عنوان صفحه

شکل ۱: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر ارتفاع گیاه ذرت …………………………………………………………………………………………………………..۴۶
شکل ۲: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر قطر ساقهی گیاه ذرت …………………………………………………………………………………………………۴۷
شکل ۳: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر تعداد برگ گیاه ذرت …………………………………………………………………………………………………..۴۹
شکل ۴: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر سطح برگ گیاه ذرت …………………………………………………………………………………………………..۵۰
شکل ۵: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر شاخص کلروفیل برگ گیاه ذرت …………………………………………………………………………………۵۲
شکل ۶: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر وزن تر بخش هوایی و ریشهی گیاه ذرت ……………………………………………………………………۵۶
شکل ۷: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر وزن خشک بخش هوایی و ریشهی گیاه ذرت …………………………………………………………….۵۸
شکل ۸: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر EC خاک پس از برداشت ………………………………………………………………………………………….۶۵
شکل ۹: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر pH خاک پس از برداشت …………………………………………………………………………………………..۶۶
شکل ۱۰: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر فسفر خاک پس از برداشت ………………………………………………………………………………………۶۹
شکل ۱۱: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر غلظت فسفر بخش هوایی گیاه ذرت ………………………………………………………………………..۷۱
شکل ۱۲: تأثیر شوری (a) و فسفر (b) بر غلظت فسفر ریشهی گیاه ذرت ………………………………………………………………………………..۷۲
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (۲-۱): موقعیت جغرافیایی نمونه خاکهای مورد آزمایش ……………………………………………………………………………………………….۳۵
جدول (۲-۲): خصوصیات شیمیایی و فیزیکی نمونه خاکهای مورد آزمایش ……………………………………………………………………………۳۵
جدول (۳-۱): نتایج تجزیه واریانس تأثیر شوری و فسفر بر شاخصهای رشد گیاه ذرت …………………………………………………………..۴۴
جدول (۳- ۲): مقایسهی میانگینهای اثر متقابل شوری و فسفر برای شاخص کلروفیل برگ ………………………………………………….۵۳

جدول (۳-۳): نتایج تجزیه واریانس تأثیر شوری و فسفر بر وزن تر و خشک بخش هوایی و ریشهی گیاه ذرت ………………………۵۴
جدول (۳- ۴): مقایسهی میانگینهای اثر متقابل شوری و فسفر برای وزن تر بخش هوایی ……………………………………………………..۶۰
جدول (۳- ۵): مقایسهی میانگینهای اثر متقابل شوری و فسفر برای وزن تر ریشه …………………………………………………………………۶۱
جدول (۳- ۶): مقایسهی میانگینهای اثر متقابل شوری و فسفر برای وزن خشک بخش هوایی ………………………………………………۶۲
جدول (۳- ۷): مقایسهی میانگینهای اثر متقابل شوری و فسفر برای وزن خشک ریشه …………………………………………………………۶۳
جدول (۳-۸): نتایج تجزیه واریانس تأثیر شوری و فسفر بر EC، pH، فسفر خاک، فسفر بخش هوایی و ریشهی گیاه ذرت …۶۴

فصل اول
مقدمه و مروری بر تحقیقات گذشته
۱-۱- مقدمه
شرایط اقلیمی خشک و نیمهخشک که اکثر مناطق کشور را در بر میگیرد، سبب محدودیت منابع آبی و امکانات تولید محصولات زراعی گردیده است. افزایش سریع جمعیت و نیاز روزافزون به مواد غذایی موجب شده است که کشاورزان نسبت به زیر کشت بردن اراضی دارای شرایط اقلیمی نامساعد مبادرت ورزند. شوری یکی از مهمترین تنشهای محیطی است که در بسیاری از نقاط جهان به ویژه در دیمزارها و مناطق خشک و نیمهخشک به صورت معضلی جدی پدیدار میشود و در سایر اراضی غیرشور با سیستمهای غلط آبیاری و مدیریت زراعی ناکارآمد میتواند مشکلساز شود (کوردالی و همکاران، ۱۹۹۷؛ تامسون و سیدگو، ۱۹۹۷؛ تامسون و همکاران، ۱۹۹۷). در سال ۱۹۳۰ میلادی جمعیت جهان در حدود ۲ میلیارد نفر بود، در سال ۱۹۹۰ به ۳/۵ میلیارد نفر رسید و در سال ۲۰۰۰ از ۶ میلیارد تجاوز کرد و پیشبینی میشود که در سال ۲۰۲۵ میلادی به ۵/۸ میلیارد نفر برسد (فائو، ۲۰۰۱). طبق اعلام رسمی سازمان ملل متحد در حال حاضر ۵/۱ میلیارد از جمعیت جهان زیر خط فقر به سر میبرند و با کمبود مواد غذایی مواجه هستند. کمبود مواد غذایی علاوه بر کمیت، از لحاظ کیفیت و محتوای پروتئین نیز به چشم میخورد. در این راستا مشکل تغذیه، مهمترین دغدغه بشر به ویژه در کشورهای فقیر و در حال توسعه به شمار میرود. افزایش سطح زیرکشت، تنها بخشی از این مشکل را میتواند حل کند، بنابراین لازم است استفاده از گیاهان پربازده، به کارگیری عملیات زراعی پیشرفته و استفادهی بهینه از نهادههای کشاورزی، بیش از پیش مد نظر قرار گیرد. گیاهان گروه غلات به طور مستقیم و غیر مستقیم عمدهترین بخش مواد غذایی را تشکیل میدهند، لذا، با توجه به اهمیت این محصولات، برنامه ریزی در جهت افزایش تولید آنها بسیار ضروری به نظر میرسد (طهماسبیسروستانی و همکاران، ۱۳۸۰). ذرت بعد از گندم و برنج، سومین گیاه غلهای مهم در دنیا محسوب میشود. ذرت نه تنها یک منبع غذایی و علوفهای برای دام محسوب میشود، بلکه فرآوردههایی از قبیل گلوکز، نشاسته و روغن از آن به عمل میآید. ذرت در طیف دمایی وسیعی در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری دنیا رشد میکند (چئودهری، ۱۹۸۳).
در خاکهای شور، اثرات متقابل شوری و حاصلخیزی خاک از نقطه نظر تولید حداکثر، اهمیت فراوان دارد. پژوهشها نشان داده است که در سطح مشخصی از حاصلخیزی خاک، با افزایش شوری، عملکرد کاهش مییابد، لیکن در یک شوری معین مصرف کود منجر به افزایش محصول میگردد. حالت اول مربوط به بالا رفتن فشار اسمزی و کاهش قابلیت جذب آب توسط گیاه است. اما در حالت دوم هرچند که مکانیسم واکنش چندان شناخته شده نیست، ولی گمان بر این است که افزودن کودهای شیمیایی (پرمصرف و کم مصرف) در خاکهای شور موجب بروز نوعی دگرگونی شیمیایی در محلول خاک و به دنبال آن ترکیب شیمیایی گیاه میشود که سرانجام به افزایش عملکرد منتهی میگردد. با این حال نباید از نظر دور داشت که اثرات یاد شده به نوع گیاه، نوع کود مصرفی و شرایط زراعی بستگی دارد. معمولاً واکنش مثبت گیاه به مصرف کود در خاکهای شور منحصر به شوریهای کم تا متوسط (معمولاً تا حدود dS/m10) است. در شوریهای بالاتر به جهت بالا رفتن تجمعی فشار اسمزی، واکنش گیاه منفی بوده و عملکرد کاهش مییابد. ناگفته نماند که موارد ذکر شده کلی بوده و حاصل از آزمایشهایی است که در آنها غالباً از NaClبرای شور شدن خاک استفاده شده است. در حالی که تجربیات موجود بیانگر آن است که در سطوح بالاتری از شوری، مصرف بهینه کود میتواند به افزایش عملکرد منتهی گردد (همایی، ۱۳۸۱). فسفر عنصر ضروری برای رشد و توسعه ذرت محسوب میشود که مقادیر کافی آن استحکام ساقه و رشد ریشه را افزایش میدهد (یزدانی و همکاران، ۲۰۰۹). همچنین با توجه به اهمیت فسفر در گیاه و نقش آن در تولید بسیاری از ترکیبات مهم سلولهای گیاهی از جمله اسیدهای نوکلئیک، فسفولیپیدهای غشا و نوکلئوتیدهایی که در متابولیسم انرژی گیاه شرکت دارند و نیز نقش فسفر در محدوده وسیعی از فرآیندهای گیاهی نظیر تقسیم سلولی و توسعهی ریشه، در رابطه با کاربرد فسفر و تأثیر آن بر تحمل تعدادی از گیاهان زراعی به شوری مطالعاتی انجام شده است (معینی و فرحبخش، ۱۳۸۲؛ گراتن و مس، ۱۹۸۴؛ سیلسپور، ۲۰۰۸). در سالهای اخیر تعدادی از محققان تأثیر کوددهی فسفر را در افزایش عملکرد برخی از گیاهان زراعی در خاکهای شور نشان دادند (قولرعطا و همکاران، ۱۳۸۷؛ معینی و فرحبخش، ۱۳۸۲).
دسترسی گیاه به فسفر بنابه دلایل: الف) رسوب فسفر در محلول ب) نگهداری محکم فسفر توسط ذرات خاک ج) رقابت یونی د) کاهش رشد ریشه، تحت تأثیر شوری خاک قرار میگیرد (همایی، ۱۳۸۱). از آنچه گفته شد نتیجه میشود که مصرف فسفر در خاکهای شور باعث افزایش محصول میگردد. عموماً مشاهده گردیده که در آن دسته از خاکهای شور که از فقر فسفر رنج میبرند، برگها دچار نکروز گردیده و برگهای پایینی گیاهان رنگ قرمز (ارغوانی) به خود میگیرند. مصرف فسفر معمولاً باعث از بین رفتن این نشانه ها میگردد. همانند نیتروژن، واکنش گیاه به کودهای فسفری به شوریهای کم و متوسط محدود میگردد (همایی، ۱۳۸۱). در اکثر مناطق ایران با توجه به غالبیت کشاورزی فاریاب، منابع آب و خاک در معرض شور شدن هستند. تخمین زده میشود که در مناطق شور ایران، میانگین کاهش عملکرد بر اثر شوری ممکن است به بیشتر از ۵۰ درصد برسد. در همهی خاکهای زراعی به خصوص در خاکهای شور، جذب عناصر غذایی از محلول خاک بهشدت تحت تأثیر فعالیت یونی و ترکیب یونی محلول خاک قرار میگیرد که این امر اهمیت زیادی در کنترل رشد کمی و کیفی گیاهان زراعی دارد. لذا بررسی کاربرد عناصر غذایی مختلف در شرایط شور در شناخت هر چه بیشتر مسائل و مشکلات تغذیه ای گیاهان زراعی از اهمیت ویژهای برخوردار است (قولرعطا و همکاران، ۱۳۸۷). هدف از این پژوهش بررسی تأثیر کود فسفر بر عملکرد گیاه ذرت در خاکهای شور بود.
۱-۲- مروری بر تحقیقات گذشته
۱-۲-۱- شوری
شوری به غلظت نمکهای معدنی حل شده در خاک (محلول در خاک) و آب گفته میشود. نمکهای معدنی حل شده شامل مخلوطی از کاتیونها و آنیونها هستند. از کاتیونهای مهم در خاکهای شور میتوان به سدیم، کلسیم، منیزیم و پتاسیم و از آنیونهای مهم کلرید، سولفات، نیترات و کربنات اشاره کرد (تانجی، ۲۰۰۲). شوری اغلب با اصطلاح هدایت الکتریکی عصارهی اشباع خاک بیان میشود. واحد شوری دسیزیمنس بر متر است (حال، ۲۰۰۱).
۱-۲-۱-۱) تنش شوری
تنش شوری عبارت از حضور بیش از اندازهی نمکهای قابل حل و عناصر معدنی در محیط ریشه است که منجر به کاهش توانایی گیاه در جذب آب کافی از محلول خاک میشود و رشد و نمو طبیعی
گیاه را دچار اختلال میکند (فرهودی، ۱۳۸۸).
۱-۲-۱-۲) انواع تنش شوری
تنش اسمزی
تنش اسمزی به سرعت رشد را تحت تأثیر قرار میدهد و توسط نمک موجود در اطراف ریشه ایجاد میشود (مونز و تستر، ۲۰۰۸). اثر عمومی شوری خاک بر گیاه، اثر اسمزی نامیده میشود. این بدان معنا است که نمکها، انرژی نگهداری آب در خاک را افزایش میدهند. به عبارت دیگر، خاک باید مرطوبتر شود تا مقدار آب قابل دسترس گیاه را مشابه شرایط غیرشور فراهم کند. در این شرایط گیاهان نیز باید انرژی بیشتری را برای جذب آب از خاک مصرف کنند (بلیلاک، ۱۹۹۴). نمکهای موجود در محلول خاک، فراهمی آب برای گیاه را کاهش میدهند، از این رو مسئول واکنشی هستند که “خشک‍ی ف‍یزیولوژیک” نامیده میشود و این پدیده به دلیل کاهش پتانسیل آب روی میدهد (خان، ۲۰۰۷)
تنش یونی
تنش یونی به علت تجمع ترکیبی یونها در اندامهای هوایی و عدم تحمل یونهای تجمع یافته، روی میدهد (مونز و تستر، ۲۰۰۸). تنش یونی، سمیت ویژهی یونها و به دنبال آن عدم تعادل عناصر مغذی است. از جملهی این یونها، سدیم و کلرید هستند که اثر سمیت ویژهای بر گیاه دارند. به دلیل آنکه مقدار زیادی از عناصر مغذی به فرم نمک هستند، شوری زیاد و سمیت یونی میتواند تعادل عناصر غذایی در گیاه را بر هم بزند یا در جذب آنها اختلال ایجاد کند (بلیلاک، ۱۹۹۴).
تنش اسمزی با سرعت بالا، کاهش رشد اندام هوایی را به دنبال دارد در حالی که تنش یونی کند بوده و اولین اثر قابل مشاهده آن افزایش پیری در برگهای مسن است (مونز و تستر، ۲۰۰۸).
۱-۲-۱-۳) اهمیت توجه به تنش شوری

شرکت های منتهی به ۲۹ اسفند

۱۷۵

شرکت های با عدم وقفه معاملاتی بیش از ۴ ماه

۱۱۸

اطلاعات کامل آن ها موجود باشد

۱۰۷

با مدنظر قرار دادن محدودیت های فوق و بر اساس اطلاعات موجود، تعداد ۱۰۷ شرکت و به عبارتی ۸۵۶ سال- شرکت، برای بررسی انتخاب شده اند. لیست شرکت هایی که به عنوان نمونه در نظر گرفته شده اند، در جدول الف-۱ و در پیوست الف ارائه شده است.

۳-۴٫ روش جمع آوری داده ها
در تحقیق همبستگی، اطلاعات لازم را می توان با بهره گرفتن از روش های مختلف جمع آوری کرد. تنها نکته ای که باید به آن دقت کرد این است که داده ها باید به صورت کمی باشند یا امکان تبدیل آنها به اندازه های کمی میسر باشد. با توجه به روش تحقیق و نحوه بیان فرضیه ها، روش گردآوری داده ها در این تحقیق به دو صورت است:

• روش کتابخانه ای: در این روش برای جمع آوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری(ادبیات تحقیق) و سوابق موضوع تحقیق از کتب، مقالات، پایان نامه های مختلف، پایگاه های اینترنتی و… استفاده شده است.

• روش میدانی: در این روش، محقق با داده های واقعی شرکت ها سرو کار دارد، لذا برای تحقیقات کاربردی مناسب بوده و برای جمع آوری داده های مالی مربوط به فرضیات و متغیرهای تحقیق از آن استفاده می شود. این اطلاعات از منابع مختلفی از جمله لوح های فشرده سازمان بورس اوراق بهادار تهران، بانک اطلاعاتی ره آورد نوین و سایت اطلاع رسانی سازمان بورس و اوراق بهادار تهران گردآوری شده است. برای پردازش اطلاعات نیز از نرم افزارهای Excel و Eviews استفاده شده است.

۳-۵٫ فرضیه های تحقیق
فرضیه عبارت است از حدس یا گامن اندیشمندانه درباره ماهیت، چگونگی و روابط بین پدیده ها، اشیائ و متغیرها، که محقق را در تشخیص نزدیک ترین و محتمل ترین راه برای کشف مجهول کمک می نمایدریال بنابراین فرضیه گمانی است موقتی که درست یا نادرست بودنش باید مورد آزمایش قرار گیرد(حافظ نیا، ۱۳۸۲، ۱۱۰). در این پژوهش فرضیه ها به ۴ گروه تقسیم می شوند:
فرضیه های گروه اول مربوط به ارتباط بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری می باشد:
۱-۱٫ بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری رابطه منفی و معناداری وجود دارد.
۱-۲٫ ارتباط بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری در طول دوره رکود اقتصادی افزایش می یابد.
۱-۳٫ ارتباط بین چرخه تبدیل وجه نقد و سودآوری در طول دوره رونق اقتصادی کاهش می یابد.
فرضیه های گروه دوم مربوط به ارتباط بین دوره پرداخت بدهی و سودآوری می باشد:
۲-۱٫ بین دوره پرداخت بدهی و سودآوری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
۲-۲٫ ارتباط بین دوره پرداخت بدهی و سودآوری در طول دوره رکود اقتصادی افزایش می یابد.
۲-۳٫ ارتباط بین دوره پرداخت بدهی و سودآوری در طول دوره رونق اقتصادی کاهش می یابد.
فرضیه های گروه سوم مربوط به ارتباط بین دوره وصول مطالبات و سودآوری می باشد:
۳-۱٫ بین دوره وصول مطالبات و سودآوری رابطه منفی و معناداری وجود دارد.
۳-۲٫ ارتباط بین دوره وصول مطالبات و سودآوری در طول دوره رکود اقتصادی افزایش می یابد.
۳-۳٫ ارتباط بین دوره وصول مطالبات و سودآوری در طول دوره رونق اقتصادی کاهش می یابد.
فرضیه های گروه چهارم مربوط به ارتباط بین دوره گردش موجودی کالا و سودآوری می باشد:
۴-۱٫ بین دوره گردش موجودی کالا و سودآوری رابطه منفی و معناداری وجود دارد.
۴-۲٫ ارتباط بین دوره گردش موجودی کالا و سودآوری در طول دوره رکود اقتصادی افزایش می یابد.
۴-۳٫ ارتباط بین دوره گردش موجودی کالا و سودآوری در طول دوره رونق اقتصادی کاهش می یابد.
۳-۶٫ متغیرهای تحقیق:
در این تحقیق، متغیرهای مورد استفاده به سه دسته تقسیم می شوند:
۳-۶-۱٫ متغیر مستقل:
این متغیرها نقش علت را برعهده دارند و بر متغیرهای دیگر تاثیر می گذارند، منشا بروز پدیده ها می شوند و محقق معمولا در جستجوی رابطه بین دو عامل یا متغیر است و تشخیص تاثیر متغیر مستقل و میزان آن از اهداف عمده تحقیق محسوب می شود(حافظ نیا، ۱۳۸۲،۴۴). متغیر مستقل که گاه متغیر درونداد یا محرک نیز نامیده می شود، علت احتمالی یا فرضی متغیر وابسته است(آذر و مومنی، ۱۳۸۴، ۱۱). در این تحقیق متغیرهای مستقل شامل چهار معیار سنجش مدیریت سرمایه در گردش یعنی چرخه تبدیل وجه نقد، دوره پرداخت بدهی، دوره وصول مطالبات و دوره گردش موجودی کالا می باشد.

?

۹b₂

(? ) نشان دهنده ی مشاهده ی پلاک بااستفاده از روش ذکر شده، (- ) نشان دهنده ی عدم مشاهده پلاک
با توجه به جدول ۴-۱ که نشان دهنده ی وجود فاژهای لاکتوباسیل است می توان دید که از ۶۵ سویه ی لاکتوباسیلوس با بهره گرفتن از روش دولایه ای پلاک ۵۰ سویه، با القاء سویه ها توسط پرتویUV 10 سویه و با بهره گرفتن از آزمون Heap and Lawerence 34 سویه دارای فاژ هستند (لازم به ذکر است که PH اولیه شیر ۵۶/۶ می باشد). همانطور که در این جدول مشاهده می شود با القاء سویه ها توسط میتومایسین C تمام سویه هایی که دارای فاژ هستند با تولید پلاک قابل تشخیص هستند و تعداد کمی از سویه های دارای فاژ توسط القاء با نمایان شده اند و با القاء توسط حرارت در روش Heap and Lawerence 34 نمونه دارای فاژ هستند چون حرارت یک شوک ضعیف برای القاء فاژ می باشد و این امکان وجود دارد که تمام فاژها القاء نشوند.

۴-۱- نمودار نتایج مقایسه ی ۳ روش مختلف برای جداسازی فاژ
۴-۲-۲- نتایج مشترک جداسازی فاژ در روش القاء UVو میتومایسینC
همانطور که در جدول ۴-۱ نشان داده شده است ۱۰ سویه مشترک هستند که از هر دو روش القاء با میتومایسین (روش دو لایه ای پلاک ) و القاء با UV جداسازی شده اند، که حدود ۳۸/۱۵ % می باشد.
۴-۲-۳- نتایج مشترک جداسازی فاژ در روش القاء با میتومایسین C (روش دو لایه ای پلاک) و Heap and Lawerence
طبق جدول ۴-۱ سویه های مشترکی که از روش دو لایه ای پلاک و هیپ و لورنس جدا سازی شده ۳۲ سویه ۷۶/۵۰% می باشد. اشتراک این دو روش از سایر روش ها بیشتر می باشد.
۴-۲-۴- نتایج مشترک جداسازی فاژ در روش القاء با UV و Heap and Lawerence
سویه های مشترکی که از روش القاء با UV و هیپ و لورنس جداسازی شده است ۴ فاژ (۱۵/۶ %) می باشد.
۴-۳- نتایج حساسیت و مقاومت آنتی بیوتیکی لاکتوباسیل ها
قطر هاله عدم رشد و مقایسه ی الگوی حساسیت آنتی بیوتیکی لاکتوباسیل ها در جدول ۴-۲ نشان داده شده است.

آنتی بیوتیک

ME

C

SXT

K

NA

OFX

S

AM

V

P

CC

CP

TE

FM

GM

CF

CTX

E

OX

CRO

TOB

سویه ها

۵-۲

۶۸/۲۰ S

۲۰/۲۸
S

۰
R

۰
R

۰
R

۰

مؤلفه­ های کیفیت زندگی کاری
عناصر

پرداخت کافی و منصفانه
پاداش عادلانه، تعادل حقوق و پرداخت­ها، تسهیم سود و درآمدها، حقوق و مزایای اضافی، تعادل درونی و بیرونی، تناسب حقوق و مزایا

محیط کار ایمن و بهداشتی
مسافرت­های هفتگی، کنترل بار کاری، سازگاری با محیط کار، تجهیزات روشنایی و دمایی مناسب، محیط فیزیکی بهداشتی و مناسب، ساعات کاری منطقی.

فرصت رشد و امنیت مداوم
رشد حرفه­ای و تخصصی، تعلیم و آموزش، تشویق به ادامه تحصیلات، رشد فردی، امنیت شغلی، توجه به امکانات شغل

قانون­گرایی در سازمان
حقوق کارمندان، آزادی بیان، بحث­های گوناگون، احترام به افراد، قوانین کاری، محرمانگی، رفتارهای منصفانه

وابستگی اجتماعی زندگی کاری
تصویر سازمان، مسئولیت­های اجتماعی سازمان، مسئولیت در قبال ارائه خدمات، عرف­های مرتبط با شغل، سیاست­های مربوط به منابع انسانی

فضای کلی زندگی
تأثیرگذاری بر روزمرگی خانواده، امکان وجود اوقات فراغت، تعادل میان ساعات کاری و زمان استراحت، ثبات برنامه­ی زمان‌بندی شده کار، کاهش جابجایی­های جغرافیایی

یکپارچگی و انسجام اجتماعی
نداشت تبعیض و پیش­داوری، برابری و مساوات، تحریک و پویایی، روابط، اجتماع­پذیری، توافق تیمی، ارزش قائل شدن برای نظرات همدیگر

توسعه قابلیت ­های انسانی
استقلال در کار، اهمیت وظایف، چند بعدی بودن شغل، ارزیابی عملکرد، اعطاء و تقسیم مسئولیت ­ها، خود-کنترلی نسبی.

۲-۳٫ رضایت شغلی

۲-۳-۱٫ مروری تاریخی بر رضایت شغلی

اکثر تحقیقاتی که در زمینه رضایت شغلی به انجام رسیده است، منعکس­کننده عوامل متعددی هستند که روی رضایت افراد از شغلشان تأثیرگذار بوده ­است. لوک^[۳۵] در سال ۱۹۷۶ رویکردهای مختلفی را که در مطالعات مربوطه مورد توجه قرار گرفته است را در سه دسته طبقه ­بندی می­ کند. در دهه­ ۱۹۲۰ تمرکز اغلب تحقیقات بر روی عوامل فیزیکی شرایط کاری، نظم فیزیکی کار، و میزان پرداخت­ها بوده ­است. اما در دهه­ ۱۹۳۰ جنبه­ های ارتباطات فردی رضایت شغلی که به بررسی نقش اجتماعی گروه ­های کاری می­پرداخت و همچنین تأثیرات ارتباط­های سلسله مراتبی مورد تأکید قرار گرفت؛ و سرانجام بررسی عوامل خود شغل و تأثیر آن بر رضایت شغلی افراد موضوعی است که طبقه سوم مطالعات در اواخر دهه­ ۱۹۵۰ و اوایل دهه­ ۱۹۶۰ را تشکیل می­دهد (دی­ماتو^[۳۶]، ۲۰۰۱).
با وجود آنکه رضایت شغلی برای دهه­های متوالی است که موضوع بسیاری از تحقیقات مدیریت، سازمان، و روانشناسی است؛ در ابتدای قرن بیستم، تحقیقات رضایت شغلی توجه تعداد کمی از محققان را به خود جلب کرده بود و پژوهشگران حوزه ­های روانشناسی صنعتی و روانشناسی سازمانی بر روند استخدام کارمندان و اینکه چگونه مهارت کارمندان را ارتقاء ببخشند تمرکز کرده بودند. از این رو تحقیقات تجربی بسیار کمی در این دوره در مورد رضایت شغلی انجام شده است (جکس^[۳۷]، ۲۰۰۲). فرود^[۳۸] اظهار می­دارد که امیال ناخودآگاه تأثیر زیادی بر روی فعالیت فرد حین کار می­گذارند. او همچنین بیان می­ کند که روحیه­ی گروهی می ­تواند بر روی رفتارهای شغلی افراد تأثیرگذار باشد. این تحقیقات ابتدایی پایه­ های مفهومی را شکل می­ دهند که بعدها با عنوان رضایت شغلی مطرح شد. یکی از اولین تحقیقاتی که به بررسی رابطه میان شرایط محیطی فیزیکی و عملکرد شغلی کارکنان پرداخت، توسط فردریک تیلور^[۳۹] در سال ۱۹۱۱ به انجام رسید (دی­ماتو، ۲۰۰۱). هرچند، نظریه­ مدیریت علمی، مطالعات هاثورن^[۴۰]، و پژوهش هاپاک در سال ۱۹۷۷ محققان بعدی را ترغیب کردند تا به تحقیق و پژوهش در زمینه رضایت شغلی بپردازند (جونز^[۴۱]، ۲۰۰۵). البته، مطالعات هاثورن در دهه­ ۱۹۳۰ باعث و مبنایی برای تحقیقات مرتبط با ارتباط میان رضایت شغلی و عملکرد شغلی نیز به شمار می ­آید. او در دهه­ ۱۹۲۰ نیز پژوهش مهمی بر روی شرکت وسترن الکتریک در شیکاگو انجام داد (دی­ماتو، ۲۰۰۱).
اما به طور کلی، همان­طور که ذکر شد، از لحاظ تاریخی مهم­ترین تحقیقات در زمینه رضایت شغلی را می­توان به شکل زیر بیان کرد.
مدیریت علمی: نگرانی بیشتر مدیران اولیه­ کارخانه­ها و صاحبان صنایع در ابتدای انقلاب صنعی آن بود که چگونه می­توان کارایی ماشین­آلات و در نتیجه کارایی کارخانه­ها را افزایش داد و در این زمان توجه کمی به افزایش کارآمدی کارکنان در شغلشان می­شد. اما فردریک تیلور کسی بود که مخالف آن بود که کارکنان و نیروی انسانی عاملی کم­اهمیت در افزایش کارآمدی کارخانه­ها به شمار می­آیند. او در سال ۱۹۱۱ به این امر اشاره می­ کنند که چگونه برخی از کارکنان سعی به استفاده از تمام توانایی­های خود برای انجام کارها نمی­کنند و طراحی شغل­های استاندارد را به عنوان یکی از مهم­ترین عوامل افزایش کارآمدی ذکر می­ کند. او همچنین نظام جدیدی برای پرداخت­ها و حقوق در نظر گرفت که بر مبنای آن هر شخص به اندازه تولید و کارآمدی­اش باید حقوق بگیرد. تلاش­ های او در این زمینه کمک زیادی به بهبود کارآمدی صنعت در آن زمان کرد و همچنین مبنایی برای چاپ کتاب او با عنوان اصول مدیریت علمی در سال ۱۹۱۱ شد.
بعدها تحقیقات بیشتری در این زمینه به انجام رسید و باعث گسترش این فرایند در شغل­های مختلف شد. تأثیر توانایی­های فرد بر نقشی که به او باید داد، استخدام علمی کارکنان، ارائه­ آموزش­های لازم به افراد برای انجام نقش­ها، و … مسائلی بودند که در آن زمان مورد توجه تیلور قرار گرفت. همچنین تیلور معتقد بود که رضایت شغلی افراد زمانی افزایش پیدا می­ کند که شغلشان خسته­کننده نباشد و همچنین پرداخت­های آن‌ها نیز بهبود یابد.
مطالعات هاثورن: نظریه مدیریت علمی مدیران و سرپرستان را مجهز به اطلاعاتی در مورد تولید و افزایش کارآمدی کرد. هرچند، هنوز هم بر اساس این نظریه تحقیقاتی در رابطه با عواملی که می­توانند بر اثربخشی و کارآمدی افراد تأثیرگذار باشند انجام می­ شود. مطالعات هاثورن به فهم این مسئله کمک کرد که رفتار افراد در محیط کار تحت تأثیر عوامل متعدد ذاتی انسانی، از قبیل امیال کارکنان، انگیزه­ های آن‌ها، افکار، و تعامل­های فردی آن‌ها است. در نیمه دهه­ ۱۹۲۰ محققان تحقیقات متعددی بر روی شرکت وسترن الکترونیک جهت افزایش کارآمدی و بهره­وری این شرکت انجام دادند که در این میان تحقیقات هاثورن در یک دوره­ دوازده ساله توجهات خاصی را به خود جلب کرد.
اکثر تحقیقات این دوره، و مخصوصاً تحقیقات هاثورن، بر عوامل فیزیکی­ای که می­توانند بر کارایی کارکنان تأثیرگذار باشند متمرکز بود. به عنوان مثال در این دوره تحقیقاتی بر روی نور محیط کار و رابطه آن با کارایی بیشتر به انجام رسید، که محققان در نهایت نتوانستند ارتباط واضحی میان آن دو بدست بیاورند. در تحقیقات بعدی التون مایو و دیگر محققان متغیرهای بیشتری، مانند مدت زمان استراحت کارکنان، روش پرداخت­ها به آن‌ها، کیفیت محیط کار، و … را مورد بررسی قرار دادند که سرانجام به این نتیجه رسیدند که تعاملات اجتماعی کارکنان حائز اهمیت بیشتری بر روی کارایی آن‌ها به شمار می ­آید.
پژوهش هاپاک: اولین مطالعه جامع در زمینه رضایت شغلی توسط رابرت هاپاک انجام شد. در سال ۱۹۳۳ هاپاک با ۳۵۱ فرد شاغل جهت تعیین سطح رضایت شغلی آن‌ها مصاحبه­ای به عمل آورد که شامل دو سؤال اصلی می­شد، آیا افراد از شغل خود رضایت دارند، و آیا رضایت شغلی افراد در شغل­های مختلف با هم تفاوت دارد. نتایج این تحقیق به عنوان نتایج تجربی مهمی در زمینه رضایت شغلی به شمار می ­آید. هاپاک به این نتیجه رسید که هرچه سطح شغل بالاتر باشد میزان رضایت شغلی افراد بیشتر است.
در هر صورت، مطالعات هاثورن و هاپاک تأثیر بسزایی بر پژوهش در زمینه رضایت شغلی کارکنان داشت. مطالعات هاثورن منجر به این نتیجه شد که خواسته ­ها و افکار افراد چگونه می ­تواند بر عملکرد آن‌ها تأثیرگذار باشد. در حالی که پژوهش هاپاک باعث ارائه یک روش عملی جهت ارزیابی رضایت شغلی کارکنان شد. با وجود آنکه لوک معتقد است تنها پژوهش­های تاریخی تأثیرگذار در زمینه رضایت شغلی تحقیقات هاثورن هستند، بسیاری از پژوهشگران تحقیقات هاثورن و هاپاک را در زمینه رضایت شغلی مهم ارزیابی می­ کنند (جونز، ۲۰۰۵).

۲-۸-۴-رویکرد سیستمی و توسعه پایدار
در یک نگرش کلی، در سطح کلان، برنامه‌ریزی سیستمی برای توسعه پایدار، به بررسیهای اولیه، برای دریافت و فهم دیدگاه های اجتماعی و فرهنگی مردم نیاز دارد. از طرف دیگر، اندیشه‌ها و دیدگاه های فرهنگی، اجتماعی غالب و رایج، هر چه باشد، کاملاً واضح است که منابع طبیعی، باید برای دستیابی به اهداف اقتصادی-اجتماعی به خدمت گرفته شوند.

در یک نگرش کلی، سیستم فعالیتهای تولیدی برای دستیابی به یک توسعه پایدار، خود متشکل از تعددی زیر مجموعه است که هر یک، خود سیستم جداگانه‌ای دارد و در اینجا «زیر نظام» خوانده می‌شود.
زیر نظام «ظرفیتهای انسانی»، خود متشکل از یک سیستم است، که فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جامعه انسانی را شامل می‌شود. آگاهی و شعور مردم، روابط اجتماعی و ارزشهای فرهنگی، مؤلفه‌های اصلی این «زیر نظام» به شمار می‌روند. مؤلفه‌های مهم زیر نظام منابع طبیعی در «میزان استفاده از منابع»، «تبادل انرژی»، «توان و همبستگی اکولوژیکی» (از نظر فیزیکی، شیمیایی وبیولوژیکی) و همچنین ظرفیتها و استعداد محیط‌زیست در باز یافت مصالح و مواد، خلاصه می‌شود. همچنین در زیر نظام «دستاوردهای اقتصادی و اجتماعی»، می‌توان به مؤلفه‌های جمعیت، تولید، اشتغال و درآمد، که در یک سیستم جزیی بر یکدیگر ودر سیستم کلی بر دیگر مؤلفه‌های «توسعه پایدار»، تأثیر می‌گذارند .
نمودار فوق، یک مدل کلی از مؤلفه‌های مهم وشناخته شده در روند توسعه، مبتنی بر تولید محلی، تلاشی است در جهت نشان دادن روابط و تأثیرات متقابل آنها در یک سیستم پویا.
نظر سیستمی موجود در این مدل، می‌تواند، گره های موجود را شناسایی و بر اساس آن، روابط داخلی بین عوامل مؤثر و پی آمدهای اقتصادی- اجتماعی توسعه را همزمان با تأثیرات زیست‌محیطی نشان داده، تا شرایط انتخاب بین حفظ محیط‌زیست و منافع اقتصادی-اجتماعی یک طرح، برای مسئولین و تصمیم‌گیرندگان واضح و روشن گردد «قماشچی، ۱۳۷۹، صص ۱۰- ۱۱).
۲-۹-نظریه توسعه پایدار شهری
نظریه «توسعه پایدار شهری»، حاصل بحثهای طرفداران محیط زیست، در باره مسایل زیست‌محیطی به خصوص محیط زیست شهری است، که به دنبال نظریه «توسعه پایدار» برای حمایت از منابع طبیعی ارائه شد. در این نظریه، موضوع نگهداری منابع برای حال و آینده از طریق استفاده بهینه از زمین و وارد کردن کمترین ضایعات به منابع تجددناپذیر مطرح است.
نظریه توسعه پایدار شهری، موضوعهای جلوگیری از آلودگیهای محیط شهری و ناحیه‌ای، کاهش ظرفیتهای تولید محیط محلی، ناحیه‌ای و ملی، حمایت از بازیافتها، عدم حمایت از توسعه‌های زیان‌آور و از بین بردن شکاف میان فقیر و غنی را مطرح می‌کند. همچنین راه رسیدن به این اهداف را با برنامه‌ریزیهای شهری، ناحیه‌ای و ملی، که برابر با قانون، کنترل کاربریها در شهر است، می‌داند. این نظریه، به مثابه دیدگاهی راهبردی، به نقش دولت در این برنامه‌ریزیها، اهمیت بساری می‌دهد و معتقد است، دولتها باید از محیط زیست شهری، حمایت همه جانبه‌ای کنند.
این نظریه، پایداری شکل‌ شهر، الگوی پایدار سکونتگاه ها، الگوی مؤثر حمل و نقل و نیز شهر را در سلسه مراتب ناحیه شهری بررسی می‌کند، زیرا ایجاد شهر را فقط برای لذت شهرنشینان می‌داند (زیاری، ۱۳۷۸، صص، ۱۷- ۱۸).
توسعه پایدار شهری، از طریق تصمیم‌گیری مشارکتی و در سطح محلی امکان پذیر می‌گردد، زیرا، این سطح، مماس با نیازهای روزمره زندگی افراد است. در این میان، وظیفه اصلی دولت مرکزی، ایجاد تسهیلات، حمایت همه جانبه و برداشتن موانع است، و در عین حال بایستی از مداخله در اداره امور محلی پرهیز کند (شفیعی، ۱۳۷۹،ص،۳۹)
از آنجا که مسیر اصلی تمام جوامع بشری، حرکت به سوی شهرنشینی است، بدیهی است که رسوبات پس مانده‌های انسجام درونی جوامع، قبل شهرنشینی، نقش سازنده‌ای در اداره امور شهرها دارند و بستر مناسبی را برای تحقق آنچه که «توسعه پایدار شهری» نامیده شده است، فراهم می‌سازند. آنچه در توسعه پایدار شهری اهمیت زیادی دارد، این است که در هر شهر، برنامه‌ریزی به وسیله مقامات محلی، می‌تواند، دسترسی به نیازهای روزمره زندگی را در ابعاد مختلف و برای گروه های مختلف سنی فراهم سازد (پیشین ،ص،۳۸)
توسعه پایدار، منحصر به مسایل زیست- بوم نیست، بلکه جنبه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن نیز دارای اهمیت زیادی است و «عدالت اجتماعی»، به عنوان رکن اساسی توسعه پایدار شهری، در زمینه تلاش برای توزیع عادلانه درآمد ثروت بین آحاد ملت نقش مهمی را ایفاء می‌کند.
بدین ترتیب، ملاحظه می‌شود که ابعاد اجتماعی در توسعه پایدار شهری اهمیت فراوانی دارد و در نخستین دهه قرن ۲۱، می‌بایست بحث «توسعه انسان محور»، جایگزین مباحث قبلی گردد.
یکی از ملزومات دستیابی به توسعه پایدار شهری، خلق چشم‌اندازهای زیبا و موزون است. وجود آلودگی چشم‌انداز، حاکی از نابرابری اجتماعی-اقتصادی، در میان ساکنان یک شهر است و آلودگیهای فضایی، محصول فرایندهای نابرابری ساز در جامعه می‌باشد. تمرکز فقر در فضای جغرافیایی معینی، نه تنها به آلودگی چشم‌انداز منجر می‌گردد، بلکه زمینه افزایش جرم و جنایت را نیز فراهم می‌آورد. افزایش جرم و جنایت و سایر ناهنجارهای اجتماعی در شهر، «توسعه پایدار شهری» را نامقدور می‌سازد. و به تعبیر پیترهال، جغرافیدان معروف انگلیسی، کابوس شهر را به جای شهر سالم و پایدار به وجود می‌آورد. از ویژگیهای کابوس شهر، می‌توان به ناامنی، هراس، افسردگی و نگرانی شهروندانش اشاره کرد.
از این رو، برای ایجاد شهری مطلوب و سالم و دارای توسعه پایدار، ناگزیر، بایستی ابعاد اجتماعی-اقتصادی توسعه را در نظر گرفت و با تأمین «عدالت اجتماعی»، از بحرانها، تنشها و چالشهای مختلف جلوگیری کرد.
افزایش آگاهی مدیران شهری در کشورهای در حال توسعه، در مورد ابعاد گوناگون توسعه و اجرای اقداماتی که به تعامل اجتماعی بینجامد، زمینه استقرار «توسعه پایدار شهری» را فراهم می‌سازد.
«دیوید هاروی» در کتاب «عدالت اجتماعی و شهر» می‌نویسد: «بر اساس «اصل عدالت اجتماعی»، جامعه باید برای کاهش خطرهای اجتماعی، مخارج بیشتری تقبل کند (حاتمی‌نژاد، ۱۳۸۰، صص ۷۸ - ۸۰)
۲-۱۰-شهرسازی پایدار
ارتقاء کیفیت زیست پایدار، محوری‌ترین رویکرد پایدار شهرسازی است. این ویژگی که وجوه مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست‌محیطی را در بر می‌گیرد، از دیدگاه های مختلف در سطح جهان و در مراکز پژوهش، و مراجع دانشگاهی مورد تأکید است. از جمله این مراکز، رویکرد بانک جهانی است که بر این وجه از حیات شهری پایدار معطوف است و زمینه‌های تأثیرگذار را در جهت شهرسازی پایدار در بر می‌گیرد. بانک جهانی، ارتقاء کیفیت زندگی و توسعه شهری پایدار را در گرو تحقق شرایط زیر می‌داند.
قابل زیست بودن: این امر نیازمند تأمین محیط‌زیست سالم، امنیت اجتماعی، تأمین رفاه، توسعه پایدار شهری عمومی در فرایندهای تصمیم‌گیری برای همه شهروندان، فرصتهای شغلی و جز اینها به عنوان حداقل معیارهای توسعه شهری پایدار است.
برخورداری از مدیریت محلی کارآمد: در شرایط پویایی توسعه شهری، بهره‌وری بازار زمینهای شهری، مسکن، رفت و آمد شهری، تدوین برنامه‌های شهرسازی، و در نهایت شهرسازی پایدار، در گرو نظام اداری و مدیریت محلی کارآمد و مطلوب است.
رقابت‌پذیری: شهر پایدار شهری است که برخوردار از زیربنای قوی اقتصادی و متکی به نقش رقابتی خود است، بویژه در شرایط رشد شتابان، اتکاء‌ به رقابت و مدیریت مطلوب محلی، قابلیت زیست و پایداری را فراهم می‌سازد.برخورداری از نظام اعتبار بانکی: شهر پایدار نیازمند نظام مالی پایدار و عادلانه‌ای برای رشد اشتغال و درآمد است. قابلیت اعتبار بانکی، به معنای سلامت مالی است (ارجمندنیا، ۱۳۷۹،ص،۳۸)
شهرهای پایدار، زمانی شکل خواهند گرفت که، افراد جایی را که در آن زندگی می‌کنند، از آن خود بدانند و شیوه‌های زندگیشان را به صورتی مناسب تغییر دهند (نجاتی حسینی، ۱۳۸۰،ص،۵۸)
۲-۱۱- مجموعه پروژه‌های انجام شده در شهرداری تهران در زمینه مشارکت شهروندی
۲-۱۱-۱- پروژه شهر سالم
این پروژه به منظور ارتقاء و اعتلای مستمر سلامت جسمی، روحی، روانی و اجتماعی شهروندان در محله ۱۳ آبان در سال ۱۳۷۰ به اجرا درآمد. اساس کار مبتنی بر جذب ابتکارات و خلاقیت­های خودجوش مردم محله، نظرسنجی از مردم درخصوص ایجاد مراکز و ارائه خدمات مختلف ورزشی، فرهنگی، تفریحی، بهداشت و جلب مشارکت گروه‌ها، تشکل‌ها، افراد، دانشجویان، جوانان، زنان و صاحب‌نظران بود. در این طرح به منظور بررسی مسائل مطرح شده از سوی ساکنان محله، کمیته‌های بهداشت، آموزش، خدمات شهری، اشتغال و درآمد، ورزش و مشارکت‌های مردمی تشکیل و پیشنهادات آنها در ستاد شهر سالم تصویب گردیده و پس از تبادشل نظر و ارائه طرح‌های تحقیقاتی، برای تصویب به شورای کار‌شناسی ستاد شهر سالم ارجاع داده می‌شدند.
۲-۱۱-۲- طرح شهردار مدرسه
این طرح به منظور ارائه مدلی از مشارکت داوطلبانه دانش‌آموزان در امور مختلف مرتبط با مسائل شهری، ایجاد بستر اجتماعی و فرهنگی مشارکت‌پذیری و مشارکت‌جویی در جامعه و با توجه به جایگاه مدرسه و نهاد آموزش و پرورش در فرایند جامعه‌پذیری طراحی شده است. همچنین ترویج روحیه مشارکت در بین دانش‌آموزان و تربیت نسلی که نسبت به مسائل پیرامون خود حساس، مسئولیت‌پذیر و مشارکت‌جو باشند، از راهبردهای طرح فوق بوده است. طرح شهردار مدرسه از سوی دکتر پرویز پیران به شهرداری تهران پیشنهاد شد و متعاقباً به تصویب رسید. این طرح در سال ۷۳-۱۳۷۲ به صورت آزمایشی در ۲۰ مدرسه راهنمایی تهران که به شیوه علمی انتخاب شده بودند به اجرا درآمد و در ادامه منجر به تعمیم طرح در سطح ۴۰ مدرسه در سال ۷۴-۱۳۷۳ گردید.
براساس این طرح دانش ­آموزان مقاطع راهنمایی و دبیرستان ابتدا کاندیداتوری خود را برای ‌پذیرش مسئولیت‌های شورای مدرسه، شهرداری مدرسه و معاونت‌های آن اعلام کرده و در فرصت تبلیغات انتخاباتی توانایی­های و برنامه‌های خود را برای دانش آموزان دیگر مطرح می‌نمایند. سپس با رای دانش‌آموزان شهردار و اعضای شورای مدرسه و ۸ نفر از معاونین انتخاب می­شوند. کارشناسان و رابطین طرح در مناطق ۲۲گانه شهرداری و­۲۰گانه آموزش و پرورش مسئولیت توجیه انتخاب‌شوندگان را بر عهده دارند و امکانات خود را برای حمایت از طرح­های شهردار مدرسه اعلام می‌نمایند.
از اهداف این طرح می­توان به موارد ذیل اشاره نمود:
آگاهی از مسائل شهری در محیط مدرسه،
سازماندهی ظرفیت­ها و توانمندی­های دانش‌آموزان،
تقویت روحیه مشارکت­پذیری،
ایجاد انگیزه و نشاط برای مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی،
آشنا کردن دانش‌آموزان با ساختار شهرداری و تقسیم کار سازمانی،
ارائه آموزش­های شهروندی، الگوسازی مناسب برای نوجوانان جهت نقش­پذیری اجتماعی و ایجاد آمادگی برای حضور فعال در جامعه.
شهرداری تهران؛ طرح اجرای شهردار مدرسه، شرکت توسعه فضاهای شهری، ۱۳۷۴
۲-۱۱-۳-طرح غنچه‌های شهر
در این طرح سعی گردید از طریق آموزش اعضای خانواده آنها را برای ‌پذیرش اعضای جدید آماده سازد و از طریق تمرین یک سری از رفتارها و جلب مشارکت کودکان، آنان را افرادی با آمادگی جسمی و روحی و ضریب مشارکتی بالا بار بیاورند.
آشناسازی کودکان با اصول شهروندی با اتکاء به روش‌های آموزشی مناسب، آموزش کودکان در قالب نمایش و برنامه‌های تلویزیونی، آموزش مهارت­ های مشارکتی به کودکان از اقداماتی بوده که در چارچوب این طرح به انجام رسیده ­اند.
تشکیلات ساختاری و ارکان این طرح به شرح ذیل پیش ­بینی شده است.
شورای سیاست‌گذاری متشکل از معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، مشاور شهردار و مدیرکل امور بانوان، مدیرکل آموزش و مشارکت­های شهروندی و تعدادی از کارشناسان و متخصصین خبره در امور کودکان،
ستاد مرکزی طرح که نقش برنامه­ ریزی، پژوهش، آموزش، هدایت، هماهنگی، کنترل و نظارت بر اجرا را بر عهده دارد و متشکل از اداره کل آموزش و مشارکت­های شهروندی و صاحب‌نظران متخصص در رشته­ها و حوزه ­های مختلف علمی است.
ستاد غنچه­های شهر مستقر در مناطق ۲۲گانه که نقش نظارت بر حسن اجرای مصوبات ستاد مرکزی و ارزیابی مستمر طرح را بر عهده دارد.
رابطین خانواده که اصلی­ترین وظایف آنها ایجاد ارتباط بین خانواده­ها و ستاد و انجام نیازسنجی محله و اعلام نیازها به ستاد مرکزی برای تدوین مطالب آموزشی است.
۲-۱۱-۴- طرح شورایاری محلات
تشکیل شورایاری محلات شهر تهران را می‌توان فراگیرترین الگوی مشارکت سازماندهی شده در تهران دانست. با تشکیل شوراهای اسلامی شهر و روستا، اگرچه گام بلندی در جهت تحقق مشارکت مردمی به صورت قانونمند برداشته شد. ولی با توجه به مطالبات گسترده و متنوع مردم در سطح ۳۷۴ محله شهر تهران ضرورت ایجاد نهادی مردمی در سطح محلات به منظور بسط اندیشه مشارکتی و استفاده از توانمندی­های شهروندان توسط دکتر پیران پیشنهاد گردید و توسط شورای اسلامی شهر تهران به تصویب رسید. طرح مذکور در دو دوره فعالیت شورای اسلامی شهر تهران وارد فاز اجرایی شد و برنامه‌ها و اقدامات متعددی در راستای آن انجام گرفته است. از زمان ارائه پیش­نویس اولیه تاکنون مراحلی شامل تدوین طرح اجرایی، برگزاری دو دوره انتخابات شورایاری‌ها، راهبری و آموزش انجمن شورایاری‌ها انجام پذیرفته است.
اهداف این طرح عبارت بودند از:
عینیت بخشیدن به مشارکت شهروندان در سطح محلات،
برقراری ارتباط پایدار بین ساکنین محلات و مدیریت شهری،
تطابق بیشتر مدیریت شهری با خواسته‌های مردم،
بهره‌گیری از ظرفیت مشارکت مردم در مدیریت محلات،
شناسایی نیازها، مشکلات و اولویت‌های شهروندان،
انتقال سریع و قانونمند مسائل و مشکلات شهروندان به مدیریت شهری،
ایجاد هویت، همبستگی و احساس تعلق محله‌ای در شهر تهران،
سپردن بخشی از امور به مدیریت محله‌ای و کاهش هزینه‌های ناشی از عدم مشارکت شهروندان در اداره امور شهر،
طرح تشکیل ستاد مشارکت‌های اجتماعی در مناطق ۲۲گانه شهر تهران