنتیکی درون­گونه ­ای بلوط و مطالعات ژنتیک جمعیت و سنجش تنوع ژنتیکی در جمعیت­های مختلف این گونه و تخمین ساختار ژنتیکی و اختلاف بین جمعیت­ها در قسمتهای مختلف قلمرو آن در جنگل­های زاگرس است که امید می­رود کمکی در جهت طبقه ­بندی این جنس و به­نژادی این گیاه در آینده باشد.
۱-۲ گیاه­شناسی تیره راش (Fagaceae)
تیره راش (بلوط یا پیاله­داران) در جهان دارای ۶ جنس و حدود ۶۰۰ گونه است. درختان یا درختچه­هایی یک­پایه، خزان­کننده یا همیشه­سبز هستند. برگ­ها متناوب، ساده، کامل، دندانه­دار، کنگره­دار یا دارای لوب­های شانه­ای، دمبرگ­دار گوشوارک­دار که زود­افت و در برخی پایا هستند. گل­ها یک­جنسی و در سنبله­های دم­گربه ای مجتمع­اند. گل­های نر دارای کاسه­ای کوچک با تعدادی پرچم و گل­های ماده دارای کاسه­ای کوچک چسبیده به ۳ تا ۶ برچه با تمکن محوری و تخمدان زیرین و دارای خامه و کلاله­های آزاد هستند. در کنار هر برگک سنبله­ی ماده معمولا گل­آذین گرزنی شامل ۳ گل وجود دارد که گاهی فقط یک گل از آن به رشد خود ادامه می­دهد. گل­های ماده را اندامی پیاله­ای شکل حاصل از تراکم برگک­های فلس مانند محصور می­ کند که همراه با رشد فندقه­ها رشد می­ کند و نقش حفاظت فندقه را بر عهده می­گیرد. در هر گل فقط یک برچه می ­تواند به رشد خود ادامه دهد و به یک فندقه تبدیل شود. گاهی گیاه­شناسان گیاهان این تیره را به دلیل داشتن کاسه گل پیاله­مانند، که به خصوص در بلوط و شاه­بلوط قابل توجه است، پیاله­داران نیز می­گویند (۱۰و۸).
۱-۳ شرح تاکسونومیک جنس بلوط Quercus
بلوط یکی از متنوع­ترین جنس­ها از درختان نواحی معتدل است که بر اساس گفته­ی محققان شمار گونه­ های بلوط بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ متفاوت است (۶۱). در این جنس سنبله نر به شکل شاتون آویخته و محور آن دارای گل­های منفردی با پوششی متشکل از پنج قطعه در قاعده است که به هم متصل شده و دارای ۵ یا تعدادی پرچم است. سنبله ماده معمولاً کم­گل است و غالباً فقط به یک گل یا دو گل ختم می­ شود. بخش پایین هر گل را اجتماعی از فلس­ها به صورت پیاله محصور می­سازد. گلپوش دارای ۶ قطعه واقع در دو حلقه است. مادگی زیرین و دارای دو تخمک واژگون بوده و خامه به کلاله سه­بخشی منتهی است. میوه بصورت فندقه بزرگی با برون­بر چرمی است که قاعده­ی آن درون پیاله­ای مقاوم قرار دارد. مادگی در جریان رشد تمام تخمک­های خود را از دست داده و فقط یکی از آنها به رشد خود ادامه می­دهد، بنابراین میوه بلوط یک فندقه­ای است. بیشتر گونه­ های بلوط درختان بلند جنگلی با تنه­های ضخیم و چوبی سخت و مقاوم هستند. بلوط­ها گاهی بیشتر از ۲۰۰ سال عمر می­ کنند (۸). بسیاری از گونه­ های بلوط دارای هر دو نوع تولید مثل جنسی و غیرجنسی هستند. تولید مثل جنسی از طریق تولید دانه و تولید مثل غیرجنسی از طریق پاجوش­های ریشه صورت می­گیرد و افراد حاصل در پاسخ به فاکتورهای اکولوژیکی و ژنتیکی متنوع می­شوند (۱۴). رده­بندی بلوط بر اساس رده­بندی کرانکوئیست به صورت زیر می­باشد:
Kingdom: Plantae
Division: Magnoliophyta
Class: Magnolipsida
Order: Fagales
Family: Fagaceae
Sub Family: Quercoideae
Genus: Quercus
۱-۳-۱ خصوصیات تاکسونومیک گونه Lindl. Quercus brantii
درختی است که هیچگاه مرتفع نیست (شکل۱-۳)، حداکثر به ارتفاع ۱۰ متر، با پوست خاکستری، شیار­دار، شاخه­ های جوان با کرک­های زرد نمدی یا نمدی خاکستری شونده، جوانه­ ها تخم­مرغی به طول ۲ تا ۵ میلیمتر با فلس­های درشت، کرکدار. برگ­ها در زمستان ریزان، در روی سطح فوقانی با کرک­های ستاره­ای تنک، سطح تحتانی با کرک­های ستاره­ای زرد یا خاکستری­شونده گاهی مخلوط با کرک­های غده­دار پتویی؛ پهنک به طول ۶-۱۰ (۱۵-) و عرض ۴-۷ (۹-) سانتیمتر، تخم­مرغی یا مستطیلی تخم مرغی، با قاعده قلبی، دندانه­های ۷ تا ۱۴ تایی کوتاه با نوکی به طول ۱-۲ میلیمتر؛ رگبرگ­های فرعی ۸-۱۶ جفت، موازی، تا میان دندانه­ها ممتد (در میان دندانه­ها نفوذ می کند)؛ رگبرگ­های بینابینی (فرعی­تر) وجود ندارد؛ دمبرگ به طول ۱-۲ سانتیمتر. گل آذین دم­گربه­ای نر به طول ۴-۶ سانتیمتر، با محور کرک­دار؛ گلپوش­های نر با بریدگی­های پهن ۴-۶ تایی کم­عمق (هیچگاه بریدگی­ها عمیق نیستند)، بریدگی­ها به نیمه گلپوش نمی­رسند؛ پرچم­ها ۵-۷ تایی. گل­های ماده منفرد یا دوتایی، با محوری به طول ۱۵ سانتیمتر. پیاله نیمه­کروی یا مخروطی که ۲۰ تا ۵۰ درصد میوه را در بر می­گیرد، به ارتفاع ۲-۳ سانتی­متر وقطر ۴ سانتی­متر، با فلس­های درشت، کرک­دار، به صورت افقی گسترده. میوه بلوط به طول تا ۵ سانتیمتر، با زخم محدب. این گونه اغلب گال ایجاد می­ کند(۱۱).
-۴ پراکندگی جهانی این جنس
این جنس بومی نیمکره شمالی (اروپا، افریقا، آمریکای شمالی و آسیا مخصوصا در جزایر پلینزی در اقیانوس آرام) است (۱۴) و از نواحی قطبی تا نواحی نیمه­خشک پراکنده شده­است (۱۶). مکزیک یکی از مراکز تنوع جنس بلوط است که دارای ۱۳۵ تا ۱۵۰ گونه شامل ۸۶ گونه اندمیک می­باشد (۶۱)(شکل۱-۱).
شکل۱- ۱ پراکندگی جهانی جنس بلوط (Quercus)
۱-۵ پراکندگی این جنس در ایران
در ایران نیز چند گونه بلوط در جنگل­های شمال و غرب ایران انتشار دارند Q. macranthera با نام محلی اوری و Q.castanefolio با نام محلی مازو از مهمترین جنگل­های شمال و ارسباران هستند (۵). جنگل­های زاگرس که جنگل­های بلوط غرب نیز نامیده می شود با طول تقریبی ۱۳۰۰ کیلومتر در امتداد رشته­کوه زاگرس از جنوب آذربایجان غربی تا استان فارس ادامه دارند (۲۱ و ۱۴). درخت بلوط از بارزترین گیاهان درختی به شمار می­رود (۲۱). زاگرس جنوبی رویشگاه خالص گونه Q.brantii Lindl. یا بلوط ایرانی می­باشد(شکل۱-۲).
شکل ۱- ۲ پراکندگی جنس بلوط(Quercus) در ایران
۱-۶ شرایط اکولوژیکی
درخت بلوط در خاک پررس مرطوب رشد می­ کند ولی خاک­های شنی را نیز تحمل می­ کند. این درخت در مناطق جنگلی و پست یافت می­ شود. جنگل­های بلوط به دوره کوتاه خشکی در تابستان و باران زیاد در بهار نیاز دارند (۲).
۱-۷ ترکیبات شیمیایی بلوط
در پوست و برگ درختان بلوط تانن­هایی وجود دارد که از نظر ترکیب شیمیایی مشابهت نزدیک با یکدیگر دارند. پوست شاخه­ های جوان برخی گونه­ های دارویی دارای ۱۰ تا ۲۰ درصد (در شاخه­ های مسن ۰ تا ۱۰ درصد) از نوعی تانن فیزیولوژیکی یعنی اسید کوئرسیتانیک^[۱] محلول در آب، نوعی قند محلول در آب به نام کوئرسیت^[۲]، ۶/۱ درصد اسید گالیک، اسید مالیک، یک ماده تلخ به نام کوئرسین^[۳] ، فلوروگلوسین، موسیلاژ، مواد پکتیکی، مواد رزینی، اکسالات کلسیم و نوعی ماده رنگی قرمز به نام قرمز بلوط و به مقدار کم از کولاکاتشین^[۴] و غیره است. میوه دارای ۵ درصد ماده روغنی، ۶۵/۶ درصد پروتئین، ۷ درصد از قندهای مختلف، ۳/۴۴ درصد آمیدون، ۲/۳ درصد پنتوزان، مقدار کمی کوئرسیت و معادل ۷ درصد از نوعی تانن است. در گال که بر روی برگ و جوانه­های بلوط تحت اثر گزش حشرات مخصوص از دسته نیم­بالان، ایجاد می­ شود نوعی تانن به نام اسید گالوتانیک^[۵] یافت می­ شود که سابقا آن را انیدریدی از اسید گالیک تصور می­نمودند و در نتیجه آن را اسید­دی­گالیک^[۶] نوعی گلوکوزید تصور می­کردند (۴).
۱-۸ اهمیت درمانی بلوط
اهمیت درمانی درختان بلوط بیشتر مربوط به تاننی است که در اندام­های آن فراهم می­ شود. این ماده را باید یکی از شاخص­ترین موادی دانست که در عالم گیاهان تولید می­ شود. این ماده مهم گیاهی خواص مختلفی نظیر رسوب دادن آلبومین، به وجود آوردن پوشش محافظ برای بافت­ها، جلوگیری کردن از عفونی­شدن و غیره را داراست. طبق بررسی­هایی که به عمل آمده است فراورده­های تانن تاثیر مثبتی در درمان سل، التیام زخم­ها و جلوگیری از ترشحات مخاط دارند. اعضای مختلف درختان بلوط به علت دارا بودن تانن اثر قابض، بند آوردن خون و تقویت­کننده عمل بعضی از اعضای بدن را دارند. برگ بلوط در بیماری­های مختلف مانند اختلاط خونی، خونروی­های مختلف، زخم معده، آغاز بیماری سل، دیسانتری، بی­اختیاری دفع ادرار در اطفال، رفع ترشحات زنانگی و بواسیر اثر قاطع دارد. در استعمال خارجی، جوشانده­های غلیظ آن به صورت غرغره در معالجه ورم حنجره و لوزه مؤثر واقع می­ شود.
پوست درخت بلوط (Q. robur) پادزهر خوبی در مسمومیت­های ناشی از آلکالوئیدها است و اثر غیر­قابل­انکاری در رفع خونروی­ها، اختلاط خونی، سل، نرمی استخوان و غیره دارد (پوست گونه­ های دیگر به علت دارا بودن تانن فراوان­تر کمتر در مصارف داخلی بکار می­روند). باید توجه داشت مصرف زیاد یا طولانی مدت آن باعث خستگی عضلات معده، احساس درد عضله قلب و تحریک دستگاه هضم می­ شود. ارزش درمانی پوست بلوط در استعمال خارج، بیشتر از مصارف داخلی آن است مانند آن که استعمال جوشانده­های گرد پوست بلوط، به صورت حمام­های موضعی، لوسیون، غرغره، تنقیه و شستشو به صورت­های مختلف، جهت درمان بیماری­ها در موارد اولسرهای سرطانی، التهاب غدد به علت انسداد مجاری آنها، خون­مردگی سوداء، بیماری­های مزمن پوستی دیگر، اگزما، واریس، خیز عمومی بدن و غیره می­توان استفاده کرد. از لوسین موجود در پوست درخت بلوط، در موارد انسداد مجاری لنفاوی، دررفتگی اعضا، جمع شدن آب در مفاصل، سرمازدگی، اولسرهای عفونی و اولسرهای قانقاریایی چرکین نیز استفاده می­شده­است، به علاوه آن را در موارد بروز ترشحات مهبلی و سوزاک­های مزمن و غیره هم بکار می­برده­اند.
میوه بلوط جهت رفع اسهال و درمان دیسانتری، سوء­هاضمه، درد معده، نزله­های مزمن، کم­خونی، نرمی استخوان، سیاه­سرفه، درمان سل در مراحل اولیه، سستی و ضعف استخوان­ها و غیره به کار می­رود. مخلوط آرد میوه بلوط بو­داده با کاکائو، بهترین دارو جهت رفع اسهال­های ساده اطفال است.
گال­ها به عنوان مقوی معده، قابض و رفع­کننده خونروی­ها به کار می­روند (۴).
۱-۹ مصرف خوراکی بلوط
میوه فندقه درختان بلوط که عموماً در پیاله­ای جای دارد و آکورن نامیده می شود، از قدیم مورد استفاده مردم دنیا بوده ­است. طعم آن در بعضی گونه­ ها مانند Q. ballota Desf مخصوصاً نژادی از آن که در الجزیره و اسپانیا می­روید بسیار مطبوع است. بعضی از گونه­ های آمریکا و برخی از انواع موجود در ایران نیز میوه­های خوراکی دارد و از آنها برای تغذیه استفاده می­ شود. از مخلوط آرد میوه درشت بلوط با آرد گندم، در بعضی نواحی نان تهیه می­ شود. در دوران­های قبل میوه بلوط را بو می­دادند تا تانن آن با این عمل کاهش یابد سپس از آن در تهیه نوعی قهوه استفاده می­کردند، این قهوه دارای دکسترین به جای آمیدون میوه است (۴). میوه بلوط هم به صورت مستقیم مورد تغذیه دام و وحوش قرار می­گیرد و هم جمع­آوری شده و به عنوان علوفه زمستانی مورد تغذیه دام قرار می­گیرد (۲).
۱-۱۰ اهمیت اقتصادی بلوط
درخت بلوط از مهم­ترین درختان جنگلی ایران محسوب می­ شود. چوب آن دارای مصارف صنعتی است. چوب بلوط دارای چگالی g/cm³75/0 بوده و استحکام و سختی زیادی دارد و نسبت به حشرات و حمله قارچ­ها بسیار مقاوم است و بافت بسیار جالبی دارد. پوست و گال­های درخت بلوط هم سرشار از تانن هستند و در صنعت چرم­سازی و رنگ­سازی مورد­استفاده قرار می­گیرد (۵).

شکل ۱-۳ نمایی از گونه Quercus brantii Lindl.

۱-۱۱ تنوع ژنتیکی :

۱-۸-۱-خصیصه های سیاست گذاری مقابله با جرم
هرگاه از عبارت «سیاست گذاری مقابله با جرم» سخن به میان می آوریم بایستی ویژگی ها و خصیصه‌های منحصر به فرد این رشته از علوم را در نظر داشته باشیم. این ویژگی های منحصر به فرد است که ابعاد اهمیت و تمایز سیاست جنایی را نمایان تر می سازد. هرچند خصیصه های زیادی را می توان برشمرد. ولی شاخص ترین این ویژگی ها موارد ذیل را شامل می شوند (میرمحمد صادقی، ۱۳۸۲،ص۷۸):
آگاهانه بودن
انسجام و یکپارچگی داخلی
هماهنگی با سیاست های کلی اجتماع (همنوایی بیرونی)
تحول و پویایی
علمی بودن
راهبردی بودن
ناهمزمانی و نامتقارن بودن
چند مبنایی بودن
اختصاصی بودن
۱-۸-۲-انواع سیاست گذاری های مقابله با جرم
۱-۸-۲-۱-سیاست دولتی (رسمی)
واکنش ها و پاسخ های شاخه دولتی سیاست به کلیه پاسخ هایی اطلاق می شود که کلیت یک نظام رسمی سیاسی و قوای موجود در آن (جامعه رسمی) علیه پدیده مجرمانه (جرم و انحراف) اعمال می کنند. با عنایت به این که نظام سیاسی و رسمی کشور متشکل از قوای تقنینی، قضایی و اجرایی است ناگزیر باید پاسخ های رسمی (سیاست دولتی) را نیز در قلمرو تقنینی، قضایی و اجرایی بررسی کنیم.

1. 1. سیاست تقنینی

هنگامی که از سیاست تقنینی صحبت به میان می آید منظور سیاست گذاری ها و تدابیر مراجع رسمی و قانونگذاری و یا انتخاب های رسمی قانونگذار در خصوص کنترل پدیده مجرمانه، جرایم مجازات ها و انحرافات و تخلفات است. که در فرض علمی بودن سیاست قانونگذار این تدابیر را تحت تأثیر دیدگاه های جرم شناختی، جامعه شناختی، فلسفی، ایدئولوژیک و غیره برای یک دوره مشخص زمانی پیش بینی می کند. در مطالعات سیاست جنایی به ویژه در شاخه تقنینی آن، محور اساسی مباحث و مطالعات «بررسی و نقد مهم ترین مرحله از سیکل چرخه جنایی یعنی مرحله ارزش گذاری تقنینی، مشتمل بر وضع تدوین مقررات قانونی در خصوص تعیین جرایم و تخلفات و پاسخ های موجود و حدود اختیارات نهادهای کیفری و اجرایی است. این سیاست جنایی در واقع بیانگر دیدگاه ها و روش های متخده قانونگذار در کنترل تخلفات» بوده و به عنوان یکی از شاخه های اصلی سیاست تلقی می گردد و موضوع آن هم مطالعه چاره اندیشی های قانونگذار در مورد جرایم و چگونگی واکنش یا پاسخ به آن است که این ارزش گذاری های تقنینی با توجه به وابستگی به ساختار نظام سیاسی هر کشوری حالت های گوناگونی به خود خواهد گرفت(حسینی، ۱۳۸۴: ۱۱۷).

2. 2. سیاست قضایی

بدون تردید در کنار مطالعه و شناخت نقش قانونگذار در تنظیم و ترسیم خطوط اساسی جرم انگاری و تعیین پاسخ ها مطالعه نقش دستگاه قضایی و رویه قضایی در مفهوم کلی آن (یعنی عملکرد و رهیافت های مقامات و مراجع قضایی به قوانین کیفری و نحوه کاربست خطوط ترسیمی قانونگذار) نیز از اهمیت اساسی برخوردار است. بدین ترتیب مطالعه سیاست قضایی در یک کشور شامل مطالعه نحوه نظارت عملی تضمین اجرای قوانین و نیز مستلزم ملاحظه عملکرد، رویه، تصمیمات و احکام صادره نهادهای قضایی (دادگاه ها، دادسراها، نهادهای ستادی و صنفی نظام قضایی) می باشد چراکه تردیدی نیست که قوه قضائیه و ارکان آن این قابلیت را دارند که به انحای مختلف ایفاگر نقشی اساسی باشند و حتی در مواردی سوای نقش اولیه خود، با ارائه طرح ها و لوایح قضایی مناسب (بند ۲ اصل ۱۵۸ قانون اساسی) سیاست تقنینی را نیز حتی متأثر ساخته و تغذیه نماید.

3. 3. سیاست اجرایی

بدون تردید تحلیل راهبردهای اجرایی و عملی و مطالعه تصمیمات نهادهای مختلف قوای اجرایی در قبال پدیده مجرمانه دوشادوش سیاست تقنینی و قضایی ضرورتی اساسی است. قوه مجریه گرچه به ظاهر از لحاظ کیفری ابزارمند نیست، ولی بی تردید دارای نهادهای نظارتی خاص، با ضمانت اجراهای اداری و صنفی بوده و همچنین با در اختیار داشتن امکان ارائه لوایح خاص مربوط به نظام کیفری به مراجع قانونگذاری می تواند ایفاگر نقش مهمی باشد نهادهای مرتبط به قوه مجریه که جنبه اجرایی و اداری دارند مانند وزارت دادگستری، پلیس، سازمان زندان ها، اداره گمرکات، اداره کار، سازمان بهزیستی، اداره مالیات و … نیز همگی می توانند ایفاگر نقش ارزنده ای باشند و یا غنای این مراجع و ابزارها و تنوع و گستردگی آنها یک نظام ابزارمندی را سامان دهد(همان منبع).
در میان نهادهای اجرایی اهمیت و نقش پررنگ نهاد اجرایی همچون پلیس در اعمال سیاست اجرایی انکار ناپذیر است. به گونه ای که پلیس به عنوان یک نهاد وابسته به قوه مجریه علاوه بر نقش سنتی خویش در مورد ضابطین قضایی، امروزه در نقش متحول خویش با پیوند با جامعه، نقش پیشگیری، نقش حمایتی و هدایتی و ارشادی را برای اعضای جامعه در سرلوحه کارهای خود قرار می دهد. اقدامات پلیس حتی به قلمرو اقدامات قضا زدایی و میانجیگری رسمی و غیررسمی نیز وارد شده و حجم بسیار عظیمی از پرونده ها را پلیس در همان ابتدای شروع چرخه قضایی، قضازدایی می کند.
۱-۸-۲-۲- سیاست غیردولتی (سیاست مشارکتی)
امروزه حرکت به سوی یک سیاست مشارکتی امری ایده آل و مطلوب تلقی می شود و مشخصه بارزی از یک سیاست ابزارمند و ریشه دار است و اصولاً سیاست توأم با مشارکت وسیع جامعه و ایجاد اهرم های تقویتی جامعه دیگر به غیر از قوه مقننه و قوه قضائیه به منظور اعتبار بخشیدن بیشتر به طرح جامعه است که به وسیله قوه مجریه و مقننه تهیه و تدوین می گردد. چراکه در واقعیت های کنونی جوامع تردیدی باقی نمانده است ک چراکه این جامعه است که موضوع راهبردها و ابزارهای خاص قرار می گیرد و عدم همنوایی و همسویی بدنه اصلی اجتماع همه مسائل رسمی را عقیم خواهد گذاشت و اتفاق و بی علاقگی و عدم پیوستگی مردم با نظارت سیاست رسمی و مقامات و نهادهای اعمال کننده آن را افزایش خواهد داد. زمینه ها و استعدادهای بالقوه و بالفعل مشارکت مدنی قراوان است این گونه مشارکت ها می تواند در قالب مشارکت با بخش سیاست جنایی تقنینی در قالبم مشارکت مستقیم در انتخاب قانونگذار و یا در قالب قانونگذاری مستقیم (رفراندم) و یا در قالب شوراهای محلی شهر و استان و غیره باشد. (نوروزی، ۱۳۸۵: ۱۵۳).
۱-۹-جایگاه پیشگیری در سیاست های مقابله با جرم
پیشگیری در واقع بخشی از وظیفه همه نهادهای دولتی است و بنابراین نمی توان این وظیفه را تنها بر دوش یک نهاد یا سازمان قرار داد. مهم ترین راه و روش مقابله با جرم اتخاذ برنامه و تدابیری اساسی و هماهنگ در رابطه با سه مسئله اساسی است: ۱. تلاش در زدودن عوامل جرم زا در جامعه؛ ۲. کوشش به منظور عدم تأثیر عوامل جرم زای موجود در جامعه بر افراد؛ ۳. کنترل عوامل مذکور برای جلوگیری از وقوع جرایم و جدیت در کشف جرایم واقع شده. (وروایی، ۱۳۸۹: ۲۳۶).
در یک سیاست جنایی جهت گیری شده به سمت پیشگیری از جرم، پیشبرد تدابیر جایگزین کیفرهای سالب آزادی، بازپذیری اجتماعی بزهکاران و بالاخره کمک به بزه دیدگان باید در کشورهای مختلف دنبال شود و گسترش یابد، یک چنین سیاستی، واکنش مناسب در مقابل مسائل بزه کاری که امروزه کشورهای گوناگون با آنها مواجه اند محسوب می شود و اجرای این سیاست قبل از هر چیز مستلزم الحاق و مشارکت فعال افراد و گروه های مختلف جامعه به ویژه قضات، کارکنان زندان ها و پلیس (که از نظر حرفه ای مستقیماً در آن ذی نفع اند) است(همان منبع).
در سیاست اسلام نیز پیشگیری از وقوع جرم کم و بیش مورد توجه قرار گرفته است. آموزش، تقویت انگیزه های معنوی، تأمین نیازهای طبیعی و مشروع و خلاف عوامل تحریک کننده، از یک سو و مراقبت همگانی و متقابل که با «امر به معروف و نهی از منکر» در جامعه اسلامی به عمل می آید. از سوی دیگر، عناصر و مراحل مختلف این جنبه از سیاست جنایی اسلام محسوب می شوند که «جامعه مدنی» در آن سهم عمده ای را داراست. این رابطه را می توان تحت دو عنوان آموزش، حمایت و مراقبت متقابل مورد بررسی قرار داد(والک لیت، ۱۳۸۴: ۳۲۴).
۱-۹-۱- تئوری های کلان در تدابیر پیشگیری
به دنبال افزایش نرخ بزه کاری با وجود شدت یافتن مجازات، برخی اندیشمندان سرعت، حتمیت و قطعیت اجرای کیفر را برای کارآیی بیشتر نظام کیفری در کاهش نرخ جرم پیشنهاد نمودند. با وجود آن که این امر در جای خود اثرگذار بود، اما نظام عدالت کیفری همچنان به ناتوانی خود در مهار بزه کاری ادامه می داد. از آن پس برای کیفری نمودن بزه کاری تنها به رفتار بزهکارانه وی توجه نشد، بلکه شخصیت بزه کار به عنوان کسی که فاعل جرم است مورد توجه قرار گرفت. بدین سان «جرم مداری» جای خود را به «مجرم مداری» واگذار کرد. مجرم مداری سبب گردید تا بزهکاران هر دسته با طبقه دیگر و راه مقابله با بزه کاری هر طبقه با سایر دسته ها متفاوت است(وایت، ۱۳۸۶: ۳۲۷).
۱-۹-۲-پیشگیری پلیسی
پلیس به عنوان بازوان توانمند دستگاه عدالت کیفری محسوب می گردد که پیشگیری از جرم و کشف و تعقیب جرائم از جمله کارکردهای اساسی آن به شمار می آیند. نیروی انتظامی از طرف دولت، مسئولیت تأمین امنیت اشخاص، اموال و آسایش آنان را در جامعه به عهده دارد. حتمیت اجرای قانون و مجازات در وهله اول بستگی به کارکرد مثبت نیروی انتظامی دارد. لازمه موفقیت این ابزار اساس دستگاه عدالت کیفری، علاوه بر تغییرات درون سازمانی و توفیق هر چه بیشتر در دستیابی به علوم و فنون پلیسی و استفاده از تجارب خود و دیگران، بستگی به عواملی دارد که معمولاً در خارج از محدوده پلیسی، یعنی عرصه اجتماع وجود دارند.
برخلاف اقدامات پیشگیری اجتماعی که متضمن اقدامات در عمق و دراز مدت است، اقدامات پلیسی در پیشگیری، از اقدامات موقتی و محدود به یک جنبه یا یک دوره محدود است، اقدامات پلیس را در زمینه پیشگیری می توان در دو گروه مجزا بررسی کرد. گروه اول اقدامات پیشگیرانه کلاسیک است که شامل پیشگیری به وسیله سرکوبی، پیشگیری به وسیله حضور پلیس (استقرار پست های پلیس و سازمان گشتی های مراقبت) است و گروه دوم اقدامات پیشگیری نوین است (نوروزی، ۱۳۸۵: ۱۳۸).
۱-۹-۳-اقدامات پیشگیری کلاسیک
حضور فیزیکی گسترده نیروی انتظامی، ایجاد گشتی های متعدد و شبانه روزی و اقداماتی از این دست می تواند به عنوان یکی از عوامل بازدارنده ارتکاب جرم باشد. نیروی انتظامی معمولاً این نقش خود را با تدارک مأمورین ملبس به اونیفورم خاص در اشکال زیر عملی می نماید:
پاسگاه های ایست و بازرسی ثابت و سیار
گشت های سواره
گشت های پیاده (همان منبع).
۱-۹-۴-اقدامات نوین پیشگیری پلیسی

1. 1. اقدام درباره عوامل جرم زا و عوامل تسهیل کننده ارتکاب جرم

عوامل جرم زا را به طور کلی می توان به عوامل عمومی جرم زا و عوامل اختصاصی جرم زا و یا عوامل فردی (درونی) و عوامل محیطی (اجتماعی و بیرونی) تقسیم نمود. نقش نیروی انتظامی در عوامل عمومی جز بیشتر نقش ارشادی و گزارش مشکلات و معضلات (عوامل جرم زا) به مبادی ذیربط برای حل و فصل و مرتفع نمودن آنهاست. پلیس باید تلاش نماید تا عوامل جرم زا و عوامل تسهیل کننده ارتکاب جرم را شناسایی کند و تنها در آن صورت است که قادر خواهد بود راهبرد پیشگیری از جرائم را تدوین نماید.

۱۳۷۵ به ۷۵/۱۲ درصد در ۱۳۸۵ افزایش یافته است. آن‌چه نگرانی افزایش نرخ بیکاری در ایران را تشدید میکند، تمرکز آن در گروه های سنّی جوان است، به طوری که حتّی در دورهی (۱۳۷۵- ۱۳۶۵) که نرخ بیکاری پنج درصد کاهش یافت، سهم اشتغال گروه سنّی ۱۵ تا ۲۹ سال نیز از کل اشتغال طیّ این دوره از ۵/۴۰ درصد به ۶/۳۶ درصد کاهش یافت. نتایج آمارگیری نیروی کار در سال ۱۳۸۵ نیز نشان دهندهی نرخهای بیکاری ۵/۲۰ درصد و ۸/۳۷ درصد، به ترتیب برای مردان و زنان ۱۵ تا ۲۹ ساله بود (همان ۱۳۸۶: ۴). همچنین، طبق نتایج آخرین آمارگیری نیروی کار در سال ۱۳۹۱، نسبت اشتغال در جمعیّت ۱۵ سال به بالا درکل کشور ۴/۳۵ درصد میباشد. از این میزان سهم مردان و زنان به ترتیب ۶/۵۹ درصد و ۳/۱۱ درصد میباشد و نرخ بیکاری در این جمعیّت ۴/۱۲ درصد است که از این میزان، سهم مردان و زنان به ترتیب ۸/۱۰درصد و ۶/۱۹درصد است (نتایج آمارگیری نیروی کار، زمستان۱۳۹۱:۲۱). براساس این گزارش، نسبت اشتغال در استان کردستان در این سال ۱/۳۳ درصد و نرخ بیکاری ۸/۱۸ درصد است (همان:۶۶). این گزارش نشان میدهد که نسبت اشتغال در استان کردستان در مقایسه با نسبت متناظر در کلّ کشور کمتر و نرخ بیکاری بیش‌تر از نرخ متناظر در کلّ کشور است. این امر حاکی از وضعیّت بد اشتغال در استان کردستان است.

اشتغال به عنوان عامل مؤثّر در رشد اقتصادی، توزیع عادلانه‌تر درآمدها، حفظ کرامت و عزّت نفس انسان، افزایش ابتکارها و اختراع‌ها و بیکاری به عنوان ریشهی بسیاری از ناهنجاری‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، پیامدها و تبعات اقتصادی و اجتماعی ناگواری را به دنبال دارد. از این رو، مسألهی اشتغال و بیکاری به خصوص برای جوانان، زنان و فارغالتّحصیلان دانشگاهی با شدت و ضعف‌هایی، در تمام کشورها به ویژه در کشورهای در حال توسعه دارای اهمیّت ویژه‌ای برای دولت‌هاست که به منظور توسعهی اشتغال و کاهش بیکاری در برنامه‌های کوتاه مدّت، میان مدّت و درازمدّت خود به سیاستگذاری در این حوزه‌ها می‌پردازند (مزیدآبادی ۱۳۸۷: ۱۴).
یکی از مباحث اساسی در زمینهی توسعه، میزان بهرهگیری درست و منطقی از تواناییها و استعدادهای نیروی انسانی هر جامعه است. نیروی انسانی از غنیترین سرمایه های هرکشور و استفادهی صحیح از آن جزو مهمترین اولویّتها در رسیدن به رشد و توسعه محسوب میشود. امروزه، صاحبنظران معتقدند دستیابی به توسعه فقط در سایهی بکارگیری دانش روز و فناوری پیشرفته حاصل میشود. بنابراین، برای قرارگرفتن در مسیر توسعه و جلوگیری از عقب ماندگی باید شرایطی فراهم شود که دانشگاهها بتوانند دانشجویان را برای به کارگیری فناوریهای جدید و پذیرش مسئولیّتهای مختلف در جامعه پرورش دهند. (رشوند۱۳۹۰:۲) بر این اساس، تربیّت و تاًمین نیروی انسانی متخصّص مورد نیاز بخشهای مختلف جامعه یکی از رسالتهای آموزش عالی در کشور میباشد. در سالهای اخیر، آموزش عالی در ایران دارای تقاضای زیادی بوده که بر هم خوردن تعادل میان عرضهی فارغالتّحصیلان و تقاضای بازار کار برای جذب فارغالتّحصیلان یکی از پیامدهای آن محسوب میشود. ساختار سنّی جوان، نبود فرصتهای شغلی، ترجیح فرهنگی جامعه برای کسب مدارک دانشگاهی از جمله عواملی است که باعث افزایش تقاضا برای آموزش عالی شده است. این امر سبب شده است تا شاهد افزایش تشکیل دورههایی نظیر شبانه، غیرانتفاعی، آزاد، غیرحضوری و انواع دورههایی باشیم که در حال پاسخگویی به تقاضا برای آموزش عالی هستند.
با افزایش ظرفیّت‌های آموزش عالی از طریق ایجاد دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در کلیهی استان‌های کشور، موجبات افزایش قابلملاحظهی عرضهی فارغ‌التّحصیلان دانشگاه‌ها فراهم شده و عدم هماهنگی بین فرصت‌های شغلی موجود در بخش‌های مختلف اقتصاد و بهعبارتی کمبود تقاضا، بروز پدیدهی بیکاری فارغ‌التّحصیلان دانشگاهی را فراهم ساخته است (بختیاری۱۳۸۲:۸۴). باید گفت که هرچند اهمیّت دادن به آموزش عمومی، از جلوهی اجتماعی مناسبی برخوردار است ولی عدم توجّه به ایجاد فرصتهای شغلی، نتیجهای جز توسعهی اقتصادی غیر متعادل^[۴] نخواهد داشت (سانی^[۵] ۲۰۰۰).
بیکاری فارغالتّحصیلان یک مسألهی جدّی و درخور توجّه است، چرا که میتواند به عنوان یک علّت تبیینگر در برخی از مسائل و مشکلات جامعه نظیر عدم توسعه مطرح باشد. در دنیای امروز با توجّه به گسترش فناوری و تکنولوژی، توسعه و پیشرفت کشورها، با نحوهی استفادهی آنان از سرمایه های انسانی موجود درکشورشان ارتباط تنگاتنگ دارد و کشورها میبایست برای رسیدن به توسعه، تأمین و استفاده از نیروی انسانی کیفی و کارآمد را به عنوان زیربناییترین راهکار دستیابی به توسعه مدّنظر قرار دهند. در جامعهی ایران، عوامل مختلفی منجر به بروز پدیدهی بیکاری در بین فارغالتّحصیلان دانشگاهی شده است و منابع عظیم نیروی انسانی را که باید محور اصلی توسعه باشند، بلااستفاده گذاشته است (گروه مؤلّفان ۱۳۸۵: ۵۵).
آمارها نشان میدهند که با توجّه به رشد چشمگیر عرضهی نیروی کار در سطح آموزش عالی و با وجود رشد قابل توجّه تقاضا برای اشتغال این افراد طیّ سالهای ۱۳۴۵ تا ۱۳۸۵ بر تعداد بیکاران این قشر از جامعه افزوده شده است. به عبارت دیگر، بازار کار نتوانسته است نیروی آموزش‌دیده در سطح آموزش عالی را بهطور کامل جذب نماید (حسینپور۱۳۹۰: ۱۷). بر اساس آمار انتشار یافته در مراجع مختلف، متأسّفانه نرخ بیکاری در بین دانش آموختگان دانشگاهی بسیار بالاست. این نرخ بین ۱۶ تا ۱۹ درصد برآورد شده است که در مقایسه با نرخ بیکاری کلّ جامعه نسبتاً بالاتر است (حکمت و دیگران ۱۳۸۹:۳) این مسأله نشان‌دهندهی فراهم نبودن بستر اشتغال متخصّصان در کشور و عدم هماهنگی بین نظام آموزش عالی کشور با نظام بازار کار می‌باشد. لازم است گفته شود که هر چند دامنهی بیکاری، همه‌ی کشورها و اقشار اجتماعی را در برگرفته و یک معضل جهانی به شمار میآید، امّا این معضل در کشورهای در حال توسعه و جهان سوّم به خصوص در میان قشر تحصیلکرده به نسبت، وضعیّت حادتری دارد بهطوری که کشور ما و قشر تحصیلکردهی آن، بخصوص دانشآموختگان دانشگاهی استان کردستان، از این قاعده مستثنی نبوده و همواره با این معضل مواجه بوده است.
طبق نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان کردستان در سال ۱۳۸۵، نرخ بیکاری فارغ‌التّحصیلان در استان کردستان ۹/۱۴ درصد بوده است. بررسی میزان بیکاری دانشآموختگان بر حسب جنس نشان میدهد که در سال۱۳۸۵، ۵/۱۲ درصد و ۹/۲۰ مردان و زنان دانشآموختهی استان کردستان بیکار بودهاند (فصلنامهی آمار کار ۱۳۸۷: ۲۲). البتّه، بر اساس آمارها و مراجع مختلف این نرخ در سالهای اخیر افزایش چشمگیری یافته است و نزدیک به ۲۱ درصد میباشد. این افزایش، توجّه هرچه بیش‌تر مسئولان به این معضل را به عنوان عامل ناهنجاریهای اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی میطلبد. این مسأله عامل عمدهی بالا رفتن مهاجرت، طلاق، افسردگی و بسیاری از مشکلات جوانان استان کردستان است. کردستان از جمله استان‌هایی است که با وجود برخورداری از ظرفیّت‌های پیدا و پنهان فراوان همواره با این مشکل مواجه بوده است و نکتهی مهم آن‌که با تغییر دولت‌ها نیز اتّفاق خاصّی که منجر به کاهش بیکاری فارغالتّحصیلان شود روی نداده است. یکی از مهمترین نتایج این کم‌توجّهی مسئولان به مشکل بیکاری و نبود شغل برای نیروهای ماهر، مهاجرت گستردهی جوانان جویای کار است که برای دستیابی به موقعیّت شغلی، اقتصادی و اجتماعی بهتر، راهکاری به نام مهاجرت به شهرها و استانهای همجوار و حتّی دیگر کشورهای خارجی را برگزیده‌اند. بدون شک، جدا از تبعاتی که بیکاری برای اقتصاد دارد، جوانان بیکار و بدون درآمد که توانایی ادارهی زندگی خود را ندارند و به همین دلیل مدّت زمان بیش‌تری به والدین خود وابسته هستند فشاری را بر خانواده وارد میکند که این فشار در بسیاری خانواده‌ها مانعی برای خروج از فقر است. این موضوع باعث طرد اجتماعی جوانان از سوی خانواده شده و در دراز مدّت زمینهی انحرافات اجتماعی از قبیل طلاق، اعتیاد و بیماری‌های روانی را فراهم می‌آورد که سرخوردگی و تأخیر در ازدواج جوانان یکی از بدترین انواع آن است. همچنین در یک نگاه دغدغه‌مند و جامع‌تر می‌توان دریافت که وقتی نتوان مشکل و معضل بیکاری عدّهی زیادی از جوانان را حل کرد، عدّه‌ای از همین جوانان ناچار خواهند بود که مشکل بیکاری خود را از راه‌های غیرمتعارف حل کنند. در این شرایط، حجم سرقت، قاچاق کالا و موادّ مخدّر، تجاوز به حقوق دیگران، ناهنجاری‌های روانی و برخوردهای اجتماعی به شدّت افزایش می‌یابد. در آن صورت این موضوع نه تنها برای بخش عظیمی از مسئولان مشکل درست می‌کند بلکه امنیّت همهی افراد جامعه را به خطر خواهد انداخت. بر اساس آن‌چه گفته شد بیکاری عامل اصلی بیش‌تر مشکلات می باشد که پژوهشگر بر آن است که، با توجّه به اهمیّت و نقش بیکاری در بینظمی، ناسازگاری و نابهنجاری‌های اجتماعی، و با آگاهی از تأثیری که بالا رفتن آن در ایجاد ناامنی در زندگی فردی، اجتماعی، خانوادگی، تحصیلی و شغلی افراد دارد، میخواهد بداند که وضعیّت اشتغال فارغ‌التّحصیلان دانشگاهی ۳۴-۲۴ ساله‌ی استان کردستان چگونه است و عوامل و تعیین‌کننده‌های آن کدام‌اند.
ضرورت انجام تحقیق
امروزه، بیکاری دانشآموختگان یک معضل در کشور ما بهشمار میآید که هر روز جنبهی حادتری به خود میگیرد. هر ساله تعداد زیادی از افراد وارد نظام آمــوزشعالی میشوند که به فاصلهی چند سال فارغالتّحصیل شده و بهسوی بازارکار روانه میشوند. این در شرایطی است که رشد اقتصادی و ظرفیّت اشتغالزایی جامعه متناسب با رشــــد دانشآموختگان نمیباشد.
بررسی ۳۵ سالهی عرضهی نیروی کار نشانگر آن است که تعداد بیکاران دارای تحصیلات عالی از ۱۱۳۶۵ نفر در سال ۱۳۵۵ به حدود ۹۰۱۶۱۹ نفر در سال۱۳۹۰ افزایش یافته است. بنابراین، سالانه به‌طور متوسّط عرضهی نیروی کار دارای تحصیلات عالی رشدی بیش از ۱۳ درصد داشته است. این امر عمدتاً ناشی از تغییر ساختار جمعیّت کشور در طیّ این دوره است. در مقابل، تقاضا برای نیروی کار دارای تحصیلات عالی از ۲۸۶۳۱۵ نفر در سال ۱۳۵۵ به حدود ۳۷۴۱۹۹۹ نفر طیّ سال ۱۳۹۰ افزایش یافته است که متوسّط رشد سالانه‌ی آن بیش از ۵/۷ درصد است. همانطور که ملاحظه میشود، شتاب عرضهی نیروی کار دارای تحصیلات عالی در مقایسه با تقاضای آن بسیار افزونتر است. همچنین، ارزیابی جمعیّت فارغالتّحصیلان و در حال تحصیل دانشگاهی در سالهای ۱۳۵۵ و ۱۳۹۰ نشان‌دهندهی رشد ۴/۹ درصدی آن میباشد. از سوی دیگر، نرخ بیکاری این گروه از افراد در سال ۱۳۵۵، ۴/۰ درصد بوده که در سال ۱۳۹۰ به ۴/۱۹ درصد رسیده است (فصلنامهی آماری، بهار ۱۳۹۱: ۲۹)
جدول (۱-۱) جمعیّت دارای تحصیلات عالی در سالهای ۱۳۵۵ و ۱۳۹۰