۲-۵-۲٫ سنتز۲-(۳و۴-دی متوکسی فنیل)-۶-نیتروکینوکسالین ۴۲
۲-۵-۳٫ سنتز۲-(۴بروموفنیل)-۶-نیتروکینوکسالین ۴۳
۲-۶٫ نتیجه‌گیری ۴۴
فصل سوم: بخش تجربی
۳-۱٫ مواد ودستگاه ها ۴۶
۳-۲٫ روش سنتز مشتقات ۴۷
۳-۲-۱٫ روش کلی سنتز مشتقات آریل پیریدو]۲و۳-[b پیرازین‌ها ۴۸
۳-۲-۲٫ روش کلی سنتز مشتقات ۵-آریل پیرازین-۳،۲–دی کربونیتریل ۵۵
۳-۲-۳٫ روش کلی سنتز۲-آریل کینوکسالینها ۵۹
۳-۲-۴٫ روش کلی سنتز۲-آریل ۶-نیتروکینوکسالینها ۶۷
فصل چهارم ضمیمه طیف ۷۲
منابع و مآخذ ۸۹
فصل اول
مقدمه
صل اول: مقدمه

پیرازین ها :

پیرازین ها دسته ای از دیازین ها بوده و دیازین ها نیز از مشتقات بنزن به شمار می روند که به جای دو اتم کربن دارای دو اتم نیترو‍ژن می باشند. دیازین ها دارای سه ساختار ایزومری ممکن می باشند که بسته به موقعیت های (۱و۲)، (۱و۳)و (۱و۴) اتم های نیتروﮋن در حلقه به ترتیب پیریدازین (۱)، پیریمیدین (۲) و پیرازین (۳) نامیده می شوند.

ساختار پیرازین ها :

ساختار پیرازین (۳) به وسیله آنالیز اشعه X و پراش الکترون تعیین شده است. پیرازین حلقه شش عضوی مسطح دارای دو اتم نیتروﮋن با تقارن D₂h است که این اتمها در حلقه نسبت به هم در موقعیت (۱و۴) قرارگرفته اند.

پیرازین دارای نقطه ذوب ۵۷ بوده و در دمای ­^oC­ ۱۱۶ به جوش می ­آید. ظرفیت گرمایی اندازه گیری شده برای پیرازین کریستالی در محدوده­ ^oC­۴۰-۲۰ است [۱]

طیف ^۱H-NMR شامل یک پیک برای چهار هیدروژن معادل می باشد که در ppm63/8=δ در حلال کلروفرم دوتریه ظاهر می شود:

همچنین دارای یک پیک کربن ^۱۳C-NMR در ppm9/144=δ برای چهار کربن معادل می باشد:

ترکیبات پیرازینی خواص بیولوژیکی و دارویی دارند که در بسیاری از موارد برای درمان بیماری های پیشرفته مانند سرطان استفاده می شوند. پیرازین دارای مشتقات فراوانی است که از آن جمله می توان به پیریدوپیرازین ها (۴) و (۵) اشاره کرد.

وجود یک حلقه­ ی پیریدینی چسبیده به پیرازین نه تنها ویژگی های فیزیکی آن از جمله دمای ذوب و جوش را تغییر می دهد بلکه روی خواص شیمیایی آن نیز تأثیرگذار است.
در سال­ های اخیر تعدادی از پیریدوپیرازین­ ها به عنوان ترکیبات دارای خواص بیولوژیکی در برخی از مجلات و منابع پزشکی و شیمی معرفی شده اند. برای مثال دو نمونه از این ترکیبات مانندپیریدو ]۲و۳-۳و۴- ۲[.
پیریدو ]۲و۳-۳[. همچنین مشتقات­پیریدو ]۳و۴-۴[.

سنتز پیرازین ها:

پیشگویی سنتز پیرازین به روش گسستن سیستم بر پایه ساختار اصلی دیگر آزین‌هاست. شکستن پیوند در گروه ایمین (سنتز یک مرحله­ ای) منجر به تشکیل ترکیبات ۲،۱-دی­کربونیل (۶) و ۲،۱-دی­ایمینواتین(۷) بعنوان مواد اولیه می ‌شود که برای سنتز پیرازین مشخصی بوسیله تراکم حلقوی شدن بکار می‌رود.دی هیدروپیرازین ‌های (۸) و (۹) (از گسستن روش ‌های b و c) مواد اولیه متفاوتی که از ۲،۱-دی­آمینواتان ‌های (۱۰) و (۶) یا از -آمینوکتون (۱۱) بدست می‌ آیند[۵].

استفاده از ترکیبات ۱و۲-دی آمین­ها با ترکیبات ۱و۲-دی کربونیل­دار:

در این روش سنتزی که بهترین راه برای ساختن پیرازین می باشد گروه های آمین یک ترکیب با حمله به گروه­ های کربونیل ترکیب دی کربونیل­دار(۱۲)، ترکیب حلقوی را ایجاد می­ کنند که به حذف دو مولکول آب و تولید محصول نهایی منجر می شود. در صورت استفاده از ۱و۲-دی آمینو آلکن (۱۳)، نیازی به وجود اکسنده برای تولید پیرازین نیست:

اما اگر از ۱و۲-دی آمینو آلکان (۱۴) استفاده شود، حضور اکسنده برای هیدروژن گیری و ایجاد ترکیب آروماتیک ضروری است تا ۲و۳-دی هیدرو پیرازین (۱۵) تولید شده در مرحله اول را به محصول نهایی تبدیل کند:

از بهترین اکسنده های ملایم برای واکنش بالا می توان به MnO₂در EtOH/KOHاشاره کردکه فقط سبب هیدروژن زدایی می گردد]۶[.

استفاده ازترکیب-آمینو کربونیل:

در واکنش دو مولکول -آمینو کربونیل (۱۶) با حمله­ی گروه ­های آمین مولکول اول به گروه ­های کربونیل مولکول دوم پیرازین مورد نظر ایجاد می­ شود که برای بدست آوردن ترکیب آروماتیک نیاز به حضور اکسنده برای تبدیل ۲و۵-دی هیدروپیرازین (۱۷) به پیرازین وجود دارد ]۵[.

استفاده از - آمینو هیدروکسیل­ها:

این واکنش با بهره گرفتن از دو مولکول -آمینو هیدروکسیل (۱۸) اولیه در حضور اکسنده انجام می شود که توأم با حمله گروه های آمین می باشد. می توان از Cr₂O₃به عنوان اکسنده ملایم استفاده کرد ]۷[.

استفاده از اکسیم ها:

مشتقات پیرازین از واکنش α-هیدروکسی کتون و α-کتواکسیم ها در حضور مقدار کاتالیزوری از سریک آمونیوم نیترات(CAN) سنتز شده اند.[۸]

تبیین روان شناختی از تأثیر مزاح در مقابله با استرس
گفته شد که عمده ترین نقش مزاح از نظر روان شناسان تأثیر آن در مواجهه، مقابله و سازگاری با استرس است. علی رغم این اعتقاد که مزاح کنش تعدیلی در برخورد با استرس دارد، با این حال کمتر توصیف و تبیینی پیرامون نحوه این فرایند وجود دارد. ادامه این نوشتار، تبیینی روان شناختی از اثر تعدیل گر واسطه ای مزاح را ارائه می دهد، که براساس فرمول بندیهای مدلهای شناختی استرس و به ویژه مدل تعاملی استرس تدوین شده است.
مدل تعاملی استرس
لازاروس ^[۴۴] (۱۹۶۶) در فرمول بندی مدل مشهور خویش از استرس، بر این باور است که رابطه بین فرد و عامل استرس زا و محیط ارتباطی پویاست و محرک فشارزا تنها زمانی استرس آور است که شخص آن را چنین ارزیابی کند (لازارویس و فالکمن ^[۴۵]، ۱۹۸۴؛ ۱۹۸۴). بدین ترتیب در این دیدگاه هیچ محرک محیطی ذاتاً استرس آور نیست، مگر این که فرد آن را در مقابله با توانائیهای خود، چنین ارزیابی کند. براساس نظرات لازاروس، ارزیابی و مقابله دو رکن عمده در فرایند استرس محیط و فردند. این ارزیابی، فرایند شناختی است که در مراحل اولیه و ثانویه صورت می گیرد. ارزیابی اولیه در این برخورد با عامل استرس زا صورت می گیرد و فرد محرک برحسب شدت، میزان و نوع استرس زایی آن مورد ارزیابی قرار می دهد آن را عاملی آسیب زا، تهدید کننده یا هماورد جویانه (چالش گرانه) ارزیابی و ادراک می کند. بدیهی است محرکی که چالش گر و هماوردجو ارزیابی شود، کمتر استرس زاست تا عاملی که آسیب زا و تهدید کننده ارزیابی می شود. ارزیابی ثانویه، در واقع نوعی (خودارزیابی) است و در آن فرد براساس ارزیابی اولیه به برآورد بررسی توانایی های خود جهت مقابله با عامل استرس زا می پردازد به این ترتیب فرایند ارزیابی شناختی به مثابه تعدیل کننده استرس است (لازاروس، ۱۹۹۶؛ فالکمن، ۱۹۸۴؛ لازاروس و فالکمن، ۱۹۸۴). فرایند مقابله به عنوان دومین رکن در نظریه لازاروس، به تلاشها، راهبردها، رفتارها و شیوه هایی اطلاق می گردد که فرد به منظور کسب مهارت و تسلط بر محیط و کاهش یا تحمل مشکلات و تبعات پدید آمده توسط محرک استرس زا به کار می برد. راهبردهای مقابله اساساً یا مشکل مدار یا هیجان مدارند که انتخاب نوع آن بستگی به عوامل و شرایطی است که بحث پیرامون آنها از حوصله این مقاله بیرون است. نکته جالب توجه در این فرمول بندی آن است که عوامل شخصیتی و موقعیتی ویژه ای می توانند هم بر مرحله ارزیابی و هم بر فرایند مقابله تأثیر گذارند و باعث تعدیل یا تشدید اثر استرس شوند. تری (۱۹۹۱) از جمله به نگرشها و اعتقادات افراد، باور فرد به قابل کنترل بودن موقعیت و محرک استرس زا، عزت نفس شخص، اهمیت حادثه و محرک استرس زا، حمایتهای اجتماعی و میزان فاصله هیجانی و عاطفه ایی که فرد می تواند از محرک فشارزا و موقعیت بگیرد، اشاره می کند. محققان نشان داده اند که مزاح به مثابه راهبردی جهت سازگاری و مقابله با عوامل فشارزاست. تحقیقات اخیر مبین این نکته اند که سازوکار اساسی نقش تعدیل کننده مزاح، فرایندهای شناختی ظریفی است که افراد در برخورد با استرس به کار می برند (دیکسون، ۱۹۸۰؛ مارتین و لفکورت، ۱۹۸۳؛ کیپور و همکاران، ۱۹۹۲). محققان اخیر معتقدند که در مزاح فرایندهای شناختی خاصی دست اندرکارند که مربوط به ارزیابی از عوامل استرس زایند. دیکسون و همکاران (۱۹۸۸) اعتقاد دارند افراد بذله گو و شوخ طبع با ایجاد دیدگاه ها و نظرگاههای شناختی بدیل و چاره ساز، بهتر قادرند از حادثه بالقوه استرس زا فاصله هیجانی بگیرند. این دیدگاه های شناختی بدیل موجب می شود تا حادثه از سوی افراد مزاح گر کمتر تهدیدآمیز، یا مخرب ارزیابی شود. کیوپر و همکاران (۱۹۹۲) معتقدند که به این ترتیب فرایندهای شناختی مزاح با موضوع ارزیابی و خودارزیابی همراهند، لذا نتیجه می گیرند که مزاح بیشتر با ارزیابیهای شناختی مثبت تری از حوادث بالقوه استرس زا همراه است (کیوپر و همکاران، ۱۹۹۲). آنها هم چنین دریافتند که افراد شوخ طبع و بذله گو نسبت به افراد کمتر مزاح گو مردودی در یک امتحان تحصیلی را کمتر تهدید آمیز و منفی (بلکه بیشتر نوعی چالش و هماوردی مثبت) ارزیابی کرده بودند.
علاوه بر نقش مزاح در فرایندهای ارزیابی شناختی، مطالعات دیگر بر نقش مقابله یی مزاح تأکید کرده اند در حقیقت در این مطالعات، مزاح به سان راهبردی مقابله یی بررسی شده است (آرتور، کریستین و سونیا، ۱۹۸۸؛ وارنر، ۱۹۹۱). وارنر (۱۹۹۱) در مطالعه یی روی دانشجویان پرستاری دریافت این افراد که در یک بخش روانپزشکی مشغول به آموزش بودند، با مواجهه و برخورد با شرایط، رفتار تازه و افکار تازه و عجیب و غریب، دچار اضطراب، ترس و بیم و تنش درباره خود و نیز سلامتی خود شده بودند. نتیجه تحقیق وارنر (۱۹۹۱) بیانگر آن است که این دانشجویان به منظور تعدیل روابط محیطی – شخصیتی استرس آور و کسب بازده های مثبت در آن شرایط، ضمن ارزیابیهای شخصیتی از موقعیت، مزاح را به عنوان یک شکل از سازگاری مورد استفاده قرار داده بودند. مزاح یکی از ویژگیهای شخصیتی آدمی است که از دیرباز از سوی فلاسفه، اندیشمندان و متفکران مورد توجه قرار گرفته است. روان شناسان نیز به بررسی حیطه های گوناگون مزاح علاقه مند بوده اند و آن را از دیدگاه های متفاوت مورد بحث قرار داده اند. در این رابطه رویکردهای نظری اهانت، تخلیه و آسودگی، ناهماهنگی و تباین و نظریه راسکین از آن جمله اند. اخیراً تلاشهایی به عمل آمده تا سایر جوانب مزاح نیز مورد بررسی قرار گیرد و در این باره به کنشهای مزاح صرفنظر از جنبه های نظری آن، عنایت شده است. به طور کلی مزاح دارای کارکردهای جسمانی و روان شناختی ویژه ای است. مزاح می تواند سیستم ایمنی افراد را در برابر عوامل آسیب زا تقویت کند. هم چنین کنشهای روان شناختی مزاح در برخورد با استرس به نوعی با کنشهای جسمی مربوط است و با توجه به تأثیر استرس بر سیستم های ایمنی بدنی، کارکردهای سازگاری مزاح جایز اهمیت است. در زمینه های تعلیم و تربیت، روان درمانی و نیز ایجاد نوعی نگرش مثبت به زندگی که موجب بهبود در کیفیت زندگی می شود نیز بر نقش مزاح تأکید شده است. تبینهای چندی از مزاح به عمل آمده است که از جمله می توان به تبیین شناختی از مزاح به مثابه یک راهبرد مقابله ای در سازگاری با استرس اشاره کرد. با توجه به آن چه بیان شد، درک مزاح به عنوان عاملی در کیفیت بهتر و مؤثرتر زندگی و نیز درمان مشکلات روانی، انکارناپذیر است. بنابراین می توان با ساراسون و ساراسون (۱۹۸۷) هم رأی شد که خنده می تواند در برخی موارد بهترین دارو باشد (شوخ طبعی خود را هرگز از دست ندهید،‌ ص ۱۱۶).

مبانی نظری سلامت روانی
تاکنون نظریه های بسیاری که در آنها سلامت روان مورد توجه قرار گرفته است ارائه گردیده اند با نگاهی گذرا به برخی از معروفترین آنها می پردازیم (به نقل از خدارحیمی، ۱۳۷۴).
نظریه فروید
به عقیده فروید اکثر مردم به درجات مختلف، روان نژند هستند و سلامت روانی یک آرمان است نه یک هنجار آماری (هوگان، ۱۹۷۶). طبق نظریه فروید ویژگیهای خاصی برای سلامت روانی ضرورت دارد. نخستین ویژگی خودآگاهی است. یعنی هر آن چه که ممکن است در ناخودآگاه موجب مشکل شود بایستی خودآگاه شود و خودآگاهی حقیقی ممکن نیست مگر این که کنترل غیرواقعی و غیرضروری یا زیاد از حد (من برتر) در هم شکسته شود. به نظر فروید خودآگاهی عنصر اصلی (ولی نه عنصر کافی) سلامت روانی است. (کورسینی، ۱۹۷۳). فروید بیگانگی منطقی از علاقمندیها و اشتیاقهای عمومی را، معیار نهایی سلامت روانی می داند (گلداستینک، ۱۹۳۹).
نظریه موری
به عقیده موری ^[۴۶] (۱۹۸۳) فرد سالم از ساختار روانی خودش آگاهی لازم دارد. هم چنین وی در حین این که بین نیازهای مختلفش تعارضی ندارد از انواع نیازها نیز به نحوه مقتضی استفاده می کنند. در انسان سالم بهنجار بین (من برتر) و (من آرمانی) فاصله زیادی وجود ندارد. موری عقیده دارد که در انسان سالم ابتدا «نهاد» سپس (من برتر) و آن گاه «من» به ترتیب، نقش عمده را در کنترل رفتار ایفا می کنند و با نظارت خردمندانه (من) و مواظبت (من برتر) تکانه های نهاد به صورت قابل قبولی ارضا می شوند. به عقیده موری تمام انسانها با شدت و ضعف متفاوت، دچار «عقده» هستند. اما فقط عقده های افراطی و شدید، موجب نابهنجاری و بیماری می شوند. موری معتقد است که تخیل و خلاقیت مهم ترین ویژگی سلامت روانی هستند.
نظریه آدلر
سلامت روان به عقیده آدلر (۱۹۷۳) یعنی داشتن اهداف مشخص در زندگی، داشتن فلسفه ای استوار و مستحکم برای زیستن، داشتن روابط خانوادگی و اجتماعی مطلوب و پایدار، مفید بودن برای همنوعان، داشتن جرأت، شهامت و قاطعیت عمل کردن برای نیل به اهداف خود، کنترل داشتن بر روی عواطف و احساسات، داشتن هدف نهایی کمال و تحقق نفس، پذیرفتن اشکالات و کوشیدن در حد توان برای حل آنها.
نظریه فروم
فروم (۱۹۶۸) معتقد است که انسان دارای سلامت روان کسی است که عمیقاً عشق می ورزد، آفرینشگر است، قدرت تعقل و خرد را در خویش کاملاً پرورانیده است. خودش و جهان را به شکل عمیقی ادراک می کند، احساس درست پایدار دارد، با جهان در پیوند است و در آن ریشه و اصالت دارد و حاکم بر سرنوشت خویش است. فروم انسان سالم را دارای جهت گیری بارور می داند، یعنی آن نوع جهت گیری که در آن خود قادر است تمام استعدادهای بالقوه و قدرتهای خویش را به کار گیرد.
نظریه مزلو
به عقیده مزلو ^[۴۷] (۱۹۶۸) افراد برخوردار از سلامت روان، نیازهای سطح پایین را برآورده کرده اند و اختلال روان شناختی ندارند. می دانند که هستند؟ چی هستند و به کجا می روند. ادراک افراد سالم از واقعیت، صحیح است. آنها جهان را به صورت عینی ادراک می کنند. این افراد خودانگیخته، سالم و طبیعی هستند، عواطف خود را صادقانه و بدون رنجش دیگران نشان می دهند. افراد سالم نیز به خلوت و استقلال دارند. کنش آنها متصل است. این افراد را تجارب عارفانه یا اوج دارند و همین تجارب، موجب اعتلا و احساس قدرت و قاطعیت آنها می شود.
نظریه اسکینر
سلامت روانی و انسان سالم به عقدیه اسکینر ^[۴۸] (۱۹۷۳) معادل با رفتار منطبق با قوانین و ضوابط جامعه است. و چنین انسانی وقتی با مشکلی روبرو می شود از طریق شیوه اصلاح رفتار برای بهبودی و بهنجار کردن رفتار خود و اطرافیانش استفاده می جوید و این کار را تا وقتی ادامه می دهد که به سطح هنجار مورد پذیرش جامعه برسد. انسان سالم کسی است که تأییدات اجتماعی بیشتری را به خاطر رفتارهای متناسبش، از محیط و اطرافیان دریافت کند.
نظریه کارل یونگ ^[۴۹]
به نظر یونگ سلامت روان شناختی و خودشناسی یکسان هستند. تحقق خود با سه معیار مشخص می شود. نخست بایستی واپس زنی تخلیه شود. تنشهای بین کنشها و نگرشهای ناخودآگاه و خودآگاه به آرامش مبدل شوند، فرد بتواند از راه معرفت به آرامش و صفای درونی برسد. دوم فرد بایستی بیان نمادین ناخودآگاه را درک کند. سوم شخص بتواند از طریق ایمان شخصی به نماد یا اسطوره خصوصی خوشناسی نزدیک شود. به نظر یونگ خودشناسی و (خودبرون) حالت گریز از بودن و میل به شدن است. به نظر یونگ بودا و مسیح افرادی هستند که در نهایت به تفرد رسیده اند. به عقیده یونگ کیمیاگری قرون وسطی یعنی تلاش برای تبدیل عناصر پست به عناصر عالی مانند طلا، تمثیل و تجسمی از تلاش روان انسان برای متحد ساختن عناصر پست و عالی روان خویش. این فرایند ذاتی روانی است و منظور از آن همانند فرایند تفرد است. فرایند تفرد نوعی تلاش درونی برای خودیت و تحقق خود است. از طریق این فرایند کلیت شخصیت به ثمر می رسد به عقیده وی روان نژندی نیز از اختلالات تفرد است. لذا کانون توجه در روان درمانی او معطوف مسیر طبیعی این فرایند بوده است (هیزپاک، ۱۹۹۶).
افراد سالم از نظر روانی
مشکل است که بگوئیم که یک شخص از لحاظ روانی تا چه حد سالم و طبیعی است. میزان آن برحسب تمدن جامعه، ‌زمان، مکان فرهنگ و انتظارات هر جامعه تفاوت دارد. آن چه در زیر می آید برای پی بردن به سلامت روانی انسان می تواند راهنمای کوچکی باشد.
شخص سالم از زندگی بیشتر راضی است و اظهار خوشی می کند و کمتر ناراحت و دل گیر است.
از استقلال فردی خود آگاه است. امکانات، خواستها، امیال و هدفهای خود را می داند، کیفیت و واقعیت وجود خویش و محیطش را درک کرده، روش خود را با واقعیت هماهنگ می کند.
می تواند مناسبات دوستانه و صمیمانه با دیگران برقرار سازد که هم خود از این دوستی احساس رضایت کند و هم طرف صحبتش از دوستی او برخوردار باشد.
در برابر پیشامدها و وقایع معمولی روز احساس رضایت کند و زندگی را زیبا و سالم می بیند و هر چند که ممکن است در مقابل مشکلات و وقایع سخت، شخص احساس ناتوانی کند.
خود و دیگران را دوست دارد و از محبت کردن به آنها لذت می برد.
شخص سالم عهده دار زندگی خویشتن است و انتظار ندارد که دیگران، زندگی خوب و راحت برایش تأمین کنند.
در موارد بخصوص و حاد، حق دارد که خشمگین و عصبانی شود.
به ماهیت وجود خود پی می برد، بد و خوب خویشتن را قبول دارد و از تأثیر رفتار خود روی دیگران آگاه است.
دیگران را تحقیر نمی کند و برای خود مزیّت اضافی قایل نمی شود.
آشفتگی و ناراحتی هایش را به نحوی اظهار می کند که قابل قبول جامعه ای که در آن زندگی می کند باشد. تأثر و آشفتگی خود را مهار می کند که باعث ناراحتی اطرافیانش نشود.
به امکان انجام یک کار معتقد است، پر توقع نیست و همیشه راهی را انتخاب می کند که می داند در آن راه امکان عملی شدن یک منظور بیش از راه های دیگر است.
شخص سالم حس بذله گویی دارد که اغلب با آگاهی و خوش خلقی همراه است. از فرصتهای عادی، برای شادی دوری نمی کند و از غصه و نگرانی استفاده نمی کند.
آن چه را که هست قبول می کند و می داند که زندگی مطلوب و دلخواه خیالی بیش نیست و همیشه یک نوع ناتمامی و نقص در همه جا می توان یافت.
هم در میان جمع احساس خوشی می کند و هم در تنهایی.
قبول دارد که کشمکش و ناسازگاری همیشه وجود دارد و باید به هر صورتی با ناسازگاری ها و کشمکش ها مقابله کند.
با این که بین دیگران است ولی همیشه شخصیت و ماهیت خود را حفظ می کند.
نظریه اسلام
اسلام علاوه بر نظریات معنوی و فلسفی و علمی در مورد انسان، الگوهای عینی شخصیت کامل و سالم را نیز مدنظر قرار می دهد و در واقع پیامبر خاتم و ائمه معصومین (ع) و فاطمه زهرا (س)، نمونه های عالی انسان کامل در اسلام و مذهب تشیع می باشند، آنها مظهر سلامت روانی و مظهر حیات روانی هستند. آنها خودآگاهانه ترین، پویاترین و متکامل ترین رابطه را با کل هستی دارا هستند و سایر انسانها به میزان تقرب به ملاکهای آنها، از سلامت و تکامل روانی برخوردارند (احمدی، ۱۳۷۱؛ شهید مطهری، ۱۳۶۲).
به طور خلاصه ویژگیهای انسان سالم و کامل، از دیدگاه اسلام به شرح زیر می باشد:
پیوسته در حال تزکیه و تهذیب نفس باشد (سوره‌ شمس، آیه ۲)، ارزشهای انسانی را در حد اعلا در خودش بپروراند (سوره بقره، آیه ۱۲۴) پرهیزکار و با تقوا می باشد از هر گونه قید و بند مادی و موانع دنیوی سر راه کمال رسیدن به قرب الهی، آزاد است، هرگونه ناملایمتی را با ذکر خداوند تسلی می بخشد، صبر، شکیبایی، استقامت و شهامت دارد (سوره بقره – آیه ۱۵۳)، اعمال و رفتار با نیات او هماهنگ است و نفاق و دورویی در رفتار و گفتار را یکی از مقدم ترین صفات انسانی می داند، شفقت و دلسوزی، مهربانی، تعهد و مسئولیت در مقابل هم نوعان از ویژگیهای مهم اوست، هم از عقل و هم از عشق، برای رسیدن به کمال، استفاده می نماید، خودخواهی، خودپرستی و پیروی از هوای نفس ندارد، خودش را فریب نمی دهد، فریب و وسوسه درون خود را نمی خورد، نسبت به خودش آگاهی و هشیاری دارد و کنترل نفس خود را بر عهده دارد، اجتماعی، مسئول و متعهد است، ایثارگر است و حتی در آن چه که کمال احتیاج را به آن دارد، دیگران را بر خودش مقدم می دارد (سوره حشر – آیه ۹)، خودشناسی دارد و خودشناسی او مبنای شناخت خداوند است، رفتار و موضع گیریهای او، قابل پیش بینی است، چون اعمال و رفتار او بر مبنای اعتقادات او صورت می گیرد و به همین علت دچار رفتارهای تکانشی، غیرقابل پیش بینی و خارج از آداب معاشرت و اصول اخلاقی نمی شود، «عشق» از ویژگی های مهم اوست و عشق او به جایی می رسد که در حضرت حق محو می شود و به منبع فیض و حقیقت می پیوندد. هرگاه از مسیر حق منحرف شود بلافاصله توبه و بازگشت نموده و به خداوند اتکا می نماید، هشیار و خودآگاه می باشد و بطرف هشیاری و خودآگاهی کامل در حرکت است، با جهان درون و جهان برون خود، ارتباطی مبتنی بر واقعیت و پذیرش دارد، همواره با یاد خدا زندگی می کند و متکی به خداوند است و در همه حال خدا را ناظر بر اعمال خود می داند، عدالت جو، عدالت گر و عدالت دوست است، خوش رو، خوش برخورد، منظم و پرتلاش، امانت دار و سخاوت مند و … است. قرآن مجید در سوره مؤمنون و حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه و شهید مطهری در کتابهای «انسان کامل» و «هدف زندگی» ویژگیهای مؤمنین یا انسانهای سالم و کامل را به تفصیل بیان فرموده اند که به منظور جلوگیری از اطاله کلام از ذکر کامل آنها خودداری می شود و علاقه مندان می توانند به این منابع مراجعه فرمایند.
اهمیت سلامت روان
مفهوم سلامت روان در واقع جنبه ای از مفهوم کلی سلامتی است. سازمان بهداشت جهانی، علامت روانی را چنین تعریف می کند. «حالت سلامتی کامل فیزیکی، روانی و اجتماعی، نه فقط فقدان بیماری یا ناتوانی». برخی چنین تصور کرده اند که نقطه مقابل سلامت روانی، بیماری روانی است، در حالی که چنین نیست و مفهوم سلامت روانی بسیار گسترده تر از این است (خدارحیمی، ۱۳۷۴). سلامت روان قدرت آرام زیستن و با خود و دیگران در آرامش بودن است. فرد سالم احساس می کند «راحت» است و می تواند با خودش و دیگران زندگی کند. او محدودیتها و استعدادهای خود را می شناسد، کمبودهای خود را می پذیرد و برای بهبود رفتار خویش، گام بر می دارد، وی از درون و احساسات خویش آگاه است و بر آنها تسلط دارد و معیارهای جامعه ای را که در آن زندگی می کند، زیر پا نمی گذارد. سلامت روان، قدرت تصمیم گیری در بحرانها و مقابله با مشکلات زندگی و فشارها است. زیرا چنین شخصی می داند که در طول زندگی با فراز و نشیبهای بسیاری ممکن است مواجه شود، بنابراین برای دست یابی به سعادت که یک امر نسبی است باید تلاش کند. شخص سالم از کار و زندگی خود احساس رضایت می کند و از وقت آزاد خویش استفاده مفید می نماید. شخصی که از نظر درونی نقصی ندارد، با دیگران از در تفاهم وارد می شود و برای احساسات و عواطف مردم، اهمیت قائل شده و آنها را محترم می شمارد. چنین فردی تفاوتهای افراد را می پذیرد و به آنها خرده نمی گیرد و در میان هر گروهی که قرار می گیرد با حفظ فردیت خویش، قادر است جزئی از آن گروه شود. چنین فردی می تواند دوست بدارد و محبت بپذیرد، به دیگران اعتماد کند و مورد احترام و اعتماد دیگران قرار گیرد. شخص سالم اهداف «واقع گرایانه» برای خود در نظر می گیرد و برای دست یابی به آنها اقدام می کند. او سعی می کند حقایق را قبول کرده و خود را با آنها وفق دهد و با اجتماع سازش می کند. شالوده سلامت روانی در زمان کودکی پی ریزی می شود و هیچ گاه از تکامل باز نمی ایستد. خانواده ای از سلامت روانی برخوردار است که همه افراد آن رابطه خوبی با هم داشته باشند و تنشها و درگیری هایشان با هم کم باشد، در غیر این صورت خانواده از نظر سلامت روان بیمارگونه است. با توجه به پی ریزی اساس سلامت روان در دوران کودکی می بینیم که بتدریج که سن فرد بالا می رود در اثر همین روند تکاملی است که رفتارهای کودکانه نیز کنار گذاشته می شوند و به جای آنها، رفتارهای منطقی و مناسب سن از فرد سر می زند. عواملی وجود دارند که بر هم زننده سلامت روانی انسانها می باشند این عوامل در سه دسته جای می گیرند.
الف- عوامل زیستی:
تعدادی عوامل زیستی وجود دارند که از طریق ژنها به نسل بعد منتقل می شوند، مثلاً افسردگی مادران قابل انتقال به فرزندانشان می باشد. تعدادی عوامل زیستی نیز وجود دارند که بر کارکرد سیستم عصبی مرکزی اثر گذاشته و سلامت روانی فرد را بر هم می زنند، مثلاً اختلال در ترشح غده تیروئید بر مغز اثر می کند و موجب کم طاقتی و عصبانیت فرد می شود.
ب- عوامل عاطفی و روانی:
انتظارات و ذهنیات منفی ما، عامل اصلی مشکلات روانی ما می باشند، عواملی، مانند فشار روانی مستمر، فضاهای عاطفی سرد، جدایی، تبعیض و بی محبتی موجب افسردگی، وسواس، بی خوابی، بی قراری و اضطراب در افراد می شود.
ج- عوامل اجتماعی:
خانواده و اجتماع در تأمین سلامت روانی افراد نقش مؤثری دارند. کمبودهایی در زمینه مسکن، تغذیه و برخورداری از رفاهی نسبی، همه و همه بر سلامت روانی انسانها اثر دارند.

نصیری­نژاد و همکاران(۱۳۹۳) تحقیقی را تحت عنوان “بررسی تأثیر مالیات بر جذب سرمایه ­گذاری مستقیم خارجی در کشورهای عضو D-8″ اجرا نمودند. نتایج تحقیق آنان حاکی از آن است که کشور اندونزی که رشد بالاتری در جذب سرمایه ­گذاری داشته است، میزان مالیات کمتری به نسبت دیگر کشورهای دی هشت در سال­های مختلف دریافت نموده است.
خسروی(۱۳۹۳) در تحقیقی تحت عنوان “تأثیر سرمایه ­گذاری بخش عمومی بر سرمایه ­گذاری بخش خصوصی با حضور مالیات بر شرکت­ها"، اثر سرمایه ­گذاری بخش عمومی بر سرمایه ­گذاری بخش خصوصی را بررسی نمود. نتایج بررسی­ها نشان داد که سرمایه ­گذاری بخش دولتی، مالیات برشرکت­ها، تورم و نرخ بهره، رابطه منفی با سرمایه ­گذاری بخش خصوصی داشته، اما تسهیلات، سیاست­های تعدیل و صندوق ذخیره ارزی، تأثیر مثبت برروی سرمایه ­گذاری خصوصی داشته اند.
فروغی و همکاران(۱۳۹۲) به بررسی رابطه بین گریز مالیاتی و ریسک سقوط آتی قیمت سهام در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. به این منظور، دو فرضیه اصلی و سه فرضیه فرعی تدوین شد و به­منظور آزمون این فرضیه‌ها، نمونه‌ای از بین شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۸ انتخاب گردید. جهت آزمون فرضیه‌ها نیز از روش رگرسیون لجستیک و مدل داده‌های ترکیبی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که گریز از پرداخت مالیات، منجر به افزایش ریسک سقوط آتی قیمت سهام می شود.
باقرپور ولاشانی و همکاران(۱۳۹۱) پژوهشی با عنوان “بررسی عوامل مالی و غیرمالی موثر بر گریز مالیاتی با استفده از تکنیک داده کاوی: صنعت خود رو و ساخت قطعات"، اجرا نمودند. نتایج پژوهش نشان داد که متغیرهای “نسبت دارایی­ ها به درآمد خالص"، “قدر مطلق نسبت هزینه بهره به درآمد خالص” و “استقلال هیئت مدیره” رابطه مستقیم و متغیرهای “نسبت سود و زیان خالص به دارایی­ ها” و “عملکرد شرکت (سود یا زیان)” رابطه عکس با احتمال گریز مالیاتی مودیان مالیاتی دارند.
رضائی(۱۳۸۸) در تحقیقی با عنوان “نقش مشوق­ها و نرخ­های مؤثر مالیاتی در پویایی­های سرمایه ­گذاری: رویکرد کلان اقتصادی” ضمن بررسی یکی از مهمترین جنبه­ های سیستم مالیاتی یعنی مجموعه نظام انگیزشی آن، نرخ­های مؤثر مالیاتی را با یک رویکرد کلان، محاسبه و تحلیل نمودند. نتایج نشان داد که معافیت­های موضوعی مالیات به عنوان انگیزه مالیاتی، چندان تأثیری در سرمایه ­گذاری ندارد اما سرمایه ­گذاری می ­تواند با اصلاح سیستم استهلاک دارایی­ ها، تحریک شود.
سعیدی و کلامی(۱۳۸۸) در تحقیقی با عنوان “تأثیر تغییر قانون مالیات بر درآمد شرکت­ها بر سرمایه ­گذاری شرکت­های تولیدی"، تأثیر تغییر قانون مالیات بردرآمد شرکت­ها بر روی میزان مالیات بردرآمد و سود خالص و سود انباشته و میزان سرمایه ­گذاری شرکت­های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج به­دست آمده بیانگر تغییر محسوس در میزان مالیات بر درآمد و سرمایه ­گذاری شرکت­های تولیدی در سال­های بعد از تغییر قانون مالیات­های مستقیم نسبت به سال­های قبل از تغییر قانون مالیات­های مستقیم بوده است.
ایزدی­نیا و رسائیان(۱۳۸۸) در تحقیقی تحت عنوان “ساختار سرمایه و مالیات بردرآمد شرکت­ها در ایران"، ارتباط دو متغیر مذکور را در سطح شرکت­های بورسی ایرانی بررسی کردند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه­هاى تحقیق به صورت مقطعى و ترکیبى بیانگر عدم وجود رابطه معنى­دار بین ساختار سرمایه و مالیات شرکت­هاى پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مى­باشد. نتایج حاصل از آزمون فرضیه تحقیق با بهره گرفتن از مدل با وقفه توزیعى به روش رگرسیون ترکیبى نیز بیانگر وجود رابطه معنى­دار بسیار کم اهمیت بین ساختار سرمایه و مالیات شرکت­هاى پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مى­باشد.
۲-۶-۲- پژوهش­های خارجی
فیشر^[۱۶](۲۰۱۴) در مقاله­ای با عنوان “سواحل منصفانه­تر: بندرگاه­های مالیاتی، گریز مالیاتی و مسئولیت اجتماعی شرکت"، به بررسی موضوع گریز مالیاتی از منظر مسئولیت اجتماعی شرکت­ها پرداخت. وی اظهار داشت که اگر هیئت مدیره، سهامداران و سایر ذی­نفعان به موضوع گریز مالیاتی به صورت مبحث مسئولیت اجتماعی شرکت بنگرند، شرکت­ها تمایل کمتری به گریزی مالیاتی خواهند داشت.
جلبرگ^[۱۷](۲۰۱۴) در تحقیقی با عنوان “تشریح اولویت­های قانونی: مسئولیت اجتماعی شرکت، قوانین ملایم یا قوانین سخت­گیرانه؟ نگرشی به بررسی پیشگامان مسئولیت اجتماعی شرکت در شمال اروپا"، به تجزیه و تحلیل روابط بین مسئولیت اجتماعی شرکت، قوانین ملایم و قوانین سخت­گیرانه با تشریح تمایلات شرکت در منطقه شمال اروپا به مسئولیت اجتماعی و مقررات پرداخت. وی نتیجه گرفت که منافع و علاقه شرکت­ها به مسئولیت اجتماعی و افزایش مقررات بین ­المللی درباره مسئولیت اجتماعی شرکت، منطبق شده ­اند.
ونوگپالان و مادهود^[۱۸](۲۰۱۳) در تحقیقی با عنوان “چگونه فرضیات مالیات، سررسید بدهی در شرکت­های هندی را تعیین می­ کنند"، به بررسی ارتباط بین نرخ مالیات و سررسید بدهی شرکت­های هندی پرداختند. نتایج بررسی­های آنان نشان داد که ارتباطی معکوس بین دو متغیر مذکور برقرار است.
آتیف^[۱۹] و همکاران(۲۰۱۲) در تحقیقی با عنوان “ارتباط بین رشد اقتصادی، سرمایه ­گذاری و مالیات: شواهد تجربی از پاکستان"، به آزمون تجربی اثر مالیات، تورم و استقراض بانکی بر سرمایه ­گذاری و رشد اقتصادی با بهره گرفتن از داده ­های اقتصاد پاکستان پرداختند. آنان یافتند که مالیات اثر معناداری بر رشد اقتصادی ندارد اما اثری معکوس بر سرمایه ­گذاری دارد.
اوهنو^[۲۰](۲۰۱۰) تحقیقی را با عنوان “تجزیه و تحلیل تجربی معاهدات مالیات­های بین ­المللی و سرمایه ­گذاری مستقیم خارجی"، اجرا نمود. نتایج تحقیق وی نشان داد که معاهدات مالیاتی ژاپن با سرمایه ­گذاری خارجی این کشور در سایر کشورهای مورد بررسی، هیچ ارتباط معناداری در کوتاه­مدت نداشته است.
هانگ و لی^[۲۱](۲۰۰۷) در تحقیقی به بررسی موضوع مالیات بر ارزش افزوده در چین بر روی شرکت­های خارجی و تأثیر آن بر جذب سرمایه ­گذاری توسط دولت­های محلی پرداختند. آنان دریافتند که پایین گرفتن نرخ مالیات بر ارزش افزوده محلی در منطقه غرب این کشور، نقش بیشتری در جذب سرمایه ­گذاران خارجی داشته است.
ریوان^[۲۲](۲۰۰۵) تحقیقی را تحت عنوان “استفاده از مشوق­های مالیاتی به منظور رقابت برای سرمایه ­گذاری خارجی: آیا آنان به کار می­آیند؟” اجرا نمود. وی در این تحقیق به بررسی این امر پرداخت که آیا استفاده از مشوق­های مالیاتی به عنوان ابزاری برای جذب سرمایه ­گذاران خارجی عمل می­ کند یا خیر. وی نتیجه ­گیری نمود که مشوق­های مالیاتی به هیچ وجه تأثیر مستقیم بر سرمایه ­گذاری مستقیم خارجی ندارند.

.
فصل سوم:
روش اجرای تحقیق
۳-۱- مقدمه
بنیادی­ترین هدف اجرای انواع تحقیق را می­توان کشف حقایق مربوط به روابط منطقی بین پدیده ­های گوناگون دانست. پژوهشگر به­منظور کاوش و اکتشاف روابط فی مابین پدیده ­ها و مرتبط ساختن عوامل موضوع پژوهش از مجموعه ­ای از رویه­های منظم و منطقی استفاده می­نماید که به آن، روش تحقیق علمی می­گویند (نبوی، ۱۳۷۵). در راستای بیان روش علمی تحقیق حاضر، به ترتیب، روش تحقیق، اهداف و فرضیه ­های تحقیق، جامعه مورد مطالعه، نمونه آماری، دوره زمانی تحقیق، نحوه جمع­آوری اطلاعات و متغیرهای تحقیق مورد استفاده تبیین خواهند شد. ضمناً روش­های آماری مورد استفاده برای آزمون فرضیه ­های تحقیق نیز معرفی و تشریح می­شوند.
۳-۲- روش پژوهش
محقق پس از تعیین و تنظیم موضوع باید در اندیشه انتخاب روش تحقیق مناسب باشد. این در حالی است که انتخاب روش تحقیق، بستگی به اهداف، ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی آن دارد. بدین ترتیب، هنگامی می­توان در مورد روش بررسی و انجام یک تحقیق تصمیم گرفت که ماهیت موضوع پژوهش، هدف­ها و نیز دامنه آن مشخص باشد (نادری و سیف نراقی،۱۳۸۰).
این تحقیق از جنبه هدف، از نوع تحقیقات کاربردی به شمار می­رود، زیرا نتایج حاصل از آن می ­تواند در تصمیمات قانون­گذاران، دولت­مردان و سرمایه ­گذاران مورد استفاده قرار گیرد. همچنین از بعد نحوه استنباط در خصوص فرضیه ­های پژوهش، در گروه تحقیقات توصیفی قرار می­گیرد، زیرا به توصیف شرایط می ­پردازد که به این ترتیب، از نظر استدلالی، استدلال استقرایی است. همچنین، از آنجایی که از طریق آزمایش داده ­های موجود به نتیجه­ای خواهد رسید، این تحقیق در گروه تئوری­های اثباتی قرار خواهد گرفت. ضمناً به علت این­که از طریق پرسشنامه داده ­های مورد نظر حاصل می­ شود، تحقیق حاضر در گروه تحقیقات پیمایشی خواهد بود.
۳-۳- سؤالات و فرضیه ­های پژوهش
سیاست دولت در ایران، توزیع درآمدهای ملی و توسعه مناطق فقیر و کم­درآمد و یا کمتر توسعه یافته است. به­همین منظور، مشوق­هایی را از طریق معافیت­های مالیاتی در نظر گرفته تا موجب ترغیب سرمایه ­گذاری در این مناطق گردد. بنابراین، تعیین محل تولید به­منظور استفاده از این معافیت­ها و کاهش هزینه مالیات و افزایش سود، اهمیت ویژه­ای برای سرمایه ­گذاران و همچنین برای دولت در بلندمدت خواهد داشت و برای مردم آن مناطق نیز باعث افزایش اشتغال، فرهنگ و رفاه می­گردد.
این تحقیق، بر معافیت ماده ۱۳۲ قانون مالیات­های مستقیم در خصوص تعیین محل سرمایه ­گذاری (مناطق کمتر توسعه یافته، شهرک­های صنعتی خارج از شعاع سی کیلومتری مناطق توسعه یافته) و ماده ۱۳۸ قانون مالیات­های مستقیم مبنی بر توسعه و استفاده از این معافیت و همچنین سرمایه ­گذاری در بخش کشاورزی و یا ایجاد سرمایه ­گذاری به­ صورت تعاونی تمرکز دارد. در تحقیق حاضر این سؤال مطرح می­ شود که آیا سرمایه ­گذاری در مناطق دور از مرکز و افزایش هزینه­ های تولید و توزیع و فروش در قبال معاف از مالیات بودن و همچنین توسعه شرکت در قبال استفاده از معافیت متعلقه، قابل توجیه است یا خیر؟
در راستای دستیابی به پاسخ سؤال مطرح شده و همچنین بر اساس رابطه تبیین شده، فرضیه زیر مطرح می­گردد:
فرضیه اصلی:
معافیت­های مالیاتی در تحقق سیاست­های دولت اثرگذار بوده است.
فرضیه ­های فرعی
فرضیه اول: معافیت مالیاتی ماده ۱۳۲ منجر به افزایش سرمایه ­گذاری در مناطق کمتر توسعه یافته گردیده است.
فرضیه دوم: معافیت مالیاتی ماده ۱۳۸ در توسعه، بازسازی و تکمیل واحدهای موجود صنعتی اثرگذار بوده است.
فرضیه سوم: معافیت مالیاتی ماده ۸۱ منجر به افزایش سرمایه ­گذاری در فعالیت­های کشاورزی گردیده است.
فرضیه چهارم: معافیت مالیاتی تبصره ۶ ماده ۱۰۵ منجر به افزایش سرمایه ­گذاری در شرکت­های تعاونی گردیده است.
۳-۴- جامعه و نمونه آماری
۳-۴-۱- جامعه آماری
جامعه آماری شامل سرمایه ­گذاران شرکت­هایی است که در استان کرمانشاه از معافیت­های مالیاتی مواد ۱۳۲، ۱۳۸، ۸۱ و ۱۰۵ استفاده نموده ­اند.
۳-۴-۲- نمونه آماری
در این تحقیق به دلیل مشکل بودن، انتخاب نمونه به صورت تصادفی از روش نمونه گیری وضعی (حافظ­نیا، ۱۳۸۹) یا نمونه گیری در دسترس (دلاور، ۱۳۸۶) برای انتخاب آزمودنی­ها استفاده می­گردد.
۳-۵- روش­ها و ابزار جمع­آوری اطلاعات
به منظور گردآوری داده ­های مورد نیاز برای انجام این پژوهش، از روش کتابخانه­ای استفاده خواهد شد. به این ترتیب که مبانی نظری تحقیق و پیشینه تحقیق، با مراجعه به کتب، مقالات و سایر منابع موجود استخراج خواهد شد.
همچنین داده ­های مورد نیاز برای آزمون فرضیه تحقیق، از طریق پرسشنامه قابل استخراج است. پرسشنامه مذکور در اختیار سرمایه ­گذاران مورد نظر قرار خواهد گرفت.
۳-۶- محاسبه متغیرهای تحقیق
به منظور آزمون فرضیه ­های تحقیق، از متغیرهای زیر استفاده می­ شود:
(۱) اثربخشی معافیت مالیاتی ماده ۱۳۲؛ (۲) اثربخشی معافیت مالیاتی ماده ۱۳۸؛ (۳) اثربخشی معافیت مالیاتی ماده ۸۱؛ و (۴) اثربخشی معافیت مالیاتی تبصره ۶ ماده ۱۰۵ که برای اندازه ­گیری آن­ها از پرسش­های زیر در پرسشنامه استفاده شده است:
معافیت مالیاتی ماده ۱۳۲ منجر به انجام سرمایه ­گذاری شما در این منطقه (به­جای مناطق توسعه ­یافته) شده است.
معافیت مالیاتی ماده ۱۳۸ منجر به انجام سرمایه ­گذاری شما در این منطقه (به­جای مناطق توسعه ­یافته) شده است.
معافیت مالیاتی ماده ۸۱ منجر به انجام سرمایه ­گذاری شما در این منطقه (به­جای مناطق توسعه ­یافته) شده است.
معافیت مالیاتی تبصره ۶ ماده ۱۰۵ منجر به انجام سرمایه ­گذاری شما در این منطقه (به­جای مناطق توسعه ­یافته) شده است.
لازم به ذکر است که پاسخ­ها به صورت پنج گزینه­ای (طیف لیکرت) خواهد بود:

فرضیه صفر: یکپارچگی زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی داری ندارد.
فرضیه پژوهش: یکپارچگی زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی داری دارد.
با توجه به نتایج در جدول ۴-۳۷ سطح معناداری فرضیه برابر ۰۰۰/۰ و کمتر از ۰۵/۰ می­باشد لذا فرضیه پژوهش تأیید می­گردد بدین معنا که یکپارچگی زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد. میزان این اثر ۱۶/۰ می­باشد با توجه به اینکه این ضریب مثبت است اثر آن به صورت مستقیم است به عبارتی با تغییر یک واحد (افزایش) یکپارچگی زنجیره تأمین به میزان ۱۶ درصد چابکی زنجیره تأمین افزایش می­یابد. نتایج این فرضیه با نتایج مطالعات سوآفورد و همکاران(۲۰۰۴) و اسمیت و همکاران(۲۰۰۹) مطابقت دارد. ولی با مطالعه یولنجین و یورای(۲۰۱۰) مطابقت ندارد.
۵-۲-۲-۴ فرضیه ۴: انعطاف­پذیری زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
فرضیه صفر: انعطاف­پذیری زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری ندارد.
فرضیه پژوهش: انعطاف­پذیری زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
با توجه به نتایج در جدول ۴-۳۷ سطح معناداری فرضیه برابر ۰۰۰/۰ و کمتر از ۰۵/۰ می­باشد لذا فرضیه پژوهش تأیید می­گردد بدین معنا که انعطاف پذیری زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد. میزان این اثر ۰۵/۰ می باشد با توجه به اینکه این ضریب مثبت است اثر آن به صورت مستقیم است به عبارتی با تغییر یک واحد (افزایش) انعطاف پذیری زنجیره تأمین به میزان ۰۵/۰ درصد چابکی زنجیره تأمین افزایش می­یابد. نتایج این فرضیه با مطالعات رنجبر و دیگران(۱۳۸۷)، رحمانی سرشت و همکاران(۱۳۸۵) و یو و همکاران(۲۰۰۸) همسو می­باشد.
۵-۲-۲-۵ فرضیه ۵: نقش مدیریت ارشد بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
فرضیه صفر: نقش مدیریت ارشد بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری ندارد.
فرضیه پژوهش: نقش مدیریت ارشد بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
با توجه به نتایج در جدول ۴-۳۷ سطح معناداری فرضیه برابر ۰۰۰/۰ و کمتر از ۰۵/۰ می­باشد لذا فرضیه معنادار بودن فرضیه پژوهش تأیید می­گردد بدین معنا که نقش مدیریت ارشد بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد. میزان این اثر ۰۹/۰ می باشد با توجه به اینکه این ضریب مثبت است اثر آن به صورت مسثقیم است. به عبارتی با تغییر یک واحد (افزایش) نقش مدیریت ارشد به میزان ۰۹/۰ درصد چابکی زنجیره تأمین افزایش می­یابد. نتایج این فرضیه با نتایج مطالعه ی بالووین و هنلیز(۲۰۱۰) و کاستین و همکاران(۲۰۰۸) مطابقت دارد.
۵-۲-۲-۶ فرضیه فرعی ۶: توانایی کارکنان بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
فرضیه صفر: توانایی کارکنان بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری ندارد.
فرضیه پژوهش: توانایی کارکنان بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
با توجه به نتایج در جدول ۴-۳۷ سطح معناداری فرضیه برابر ۶۱۴/۰ و بیشتر از ۰۵/۰ می­باشد لذا فرضیه معنادار بودن فرضیه پژوهش رد می­گردد بدین معنا که توانایی کارکنان بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری ندارد. نتایج این فرضیه با نتایج مطالعات یوسف زای و همکاران(۲۰۰۳)، کیم(۲۰۰۶) یو همکاران(۲۰۰۸)، سزن(۲۰۰۹) و بنیتو(۲۰۰۹) مطابقت دارد.
۵-۲-۲-۷ فرضیه فرعی ۷: چابکی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
فرضیه صفر: چابکی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت تأثیر مثبت و معنی­داری ندارد.
فرضیه پژوهش: چابکی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
با توجه به نتایج در جدول ۴-۳۷ سطح معناداری فرضیه برابر ۰۰۰/۰ و کمتر از ۰۵/۰ می­باشد لذا فرضیه پژوهش تأیید می­گردد بدین معنا که چابکی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت تأثیر مثبت و معنی­داری دارد. میزان این اثر ۰۲/۱ می­باشد با توجه به اینکه این ضریب مثبت است اثر آن به صورت مستقیم است. بدین معنا که با تغییر یک واحد (افزایش) در چابکی زنجیره تأمین به میزان ۰۲/۱ درصد منجر به عملکرد شرکت می­ شود. این تنیجه با نتایج مطالعات سوآفورد و همکاران(۲۰۰۴)، پارتاسری و هاموند(۲۰۱۰) مطابقت دارد.
۵-۳ پیشنهادها
۵-۳-۱ پیشنهادهای اجرایی(حاصل از پژوهش)
فرضیه ۱: یکپارچگی فناوری اطلاعات بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
مبادله الکترونیکی داده ­ها با شرکای تجاری.
فرضیه ۲: انعطاف­پذیری فناوری اطلاعات بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
دسترسی اعضا زنجیره تأمین (تأمین­کنندگان، تولیدکنندگان، توزیع­کنندگان و حتی مشتریان) به اطلاعات از طریق اینترنت، امکان استفاده اعضای زنجیره تأمین از شبکه ­های اطلاعاتی داخلی(اینترانت)، به روز شدن به موقع اطلاعات مربوط به فروش، افزایش قابلیت داده کاوی، استفاده از تبادلات بدون کاغذ، استفاده از نرم افزارهای تحت وب و تبادل درون سازمانی اطلاعات از جمله مواردی هستند که می­توانند بر این امر اثر داشته باشند و باعث افزایش سرعت و چابکی زنجیره تأمین و امکان پاسخ­گویی مناسب به تقاضا شوند.
فرضیه ۳: یکپارچگی زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
- از آنجایی که سرعت و یکپارچگی مهم­ترین عوامل چابکی مدل زنجیره تأمین در نظرگرفته شده است، پیشنهاد می­ شود مکانیزم­ هایی جهت افزایش این دو شاخص در نظر گرفته شود. از جمله عوامل مؤثر بر هر دوی این شاخص ­ها که خود بر پاسخ­گویی هم اثر دارد، استفاده از ارتباطات مجازی است. در واقع یکی از عوامل بسیار مهم در رابطه با چابکی زنجیره تأمین، به اشتراک­گذاردن اطلاعات در طول زنجیره است.
فرضیه ۴: انعطاف­پذیری زنجیره تأمین بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
- در ارتباط با انعطاف­پذیری زنجیره تأمین، شرکت باید بتواند محصولاتی جدید و متفاوت را در کم­ترین زمان ممکن به بازار عرضه کند و در ضمن توانایی خود را در تولید محصول سفارشی نیز افزایش دهد. در ضمن شرکت باید قادر به استفاده از استراتژی به تعویق انداختن تولید محصول باشد که این امر خود نیازمند وجود جریان اطلاعاتی در طول زنجیره تأمین است و از طرف دیگر همکاری زیاد تأمین­کنندگان را نیز می­طلبد. از دیگر موارد اثرگذار بر این بخش قابلیت استفاده از طراحی به صورت ماژولار به مفهوم به کارگیری تکنیک­هایی است که با بهره گرفتن از آنها بتوان با حداقل تنوع در مواد و قطعات، به حداکثر تنوع محصولات برای ارضای نیازهای مختلف مشتریان رسید.

فرضیه ۵: نقش مدیریت ارشد بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
حمایت مدیر ارشد و فرهنگ سازمانی برای ایجاد زیرساخت­ها و کاربرد فناوری اطلاعات جهت افزایش چابکی در فرایند زنجیره تأمین.
فرضیه فرعی ۶: توانایی کارکنان بر چابکی زنجیره تأمین تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
- شاخص توانایی کارکنان و بالاخص شاخص فرهنگ مشترک و تصمیم ­گیری مشترک در بین کارکنان قرار دارد، لذا پیشنهاد می­ شود تمهیداتی در رابطه با ایجاد یک فرهنگ مشترک در بین اعضا و نیز به وجود آوردن مکانیزم­ هایی جهت تصمیم ­گیری مشترک اندیشیده شود. وجود روحیه همکاری و مشارکت در سیاست­ها، برنامه­ ها و انجام عملیات از یکسو و ایجاد فرهنگ ریسک­پذیری همراه با بالا بردن اعتماد اعضای زنجیره از سوی دیگر، فضای مورد نیاز برای تصمیم ­گیری مشترک وایجاد بینش مشترک بین اعضا را فراهم می ­آورد. در چنین شرایطی شناخت نیاز مشتری و تلاش جهت تأمین و کسب رضایت او به همراه برقراری روابطی سازنده محور اصلی نگرش­ها و فعالیت­های اعضای زنجیره تأمین می­گردد.
- با توجه به نتایج بدست آمده، نیروی انسانی آموزش دیده در زمینه فناوری اطلاعات یکی از مهم­ترین فاکتورهای موفقیت در زنجیره تامین است. به منظور بهره گیری هر چه بهتر از عامل نیروی انسانی می­بایست آموزش­های لازم تدوین و هماهنگی و همدلی در بین کارکنان ایجاد و اهداف آنها را با اهداف سازمان همسو نمود. در این راستا سازمان نیز با ایجاد محیطی مشارکتی و ابلاغ اهداف سازمان به کارکنان و راه­های دستیابی به آنها و همچنین برقراری جلسات ارزیابی و هدایت کارکنان و نیز با بهره­ گیری از سیستم­های پرداخت بر مبنای عملکرد، باعث ایجاد همسویی اهداف کارکنان و سازمان گردیده و بهره­وری نیروی کار را افزایش می دهد. در چنین نظامی افراد احساس تعلق خاطر بیشتری به سازمان می نمایند و انجام رضایت بخش امور محوله توسط کارکنان، باعث بهبود عملکرد کل سازمان می­گردد. بنابراین یک تعهد دوسویه بین کارکنان و سازمان ایجاد می­ شود که نتیجه آن چیزی جز بهبود عملکرد، کارایی و بهره­وری سازمان نیست و اما جهت استمرار آموزش، فناوری روز ایجاب می­نماید که کلیه کارمندان مرتبط با زنجیره تامین، به صورت دائم آموزش لازم فناوری اطلاعات را دیده و خود را بروز نمایند تا در زمان بهره­ گیری از این ابزار، بیشترین بهره­وری سازمانی را در جهت تحقق اهداف سازمان تامین نمایند. در این صورت سازمان بهتر می ­تواند در جهت کسب نظر مشتری گام برداشته، درآمد بهتری کسب نماید و بالطبع، پرداخت­های جبرانی و تسهیلات بهتری را در اختیار نیروی انسانی خود قرار دهد.
فرضیه فرعی ۷: چابکی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت تأثیر مثبت و معنی­داری دارد.
- در این راستا می­توان به کمک یک سامانه جامع آماری، ضمن یکپارچه نمودن نیازمندی تولید، موجودی انبار و ساماندهی اطلاعات تامین کنندگان، بگونه ای عمل نمود تا اقلام مورد نیاز در اسرع وقت (با کمترین زمان و هزینه ممکن) به شرکت رسیده و در اختیار خط تولید و یا مونتاژ برسد. در این صورت می­توان امیدوار بود تا خروجی محصولات (اعم از محصولات فیزیکی، قطعات و حتی خدمات) در زمان از پیش تعیین شده در اختیار مشتری قرار گیرد.
۵-۳-۲ پیشنهاداتی برای پژوهش­های آتی:
۱- مطالعه تأثیر عوامل ساختاری زنجیره­ی تأمین(منابع­انسانی، مدیریت­ فرایند، مدیریت تأمین­کننده، مدیریت رهبری و مدیریت طراحی) بر چابکی زنجیره تأمین و عملکرد شرکت(عملکرد مالی، عملکرد عملیاتی).
۲- اثر تسهیم اطلاعات(به اشتراک­گذاری اطلاعات) و سیستم­های اطلاعات درون سازمانی بر چابکی زنجیره تأمین.
۳- ارائه و آزمون مدل مفهومی این پژوهش در دیگر صنایع دارای فرایند زنجیره­ی تأمین.
۵-۴ محدودیت­های پژوهش:
۵-۴-۱ محدودیت­های تحت کنترل
- عدم بررسی کلیه­­ی صنایع لبنی استان کرمانشاه.
- عدم اطلاعات مورد نیاز در رابطه با زنجیره تأمین از سوی پژوهشگر جهت آشنا کردن پاسخ ­دهندگان با موضوع مورد پژوهش.
- از آن جایی که داده ­های پژوهش حاضر از نظر مکانی، متعلق به حوزه جغرافیایی شهرستان کرمانشاه می­باشد، ممکن است در سایر شهرهای کشور نتایج متفاوتی حاصل گردد؛
۵-۴-۲ محدودیت­های خارج از کنترل
- عدم آگاهی از اطلاعات و دانش برخی از پاسخ ­دهندگان در خصوص موضوعات مربوط به متغیرهای پژوهش.
- صحت و دقت پاسخ­های ارائه شده توسط پاسخ ­دهندگان.
- عدم آشنایی پاسخ ­دهندگان با چارچوب و فرهنگ پژوهش و سوالات پرسشنامه باعث ایجاد اکراه در پاسخ­گویی پاسخ ­دهندگان شده است.
منابع و مأخد
فارسی:

جدول ۸-۲- ابعاد و معیارهای پایداری SAFA

• حکمرانی خوب

حکمرانی، فرایند تصمیم گیری و اجرای تصمیمات می باشد. در یک کشور این از طریق اجرای تصمیمات بدست می آید . برای SAFA حکمرانی شامل جنبه های ساختار حکمرانی، پاسخگویی، مشارکت، حاکمیت قانون و مدیریت جامع می باشد.

در حالیکه حکمرانی همیشه به عنوان یک بعد جدا از توسعه پایدار در نظر گرفته نمی شود، دو نسخه نخست چارچوب شاخص های مرکزی کمسیون توسعه پایدار، معیارهای پایداری را بر اساس ابعاد اجتماعی، زیست محیطی، اقتصادی و موسسه ای^[۱۸۵] ارائه کرده اند.
بعد حکمرانی SAFA حول درک حکمرانی خوب شرکت ^[۱۸۶] (GCG) می چرخد که صراحتاً همه ذینفعان متأثر را به حساب می آورد. عملکرد پایداری نه تنها مربوط به ذینفعان است، بلکه هم تراز با همه ی ذینفعان متأثر از فعالیت های سازمان می باشد. این درک گسترده از GCG با ایده ی شهروند سازمانی مرتبط است.
عملکرد پایداری شرکت، مبتنی بر استراتژی و مدیریت آگاهانه شرکت است، که به طور ایده آل در بیانیه مأموریت شرکت و کد رفتاری^[۱۸۷] (CoC)بیان شده است. هدف تجاری که در تضاد با اصول پایداری است و یا آن را نادیده بگیرد، منجر به یک شرکتِ پایدار در سطح عملیاتی نخواهد شد. به همان اندازه، جایی که شرکت لنگرگاه فقدان پایداری در سطح بالاست، بخش هایی از شرکت ممکن است عملکرد پایداری خوبی داشته باشند، اما در کل کنترل هدفمند و پشتیبانی بلندمدت وجود ندارد، بنابراین پایداری انجام نخواهد شد. بیانیه مأموریت باید به استقرارعملیات در بستر پاسخگویی مشترک اجتماعی و زیست محیطی، برای ایجاد آگاهی در همه سطوح مدیریت و در میان کارکنان، و برای هم تراز نمودن فعالیت های فردی با سیاست پایداری شرکت کمک نماید. این امر باید فرهنگ سازمانی را شکل دهد، که انعکاس دهنده تعهد شرکت به همکاری و مشارکت در توسعه پایدار می باشد.
شرکتی که متعهد به انجام توسعه پایدار می باشد نیازمند یک ساختار حکمرانی پایدارگراست، که در محتوا، ارزش ها و مسئولیت های شرکت به وضوح اعلام می شود و از طریق آن شفافیت و پاسخگویی تضمین می شود. این فرآیندهای سازمانی است که مشارکتِ همه ذینفعان را تسهیل و فعال می نماید. عناصر دیگر شامل جهت گیری دقیق نسبت به مشروعیت و حاکمیت قانون و مدیریت پایداری دقیق می باشد.

• ساختار حکمرانی(G1):

ساختار حکمرانی در SAFA به این معناست که چگونه اصولِ پایداری در بافت کل سازمان تعبیه شده است. این معیار، اصول اخلاقی شرکت و سعی و کوشش مقتضی را پوشش می دهد.
حکمرانی خوب شامل تدوین یک بیانیه ای است که برای دربرگرفتن اصول اخلاقی و پایداری، از کسب سود فراتر می رود و بر اساس چشم اندازی از آینده ی پایدار که برای تمامی ذینفعان جذاب است، می باشد. بیانیه مأموریت باید به صورت واژگان روشن، معتبر و صحیح باشد، و اظهار شود که چطور شرکت قصد، همکاری و کمک به توسعه پایدار را دارد. برای سطح ِ عملیاتی، اصول از طریق یک کد رفتاری(CoC)تعریف می شود. CoC راهنمای واضحی را در شرایط واقعی ارائه می دهد.
شرکت های بزرگ، باید بر بهبودِ ساختار بازار و بر پایداریِ تولیدِ تأمین کنندگانشان، به جای سرمایه گذاری بر ضعف هایشان، مشارکت نمایند.
روش های سعی و کوشش مقتضی می تواند به پیش بینی و پیش گیری از اثرات منفی بر محیط زیست و مردم ، و در نتیجه حفظ تصویر سازمانی کمک نماید.

• پاسخگویی (G2):

در SAFA، پاسخگویی افشای اطلاعات ِ معتبر در مورد استراتژی، اهداف، استانداردها و عملکرد برای آن هایی است که پایه اقدامات و تصمیماتشان بر روی این اطلاعات است. زیر معیار های SAFA شامل ممیزی های جامع و مسئولیت پذیری می باشد.
سهامداران، پیمانکاران، مصرف کنندگان، جوامع و سایر ذینفعان ممکن است مجبور به تصمیم گیری بر اساس اطلاعات انتشار یافته توسط شرکت باشند. پاسخگویی شامل جنبه های اطمینان از چنین اطلاعات کامل، صحیح و قابل دسترس است. مفهوم پاسخگویی در SAFA، برای پوشش افشای اطلاعات مربوط به عملکرد مالی، زیست محیطی و اجتماعی ، توسعه یافته است. این معیار پیاده سازی، روش های های سعی و کوشش مقتضی را بیش تر یکپارچه می کند، چراکه فراتر از گزارش فعالیت ها و عملکرد می رود.
با توجه به حساسیت بالای عموم برای اقدامات و پیشرفت ها در بخش کشاورزی و مواد غذایی که بر مردم و محیط زیست تأثیر می گذارد، شفافیت و اعتبار، عوامل موفقیت آمیز مهم در بخش مواد غذایی و کشاورزی اند.
مشارکت (G3):
مشارکت یعنی تمامی ذینفعان که بطور قابل ملاحظه ای بوسیله فعالیت های شرکت تحت تأثیر قرار گرفتند، شناسایی و تقویت شده و برای سهیم شدن بر روی فعالیت های ِ اثرگذار بر زندگیشان و فعالیت هایی که تأثیراتِ زیست محیطی عمده دارند، دعوت شوند. این شامل توانایی برای شرکت ِ فعال در تصمیم گیری می باشد. این معیار شامل زیرمعیارهای گفت و گو با ذینفعان، روش های شکایت و حل تعارض است.
در چارچوب SAFA، مشارکت بیانگر مشارکت ذینفعان در وسیع ترین مفهوم است. همراه با مباحث توسعه پایدار، بسیاری از ذینفعان مختلف که ممکن است بوسیله فعالیت های تجاری تحت تأثیر قرار گیرند، در کانون توجه و تمرکز قرار خواهند گرفت.
ذینفعان، هرگروه یا فردی که می تواند فعالیت های شرکت را تحت تأثیر قرار دهند یا از آن تأثیر پذیرند، می باشند (فریمن^[۱۸۸]،۱۹۸۴). یک نیاز برای تمایز ذینفعان قدرتمند که ((می توانند تأثیر گذارند)) از ذینفعان با تأثیر کم یا هیچ که بوسیله تصمیمات ((تحت تأثیر قرار می گیرد)) وجود دارد. به خصوص در مورد گروه دوم، تفسیر گسترده ای از اصطلاح ((ذینفعان)) باید برای پوشش جوامع محلی، مصرف کنندگان، کشاورزان و صیادان و نسل های آینده و محیط زیست دنبال شود. اگر یک سوء استفاده از قدرت اتفاق افتد یا ذینفعان بوسیله اقدامات یک شرکت آسیب ببینند، باید روش های شکایت کافی برای اطمینان از اینکه درمان و احیاء فراهم می شود، وجود داشته باشد. بخش کشاورزی و مواد غذایی یکی از بزرگترین بخش ها از نظر تعداد افراد شاغل، وابسته و تحت تأثیر می باشند.

• حاکمیت قانون (G4):