د- طرح های تصفیه آب برای حذف مواد معلق رسوب

ه- طرح های آبخیزداری جهت جلوگیری از فرسایش وشسته شدن مواد کلوئیدی قشر فوقانی خاک.
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۲۸
۳-۲- مواد و روش ها
۳-۲-۱-مواد
برای مطالعه فرسایش و رسوب در ساماندهی رودخانه ها فراهم آوردن زمینه لازم برای شناخت رفتار رودخانه از نظر تغییرات هندسی آن، چگونگی استفاده از منابع رودخانه ای، بررسی پدیده های مختلف فرسایش و رسوب گذاری و ارائه روش های کنترل آن در شرایط عادی و سیلابی جمع آوری آمار و اطلاعات انجام می شود. آمار و اطلاعات مورد نظر شامل مجموعه ای از داده های پایه، نقشه ها، گزارش ها و پیمایش مسیر رودخانه می باشد، البته علاوه بر جمع آوری آمار و اطلاعات، اصلاح، پردازش و تکمیل آن ها نیز باید مد نظر قرار گیرد. روش و ابزار گردآوری اطلاعات در این تحقیق شامل انجام مطالعات کتابخانه ای و جمع آوری کلیه اطلاعات موجود در این زمینه و مراجعه حضوری به سازمان های ذیربط و تهیه آمار مربوط به حوضه مورد مطالعه می باشد.
اهم اطلاعات مورد نیاز در این تحقیق شامل موارد زیر می باشد:
۱-نقشه توپوگرافى منطقه مورد مطالعه در مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰
۲-نقشه زمین شناسى منطقه مورد مطالعه در مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰
۳-نقشه پوشش گیاهى منطقه مورد مطالعه در مقیاس ۱:۲۵۰۰۰
۴-آمار سالانه ایستگاههاى هواشناسى موجود در محدوده مورد مطالعه
۵- نرم افزار ARC MAP
۶-گزارش طرح هاى علاج بخشى سد ماکو اخذ شده از شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس
۷- گزارش هیدروگرافی های سد ماکو
۳-۲-۲- روشها
در این مطالعه برای بررسی فرسایش و برآورد رسوب در حوضه آبریز سد ماکو از دو مدل تجربی EPM و MPSIAC استفاده شده است. که در این فصل این مدل ها به طور خلاصه آورده شده است، ولی در فصل(۴) به تشریح کامل مدل ها پرداخته شده است.
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۲۹
۳-۳- محدوده مطالعاتی طرح
جغرافیایی محدوده مورد نظر در این مطالعات حدودا” بین عرض جغرافیایی ‘ ۵۵ ـ ^۰۳۸ تا’۲۰- ^۰ ۳۹شمالی و طول -^۰۴۴ تا ‘۴۰ ـ ^۰ ۴۴ شرقی، در شمال استان آذربایجان غربی و در منتهی الیه شمال غرب حوضه آبریز ارس واقع شده ا’۰۵ست.
رودخانه مرزی ارس از ارتفاعات غرب ترکیه سرچشمه گرفته و در مسیر حرکت از غرب به شرق و عبور از مرز کشورهای ترکیه، ایران، ارمنستان و آذربایجان،رودخانه های متعددی به آن می پیوندند. از بخش شمال غربی حوضه آبریز ارس واقع در خاک ایران، رودخانه زنگمار چای به آن می ریزد.
رودخانه زنگمار چای از قسمت شرقی کوههای مرزی ایران و ترکیه سرچشمه گرفته و از دو شاخه اصلی تشکیل شده است. یکی رودخانه امامقلی که از سمت جنوب به شمال و دیگری رودخانه قزلارچای که از سمت غرب به شرق جریان داشته پس از اتصال به یکدیگر و سرانجام پیوستن رودخانه آق سو به آنها (جریان غرب به شرق) به رودخانه ارس می ریزند.
سد ماکو(بارون) در مجاورت روستای بارون و حدود در ۳۲ کیلومتری شهر ماکو بر روی رودخانه زنگمار چای، به منظور تامین آب آبیاری اراضی پایین دست و هم چنین تامین آب آشامیدنی شهرستان ماکو در سال ۱۳۷۴ بهره برداری شده است. مساحت حوضه آبریز مورد مطالعه تا محل سد ۱۰۷۲ کیلومتر مربع می باشد.
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۰
شکل۳ـ۱ـ موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۱
شکل۳ـ۲ـ موقعیت جغرافیایی حوضه آبریز سد ماکو
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۲
۳-۴- مشخصات سد ماکو
سد ماکو یک سازه خاکی با ۷۹ متر ارتفاع از پی و طول تاج آن ۲۱۰ متر می باشد. سرریز سد از نوع تونلی ساده می باشد که در جناح چپ برای سیلاب ۱۰۰۰۰ ساله با دبی معادل ۸۵۷ متر مکعب در ثانیه طراحی شده است. ورودی متوسط سالانه به مخزن سد از حوضه آبریز بالادست ۱۱۰ میلیون متر مکعب با دبی متوسط ۵۱/۳ متر مکعب در ثانیه می باشد.
شکل۳ـ۳ـ نمایى از دریاچه سد ماکو
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۳
۳-۴-۱- مشخصات بدنه سد خاکی ماکو
نوع سد: سد خاکی با هسته مرکزی غیر قابل نفوذ
رقوم تاج: ۹۴/۱۶۹۸ متر از سطح دریا
رقوم حداقل پی : ۱۶۲۰ متر از سطح دریا
ارتفاع حداکثر از پی: ۷۹ متر
طول تاج: ۲۱۰ متر
عرض تاج: ۱۰ متر
شکل ۳ـ۴ـ نمایی از تاج سدماکو
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۴
۳-۴-۲- مشخصات سرریزسد
نوع سرریز: تونلی ساده
رقوم تاج سریز:۷۴/۱۶۹۰
طول تاج سرریز : ۱۴ متر
قطر تونل سرریز: ۷/۵ متر
شکل۳ـ۵ـ نمایى از سرریز سدماکو
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۵
۳-۴-۳- مشخصات خروجی آبگیر تحتانی
تراز کف خروجی آبگیر معادل ۱۶۵۲ متربالاتر از سطح دریا و دارای یک شیر اضطراری پروانه ای به قطر ۲ متر و دو شیر کنترل جانسون به قطر ۲/۱ متر می باشد. تخلیه کننده تحتانی دارای دو شیر کشوئی که تراز کف آبگیر این سازه معادل ۱۶۴۰ متر می باشد.
شکل۳ـ۶ـ نمابى از تخلیه کننده تحتانى
مشخصات منطقه مورد مطالعه، مواد و روش ها ۳۶
۳-۵- سیستم رودخانه های محدوده مورد مطالعه
محدوده مورد مطالعه شامل دو شاخه اصلی قزلارچای و امامقلى چای می باشد. شاخه قزلارچای آب غرب حوضه را به سمت شرق زهکش می کند. در میان راه نیز شاخه چالدران آب مناطق جنوبی حوضه را به سمت شمال زهکش کرده و پس از اتصال به شاخه قزلار چای به دریاچه مخزن سد ماکو می ریزد. شاخه امامقلی نیز به صورت مستقل آب بخش های جنوبی و شرقی حوضه را زهکش کرده و به دریاچه سد ماکو می ریزد. قبل از احداث سد این دو شاخه با هم تلاقی مى کردند و به سمت شهر ماکو جریان پیدا می کرده اند که با آبگیری سد محل تلاقی دو شاخه زیر آب رفته است.

• • استاندارد محصولات تا چه حد برای تمامی مشتریان قابل درک و مناسب است ؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• در مورد نیازها و سلیقه های مختلف مشتریان در ارتباط با ویژگی های محصولات، چقدر مطالعه انجام می پذیرد؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• موارد زیر چقدر در قیمت محصولات شرکت (در مقایسه با شرکت های رقیب) اثرگذار هستند؟

رنگ محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
عمر محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
جنس ورق: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
تنوع محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
تسهیلات خرید: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
خدمات پس از فروش: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• هزینه های نگهداری دستگاه های تولیدی شرکت (مثلا دستگاه های برش ورق، تزریق فوم، دستگاه های ایجاد نوار روی چوب) چه اندازه است؟

بسیار بالا بالا بدون نظر پایین بسیار پایین

• موارد زیر چقدر در بالا رفتن فروش شرکت تاثیر داشته است؟

طراحی محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
زیبایی محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
کیفیت محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
تنوع محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
عمر محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
توجه به نیاز مشتری: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
شرکت در موارد زیر چقدر انعطاف پذیر است؟
طراحی محصولات: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
رنگ های متفاوت: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
ابعاد متفاوت: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
کیفیت متنوع: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم
خدمات پس از فروش: بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• محصولات تولیدی شرکت تا چه حد دارای ویژگی های مورد نظر مصرف کنندگان (از جمله عمر مفید محصولات، جنس درب، استاندارد، استحکام، هزینه های نگهداری، و …) می باشند؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• میزان طراحی مهندسی محصولات شرکت به چه اندازه است؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• آیا در شرکت استراتژی توسعه ی محصول اجرا می گردد؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• آیا محصولات شرکت (از نظر مصرف کننده) محصولاتی منحصر به فرد در بازار تولید درب هستند؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• میزان خدمات پس از فروش عالی در شرکت به چه اندازه است؟

بسیار زیاد زیاد بدون نظر کم بسیار کم

• میزان در دسترس بودن قطعات یدکی در شرکت به چه اندازه است؟

۱- ورود به برنامه EES
برای ورود به برنامه مسیر زیر را دنبال کنید:

Start>>All Programs>>EES>>ees
اکنون یک کادر محاورهای در مقابل شما باز می شود:
همان گونه که در شکل بالا مشاهده می کنید، این کادر محاوره ای اطلاعاتی از قبیل نسخه برنامه، فرد یا شرکت خریداری کننده برنامه و نسخه سیستم عامل را نشان می دهد. بر روی دکمه continue کلیک کنید تا پنجره برنامه مطابق شکل زیر ظاهر شود:
در نگاه اول برنامه ees به سه بخش زیر تقسیم شده است :
۱-۱- Menu EES
این منو که در قسمت بالای محیط نرم افزار وجود دارد شامل ده زیر منوی خدماتی است که دارای عملکرد های متفاوت است.
۱-۲- Standard Toolbar
در اینجا دستورهایی که کاربرد زیادی دارند ارائه شده اند.
۱-۳- Equations Window
در این پنجره سفید رنگ تمامی معادلات و توضیحات وارد می شود و تقریباً تمامی کارها در این پنجره انجام می شود.
۲- Menu EES
این قسمت شامل عملکردهای عمومی نرم افزار نظیر کنترل فایل، ایجاد و انتخاب جداول و نمودارها و…است. این منو خدماتی دارای زیرمنوهایی به شرح زیر است:
۲-۱- File: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به ذخیره سازی، فرخوانی، ادغام کردن، تغییر نام، چاپ و… انجام می شود.
۲-۲- Edit: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به ویرایش معادلات و آیتم های انتخاب شده و… انجام می شود.
۲-۳- Search: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به یافتن متن در پنجره معادلات و جایگزین کردن آن با متن دیگر انجام می شود.
۲-۴- Options: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به توابع، ثابت ها و تنظیمات نرم افزار انجام می شود. این زیر منو در فصل های بعد به طور کامل بحث خواهد شد.
۲-۵- Calculate: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به حل معادلات ماکزیمم کردن یا مینیمم کردن کردن متغیرها و… انجام می­ شود.
۲-۶- Table: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به جداول و ویرایش آن ها انجام می شود. این زیر منو در فصل های بعد به طور کامل بحث خواهد شد.
۲-۷- Plot: در این زیر منو کلیه عملیات مربوط به نمودارها و ویرایش آنها انجام می شود . این زیر منو در فصل های بعد به طور کامل بحث خواهد شد.
۲-۸- Windows: در این زیر منو کنترل تمامی پنجره ها انجام می شود.
۲-۹- Help: در این زیر می توان به کلیات هر بخش از نرم افزاربه صورت کامل دسترسی پیدا کرد.
۲-۱۰- Examples: در این زیر منو مثال­های متعددی به صورت طبقه بندی شده قرار گرفته شده است.
۳- Equations Window
۳-۱- Equations Window
ما در این پنجره متغیر ها، معادلات و توضیحات مسئله را وارد کرده و در نهایت با کامپایل برنامه نتیجه را در پنجره حل^[۲] یا در جدول آرایه^[۳] ها مشاهده می­کنیم. پنجره معادلات شبیه به یک صفحه برنامه Word است. نکات زیر در مورد این پنجره می تواند مفید باشد.
متغیرها با یک حرف شروع شده و این نام نباید شامل کاراکتر های (،|)*/+-^{}":; . باشد. طول ماکزیمم یک متغیر ۳۰ کاراکتر است. متغیر­های رشته­ای که در فصل های آتی به آن خواهیم پرداخت در انتهای نام خود کارکتر $ را دارند. متغیر های آرایه ای با براکت مشخص می شوند(مانند T[1]).
نسخه های تجاری و آموزشی نرم افزار ۶۰۰۰ متغیر و نسخه های حرفه ای آن ۱۰۰۰۰ متغیر را می پذیرند.
عملگرهای ریاضی مورد استفاده مانند برنامه ­های دیگر هم چون FORTRAN، Basic، C، Pascal است. برای به توان رساندن یک متغیر از کاراکتر ^ یا ** استفاده کنید.
اگر EES در حالت مختلط تنظیم شده باشد، همه متغیرها دارای جز حقیقی و موهومی اند.
توضیحات در داخل کاراکترهای ” ” یا { } قرار می گیرند.
شکل زیر کاربرد این نکات را در پنجره معادلات نشان می دهد.
۳-۲- Formatted Equations Window
این پنجره که از طریق زیر منوی Windows یا در نوار ابزار قابل فعال شدن است، معادلات وارد شده در Equations Window را به همان فرمت ریاضی آن نشان خواهد داد. در شکل زیر نمونه ای از کاربرد این پنجره را می بینیم.
۴- معرفی فایل ها در EES
در EES چهار نوع فایل قابل شناسایی است که عبارتند از :
.EES : فایل اصلی نرم­افزار که کلیه اطلاعات از قبیل معادلات، جداول، نمودارها و نتایج در این فایل ذخیره می شود.
.TXT : فایل های با این پسوند فایل های متنی هستند که به پنجره معادلات وارد می شوند.
.XPT : فایل های ورودی به EES که قبلاً توسط نرم­افزار در سیستم عامل های دیگر هم چون مکینتاش صادر شده است.
.LIB : فایل های با این پسوند شامل یک یا چند تابع، پروسیجرویا ماژول هستند که میتوانند در شروع برنامه بار گذاری شوند.
بخش دوم: توابع
بسیاری از زبانهای سطح بالا به کاربران اجازه نوشتن زیر روال را می­ دهند. نرم افزار EES این توانایی را با روش­های مختلفی ارائه می کند. زیر روال در EES همان تابع، پروسیجر، ماژول، زیر برنامه است. تابع، یک زیر روال است که یک یا چند ورودی دارد و یک نتیجه را برمی گرداند، در حالی که پروسیجر می تواند بیش از یک نتیجه را بر گرداند. ماژول ها عملکردی مشابه با پروسیجرها دارند ودر ادامه این فصل مورد تشریح قرار می گیرد. زیر برنامه از یک برنامه EES به تنهایی تشکیل شده است که می تواند از برنامه اصلی EES فراخوانده شود. قابلیت جالبی که نرم افزار دارد این است که قادر است زیر روال هایی را که در زبان های دیگری هم چون Pascal، C++، Fortran و… نوشته شده اند را پردازش کند. زیر روال های داخلی و خارجی که در زیر شاخه USERLIB ذخیره شده اند به صورت خودکار در هنگام باز شدن نرم افزار بارگذاری می شوند. زیرروال ها، در حقیقت تکه برنامه های مجزایی هستند که به تنهایی اعمال خاصی را انجام می دهند. بزگترین مزیت استفاده از پروسیجرها این است که یک بار نوشته می شوند و بارها مورد استفاده قرار می گیرند. برای نوشتن زیر روال­ها روش های مختلفی وجود دارد. می توانید از دستور Merge که در زیر منوی File وجود دارد برای وارد کردن زیر روال ها استفاده کنید. هم چنین می توانید از فایل های با پسوند LIB برای فراخوانی زیر روال ها استفاده کرد.
۱- توابع در EES
توابعی که در پنجره معادلات وارد می شوند ساختارشان بسیار شبیه به زبان Pascal است. قواعد زیر باید در نوشتن توابع رعایت شوند.
۱- توابع در قسمت بالای پنجره معادلات قبل از بدنه اصلی برنامه قرار می گیرند.
۲-توابع با واژه Function شروع می شوند. شکل کلی تعریف یک تابع به صورت است:
Function (آرگومان)نام
معادلات و دستورات
End
۳- معادلات نوشته شده در توابع و پروسیجرهای EES متفاوت با معادلات قسمت اصلی برنامه است. مفهوم =: با = متفاوت است. =: به معنی جایگزینی عبارت سمت راست در عبارت سمت چپ است. در حالی که = به معنی برابری دو عبارت است. این مفهوم در زبان هایی همچون Pascalنیز وجود دارد.
با فعال کردن عبارت Allow = in Functions/Procedures که در زیرمنوی preferences برگه Option قرار دارد، EES فرقی بین این دو علامت در توابع و پروسیجرها قائل نیست.
۴- توابع همواره درحالت حقیقی عمل می کنند، حتی اگر تنظیمات برای متغیرهای مختلط باشد.
۲- پروسیجرها در EES
پروسیجرها بسیار شبیه به توابع عمل می کنند، با این تفاوت که می توانند بیش از یک خروجی داشته باشند. فرمت کلی پروسیجر به شکل زیر است:
PROCEDURE (آرگومان های خروجی:آرگومان های ورودی)نام
دستورات و معادلات

شهرهای مذهبی و زیارتگاهی: مذهب یکی از قدیمی‌ترین عوامل اجتماع گروه‌های انسانی می‌باشد، شهرهای مذهبی معمولاً در کنار بقاع متبرکه و معابد بوجود می‌آید که امر زیارت همراه با توسعه حمل و نقل، بتدریج آن را توسعه داده است. مشهد، قم، ری در ایران، مکه و مدینه در عربستان، نجف و کربلا در عراق، بنارس، احمدآباد، ا… آباد در هند، رانگون در تایلند، لهاسا در تبت، بیت المقدس، واتیکان در ایتالیا، سن سباستین در اسپانیا، از نمونه شهرهای مذهبی هستند. تکوین شهرهای مذهبی در شرایط مکان و موقع جغرافیایی مناسب الزامی نیست. توسعه شهرهای زیارت‌گاهی متناوب با تعداد پیروان مذاهب، مدت اقامت زائران در شهرهای زیارت‌گاهی و بالاخره میزان هزینه‌هایی است که در زمان زیارت و اجرای فرائض مذهبی انجام می‌شود. تمامی شهرهای مذهبی دارای مراکز و میدانی هستند که جایگاه مقدس شهر است. این مرکزیت را در شهر لورد فرانسه، فاطیمای پرتغال، زاگورسک در روسیه و کزستو شوای لهستان به روشنی می‌توان دید. بعضی از شهرهای مذهبی در یک روز معینی جمعیت زیادی در آن جمع می‌شوند، مثل کلیسای طاطاووس در آذربایجان. در شهرهای مذهبی به علت هجوم زائران مریض به امید شفا، ممکن است سلامتی افراد به خطر بیافتد. نقش بازرگانی و تجارت که در راه‌های منتهی به مکان مقدس نمود پیدا می‌کند و همچنین نقش آموزش در این گونه شهرها مثل مشهد و قم را نباید نادیده گرفت. (حسن اروجی، محمد مولائی قلیچی، ۱۳۸۸: ۲۲ و ۲۳)
پاریس اولین مقصد گردشگری در جهان و پذیرای میلیون‌ها گردشگر در سال است و امکانات مناسبی را برای بازدید و اقامت گردشگران در اختیار دارد. این شهر دارای جاذبه‌های تاریخی و گردشگری پرشماری است. بناهای تاریخی و موزه‌های پاریس از جمله مهم‌ترین عناصر جذب جهانگردان به شمار می‌روند. علاوه بر این عناصر، اجزاء دیگری از زندگی فرانسوی مانند خوراک، پوشاک و امکانات آموزشی و تفریحی نیز در جذب و افزایش تعداد گردشگران مؤثر هستند و بسیاری از آنها در فضاهایی ارائه می‌شوند که به شکل مناسب و جذابی طراحی و ساخته شده‌اند. گردشگران از رستوران‌های بزرگ و مجلل گرفته تا کافه‌ها و رستوران‌های کوچک کنار معابر و پیاده‌روها، از غذاهای مخصوص و آشپزی فرانسوی استفاده می‌کنند. فرانسه با افتخار دارای رتبه نخست در جذب گردشگر است و پاریس جزء معدود شهرهایی است که با وسعت مشابه، بافت پیش از قرن بیستم خود را حفظ کرده‌اند (آیرز، ۲۰۰۴).

یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری پاریس که نکات جالب توجهی پیرامون آن وجود دارد، دیزنی‌لند پاریس است که اولین شهر بازی اروپا و یکی از جذاب‌ترین مکان‌های تفریحی به شمار می‌رود و کوچک و بزرگ را با فضا و امکاناتش سرگرم می‌کند. باید گفت که دیزنی‌لندها و شهر بازی‌های مشابه که امروزه در قاره‌های گوناگون دیده می‌شوند، پدیده‌ای فراآتلانتیکی هستند که از آمریکا راهی کشورهای مختلف شده‌اند، بنابراین دیزنی‌لند پاریس نمی‌تواند به عنوان پرسنگی بومی محسوب شود و یا مانند آثار برخاسته از بستر تاریخی و فرهنگی به عنوان نمادی منحصر به شهر پاریس شناخته شود. روزنامه‌نگاران فرانسوی در واکنش به ساخت این پارک، تعابیری مانند امپریالیسم فرهنگی و ناقوس مرک فرهنگ فرانسوی را به کار برده‌اند. اما در حال حاضر این مکان به اولین جاذبه‌ی گردشگری فرانسه تبدیل شده و پذیرای پنجاه میلیون بازدیدکننده در سال است. تعداد بازدیدکنندگان این مرکز تفریحی حتی از تعداد بازدیدکنندگان برج ایفل و موزه‌ی لوور هم بیشتر است. ۴۰درصد بازدیدکنندگان این مکان فرانسوی هستند که نیمی از این تعداد را اهالی پاریس تشکیل می‌دهند (پرتر و پرینس، ۲۰۰۷).
در مورد مراکز و فرصت‌های خرید و تجارت و همچنین بازنمایی پاریس در رسانه‌های مختلف باید گفت که پاریس بالاترین میزان تمرکز مغازه‌ها و فروشگاه‌های محلی را در فرانسه دارد که بالغ بر ۶۰۰۰۰ است. لادفانس مرکز تجاری است که بسیاری از آسمان‌خراش‌ها و ساختمان‌های بلندمرتبه در این منطقه واقع شده‌اند و نسخه‌ی مدرن طاق پیروزی هم در این محل قرار دارد (جاذبه‌های پاریس، ۲۰۰۹).
بارسلونا پس از المپیک ۱۹۹۲، با سرمایه‌گذاری در حوزه‌ی امکانات تفریحی و فرهنگی و طراحی فضاهای عمومی شهر، موفق به توسعه گردشگری شهری شد. بارسلونا که پیش از این یکی از مقصدهای سفرهای تجاری محسوب می‌شد، امروزه بیشتر پذیرای گردشگران تفریحی است (اوانز و شاو، ۲۰۰۱).
توقف گردشگران
متوسط مدت اقامت
نسبت مجموع نفر شب اقامت مسافران (مهمانان) بر تعداد مسافران (مهمانان) در دوره زمانی مورد بررسی است (اروجی و دیگران، ۱۳۸۶).
مجموع نفر شب اقامت
مجموع شب‌های اقامت مسافران در اقامتگاه عمومی گردشگری که برحسب نفر ـ شب سنجیده و بیان می‌شود (اروجی و دیگران، ۱۳۸۶).
مدت اقامت در مقصد به عنوان یکی از عناصر کلیدی در فرایند تصمیم‌گیری گردشگران اهمیتی اساسی برای مقاصد گردشگری دارد. محصول گردشگری در وسیع‌ترین معنای آن باید خود را با مدت‌زمان دراختیار گردشگر در مقصد انطباق دهد. اقامت کوتاه‌تر بیان‌گر هزینه‌های سنگین‌تر مدیریتی برای شرکت‌های فعال در صنعت گردشگری است و تأثیرات اقتصادی گردشگری بر جامعه‌ی مقصد بستگی به مدت اقامت گردشگران دارد. از طرف دیگر، برای ارتقای وضعیت مقصد باید اقداماتی متناسب با تصمیمات گردشگران صورت گیرد (ریچی و کروچ، ۲۰۰۳).
مدت اقامت را می‌توان شاخص مناسبی برای بخش میزبانی و نهادهای عمومی محلی تلقی کرد. اقامت طولانی‌تر گردشگر احتمالاً به معنای صرف هزینه‌ی بیشتر برای خدمات و خرید کالا خواهد بود و نتیجه‌ی آن درآمد بیشتر برای بخش تجارت و تأثیر فراوان بر اقتصاد محلی است. به علاوه، عامل مدت اقامت اطلاعات مفیدی را در زمینه‌ی ظرفیت مقصد خاص برای جذب و حفظ جریان گردشگران در اختیار ما قرار می‌دهد و شاخص مناسبی برای اهداف بنگاه‌های تجاری، سرمایه‌گذاران و نهادهای محلی در زمینه‌ی برنامه‌ریزی معطوف به آینده محسوب می‌شود (پولینا، ۲۰۱۰).
مدت اقامت امکان ارزیابی تأثیرات گردشگری را بر ثروت سرزمین میزبان، که بر اساس زمان صرف‌شده به وسیله‌ی گردشگران در مقصد متفاوت خواهد بود، فراهم می‌کند (الگره و پو، ۲۰۱۲). همچنین در مطالعات انجام‌شده، مدت اقامت عاملی بسیار مهم تلقی شده است. به این دلیل که همبستگی مثبتی با منافع حاصل از گردشگری دارد و بر اساس مدت اقامت، امکان تجربه‌ی فعالیت‌های بیشتری برای گردشگر فراهم می‌شود (باروس و باتلر، ۲۰۱۰).
از دیدگاه جامعه‌شناختی مدت اقامت گردشگر (مذهبی) یا زائر در مقصد نوعی کنش تلقی می‌شود که مسبوق به فرایند تصمیم‌گیری است. تصمیم‌گیری خود به عنوان جریانی ذهنی با ترجیحات کنش‌گر در ارتباط است و خود «فرآیندی جامع است و نه صرفاً یک عمل ساده‌ی انتخاب از بین گزینه‌های مختلف» (گیوریان، ۱۳۸۱: ۲۶۳).
تحقیقات انجام‌شده در مورد مدت اقامت گردشگران
مدت اقامت گردشگران در مقصد موضوع اصلی پژوهش‌های بسیاری در کشورهای دیگر بوده است. کرامپتون (۱۹۷۹) در مطالعه خود بیان کرد که انتخاب مقصد و مدت اقامت می‌تواند براساس ترکیبی از چهار عامل پول، زمان، تجربه قبلی، تصویرذهنی گردشگر از مقصد تعیین شود. مطالعه گوکووالی و کوزاک (۲۰۰۷) نخستین اثری بود که مدل بقا را برای تحلیل مدت اقامت به کارگرفت. آنان به بررسی یک مقصد گردشگری طبیعی در ترکیه به عنوان نمونه مطالعه پرداختند و تحقیق کردند که چگونه ویژگی‌های سفر و متغیرهای اجتماعی – جمعیتی گردشگران مدت اقامت آنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
بریدا و همکاران (۲۰۱۰) در پژوهشی در مورد گردشگران فرهنگی که از موزه اوتزی در بالزانو ایتالیا بازدید کردند، با بهره گرفتن از الگوی تحلیل اقتصاد خرد به بررسی عوامل تعیین کننده مدت اقامت گردشگران پرداختند. در این پژوهش رفتار ۷۲۴ گردشگر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از آن بود که مدت اقامت گردشگران فرهنگی در فصل پیک (۸/۷روز) بیش از گردشگران عادی در مقاصد معمولی (۵روز) بوده و با بالارفتن سن، کاهش میزان درآمد، افزایش هزینه پیش‌بینی شده سفر و افزایش هزینه‌های جاری زندگی، مدت اقامت کاهش می‌یابد.
در تحقیق دیگری تحت عنوان ملیت و طول مدت سفرهای کم‌هزینه که توسط رایا و مارتینز گارسیا در سال ۲۰۱۱ انجام شد، به بررسی عوامل مؤثر بر طول سفر در گردشگری بین‌المللی با بهره گرفتن از خدمات حمل و نقل کم‌هزینه در چهار کشور پرتوریست اتحادیه اروپا شامل: انگلستان، آلمان، فرانسه و ایتالیا پرداختند. داده‌ها از یکی از بزرگترین بازارهای حمل و نقل کم‌هزینه به نام چیرونیا کاتالونیا در اسپانیا جمع‌ آوری شد. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل مؤثر بر طول سفر در ملیت‌های مختلف، متفاوت می‌باشد. به عنوان مثال برای انگلیسی‌ها وضعیت تأهل و سفر در فصل تابستان، برای فرانسوی‌ها نوع محل اقامت (اجاره‌ای یا شخصی)، برای ایتالیایی‌ها تحصیلات و فصل سفر و برای آلمانی‌ها عدم استخدام بر طول مدت سفرشان مؤثر می‌باشد.
الگره و پو (۲۰۱۲) با بهره گرفتن از داده‌های گردآوری شده در فصول پرسفر از ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۳ در جزیره بالریک متغیرهای اقتصاد خرد را برای تحلیل مدت اقامت در مقصد مورد تحلیل قرار دادند. بعضی از آن متغیرها مثلاً اندازه خانواده تأثیری مستقیم بر مدت اقامت داشتند، ولی متغیرهای دیگر مثل سن، تحصیلات و شغل دارای تأثیر غیرمستقیم بودند.
در سال ۲۰۱۲ وانگ و همکاران در پژوهشی تحت عنوان عوامل مؤثر در طول مدت اقامت گردشگران در دالیان در شمال شرقی چین تکرار سفر و مسافت بیشتر بین مبدأ و مقصد را بر مدت اقامت طولانی‌تر مؤثر می‌دانند و پیشنهاد می‌کنند که دولت برای‌ترویج گردشگری با کیفیت بالا بایستی برای جذب گردشگران با درآمد بالا تلاش نماید و همچنین صنعت حمل و نقل گردشگر و هتل‌ها را گسترش و ارتقاء دهد.
عوامل مؤثر بر توقف بیشتر گردشگران در مناطق گردشگری
طول مدت اقامت یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده مؤثر گردشگری بر اقتصاد یک منطقه است. تعداد روزهایی که گردشگر در یک مقصد خاص بماند، به احتمال زیاد بر هزینه‌های وی تأثیرگذار خواهد بود. یک دلیل ساده این است که هزینه‌های مربوط به اسکان و خوراک تقریبا ۴۰درصد کل هزینه‌های گردشگر را تشکیل می‌دهند (وانگ و دیگران، ۲۰۱۰). بدیهی است هر دو عامل بطور مستقیم به مدت زمان اقامت مربوط می‌شوند، در عین حال تعداد تجارب ممکن که توسط گردشگر انجام می‌شود، به مدت زمان اقامت بستگی دارد (Antonio & Jose,2009).
زیرساختهای گردشگری عواملی هستند که به قصد ارائه خدمات و انتفاع توسعه خدمات به گردشگران و مسافران یا میهمانان طبق ضوابط ارائه می‌شود. مهم‌ترین زیرساخت‌های گردشگری اقامتگاه‌ها، حمل و نقل، جاذبه‌های گردشگری، مکان‌های ارائه مواد غذایی، مراکز اطلاع‌رسانی، آژانس‌های مسافرتی، راهنمایان تور، جامعه بومی و سازمان‌های دولتی می‌باشد (کوشش تبار، ۱۳۸۷ :۱۰۴).
در گردشگری مذهبی انگیزه اصلی زیارت اماکن مقدسه و زیارتگاه‌هاست، که اقامتگاه‌ها و نوع امکانات آن به هر حال در طول مدت اقامت تأثیر می‌نهد ‍(فاطمی، ۱۳۸۰: ۱۱). در میان گردشگران مذهبی، دو گروه مواجه مشاهده می‌شوند: یکی زائران، یا کسانی که انگیزه‌ی آنها از مسافرت، فقط انجام امور مذهبی است و زمان و مدت اقامت‌شان، تابع اوقات فراغت نیست و دیگری، گردشگران مذهبی که ضمن انجام زیارت و شرکت در مراسم مذهبی از مکان‌های دیگر گردشگری (اعم از مذهبی و غیرزیارتی) نیز دیدن می‌کنند و یا به عبارتی دیگر، اهداف مسافرت آنها چندمنظوره با اولویت زیارت است که خود موجب بالارفتن مدت سفر و در نتیجه افزایش میزان هزینه‌های مسافرت می‌شود (مؤمنی و همکاران، ۱۳۸۷: ۱۴). به همین دلیل امروزه منابع و جاذبه‌های گردشگری در تمامی بخش‌های برنامه‌ریزی و مدیریتی گردشگری اهمیت فراوانی یافته است. لیکن استفاده از مواهب گردشگری جز با فراهم کردن بستر مناسب توسعه گردشگری امکان‌پذیر نیست. از این رو شناسایی جاذبه‌ها در مرحله اول، و برنامه‌ریزی برای توسعه آنها در مراحل بعدی، امری ضروری به نظر می‌رسد (بهزادفر و زمانیان، ۱۳۸۶: ۲).
طی تحقیقی که آقایان عیسی ابراهیم‌زاده، شمس‌ا… کاظمی‌زاد و محمد اسکندری‌ثانی با عنوان برنامه‌ریزی استراتژیک توسعه‌ی گردشگری، با تأکید بر گردشگری مذهبی (مطالعه‌ی موردی: شهر قم) در سال ۱۳۸۸ انجام دادند، عامل توسعه و تجهیز شهر به فضاهای تفریحی سالم، به منظور افزایش مدت اقامت گردشگران به عنوان دومین عامل تأثیرگذار به اثبات رسیده است. همچنین کمبود فضاهای سرگرمی و تفریحی (پارک و شهر بازی) و فضای سبز نیز به عنوان دومین نقطه ضعف قم مطرح شده است (ابراهیم‌زاده، کاظمی‌زاد و اسکندری‌ثانی، ۱۳۸۹).
توسعه‌ی شهرهای زیارتی متناسب با پیروان مذاهب، مدت اقامت زائران در شهر و بالاخره با میزان هزینه‌هایی است که در زمان زیارت و اجرای فرایض دینی انجام می‌شود (دیناری، ۱۳۸۴: ۹۵ و ۹۶).
معرفی شهر قم
شهر قم علاوه بر اینکه به عنوان مهم‌ترین پایگاه مذهبی جهان تشیع و دومّین مرکز زیارتی کشور بعد از مشهد در سطح ملی شناخته شده است، دارای پتانسیل‌های مذهبی ـ فرهنگی، تاریخی و طبیعی بـاارزش دیگری نیز هست؛ لیکن تاکنون این شهر نتوانسته است به جایگاه واقعی خود در عرصه جـذب گردشـگر به ویژه به لحاظ ضریب ماندگاری گردشگران دست یابد. بـه منظور تحقق این امر مهم، با اجرا و تقویت فضاهای سرگرمی و تفریحی (پارک و شهر بازی) و فضاهای سبز و همچنین تقویت جاذبه‌های طبیعـی بـه عنـوان عنصـر مکمـل گردشـگری مذهبی، در تمام طول سال، برای جلوگیری از فصلی شـدن گردشـگری شـهر و افـزایش مـدت اقامـت گردشگران در شهر عملی گردد (ابراهیم‌زاده، کاظمی‌زاد و اسکندری‌ثانی، ۱۳۸۹).
در ضمن می‌توان به برخورداری از فیض وجود بارگاه ملکوتی کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه (س)، پایگاه و مرکز حوزه‌ی علمیه و مرجعیت، با جمعیتی قریب به بیش از ۵۰۰۰۰ نفر طلبه ایرانی و قریب به ۱۳۰۰۰ نفر طلبه خارجی به همراه خانواده‌شان با حدود ۳۰۰۰۰ نفر از ۱۱۳ کشور جهان و شهری زیارتی متبرک به وجود مقبره‌ی ۴۴۴ امام‌زاده و وجود مسجد مقدس جمکران به عنوان میعادگاه عاشقان حضرت ولی‌عصر (عج) اشاره نمود. از دیگر ویژگی‌های مهم آن، علاوه بر اینکه پذیرای بیش از بیست میلیون نفر زائر در سال می‌باشد، می‌توان به حضور قریب به ۲۰۰۰۰۰ نفر اتباع خارجی از بیش از یکصد کشور جهان و قرار گرفتن در مسیر مواصلاتی ۱۷ استان کشور اشاره کرد.
موقعیت جغرافیایی
جدول ‏۲‑۱: مساحت کشور و استان

۳-۳۶- سخن گفتن و خاموشی
« گروهی از مشایخ سکوت را بر کلام فضل نهاده اند و گروهی کلام بر سکوت فضل نهاده اند و گفته اند که : بیان احوال از حق به ما امر است که دعوی به معنی قایم بود و اگر کسی هزار سال به دل و به سر عارف باشد و ضرورتی مانع نبود، تا اقرار به معرفت نپیوندند، حکمش حکم کافران باشد و خداوند تعالی مؤمنان را به جملگی شکر و حمد و ثنا فرمود»(هجویری، ۱۳۸۷: ۵۲۳- ۵۲۲)
« کلام‌ها بر دو گونه باشد و سکوتها بر دو گونه : کلام، یکی حق بود و یکی باطل، و سکوت، یکی حصول مقصود و آن دیگر غفلت، پس هر کس را گریبان خود باید گرفت اندر حال نطق و سکوت، اگر کلا مش به حق بود گفتارش بهتر از خاموشی، و اگر باطل بود خاموشی بهتر از گفتار و اگر خاموشی از حصول مقصود و مشاهده بود خاموشی بهتر از گفتار و اگر از حجاب و غفلت بود گفتار بهتر از خاموشی» (همان، ۵۲۴)
« باید که مردم سخن گوی و سخن دان باشد، اما تو ای پسر، سخن گوی باش و دروغ گوی مباش، خویشتن را به راست گویی معروف کن تا اگر وقتی به ضرورت دروغ گویی از تو بپذیرند و هرچه گویی راست گویی و لکن راست به دروغ مانند مگوی که دروغ به راست همانا به است از راست به دروغ، همانا که آن دروغ مقبول بود و آن راست نامقبول، پس از راست گفتن نامقبول بپرهیز» (عنصر المعالی، ۱۳۸۰: ۴۷)
یکی از آدابی که رعایت آن بر هر کس واجب و لازم است، سخن خوب گفتن است و سعدی چه زیبا سروده است که :

بر این عقیده است که : لازم است گویندۀ خوب هنگام سخن گفتن تمرکز حواس داشته، و با اندیشه سخن گوید گفتنی که به صلاح دین و دنیای فرد بوده، و به گونه ای که علاجی برای فرد مستمع باشد، زیرا هر چه سخن تازگی، و جذابیت بیشتری داشته باشد به نحو مطلوب تری با اقبال شنونده رو به رو خواهد شد، لازم است شنوندگان دقت کند و ببیند سخن گفته شده تا چه حد توانسته در آن‌ها تأثیر داشته باشد، مهمتر از همه، انسان نباید از شنیدن سخن رنجور شود زیرا به واسطه شنیدن است که شخص به خوبی سخن می‌گوید، و زبان هم در سخن گفتن مهمترین نقش را ایفا می‌کند. بنابراین می‌بایست از بدیها و آفتهای زبان مانند غیبت کردن دیگران، و یا خدای ناکرده دیگران را مورد تمسخر قرار دادن خودداری کرد، و از بیهوده گویی دوری کرده و هنگامی که لازم و واجب است سخن بگوید. غزالی در کیمیای سعادت آورده است که: « رسول (ص) گفت : بیشتر خطای بنی آدم در زبان های ایشان نهاده است و گفت (ص) : خبر دهم شما را از آسانترین عبادت‌ها : زبانی خاموش و خویی نیکو و همچنین فرمودند که : چون مؤمنی خاموش و به وقار بینی به وی نزدیک گرد، که وی بی حکمت نباشد» (غزالی، ۱۳۸۷: ۶۵)

گوش دادن به سخن واعظانی که ارزشمندترین مطالب اخلاقی را بیان می‌کنند، و در مواردی از این قبیل نکته های نغز انه را به ذهن سپردن سبب بهره مندی بیشتر فرد از شنیدن سخن دیگران شده و باعث فهم واقعیت و کشف حقیقت برای او می‌شود.
وقتی قرار است فرد به سخن یاوه ای لب بگشاید، همان بهتر که سکوت کرده و از گفتن خودداری کند یا طوری سخن گوید که مسلمان دیگر از دست و زبان وی نرنجند. آیات قرآنی مورد استناد هجویری به شرح زیر بیان می‌شود :
« و مَن أَحسَنُ قَولا مِمَّن دعَااللهِ و عَمِلَ صالِحاً و قالَ إِنَّنِی مِنَ المُسلِمینَ، و کیست خوش گفتار از آن کس که به سوی خدا دعوت نماید و کار نیک کند و گوید من در برابر خدا از تسلیم شدگانم »(قرآن کریم، ترجمه بحرانی، الفصلت/۳۳)
هجویری با اشاره به این که گفتار فرمان حق است که بر زبان بنده جاری می‌شود به این آیه استناد کرده است.
راغب اصفهانی در ترجمه مفردات الفاظ قرآن ذیل آیه این گونه گفته است :
« قرآن ندا می‌کند چه کسی سخنش نیکوتر از سخن کسی است که به خدا دعوت
می‌کند و کارش شایسته است و می‌گوید من از مسلمین هستم، پس تمام سخنانی که مربوط به احسن قول و نیکوترین کلام است اگر در توحید معاد، نبوت و عدل، امامت و بالاخره اسلام و دین یا حکومت اسلامی ایجاد تردید و دو دلی و شک کند شنیدنش، خواندنش بازگو کردنش، دور شدن از حق و گرفتاری در دام شیطان است » (راغب اصفهانی، ۱۳۷۴: ۴۹۱)
نگارنده بر این عقیده است که : تأثیر اخلاقی گفتار در آیه فوق به خوبی مورد توجه قرار گرفته، زیرا انسانیت انسان بر این اصل است وقتی لب به سخن می‌گشاید نیکو گوید، و حول مسائلی که به درد دین و دنیای او بخورد و با آن و سازگار باشد، در این صورت است که انسان به رستگاری، و سعادت نزدیک شده و بالتبع تحقق دین را هم در پی خواهد داشت و ترک آن باعث فراموشی و کم رنگی دین و آموزه های دینی خواهد شد « احسن قولاً » در این آیه به معنی گفتار شایسته و پسندیده و هر گونه سخن نیک، از قبیل دل داری دادن و دلجویی کردن و راهنمایی است و مفهوم وسیعی در خود جای داده است، من باب مثال با گفتار های شیرین و نغز و نیکو و با بینوایان تکلم کردن و اسرار رازهای آن‌ها را فاش نکردن مثالی خوب در این زمینه است.
« قَولٌ مَعروفٌ و مَغفِرَهٌ خَیرٌ مِّن صَدَقَهٍ یتبَعُها أذًی وَالله غَنِی حَلِیمُ، گفتاری پسندیده در برابر نیازمندان و گذشت، بهتر از صدقه ای است که آزاری به دنبال آن باشد و خداوند بی نیاز و بردبار است » (قرآن کریم، ترجمه بحرانی، البقره/ ۲۶۳)
هجویری با اشاره به این که نطق نعمت نیکویی است که از جانب خدا به بنده عطا می‌شود و لذا خوش رفتاری را امری مهم دانسته و به این آیه استناد کرده است.
مکارم شیرازی در تفسیر نمونه ذیل آیه آورده است که :
« آیه فوق منطق اسلام را در مورد ارزشهای اجتماعی اشخاص و حیثیت مردم روشن می‌سازد و عمل آن‌هایی را که در حفظ این سرمایه های انسانی می‌کوشند و ارباب حاجت را با گفتار نیکو و احیاناً راهنمایی های لازم بهره مند کرده و هرگز اسرار آنان را فاش نمی‌سازند، از بخشش افراد خودخواه و کوته نظری که در برابر کمک مختصری هزارگونه زخم زبان به افراد آبرومند می‌زنند و شخصیت آن‌ها را در هم می‌شکنند برتر و بالاتر می‌شمرد» (مکارم شیرازی،۱۳۸۸: ۳۷۷- ۳۷۶)
نکته پر معنایی که در آیه فوق به تصویر کشیده شده این است : هنگامی در راه خدا انفاق می‌کنید سخن نیکو بگویید و بر سر گیرنده آن منت نگذارید در غیر این صورت اجر و صواب آن انفاق ضایع شده و در واقع کاری عبث کرده‌اید، زیرا آیه ذکر شده در واقع احترام، به آبرو و حیثیت دیگران را منعکس کرده و مبنا و اصل را اخلاق نیکو دانسته، و تا جائی که انفاق نکردن را بهتر از انفاق همراه با منت و حقیر شمردن شخص انفاق گیرنده دانسته است، زیرا سخن نیکو، و بخششهای خالصانه و دور از ریا سبب آرامش، و امنیت روحی آن‌ها شده، و زمینه عفو و نزول رحمت الهی را فراهم کرده علی الخصوص بخشش در راه خدا سبب رشد، و بالندگی، والایی و حفظ شخصیت افراد که مهمتر از تأمین احتیاجات آن‌هاست می‌شود.
«قُولُوا آمَنَّا بِالله و مَا أنزِلَ إلَینَا و مَا أنزِلَ إِلَی إِبراهیمَ و إسماعیل و إسحاقَ و یعقُوبَ و…، بگویید ما به خدا و آن‌چه بر او نازل شده و به آن‌چه بر ابراهیم و اسماعیل و یعقوب و اسباط نازل آمده و به آن چه به موسی و عیسی داده شده و به آن‌چه به همه پیامبران از سوی پروردگارشان داده شده ایمان آورده ایم، میان هیچ یک از ایشان فرقی نمی‌گذاریم و در برابر او تسلیم هستیم (قرآن کریم، ترجمه بحرانی، البقره/ ۱۳۶)
هجویری با اشاره به این که گفتار از جانب حق به بنده فرمان است مانند اقرار به یگانگی خدا و ثناهای وی به این آیه استناد جسته است.
طبرسی در مجمع البیان ذیل آیه آورده است که :
« در این آیه شریفه خداوند به مردم با ایمان فرمان می‌دهد که با باورهای قبلی خویش را باز گویند و در این راه بیش از هر چیز و هر برنامه ای؛ نخست ایمانشان را به آفریدگار یکتای هستی اعلام کنند چرا که توحید گرایی اساس شناخت رسالتها و برنامه های آسمانی است، آنگاه اظهار دارند که قرآن بر حق است به آیات آن ایمان دارند و تنها از آن پیروی می‌کنند زیرا این کتاب آخرین پیام آسمانی به زمین است » (طبرسی، ۱۳۷۹: ۴۹۴)
نگارنده آموزهای آیه فوق را بر این اساس می‌داند که :واجب است بر هر مسلمانی به مفاد سخن و مضامین دعوت همه پیامبران الهی ایمان داشته، زیرا همه پیامبران از جانب خداوند فرستاده شده‌اند، و از آن‌جا که همه آن‌ها اصول مشترکی دارند پس انسان برخود واجب می‌داند به احکام و تعالیمی که برای انسان وضع کرده‌اند عمل کند تا متوجه شود بهترین و کامل ترین ادیان دین اسلام بوده، زیرا معیار هدایت، و نجات ملتها آیین یگانه پرستی، و خداپرستی است، و تحریف حقایق دینی، و تاریخی از بزرگترین ستمها است، در نتیجه و هدف و اصول مشترک همه پیامبران هم توحید، و عمل به فرامین الهی بوده است.
« و لَقَد کَرَمنا بَنی آدَم و حَمَلنا هُم فی البَرِّ و البَحرِ وَ رَزَقناهُم مِّنَ الطَیبَاتِ و فَضَلنُاهُم عَلی کَثیرٍمِّمَن خَلَقنَا تَفضِیلاً، و به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم و آنان را در خشکی و دریا و بر مرکبها بر نشاندیم و از چیزهای پاکیزه به ایشان روزی دادیم و آن‌ها را بر بسیاری آفریده های خود برتری آشکار داده ایم »(قرآن کریم، ترجمه بحرانی، الاسراء/۷۰)
هجویری با اشاره به این که خداوند به دلیل عظمت مقام انسان، به او سخن گفتن آموخته و به واسطه این امتیاز بر حیوان برتری یافت به این آیه استناد کرده است.
« آیه مبنی بر منت بر جامعه بشر و به خصوص جامعه توحید و پیروان مکتب قرآن است به اینکه حق سبحانه آنان را گرامی داشته و به این چند امر که بهترین نعمتهای دنیوی و اخروی است از جمله « و حملنا هُم فی البَّر و البَحر به اینکه آنان را حمل و با نیروی غیبی مقرر فرمود که در زمین زندگی نموده واز جمله در دریاها تصرف نمایند و هرچه صلاح زندگی است و احتیاجات خودشان راآماده و فراهم نمایند چه از طریق بازرگانی و یا کشاورزی و یا سایر منابع و حرفه‌ها و مشاغل و یا از طریق هر یک از علوم و فنون که در نظام بشریت تأثیر بسزایی دارند و بدون آن علوم و فنون و صنایع خلل در نظام عمومی وارد می‌شود، حق سبحانه از طریق نیروی غیبی جامعه اسلام را مقرر فرموده که از طریق اداء وظایف شرعی و دینی حقایق و معارفی بیابند و در دریای معارف که عمیق و ژرف و اسرار آن ناپیدا و بی نهایت است سیر نمایند و به اسراری از معنویت و عرفان و رابطه با ساحت ربوبی نایل شوند» (حسینی همدانی نجفی، ۱۳۶۳: ۳۸۶)
نگارنده بر این عقیده است که : به مقتضای حکمت پروردگار، انسان را اشرف مخلوقات، معرفی کرده و او را با بهترین اوصاف وصف کرده و سخن گفتن آموخته زیرا یکی از عوامل رحمت پروردگار به بندگانش این بود که به ملائکه فرمود بر آدم سجده کنید، بنابراین لازم است همیشه در مقام اطاعت، و بندگی خدای خود حاضر شوند و هیچ گاه از شرافت، تقوا، پرهیزگاری غفلت نکنند و به پاس همه‌ی این بخششها به خاکساری بندگی عادت کند و حق سروری پروردگار را به خاطر مقام بزرگش به جا آورد.
« اَم یحسَبُونَ أَنا لانَسمَعُ سِرَّهُم و نَجواهُم بَلی و رُسُلنَا لَدیهِم یکتُبُونَ، آیا می‌پندارید که ما راز آن‌ها و نجوایشان را نمی‌شنویم؟ چرا و فرشتگان ما پیش آنان حاضرند و ثبت می‌کنند»(قرآن کریم، ترجمه بحرانی، الزخرف/۸۰)
هجویری با اشاره به این که اهل طریقت سخن را آفت می‌دانند و جز به ضرورت سخن نمی‌گویند و اگر ابتدا و انتهای سخن آن‌ها جملگی حق باشد بیان می‌کنند در غیر این صورت خاموش می‌شوند به این آیه استناد کرده است.
مجلسی در احتجاجات ذیل آیه آورده است که:
« سیر چیزی است که انسانی در دل خود پنهان می‌کند و به دیگری نمی‌گوید ولی نجوی چیزی که پنهانی به دیگری می‌گوید» (مجلسی، ۱۳۷۹: ۱۴۸)
قرشی بنایی در قاموس قرآن ذیل آیه آورده است که :
« نجوی راز گفتن و سِر حدیث مکتوم در نفس است آیه صریح است در اینکه خدا، هم حدیث نفس و سخن باطنی و هم راز گفتن را می‌شنود» (قرشی بنای، ۱۴۱۲، ۲۵۳)
آری اگرچه بسیاری از انسان‌ها در دنیا در معرض غفلتند و پرده های جهل، و تعصب مانع دیدن حقایق آن‌ها شده است، لذا باید بدانند که خداوند آگاه بر نجواها و رازهای آن‌ها بوده و فرشتگان هم آن‌ها را همراهی می‌کنند، و در روز حضور در محضر الهی هیچ کاری نیست که انسان انجام داده باشد و از دید خدا پنهان شود، زیرا خداوند آگاه بر اسرار درونی انسان بوده و بهتر است که خواسته‌ها و دعاهایشان را با او در میان بگذارید نه با بنده او، که ناتوان از انجام هر کاری است و همیشه به عجز خود معترف است.
« وَ أَمَّا بِنعمَهِ رَبِّکَ فَحَدِّث، و از نعمت پروردگار خویش با مردم سخن گویی» (قرآن کریم، ترجمه بحرانی، الضحی/۱۱)
هجویری با اشاره بر این که اگر کسی کلامش به حق بود گفتارش بهتر از خاموشی، و اگر به حق نباشد خاموشی بهتر از گفتار، و اگر خاموشی از حصول مقصود و مشاهده بود خاموشی بهتر از گفتار، و اگر از حجاب و غفلت بود گفتار بهتر از خاموشی است، به این آیه استناد کرده است.
مکارم شیرازی در تفسیر نمونه ذیل آیه آورده است که :
« بازگو کردن نعمت گاه با زبان است و تعبیراتی که حاکی از نهایت شکر و سپاس باشد، نه غرور و برتری جویی و گاه با عمل است، به این ترتیب که از آن انفاق و بخششی در راه خدا کند بخششی که نشان دهد خداوند نعمت فراوانی به او عطا کرده است. (مکارم شیرازی، ۱۳۸۷: ۱۲۷)
در آیه فوق به بازگو کردن نعمتهای مادی و معنوی همچون نبوت و قرآن اشاره شده و از وظایف پیامبر این بوده که در بین امت خود همه را آشکارا بیان کند، زیرا بازگو کردن نعمتهای الهی از طریق زبان مصداق قرائت قرآن توسط پیامبر در بین عربهای جاهلیت بوده که بیشتر آن‌ها با کوردلی تمام به استهزاء وی پرداختند و می‌گفتند این سحر و جادوست ولی پیامبر با عزمی قاطع به کار خود ادامه می‌داد و به سخنان آن‌ها توجهی نمی‌کرد.
« وَ إِذَا سَأَلَکَ عِبّادِی عَنِّی فَإِنّّی قَرِیبٌ اُجِیبُ دَعوَهََ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلیستَجیبُوالی و لِیؤمنُوابی لَعَلَّهُم یرشُدُون،و هر گاه بندگان من از تو درباره من بپرسند به آنان بگو من بسیار نزدیک هستم. (قرآن کریم، البقره/۱۸۶)
هجویری با اشاره به این که ثنای پروردگار و تحدث نعمت هر آینه گفتار وی بود و گفتار ما تعظیم ربوبیت باشد به این آیه استناد کرده است.
با تعمق در آیه شریفه فوق این حقیقت دریافت می‌شود که : «از پیامبر گرامی درباره صفات خدا پرسیدند، چرا که پاسخ رسیده است: من به آنان نزدیک هستم و بدین وسیله روشن می‌سازد که خدا جسم نیست و مکان ندارد، زیرا اگر مکان داشت، بر نیایشگران نزدیک نبود، عده ای معتقدند تفسیر آیه مبارکه این است که من در پاسخ به دعا و اجابت خواسته های آنان، در صورتی که مصلحت آنان باشد به سرعت و بسیار فوری عمل می‌کنم و پاره ای با نفی این دیدگاه می‌گویند منظور این است که من ندا و نیایش کسی را که مرا بخواند، بسان کسی که نزدیک باشد می‌شنوم » (طبرسی، ۱۳۷۹: ۶۶۱)
نگارنده نکته زیبایی را که در آیه فوق به تصویر کشیده این گونه تحلیل کرده است که : اگر انسان‌ها باور داشته باشند خدای آن‌ها در همه حال همراه ونزدیک بوده و دعای آن‌ها را اجابت می‌کند، و بدانند یکی از شرایط استجابت دعا این بوده که فرد دعا کننده به آن ایمان داشته باشد، و با مطالعه در سیره پیامبران دینی مانند نوح، ابراهیم، موسی و عیسی، وقتی که برای خود یا امت خود از خداوند حاجت می‌خواستند و دست به دعا بلند می‌کردند، می‌دانستند، دعا کردن دارای شرایط خاصی است که فرد دعا کننده اگر واجد این شرایط باشد دعایش پذیرفته می‌شود، همچنین ایمان به اجابت دعا سبب شده، که فرد شایسته کردار، و اهل امانت داری و درست کرداری بوده و بداند خداوند لطف و احسان خود را شامل حال بندگان خاصش می‌کند، لذا امروزه با تأسی از مکتب پیامبران وقتی انسان در برابر مشکلات قرار می‌گیرد دست به دعا و نیایش برداشته و از پروردگار می‌خواهد حاجتش را برآورده کند.
« قالَ ما مَنَعَکَ ألا تَسجُدَ إِذ أَمَرتُکَ قالَ أَناخَیرٌ مِنهُ خَلَقتَنی مِن نّارٍ وَ خَلَقتَهُ مِن طینٍ، فرمود چون تو را به سجده امر کردم چه چیز تو را بازداشت از اینکه سجده کنی؟ گفت : من از تو بهترم مرا از آتش آفریدی و او را از گل آفریدی» (قرآن کریم، ترجمه بحرانی، الاعراف/۱۲)