در جوجه های جوان،اولین و شدیدترین آسیب از دست دادن فولیکول طبیعی زمینه ای می باشد. احتمالا چون بروس فابرسیسو در افزایش و انتخاب موجودی آنتی بادی های اساسی، آماده سازی برای ایجاد سلول هایی که IgM تولید می کنند و نقش قطعی در سوییچ پروتئین های وابسته به هم (مثل ایمنوگلوبولین ها) دارای اهمیت است، بهمین علت موجب افزایش و تشدید افزایش حساسیت ایجاد شده در جوجه های تلقیح شده با CIA شد.

جوجه هایی کهIBDV-CIA را در روز هچ دریافت کرده بودند به ویروس ILT که در سن ۴ هفتگی به آنها زده شد نسبت به گروه شاهد واکسینه شده با ILT مقاومت بیشتری نشان دادند.
پرندگان SPF تلقیح شده در سن دو هفتگی با CIA و یا IBDV مقاومت بیشتری علیه NDV، آبله طیور و ILT نسبت به گروهی که در روز هچ واکسینه شده بودند داشتند. رزنبرگر و کلود (۹۳) همچنین دریافتند که جوجه های گوشتی تجارتی که در معرض CIAو IBDV قرار گرفته بودند تیترهای آنتی بادی پایین تری در واکسیناسیون با NDV و IBDV نسبت به آنهایی که با CIA یا IBDV به تنهایی عفونی شده بودند داشتند. نشان داده شده است که CIA تخریب بورس ایجاد شده توسط IBDV را تقویت می کند. ویلسون و همکاران پیشنهاد کردند که سرکوب ایمنی ناشی از تغییرات پاتولوژیک بورس ممکن است در رابطه با تخریب زمینه بورس باشد که محیط لازم برای تمایز B-cellها را نابود می سازد.
در جوجه های جوان اولین و شدیدترین آسیب از دست دادن فولیکول طبیعی زمینه ای می باشد. احتمالا چون بورس فابرسیوس در افزایش و انتخاب موجودی آنتی بادی های اساسی، آماده سازی برای ایجاد سلول هایی که IgM تولید می کنند و نقش قطعی در سوییچ پروتئین های وابسته به هم (مثل ایمونوگلوبین ها) دارای اهمیت است، به همین علت موجب افزایش و تقویت سرکوب ایمنی می شود.
پیر و همکاران نشان دادند که مقادیر بالای آفلاتوکسین در جوجه ها موجب کاهش IgG می شود. (۸۳) مادرهای گوشتی که از آفلاتوسیکوزیس شدید کلینیکی رنج می برند، احتمالا مقادیر کمتری از IgG محافظت کننده به جوجه هایشان انتقال می دهد و میزان سرمی آن کاهش می یابد.
مایکوتوکسین های غذایی در غلظت های بالا ممکن است یک اثر مشابه داشته باشند. همچنین تریکوتسن و اوکراتوسین A برای طیور سرکوب کننده ایمنی می باشند.
۱-۱۱- ایمنی
۱-۱۱-۱- فعال
در جوجه های حساس یک روزه ای که با CIA تلقیح شدند، پاسخ آنتی بادی ضعیفی بوجود می آید، یعنی آنتی بادی های خنثی کننده تا سه هفته پس از تلقیح قابل شناسایی نیستند؛ حتی پس از آن تیترها پایین است (۸۰/۱) و تا هفته چهارم کمی افزایش می یابد. (۳۲۰/۱)، در حالی که پاسخ آنتی بادی در جوجه هایی که در سن ۶-۲ هفتگی بطور داخل عضلانی تلقیح شده بودند بطور قابل ملاحظه ای افزایش یافت که با خنثی سازی آنتی بادی های ضد CIA در روزهای ۷-۴ بعد از تلقیح قابل مشاهده بودند، ۱۴-۱۲ روز پس از تلقیح حداکثر تیترها (۵۱۲۰/۱ – ۱۲۸۰/۱) ایجاد شد. اگر جوجه ها به جای تلقیح عضلانی، از راه دهان (Oral) آلوده شوند، تشکیل آنتی بادی های خونی حدود یک هفته به تأخیر می افتد. یوآسا و همکارانش گزارش کرده اند که افزایش تولید آنتی بادی درست در زمانی که غلظت ویروسی در بافت های جوجه کاهش یافته است، می باشد. هنوز اطلاعاتی راجع به ایمنی سلولی در برابر CIA به دست نیامده است.
جوجه ها در تمام سنین به عفونت حساس هستند اما حساسیت به CIA از طریق راه های طبیعی ابتلا بعد از سن دو هفتگی به سرعت در جوجه هایی که نقص ایمنی ندارند، کاهش می یابد. آلودگی همزمان با ویروس بیمار عفونت بورس فابرسیوس و یا پرندگانی که بورس فابرسیوس آنها را برداشته اند باعث به تاخیر افتادن ایجاد مقاومت سنی می گردد. جوجه هایی که در دوران جنینی بورسشان برداشته شده بود، وقتی در سنین ۲۱ یا ۳۸ روزگی با CIA عفونی شدند، علائم مشخصه کم خونی عفونی جوجه ها را نشان دادند که در هر دومورد ۱۴ روز پس از تلقیح، مقادیر هماتوکریت جوجه ها کم بود و درصد سلول های CD₄⁺ و CD₈⁺ تیموس ۲۱ روز پس از تلقیح به طرو قابل ملاحظه ای کاهش یافته بود. در صورتی که در جوجه های سالمی که عفونی شده بودند، هرگز میزان هماتوکریت کاهش نیافت. این مطالب این فرضیه را که مقاومت سنی به CIA وابسته به آنتی بادی است و مربوط به از بین رفتن سلول های هدف CIA نمی باشد را تقویت می کند و نیز این داده ها بیان می کنند که سلول های CD₄⁺/CD₈⁺ هدف عفونت هستند. (۵۱)
۱-۱۱-۲- غیرفعال
آنتی بادی های مادری در محافظت جوجه های زیر دو هفته در برابر عفونت CIA دارای اهمیت می باشند و مانع به مخاطره افتادن ایمنی جوجه ها به وسیله سایر فاکتورها می گردد.
شیوع کم خونی در سطح گله در حقیقت با عدم حضور آنتی بادی ضد CIA در گله های مادر آنها مربوط می شود. آنتی بادی مادری جوجه هایی که از مادران ایمن با تیتر آنتی بادی VN 640-160 به دنیا آمده اند فقط تا سن دو هفتگی این آنتی بادی ها را نشان می دهند.
۱-۱۲- تشخیص
۱-۱۲-۱- جداسازی و شناسایی عامل مولد
عامل کم خونی جوجه ها را می توان از تمام بافت های جوجه های مبتلا جدا نمود. در جوجه هایی که در سن یک روزگی تلقیح شده اند، ۷ روز پس از عفونت حداکثر تیتر ویروسی قابل مشاهده است. عامل کم خونی در بافت ها و مدفوع تقریبا به طور دائم تا ۲۱ روز حضور دارد و پس از آن به سرعت کاهش می یابد اما پس از ۱۴ روز سرم آلودگی خود را از دست می دهد. بولو دریافت که عفونت خون کامل کمتر از ۱۴ روز طول می کشد.
جوجه هایی که در سن ۶-۴ هفتگی تلقیح شده اند اگرچه حداکثر تیتر ویروسی را در بافت های مختلف و مدفوع ۷ روز پس از عفونت نشان می دهند ولی در عرض ۲۱-۱۴ روز به سرعت تا مقادیر پایین تر کاهش می یابد و نکته دیگر اینکه عامل کم خونی جوجه ها هرگز در مغز یا سرم این پرندگان نشان داده نشده است. کبد را به عنوان مخزن عامل کم خونی جوجه ها عنوان کرده اند چون پیوسته مقادیر بالایی از عامل را در خود دارد. برای حذف یا غیرفعال کردن آلودگی های احتمالی قبل از تلقیح در کشت سلولی می توان کبد هموژنیزه شده را به مدت ۵ دقیقه در ۷۰ درجه سانتی گراد حرارت داد یا اینکه داخل کلروفرم قرار داده شود. تلقیح داخل عضلانی یا داخل صفاقی جوجه های حساس یکروزه اختصاصی ترین روش در دسترس برای جداسازی اولیه CIA می باشد، اما در این حالت عفونت زایی ۱۰۰ برابر کمتر از کشت سلولی است که می توان بوسیله تضعیف ایمنی جوجه های آزمایشگاهی میزان عفونت زایی را افزایش داد.
۱۶-۱۴ روز پس از تلقیح جوجه ها ربرای مشاهده کم خونی آزمایش می کنند که با مقادیر هماتوکریت زیر ۲۷ % مشخص می شوند. ضایعات ماکروسکوپیک حتی ممکن است در پرندگانی که کم خون نیستند نیز مشاهده شود. می توان آزمایشات آسیب شناسی بافتی از بافت های مشکوک به عمل آورد ولی این کار همیشه برای تشخیص قطعی لازم نمی باشد. از کشت سلولی نیز می توان برای جداسازی عامل مولد در محیط آزمایشگاه استفاده کرد. محیط کشت هایی که تازه درست شده اند (۱۰^۵x 3-2 سلول در هر سی سی در محیط کشت RPMI₁₆₄₀cm²/105) باید به وسیله ۱۰/۱ حجم خود از رقت ۲۰/۱ یا بیشتر و یا رقت های متوالی ۱۰ برابر از بافتهای مخصوص هموژنیزه تلقیح شوند. ضایعات شلولی پس از ۶-۱ بار کشت مجدد (۲۴-۷ روز) دلالت بر عفونت CIA می کند اما هیچ شکل خاصی از ضایعات سلولی که بتوان به وسیله میکروسکوپ نوری تشخیص داد وجود ندارد چون وقت گیر و گران است و به علاوه جداسازی عامل کم خونی عفونی جوجه ها باید توسط سرولوژی قطعی گردد.
۱-۱۲-۲ -سرولوژی
آنتی بادی ضد CIA در سرم جوجه ها یا کیسه زرده را می تواند به وسیله خنثی سازی ویروس VM (8،۱۲۴) یا تست فلورسانس آنتی بادی غیرمستقیم مشاهده کرد.
- VN (Virus Neutralization)
برای تست خنثی سازی ویروس، رقت های دوبرابر متوالی سرم را با هم حجم آن از سوسپانسیون CIAمخلوط می کنیم. (TCID₅₀ ۵۰۰-۲۰۰) و این مخلوط را در گرماخنه ۳۷ درجه سانتی گرادی وارد می سازیم. این مراحل ممکن است ۵ هفته طول بکشد زیرا گاهی ۹ کشت متوالی لازم است تا تیتر آنتی بادی های سرم مورد ارزیابی قرار گیرد. در تست خنثی سازی رقت ثابت سرم ۸۰/۱ -۲۰/۱ با هم حجم آن از سوسپانسیون CIA با حدود TCID₅₀ ۵/۱۰۵ مخلوط شد. با این روش عدم حضور آنتی بادی ضد CIA در سرم های مورد آزمایش پس از یک یا دو کشت متوالی و حضور آنتی بادی پس از ۳ یا ۴ کشت متوالی از سلول های تلقیح شده ردیابی می شوند. تیتر آنتی بادی های مربوطه را می توان به وسیله تعداد کشت های مجددی که سلول های تلقیح شده زنده ماندند تخمین زد. گاهی ممکن است سرم جوجه ها، حتی اگر تا ۵۰/۱ یا ۸۰/۱ رقیق شوند، اثر سمی روی سلول های محیط کشت MSB1 نشان دهند. بنابراین برای جلوگیری از پاسخ منفی کاذب لازم است سرم ها کنترل گردند.
- IFA (Indirect Fluorescent Antibody)
برای IFA، سلولهای MSB1 آلوده به CIAرا دست قبل از شروع لیز سلول ها یعنی ۴۲-۳۶ ساعت پس از تلقیح جمع آوری می کنند. سپس این سلول ها را روی لام های شیشه ای قرار داده و با استن فیکس می کنند و به عنوان آنتی ژن مورد استفاده قرار می دهند. سلول ها ابتدا تحت تأثیر سرم مورد آزمایش قرار می گیرند وسپس به وسیله آنتی سرم ضدگاماگلوبولین جوجه ها تهیه شده روی پستانداران که در فلورسئین تثبیت شده تحت تأثیر قرار می گیرند. دیدن گرانول های کوچک بدون شکل منظم در هسته سلول های بزرگ شده با رنگ آمیزی فلورسنت به عنوان دلیلی بر وجود آنتی بادی در سرم در نظر گرفته می شود. کنترل مثبت باید موجود بوده و حاوی این اشکال باشد ولی کنترل منفی استفاده چندانی ندارد.
تست IFA حساسیت و ویژگی کمتری نسبت به تست VN دارد (۱۵) اما تست VN دشوارتر بوده و مدت زیادی طول می کشد تا نتیجه به دست آید.
- IIP (Indirect Immunoperoxidase test)
تکنیک رنگ آمیزی ایمونوپراکسیداز غیرمستقیم بر اساس تشکیل سوبسترای غیرمحلول است که موجب قابل رویت شدن آنتی ژن یا آنتی بادی ها در سطح سلولار یا ساب سلولار می شود.
در این روش یک سوسپانسیون از سلول های MDCC-MSB1 شامل cc/ سلول ۱۰^۵x 5/2 با سویه CL₁ از CIA عفونی شده و مخلوط ویروس+ سلول در شرایط Co₂ ۷۰ % و حررارت ۴۱ درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری می شود. پس از ۴۸-۳۶ ساعت، ۵۰-۳۰ % سلول ها CPE ناشی از عفونت CIA را نشان می دهد.یک کنترل شامل سلو های MDCC-MSB1 غیرآلوده هم تهیه می شود. سپس سوسپانسیون سلولی به مدت ده دقیقه در ۱۰۰۰ حرکت انتقالی در دقیقه به صورت توده های سلولی آهسته خالی می شوند.
هر توده سلولی دوباره با cc10 PBS مخلوط شده و داخل هر گوده از ۹۶ گوده ظروف کشت بافت ریخته می شود. (cc 0.1 در هر گوده( گوده ها قبلا با cc 0.1 از پلی-ال-لیزین mg/ml 1 به مدت ۳ ساعت در ۲۲ درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری می شوند. س از گرمخانه گذاری، سلول ها مستقیما با اضافه کردن cc 0.1 استن سرد ۴۰ % فیکس می شوند و به مدت ۲۰ دقیقه در ۴ درجه سانتی گراد قرار می گیرند. رطوبت پلیت ها را گرفته و بعد در معرض هوا خشک می کنند و یک شب در گرمخانه ۳۷ درجه سانتی گرادی گذاشته و سپس تا زمان مصرف در ۲۰- درجه سانتی گراد نگهداری می کنند.
سرم کنترل و آزمایش به نسبت ۱۰۰/۱ در بافر رقیق کننده آنتی بادی رقیق می شوند و به میزان ۵۰ میکرولیتر به گوده هایی که حاوی سلول های سالم و آلوده به CIA فیکس شده هستند، اضافه می شوند. پس از یک ساعت، گوده ها را خشک کرده و سه بار به مدت ۳ دقیقه با PBS حاوی ۰.۵ % تواین ۲۰ شسته می شود. سپس گوده ها را با cc 0.05 سرم ضد IgG جوجه تهیه شده روی بز کانژوگه شده در μg/ml 5 پراکسید از هورس ردیش وارد عمل می شود. پس از یک ساعت گرمخانه گذاری پلیت خشک شده و گوده ها مثل بالا سه بار شسته می شوند. باند شدن آنتی بادی به وسیله اضافه کردن cc 0.1 از سوبسترای پراکسیداز یعنی ۳-آمینو ۹-اتیل کاربازول قابل رویت می شود. اجزاء سوبسترا با حل کردن جداگانه ۰.۰۲ % ۳آمینو۹اتیل کاربازول و ۰.۰۲ % H₂O₂ اوره در ۹۵ % الکل اتیلیک فراهم می شود.سوبسترای مورد مصرف قبل از شروع کار با مخلوط کردن به نسبت ۱/۱ اجزاء تهیه می شود. پلیت های مورد آزمایش ۲۰-۱۰ دقیقه در ۲۲ درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری شده و واکنش با سه بار شستشو با محلول PBS متوقف می شود.
در یک مطالعه سه تست ELISA، IIP و IFA از نظر ردیابی آنتی بادی ضد CIA با هم مقایسه شدند. نتایج ممقایسه ای این سه روش روی ۱۸۵ نمونه سرم جوجه های بیمار در ۸۴ % موارد تطابق داشت اما در IFA و IIP به نسبت ELISA تست های کمتری مثبت شد. تطابق IFA و IIP در ۹۳ % موارد در مقایسه با تطابق ۹۱ درصدی بین IIP و ELISA با تطابق ۸۴ % IFA و ELISA مشخص شد.

 

تعداد نمونه های سرم	IFA	IIP	ELISA
۱۰۸ ۴۷ ۱۳ ۰ ۱۷	+ - + - -	+ - -

۲‐ مشتریان داخلی درتمام مراحل عملیات و فرایندهای سازمان همواره یک مشتری داخلی وجود دارد که محصول یا خدمتی را دریافت می کند و درعوض محصول یا خدمتی را ارائه می دهد(جعفری و فهیمی،۱۳۸۰، ۵۵-۵۴).

۲-۲-۳- جنبه های نیاز مشتریان

با توجه به گستردگی نیازها ،چهار جنبه از نیازهای مشتریان عبارتند از :
آگاهی از نتایج (اهداف استفاده از خدمات) و وسایل یا راه های رسیدن به نتایج؛
تعیین و تعریف دقیق احتیاجات مشتری؛
مشارکت مشتری در اولین زمان ممکن؛
تعیین انتظارات مصرف کننده(مشتری) از خدمات.
به نظر هاندرسن^[۶۰] اگر قرار باشد یک خدمت با کیفیت ارائه شود، توازن بین انتظارات مشتری و آنچه. را که می توان عرضه کرد، ضروری است (ماهانی، ۱۳۸۲)

۲-۲-۴-نیازها و توقعات مشتریان داخلی

به طورکلی نیازها و توقعات مشتریان داخلی بیشتر حول محورهای زیر است :
ارائه به موقع کارتوسط همکاران ؛
دریافت کار با کیفیت قابل قبول و بدون اشکال از همکاران ؛
انجام کارگروهی با کیفیت مطلوب ؛
وجود ساختار و تشکیلات سازمانی مناسب در شرکت (ماهانی، ۱۳۸۲(

۲-۲-۵- نیازها و توقعات مشتریان خارجی

برای برآوردن نیازهای مشتریان ضرورت دارد که این نیازها را به مشخصات محصول یا خدمت

تبدیل وتفسیر کنیم)ماهانی،۱۳۸۲)، بخشی از نیازها وانتظارات مشتریان از خدمات ارائه شده
عبارتند از:
کیفیت قابل قبول ومورد اطمینان ؛
ارائه خدمات مطابق با نیاز مشتریان ؛
سهولت دسترسی ؛
صحت عملیات انجام شده ؛
امانت داری و صداقت ؛
رعایت حرمت مشتریان ؛
حمایت مشتریان و پاسخگوئی به نیاز آنان ؛
سرعت عمل در انجام در خواست های مشتری ؛
سرعت عمل به عنوان یکی از مهم ترین عوامل می تواند علاوه بر حفظ مشتریان در جذب مشتریان جدید موثر باشد که این امر نیز تابع چندین عامل است نظیر:
۱ ‐ وجود کارمندان فعال متخصص و کارآمد ؛
۲‐ وجود تجهیزات پیشرفته ؛
۳‐ نظارت دقیق بر عمکرد کارکنان ؛
۴‐ایجاد انگیزه های مختلف درکارکنان به منظورتحقق این هدف ازطریق پاداش و تشویق های مختلف ؛
۵‐آشنایی با انواع تکنولوژی های روز و استفاده مناسب و به جا از آنها ، سرعت و سهولت مبادله و رضایت مشتریان خدمات را افزایش خواهد داد (ونوس ، صفائیان ، ۱۳۸۱،۲۲۵-۲۲۴)
ارتباط مثبت بین رضایت مشتری خارجی وموارد زیر وجود دارد .
استرس پائین کارمندان ؛
فرصت آموزش و پیشرفت ؛
شرایط کاری ؛
وفاداری کارمندان(fesikova,2004) (
شکل ۲-۱۱: چرخه رضایت (fesikova,2004,59) (

۲-۲-۶- رویکرد های تعریف رضایت مشتری

رویکردهای متفاوتی جهت تعریف رضایت مشتری مطرح است .که دو دیدگاه یی و نهضت
کنترل کیفیت را مورد بررسی قرار می دهیم .

۲-۲-۶-۱- دیدگاه یی

یی معتقد است که رودیکردهای تعریف رضایت مشتری را می توان به دو دسته تقسیم نمود:
۱‐ رضایت حالتی است که پس ازمصرف محصول یا استفاده از خدمت برای مشتری حاصل می شود.
۲‐ رضایت به عنوان فرایند درک و ارزیابی مشتری از تجربه مصرف محصول یا استفاده از خدمات ، تعریف می شود (یی ، ۱۹۹۱)
با توجه به رویکرد دوم رضایت مندی ، واکنش احساسی مشتری است که از تعامل با سازمان
عرضه کننده یا مصرف محصول(خدمات) حاصل می گردد . رضایت از درک متفاوت مابین انتظارات مشتری و عملکرد واقعی محصول یاسازمان حاصل می شود.تجربیات قبلی مشتری ازمصرف محصول (خدمات) و همچنین تجربه او از تعامل با سازمان عرضه کننده ، درشکل دهی انتظارات وی ، نقشی اساسی ایفا می کند. رضایت مندی مشتریان، عکس العمل های آتی آنان را در قبال سازمان تحت تأثیر قرار خواهد داد (از جمله آمادگی و اشتیاق جهت استفاده مجدد ،تمایل برای توصیه به سایرین) (کاوسی، سقایی،۱۳۸۴،۶-۵).

۲-۲-۶-۲- دیدگاه نهضت کنترل کیفیت

نهضت کنترل کیفیت دو رویکرد دیگر برای تعریف رضایت مندی مشتری دارد :
الف‐ رویکرد انطباقی^[۶۱]

۳-۱۵-۳ شاخص برازندگی فزاینده (IFI)
شاخص برازندگی فزاینده یا IFI شباهت به NFI دارد با این تفاوت که در مخرج آن، درجه آزادی مدل نظری از  کم می‌شود. بر پایه قرارداد مقدار IFI نیز باید دست کم ۹۰/۰ باشد تا مدل مورد نظر پذیرفته شود. با توجه به اینکه درجه آزادی مدل نظری برابر مقدار مورد انتظار  است بنابراین خواهیم داشت.

۳-۱۵-۴ شاخص GFI و AGFI
شاخص‌های GFI و AGFI تحت تاثیر حجم نمونه است و می‌تواند برای مدل‌هایی که به گونه ضعیفی فرموله شده‌اند، بزرگ باشد. شاخص GFI درراهنمای LISREL بر پایه تابع برازندگی F مطابق فرمول زیر محاسبه می‌شود.

که در آن  معرف ساختار کواریانس برای متغییرهای مشاهده شده تصادفی، S معرف کواریانس گروه نمونه،  مقداری از  که  را کمینه می‌سازد و  تابع برازندگی در شرایطی است که همه پارامترهای مدل برابر صفر باشند. از آنجا که اغلب GFI از سایر شاخص‌های اندازه گیری بزرگتر است، مقدار آن باید برابر یا بزرگتر از ۹۰/۰ باشد تا مدل تحقیق پذیرفته شود. اما بایرن (١۹۹۸) و مولایک و همکاران (١۹۸۹) مقادیر بزرگتر از ۵/۰ را قابل پذیرش می‌دانند.
شاخص AGFI یا مقدار تعدیل شده شاخص برازندگی GFI برای درجه آزادی بدین گونه محاسبه می‌شود:

که در آن K تعداد پارامترهای مدل و d بیانگر درجه آزادی آن است. جورسکوگ و سوروبم (١۹۹٣) GFI را بعنوان شاخص نسبی میزان واریانس و کواریانس مدل ضمنی معرفی کرده اند. که بیشترین میزان آن می‌تواند برابر یک باشد. معمولاً مقدار محاسبه شده بزرگتر از صفر است. اما مقدار کمتر از صفر نیز امکان پذیر است. البّته منفی بودن آن نشان می‌دهد مدل مورد نظر بسیار ضعیف و بدتر از نبودن آن است. مقدار AGFI نیز باید برابر یا بزرگتر از ۹۰/۰ باشد تا پذیرفته شود.
۳-۱۵-۵ شاخص جذر برآورد واریانس خطای تقریب (RMSEA)
این اندازه که بصورت اعشاری گزارش می‌شود، مبتنی بر پارامتر غیر مرکزی است. فرمول آن نیز بصورت زیر می‌باشد:

اگر  کوچکتر از درجه آزادی باشد، RMSEA برابر با صفر قرار داده می‌شود. این شاخص هرچه کوچکتر باشد، بهتر است براین (١۹۹۸)، جاکارد و وان(١۹۹۶) و جوسکورگ و سوربوم (١۹۹٣) مقادیر کمتر از ۰۸/۰ را قابل قبول می‌دانند. برای این شاخص می‌توان فاصله اعتماد محاسبه کرد. ایده آل آنست که حد پایین فاصله اعتماد به صفر نزدیک باشد و حد بالایی آن خیلی بزرگ نباشد (هومن؛ ١٣۸۴).
۳-۱۵-۶ ارزیابی تناسب^[۱۲۳] یا برازش
هنگامی که یک مدلی تخمین زده می شود برنامه نرم افزاری یکسری آمارهایی از قبیل خطای استاندارد، ‏‏­­t-Value و غیره را درباره ارزیابی تناسب مدل با داده ها منتشر می کند . اگر مدل قابل آزمون باشد ولی با داده ها به طور مناسب تناسب نداشته باشد شاخصهای اصلاحی^[۱۲۴] که یک وسیله معتبر برای ارزیابی تغییرات مورد نظر در بیان مدل هستند به کار گرفته می شوند، تا مدل متناسب با داده‌ها شوند (هومن، ۱۳۸۴). عبارتند از: شاخص خوبی برازش^[۱۲۵]، شاخص خوبی برازش تعدیل شده^[۱۲۶]، میانگین مجذور خطا^[۱۲۷]، برخی از محققان بجای این شاخص، شاخص حاصل تقسیم کای دو بر درجه آزادی را پیشنهاد کرده‌اند که فارغ از درجه آزادی است و مقدار آن باید کمتر از ۳ باشد . نسبت مجذور کای X² به درجه آزادی بسیار به حجم نمونه وابسته می باشد و نمونه بزرگ کمیت خی دو را بیش از آنچه که بتوان آن را به غلط بودن مدل نسبت داد، افزایش می دهد، ایده ال آن است که مقدار خی دو دارای سطح معناداری بیشتر از ۰۵/۰ باشد.
معیارهای GFI و AGFIنشان دهنده اندازه ای از مقدار نسبی واریانس ها و کواریانس ها می باشد که توسط مدل تبیین می شود. هر دوی این معیارها بین صفر تا یک متغیر می باشند که هرچه به عدد یک نزدیکتر باشند , نیکویی برازش مدل با داده های مشاهده شده بیشتر است.
برای بررسی اینکه یک مدل به خصوص در مقایسه با سایر مدل‌های ممکن، از لحاظ تبیین مجموعه‌ای از داده‌های مشاهده شده تا چه حد خوب عمل می‌کند از مقادیر شاخص نرم‌شده برازندگی (NFI)، شاخص نرم‌نشده برازندگی (NNFI)، شاخص برازندگی فزاینده (IFI) و شاخص برازندگی تطبیقی (CFI) استفاده شده است. به اعتقاد هومن(۱۳۸۴)، مقادیر بالای ۹/۰ این ۴ شاخص حاکی از برازش بسیار مناسب مدل طراحی شده در مقایسه با سایر مدل های ممکنه است. در نهایت برای بررسی اینکه مدل مورد نظر چگونه برازندگی و صرفه‌جویی را با هم ترکیب می‌کند از شاخص بسیار توانمند ریشه دوم برآورد واریانس خطای تقریب RMSEA استفاده شده است. شاخص RMSEA، ریشه میانگین مجذورات تقریب می باشد. این شاخص برای مدلهای خوب ۰۵/۰ و کمتر است. مدلی که در آن این شاخص ۱۰/۰ یا بیشتر باشد برازش ضعیفی دارد.
فصل چهارم:
تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های پژوهش
۴-۱- مقدمه
هدایت هر فرایند تحقیق در هر یک از شاخه های علوم جهت رسیدن به یکسری نتایج و یافته های پژوهشی جهت کاربست در زندگی بشری است به واقع یافته ها برونداد فرایند تحقیق هستند و موجودیت تحقیق را توجیه و اثبات می کنند. یافته های هر پژوهش شامل یکسری توضیحات درباره وضعیت موجود و برخی استنباط ها بر اساس تفاوت ها و رابطه ها است. لذا در این فصل با توجه به داده‌های گردآوری شده، به بررسی سؤالات تحقیق پرداخته، در صدد دستیابی به اهداف تحقیق می باشیم. در نهایت نیز، از آنجا که هر تحقیق، می‌تواند به یافته‌هایی دست یابد که جزء اهداف آن نبوده،‌ ولی می‌تواند محقق یا سایر پژوهشگران را برای تحقیقات آتی و یا دلایل احتمالی بروز وقایع و پدیده‌ها، یاری کند، به بررسی سایر یافته‌های تحقیق می‌پردازیم. در تجزیه و تحلیل پرسشنامه از مباحث استنباطی و توصیفی آماری استفاده شده است. آماره‌های توصیفی شامل جداول فراوانی و میانگین می باشد و در سطح استنباطی نیز از مدل معادلات ساختاری شامل تحلیل عاملی تائیدی و تحلیل مسیر استفاده شده است. نرم افزار های مورد استفاده جهت تجزیه و تحلیل داده ها بسته نرم افزاری SPSS نسخه ۱۸ و بسته نرم افزاری LISREL نسخه ۸٫۵۴ تحت ویندوز می باشند.
۴-۲ بخش اول : آمار توصیفی
در این قسمت به ارائه آماره‌های توصیفی و جداول مربوط به ویژگی‌های جمعیت شناختی نمونه می‌پردازیم. شناخت ویژگی‌های جمعیت شناختی نمونه، از این جهت مفید است که به کمک آن مشخصات کلی جامعه مورد بررسی و ویژگی‌های عمومی آن برای سایر محققان مشخص می شود. بعلاوه، این شناخت باعث می‌شود در تعمیم نتایج به جوامع دیگر، یا در طراحی سوالات تحقیقات آتی برای جوامع دیگر از این اطلاعات استفاده کنیم.
۴-۲-۱ ویژگی های جمعیت شناختی پاسخگویان
۴-۲-۱-۱ متغیر سن
با توجه به جدول زیر افراد گروه سنی بین ۳۰ تا ۴۰ سال بیشترین فراوانی را با ۷/۴۴ درصد از نمونه مورد مطالعه به خود اختصاص داده و گروه سنی بالای ۵۰ سال کمترین فراوانی را با ۳/۱درصد از نمونه مورد مطالعه به خود اختصاص داده است. میانیگن سنی در نمونه مورد مطالعه ۱۹/۳۳ سال با انحراف استاندارد ۸۰/۶ است.
جدول ۴-۱ درصد فراوانی متغیر سن

 

سن	فراوانی	درصد	درصد تجمعی
زیر ۳۰سال	۶۱	۷/۴۰	۷/۴۰
بین ۳۰ تا ۴۰ سال	۶۷

۵٫۲۰

 

۰٫۲۰

 

۱۷٫۳۹

 

 

 

R23

 

۱٫۰۲

 

۱٫۰۸

 

۱٫۹۵

 

۰٫۱۹

 

۳٫۰۷

 

-۰٫۳۴

 

۶٫۹۶

 

 

 

R24

 

۱٫۲۱

 

۱٫۴۵

 

۲٫۹۴

 

۱٫۰۷

 

۵٫۹۱

 

-۰٫۰۱

 

۱۲٫۵۷

 

 

 

شکل۳-۱۹- مدل نقطه­ای شاخص تجمعی آلودگی در نمونه­های غبار خیابان
۳-۴-۸-نسبت خطر(Hazard Quotient)و شاخص خطر(Hazard Index)
می­دانیم فلزات سنگین موجود در غبارهای شهری می­توانند از سه راه وارد بدن شوند که عبارتند از: تنفس ذرات دوباره­معلق­شده از طریق گلو و بینی(D_inh)، بلع مستقیم ذرات(D_ing)، و نیز جذب پوستی عناصر جزئی از ذرات چسبیده به پوست در معرض قرار گرفته(D_der). دوزی که از این طرق به بدن می­رسد را می­توان از طریق ضرایب زیر محاسبه کرد:
D_ing = C ×( IngR × EF × ED / BW × AT) × ۱۰^-۶
D_inh = C × InhR ×EF ×ED / PEF × BW × AT
D_der = C ×( SL × SA × ABS × EF × ED / BW × AT) ×۱۰^-۶
LADD = ( C × EF /PEF× AT) × ( CR × ED / BW + CR × ED / BW )
IngR به معنای نرخ بلعیدن است که برای کودکان ۲۰۰ میلی گرم در روز و برای بزرگسالان ۱۰۰ میلی گرم در روز است(US EPA, 2001). InhR نرخ تنفس است که برای کودکان ۶/۷ متر مکعب در روز و برای بزرگسالان، مقدار ۲۰ متر مکعب در روز را در نظر می­گیرند(US EPA, 2001). EF تکرر در معرض قرار­گیری است و مقدار ۱۸۰ روز در سال را برای آن در نظر گرفته­اند(Ferrira- Baptista and De Miguel, 2005). EDمدت زمان درمعرض­قرارگیری بر حسب سال است، مقادیری که سازمان حفاظت از محیط­زیست آمریکا برای آن در نظر گرفته است ۶ سال برای کودکان و ۲۴ سال برای بزرگسالان می­باشد.SA، ناحیه­ای از پوست است که در معرض غبار قرار گرفته ­است، که برای کودکان ۲۸۰۰ سانتی­متر­مکعب و برای بزرگسالان ۵۷۰۰ متر­مکعب می­باشد. SL فاکتور هواخواهی پوست است که برای کودکان ۲/۰و برای بزرگسالان ۰۷/۰ میلی­گرم ­بر سانتی ­متر مکعب در ساعت می­باشد(US EPA, 2001). ABSضریب جذب پوستی است که برای تمام عناصر بجز آرسنیک ۰۰۱/۰ می باشد. این ضریب برای آرسنیک ۰۳/۰ است(US EPAM 2001). BW میانگین وزن بدن بر حسب کیلو­گرم می باشد، این مقدار برای کودکان ۱۵ و برای بزرگسالان ۷۰ کیلوگرم در نظر گرفته شده ­است(US EPA, 2001). ATمیانگین زمان است که برای عناصر سرطان­زا ۲۵۵۵۰ روز و برای عناصر غیر­سرطان­زا ED × ۳۶۵ می­باشد. C نیز حد بالایی میانگین غلظت عناصر با ضریب­اطمینان ۹۵درصد است که با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS براحتی قابل محاسبه است.

بر اساس این ضرایب می توان خارج قسمت خطر(HQ) و نیز شاخص­خطر(HI)را محاسبه کرد(US EPA, 2001):
برای عناصر سرطان­زا:
Risk = LADD × SF (SF = Slope Factor)
برای عناصر غیر­سرطان­زا:
HQ ing = Ding / oral RfD/
HQ inh = Dinh/ inhal RfD (RFD = Corresponding Reference Dose)
HQ dermal = D dermal/ dermal RfD
HI = ∑HQ
اعتقاد بر این است که اگر مقدار HI کمتر از یک باشد، هیچ خطر قابل­توجهی از اثرات غیر­سرطان­زا وجود ندارد، اما اگر HI بیشتر از یک باشد، احتمال اثرات غیر­سرطان­زا وجود دارد(US EPA, 2001).جدول ۳-۱۶نتایج محاسبه ضرایب فوق را نشان می­دهد. درمورد عناصر غیر سرطان­زا روند کاهش شاخص­خطر(HI) به صورت زیر است:
Pb > As > Cr > Mn > Sb > Cu > Cd = Ni > Zn > Co > Mo
نکته جالب توجه در این روند، خطر بالاتر کروم نسبت به عناصری مانند روی و کادمیم است که در بیشتر نمونه­ها غلظت بیشتری از کروم دارند(شکل۳-۲۰). به هرحال چنانکه در این ضریب نیز مشخص شد سرب همچنان بیشترین خطر سلامتی ناشی از ورود غبار خیابان به بدن، از راه تنفس، پوست، یا هضم را دارست ، این درحالی است که در محاسبه شاخص خطر نیز نمونه­های مربوط به معدن باما و کارخانه ذوب­آهن اصفهان مدنظر قرار نگرفت.
درمورد عناصر سرطان­زا نیز روندی که برای خطر سرطان در عناصر موردمطالعه دیده­می­ شود به صورت زیر است:
As > Cr > Co > Ni > Cd
در این مورد نیز کروم خطر بالاتری نسبت به عنصری چون کادمیم نشان می­دهد(شکل ۳-۲۱
جدول ۳-۱۶- ضریب خطر و خطر سرطان زایی برای فلزات سنگین در غبار خیابان

بر این اساس ، معضلاتی همچون بدگمانی و سوء ظن به پلیس و سازمان های مرتبط با آن ، وجود قوانین پیچیده و دشوار و سایر مشکلات موجود – که در تقابل با فرهنگ مشارکتی هستند- باید برطرف شده و شرایط برای همکاری افراد جامعه – مخصوصاً افراد خیر- با پلیس مهیا شود . باید درنظر داشت انگیزه های مختلف در مشارکت افراد در امور پلیسی نقش دارند . انگیزه هایی مانند:‌توجه به منافع عمومی ، احساس وظیفه ، علاقه به کار با دیگران ، کسب محبوبیت و برخورداری از احترام و قدردانی دیگر شهروندان ، از جمله مواردی هستند که می تواند زمینه ساز مشارکت مردم در اقدامات پیشگیرانه پلیس باشند(توسلی،۲۰۶،۱۳۸۶) .

۲-۱۰-مشارکت عمومی برای کاهش بزهکاری
در امر پیشگیری درک این نکته توسط عموم جامعه حایز اهمیت است که جرم با سایر واقعیت های زندگی اجتماعی – از قبیل اقدامات بهداشتی ناکافی ، برخورداری ناکافی یا عدم برخورداری از مسکن مناسب ،‌بیکاری و فقر – ارتباط است . این عوامل اجتماعی هستند که به بزهکاری و وقوع جرم منجر می شوند پس باید راه حل اجتماعی نیز برای آنها پیدا کرد . باید پیشگیری از جرم جزئی از تلاشها و کوششهای آحاد جامعه در جهت توسعه و پیشرفت مجدد باشد (پرویزی ، ۱۳۸۳ : ۲۶) بدون شک ، با وجود سرمایه اجتماعی این اعتقاد در جامعه ایجاد خواهدشد . همه اقشار از نتایج و آثار پیشگیری از جرم بهره مند می شوند ،‌همانطور که کلارک در تدوین مباحث پیشگیری از جرم به این نکته تأکید کرده است -جلب مشارکت سایر نهادها
نهادهای رسمی تأثیر قاطعی بر افزایش میزان امنیت اجتماعی – که خود متأثر از سرمایه اجتماعی است – دارند . نهادهای رسمی کلان می توانند محیط کارآمدی فراهم سازند که در آن تشکیلات محلی بسط و توسعه یابند تا بتوانند ثبات و امنیت را به وجود آورده و بقای نظام اجتماعی را تضمین کنند .
برای پیشگیری از وقوع جرم ، علاوه بر پلیس ، سایر نهادهای اجتماعی دارای مسئولیت هستند و در صورتی که هر کدام از این نهادها وظایف مشخص خود را در امر پیشگیری انجام دهند زمینه برای کاهش جرائم نیز مهیا خواهد شد . وجود سرمایه اجتماعی ، ارتباط مناسب و منطقی را بین پلیس –به عنوان یک نهاد محوری در امر پیشگیری – و سایر سازمانها و نهادهای مسئول جامعه برقرار می سازد و پلیس قادر خواهد بود با ایجاد هماهنگی بین ارگانهای مربوطه ، از امکانات و تجهیزات آنها برای پیشگیری از جرم بهره برداری کند . (ساروخانی،۱۶۲،۱۳۸۵)
-تأثیر سرمایه اجتماعی در بزهکاران
در بررسی علل بزهکاری ، مسائل و موارد گوناگونی به عنوان عوامل تأثیرگذار شناسائی شده که می توان با بهره گیری از سرمایه اجتماعی نسبت به رفع آنها اقدام و از این طریق زمینه برای وقوع رفتار تبهکارانه از بین برد . بررسی ها نشان می دهد یکی از دلایل ارتکاب جرم ،‌نیازهای جرم ساز مجرمان است . این نیازها ، می تواند اقتصادی یا اجتماعی باشد . بنابراین برای موفقیت در پیشگیری باید نیازهای جرم ساز بزهکاران برطرف شود . در صورتی که وقوع جرم ناشی از تفکر ضداجتماعی جرم باشد ، باید تفکرات وی اصلاح شوند و چنانچه وقوع جرم در اثر نیازهای اقتصادی اوست ، رفع مشکل اقتصادی و اجتماعی خطر بروز رفتار تبهکارانه را برطرف ساخته و با نظارت غیراقتدار گرایانه بر فرد و استفاده از مکانیسم های جامعه پذیری- از طریق احترام به سنت ، عرف و ارزشها – تمایلات غیرقانونی بزهکاران را کاهش داد(مصطفوی،۴۴،۱۳۸۷) .
-کنترل بزهکاران با مشارکت مردم
سرمایه اجتماعی که از مجرای رفتار متقابل افراد شکل گرفته و در بستر جامعه تکوین می یابد نقش موثری در کنترل اجتماعی دارد و در مقایسه با نهادهای رسمی ، نیروهای قضائی و پلیس – که به شیوه اقتدارآمیز و مبتنی بر اجبار عمل می کنند- به شیوه غیررسمی و غیراقتدارآمیز منجر به تأمین امنیت می شود (هرفر^[۱۸]، ۱۳۸۳ : ۵۶) پس نظارت غیراقتدار گرایانه پلیس برای کنترل بزهکاران از طریق بهره گیری از سرمایه اجتماعی ، امکان پذیر خواهد بود . جلب همکاری در این خصوص ، مؤثر است . پلیس برای آنکه مأموران خود را تنها در کنترل مستقیم بزهکاران مشغول نسازند ، از نظارت غیرمستقیمی که از طریق افراد جامعه امکان پذیر است ، استفاده کرده و محیط را از طریق نظارت همگانی برای ارتکاب جرم ناامن می سازد .
۲-۱۱-رفتار اجتماعی و ایجاد سرمایه اجتماعی
گراهام (۱۹۹۱) با بکاربردن دیدگاه نظریه محور خود که مبتنی بر فلسفه سیاسی و تئوری مدرن علوم سیاسی بود مطرح می کند که ما سه نوع رفتار شهروندی داریم :

 

1. 1. اطاعت :‌ این واژه میل افراد به پذیرش و پیروی کردن از قوانین و مقررات در رویه های اجتماعی را توصیف می کند .

 

1. 1. وفاداری :‌ میل افراد به فداکاری و قربانی کردن منافع شخصی در راه منافع اجتماعی را توضیح می دهد .

 

1. 1. مشارکت : میل افراد به درگیر شدن فعال در ابعاد زندگی اجتماعی را توصیف می کند . در کار تجربی وان داین^[۱۹] ،‌گراهام^[۲۰] ،‌و داین سچ^[۲۱] (۱۹۹۴) نشان داده شده که مشارکت به طور واقعی سه شکل دارد : الف ) مشارکت اجتماعی :درگیر بودن فعال افراد را در امور اجتماعی و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی را توصیف می کند ب) مشارکت جانبدارانه (حمایت)‌: میل افراد به بحث و چالش برانگیز بودن برای بهبود منطقه خود به وسیله پیشنهاد دادن ،‌ابداع و تشویق دیگر افراد به بیان آزادانه عقایدشان را توصیف می کند . ج) مشارکت عملی (وظیفه ای) : مشارکت افراد در اموری را توصیف می کند که بیشتر از استانداردهای عملکرد یک شهروند است (‌مانند قبول کردن تکالیف اضافی ( . (عسگری،۶۶،۱۳۸۲).

 

پاتنام^[۲۲] (۱۹۹۳) اعتقاد دارد اجتماعاتی با سطوح بالای سرمایه اجتماعی به طور نوعی ، با سطوح بالای مشارکت شهری میان شهروندان مشخص می شوند . یعنی افراد در چنین مکانهایی در امور اجتماعی شان درگیرند و یک حس وظیفه شناسی نسبت به یکدیگر دارند به علاوه همکاری ، اشتغال و فداکاری توسط این افراد به نمایش در می آیند که در بسط اعتماد ، نفوذ و درک مشترک در میان آنها مؤثر هستند ( سه جنبه مهم سرمایه اجتماعی (‌.
۲-۱۲-مبانی نظری تحقیق
۲-۱۲-۱-نظریه پردازان امنیت اجتماعی
گفتنی است که بیشتر جامعه شناسان به گونه مستقیم به بحث امنیت نپرداخته اند، اما در لابه لای نظریات آن ها می توان نظریات پیرامون را استنتاج کرد.
رابطه نظم و امنیت نخستین بار از دیدگاه جامعه شناسانه، بوسیله کنت^[۲۳](۱۹۰۰) مورد بررسی قرار گرفت. کنت بر این نکته تاکید داشت که جامعه بوجود نمی آید مگر اینکه اعضایش باورهای واحدی داشته باشند. بدین سان جامعه مانند هر پدیده طبیعی، تابع قوانین تغییر ناپذیری است. در صحنه زندگی اجتماعی همواره مجموعه ای اصول و قواعد وجود دارد که باعث می شود عقل افراد با توافق یک صدا، از افکاری که منجر به آیین مشترک می گردد، تبعیت کنند و با این هماهنگی بین ذهن ها، نظم اجتماعی استقرار می یابد. از دیدگاه او، امنیت فکری وجهی از امنیت اجتماعی است زیرا جامعه برای دستیابی به نظم اجتماعی پایدار، نیازمند تبادل افکار و باورها در شرایط آرام و بدون هراس است. مصونیت اندیشه ها و افکار از خطرات و تهدیداتی چون سانسور، شرایط را برای امتزاج و توافق اذهان فراهم نموده و بستر لازم را برای ایجاد نظم جدید بر مبنای اجماع جدید در روندی طبیعی و نظم اجتماعی که ضامن امنیت است، فراهم می کند. ریشه پدیده های اجتماعی را در محیط اجتماعی می جویند نه در نهاد انسان ها و معتقد است، قراردادها نمی توانند به عنوان اساس سازمان اجتماعی و نظم در نظر گرفته شوند چون قراردادها زمانی می تواند وجود داشته باشند که پیش از آن جامعه سازمان یافته ای، مبتنی بر اصول و قواعد اخلاقی وجود داشته باشد(کاتز،۵۲،۲۰۰۲). از نظر دورکیم^[۲۴](۱۹۷۶)، عنصر اصلی تداوم حیات اجتماعی، که علی رغم تغییرات در روابط ما و دیگرانی که سازنده آن است استمرار می یابد، نظم اخلاقی است. نظم اخلاقی شامل مجموعه ای از قواعد است که بر روابط اجتماعی حکم فرماست و این نظم زمانی با اختلال مواجه می شود که جامعه به وضعیت «آنومی» دچار می شود. آنومی یا آشفتگی اجتماعی می تواند نظم و امنیت جامعه را بر هم زده و احساس ناامنی و ناامیدی را بر افراد تحمیل کند. به نظر وی در شرایط اجتماعی مستحکم، آرزوهای انسان از طریق هنجارها تنظیم و محدود می شود. دورکیم نیز مانند کنت از نابه سامانی های اجتماعی بیزار و هراسان بود و بر این باور بود که می توان نابه سامانی های اجتماعی را شناسایی کرد و به رفع این نابه سامانی ها اقدام کرد زیرا جامعه نیازمند انضباط و نظارت بر اعمال افراد و محدود کردن تمایلات و آرزوهای سیری ناپذیری آنان از طریق فشار اجتماعی است. این فشار اجتماعی در نظامی ساختاری از همبستگی اجتماعی می تواند وحدت، سلامت و یکپارچگی گروه را تعیین کند. بنابراین از نظر دورکیم مبنای نظم اجتماعی(امنیت اجتماعی)، عامل اخلاقی است نه سیاسی یا اقتصادی. بر این اساس، دورکیم بر این باور است که در جوامع سازمان یافته ای که مبتنی بر اصول و قواعد اخلاقی باشند نظم اجتماعی نیز حاکم خواهد بود به همین جهت در جوامع ابتدایی که دارای همبستگی مکانیکی هستند اخلاقیات مشترک و نظم اجتماعی وجود دارد، اما با پیچیده تر شدن جوامع وجدان جمعی کاهش یافته، نظام مشترک اخلاقی از بین می رود و در نتیجه نابه سامانی و هرج و مرج حاکم می شود. دورکیم بسیاری از مشکلات زمان خود را ناشی از کاهش قدرت این نظم مشترک اخلاقی می داند (گیدنز،۸۴،۱۳۷۸).
ماکس وبر^[۲۵] نسبت به دنیای مدرن(دنیای عقلانی شده) نظر خوبی نداشت و باور داشت که دنیای مدرن به قفس آهنی که نتیجه عقلانی شدن است برای افراد تبدیل شده است که راه گریزی از آن وجود ندارد. دنیای جدید شرایط زندگی افراد را روز به روز در ساختارهای خود محدود می کند تا تمایلات انسانی در درون جامعه شکل گیرد و افراد با سکونت در مواقف اجتماعی، خواهش های متداول متناسب را در ضمیر خود وارد سازند.
درباره پایگاه اجتماعی افراد در جامعه آنچه مورد نظر است دوری یا نزدیکی افراد مورد نظر نسبت به ارزش های حاکم در آن جامعه است. میزان تحصیلات، اصل و نسب و موقعیت شغلی گاه برای ارزیابی پایگاه اجتماعی افراد به کار می روند. پایگاه آجتماعی که تعیین کننده حقوق و وظایف انسان هاو گروه های اجتماعی است بوسیله پایه هایی چون آموزش، ثروت، درآمد، خانواده و…تشکیل می شود. امروزه جوامع جدید با تعدد وظایف و نقش ها لزوم تعدد پایگاه ها را فراهم می کنند تا جایی که جامعه شناسان بحث تنوع و تعارض پایگاه ها را به میان می آورند(مک سویینی،۹۶،۱۳۹۰).
با توجه به مطالب ارائه شده هر چه پایگاه افراد در جامعه افزایش یابد امکان دستیابی آن ها به امکانات و خدمات گوناگون آموزشی، بهداشتی، رفاهی و…نیز افزایش می یابد و بر همین اساس نیز افراد احساس تعلق و خشنودی نسبت به جامعه داشته و دلبستگی میان آنها تقویت خواهد شد و اگر احساس تعلق افراد جامعه با احساس رضایت از زندگی در جامعه توام نشود به تدریج همبستگی کاهش می یابد. بنابراین هر چه احساس فرد از زندگی رضایتمندانه تر باشد به همان میزان نیز احساس امنیت را تجربه خواهند کرد و قادر به تولید آن نیز خواهد بود.
بر اساس نظریه نیاز انسانی، احساس امنیت زمانی حاص می شود که نیازهای انسانی برآورده شود. در غیر اینصورت انسان با ناامنی روبرو می شود. بر اساس این نظریه نیازهای جسمی، فکری و روحی افراد و گروه ها باید تامین شود در غیر اینصورت، بقاء و بهزیستی افراد و جوامع به خطر خواهد افتاد. در اینجا افراد و گروه ها واحد تحلیل هستند و از راه آن چهارچوبی فراهم می شود که نیازهای انسانی تامین شود و در درون ارزش ها، هنجارها و منافع و قدرت متبلور شوند. این نظریه امنیت را در شرایط مطمئن می داند که ناظر بر زیست و بقای مستمر شرایط و وضعیت اکولوژیک سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و روانی لازم برای کلیه افراد و گروه های هویتی می باشد(نائینی،۷۴،۱۳۹۰).
نظریه پردازان امنیت اجتماعی چون گیدنز^[۲۶]، بوزان^[۲۷]، مولار^[۲۸] و ویور^[۲۹] هویت را  به مثابه روح جامعه قلمداد کرده اند که در تبیین امنیت و امنیت اجتماعی مورد توجه قرار می گیرد. زیرا با توجه به تغییرات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و فناوری که به سرعت در حال رخ دادن در سطح جهان می باشد؛ عطف توجه به بسترها و زمینه های اجتماعی  امنیت امری ضروری و انکار ناپذیر است. بنابراین امنیت اجتماعی از این دیدگاه نوعی فرایند تولید و حفظ تعلقات و پیوندهای متقابل درون هریک از  واحدهای اجتماعی  و میان واحدهای اجتماعی  است که می تواند در یک نظام اجتماعی به منظور پاسداری و حراست از حیات واحدها ، گروه های اجتماعی یک جامعه و تضمین بهره گیری  آنان از منافع و ارزش ها یا همان فرصت ها استفاده کند. بنابراین فضای فکری نظریه پردازان امنیت اجتماعی بر مبنای زایش دولت های ملی و طرح منسجم  ملی گرایی در عرصه روابط سیاسی است، بنابراین محور اصلی امنیت اجتماعی در حوزه یک دولت ملی امکان تحقق پیدا می کند. با توجه به اهمیت چنین موضوعی  مهمترین نظریه پردازان امنیت و امنیت اجتماعی را به صورت موجزه مورد در سطور ذیل تشریح و تبیین می کنیم(ساوویچ،۲۳،۲۰۰۲).
گیدنز^[۳۰](۱۹۹۰) و امنیت
آنتونی گیدنز جامعه شناس معاصر، در مورد امنیت به اختصار اشاره به مبحث امنیت می کند و  تمرکز بر امنیت وجودی می کند. گیدنز در کتب تجدد و تشخص به تحلیل مفهوم خود و ساختارهای نوین هویت شخصی در ارتباط با هویت در جامعه مدرن می پردازد؛ همچنین در کتاب پیامدهای مدرنیت با تحلیل ابعاد نهادی مدرنیت و وابستگی سرمایه داری، صنعت، قدرت نظامی و کنترل اجتماعی پرداخته است. وی در تعریف امنیت بیان می کند که« اعتماد و امنیت، خطر کردن و در معرض خطر قرار گرفتن چیزهایی هستند که به مناسبت های تاریخی مختلف در جامعه متجدد وجود داشته است و دارد. اعتماد و مخاطره امنیت و خطر، این ویژگی های دو قطبی و تعارض آمیز مدرنیت در همه جنبه های زندگی روزانه تاثیر می گذارد و بار دیگر در هم تندیگی خارق العاده موقعیت محلیو جهانی را نشان می دهد.» (نویدنیا،۱۳۸۵: ۳۳) به نظر وی امنیت و اعتماد زمانی ضرورت پیدا می کند که ناشی از فاصله گیری روزافزون زمانی و فضایی، در جامعه مدرن باشیم و دیگر اطلاع کاملی از پدیده های اجتماعی نداشته باشیم. بنابراین اعتماد عبارت است از « اطمینان قابل اعتماد بودن یک شخص یا یک نظام با توجه به مجموعه معینی از برون داده ها یا رویدادها؛ یعنی ایمان به صداقت یا عشق دیگری و یا درستس اصول انتزاعی ( دانش فنی)  اعتماد نه تنها در جامعه مدرن به معنای عام ان، بلکه در مورد ژتون های نمادین و نظام های تخصصی که در جهت برکندن زندگی در جهان مدرن عمل می کنند، نیز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. برای مثال اقتصاد پولی و نظام حقوقی در شرایطی می توانند به فعالیت خود ادامه دهند که افراد جامعه به ان ها اعتماد داشته باشند.» (گیدنز،۱۳۷۸: ۶۳۱)
گیدنز تأکید بر این می کند که برای درک ضرورت توجه به امنیت باید به سیمای مخاطره آمیز بودن جامعه مدرنیته به دقت توجه کرد، وی این سیما را جهانی شدن مخاطرات نامیده است. این خطرات در سرتاسر جهان افراد را تحت تاثیر خود قرار داده است. مانند تقسیم کار جهانی این خطرات بر سرنوشت تمام افراد جهان اثر گذار است. با توجه به این مسئله « امنیت را می توان موقعیتی خواند که در آن با یک رشته خطرهای خاص مقابله یا به حداقل رسانده باشد. تجربه امنیت به تعادل اعتماد و مخاطره بستگی دارد. امنیت معنای بالفعل و چه به معنای تجربی آن، ممکن است به مجموعه هایی از آدم ها، تا به مرز امنیت جهانی یا به افراد ارتبط داشته باشد. به این ترتیب گیدنز مصونیت در برابر خطرها را امنیت تعریف کرده است. در نظر گیدنز خطر و امنیت دو روی سکه را تشکیل می دهند به گونه ای که وقتی روی امنیت در دست است خطر رخت بر بسته است و بالعکس زمانی که با خطر دست و پنجه نرم می کنیم، امنیت مخشوش و پنهان است.» ( غفاری،۱۳۹۰: ۱۲۰)
گیدنز در بحث امنیت اشاره به مفهوم امنیت وجودی می کند، ضرورت این مفهوم برای مقاومت در مقابل هجوم گسترده و بی سابقه مخاطرات نهادهای مدرنیته است، بنابراین امنیت وجودی عبارت از « ایمن بودن یعنی در اختیار داشتن پاسخ هایی در سطح ناخودآگاه و خودآگاهی عملی برای بعضی پرسش های وجودی بنیادین که همه آدمیان طی عمر خود به نحوی مطرح کرده اند. به عبارت دیگر این اصطلاح به اطمینانی بر می گردد که بیشتر آدم ها به تداوم تشخیص هویت خود و دوام محیط های اجتماعی و مادی کنش در اطراف خود دارند. وی بیان می کند که ما برای زیستن و گذارندن عمر خود معمولاً مسائل و موضوعاتی را مسلم قطعی می پنداریم که بر اساس قرن ها جستجو و تعمق متفکران و فیلسوفان در برابر نگاه های شکاکانه تاب نخواهد آورد و طراوت و اصالت خود را از دست خواهد داد. این گونه موضوع ها در برگیرنده پرسش هایی هم خواهد بود که ان ها را به طور اخص مسائل وجودی می نامد. این ها به طور معمول پرسش هایی هستند درباره زمان، فضا، پیوستگی و هویت. در حالت عادی، افراد پارامترهای وجودی فعالیت خود را مسلم  و تضمین شده می انگارند، فعالیتی که بوسیله قراردادهای اجتماعی معینی که پذیرفته اند و رعایت می کنند مورد تایید و تقویت قرار می گیرد، ولی به هیچ وجه پابرجا و قطعی تلقی نمی شود. اندیشه امنیت وجودی از نزدیک به این خصیصه ضمن خودآگاهی عملی، به سرپوش گذاری های متصور از عملیات جاری زندگی روزمره به حساب آید، هرج و مرج در کمین نشسته است و این هرج و مرج به معنای از هم پاشیدگی و بی نظمی بلکه به معنای از دست رفتن مفهوم واقعیت اصیل اشیا ءو دیگر اشخاص است. » (گیدنز،۱۳۷۸: ۶۲-۶۱)
با توجه به این امر امنیت وجودی که حاصل اعتماد به تعاریفی از زندگی است که هویت و هستی انسان بر مبنای آن سامان می گیرد، امنیتی درونی و روانی است.به اعتقاد گیدنز، امنیت وجودی در خانواده پایه ریزی شده است و بر پایه اعتماد بنیادی که منشاء آن لطف و محبت بی دریغ والدین بویژه مادر است، استحکام می یابد.  او به رغم آنکه وجود خانواده را برای سامان بخشی به امنیت وجودی کودک لازم می داند آن را شرط کافی نمی داند چنانکه ارتباط ناب به منظور برخورداری از روابط گرم و عاطفی در سایر مراحل زندگی انسان یاد می کند،آن را شرط کافی برای امنیت وجودی می داند. بنابراین انسان در تمام مراحل زندگی در پی تکوین امنیت وجودی خویش است و این امر از بدو تولد از طریق خانواده و سپس دوستان ادامه می یابد. به این ترتیب، بر اساس نظریات گیدنز می توان به نکاتی پیرامون امنیت دست یافت« اول آنکه امنیت به خودی خود قابل تعریف نیست و بر مبنای بود و نبود خطر قابل تعریف می شود، دوم انکه امنیت یک فرایند زمانی است که طی زمان شکل می گیرد و در هر لحظه بر اساس براورد خطر تغییر می کند. سوم انکه وجه ذهنی و فکری امنیت در جهان مدرنیته بسیار مهمتر از وجه عینی امنیت است. چراکه بسیاری از خطرات به یمن تکنولوژی به کنترل درآمده اند و بسیاری خطرات جدید نیز مانند مخاطرات زیست محیطی یا جنگ هسته ای قابل پیش بینی و کنترل نیستند. بنابراین آنچه در این گردونه مدرنیته، از دست  انسان بر می آید تضمین سلامت امنیت روحی و روانی اش است که با تشکیل هویت مطلوب در سایه امنیت وجودی میسر است. چهارم آنکه، در جهان مدرن که بسیاری از وجوه زندگی انسان از تعلیق محیط و محله آزاد است باز نیاز انسان به خانواده همچنان باقی است و خانواده هنوز به عنوان بنیادی ترین نهاد در جامعه به نقش آفرینی می پردازد. پنجم آنکه گیدنز امنیت وجودی را به عنوان بعد اساسی امنیت در نظر می گیرد. امنیت وجودی که ضمن اطمینان به شناخت ها، هستی شناسی فرد را سامان می بخشد، پایه و بنیان وجود آدمی را در می نوردد و به اعتقاد گیدنز برخورداری از چنین امنیتی، تکیه گاه و بنیان سایر وجوه امنیت را تشکیل خواهد داد. داشتن شخصیت و هویتی استوار و بدون تزلزل شرط اول برای مقابله با سایر خطرات خواهد بود و بالعکس شخصیتی مضطرب و مشوش با وجود شرایط متقن و مطمئن از آرامش و اعتماد بی بهره است(تقی لو،۴۵،۱۳۸۵). ششم آنکه گرچه گیدنز سعی کرده است به اعتماد و امنیت وجوه عینی ببخشد. ولی در نهایت بر اهمیت بعد ذهنی تاکید فراوان می کند. به طوری که او سیاست زندگی را نیز در همین جهت دانسته است. گیدنز از شیوه زندگی و سیاست زندگی به عنوان دو وجه متفاوت حیات انسان نام می برد. شیوه زندگی همان الگوی مصرفی است که جامعه مدرن پیش روی انسان نهاده است و با مصرف هرچه بیشتر کالاها و دریافت خدمات به منزلت اجتماعی بالاتری نایل می شود. اما سیاست زندگی از داستان تحقق انسان حکایت می کند. یعنی انسان در چه راه و به چه شیوه ای خود را تعریف و تحقق می بخشد. سیاست زندگی که بر زندگی به شیوه دلخواه تاکید می کند، باعث رضایت می شود و خشنودی انسان به همراه می آورد.» ( نویدنیا،۱۳۸۵: ۴۳-۴۱)
بنابراین گیدنز برای جوامع مختلف که از سطوح مختلف مدرنیته بهره مند هستند دو وجه زندگی را در ادامه دو وجه از امنیت طرح می نماید: در وجه عینی شیوه زندگی، امکان زندگی برای تمام افراد به گونه ای فراهم است که جامعه مدرن تعریف می شود. در این جامعه افرد از سطح قابل قبولی برای گذارن  زندگی و انتخاب شیوه زندگی بهره مند هستند. اما در بحث امنیت ذهنی که معطوف به خشنودی و رضایت فرد از خویش می باشد، فرد با نحوه انتخاب راه و روش زندگی خود این وجه محقق خواهد شد. یعنی به گونه ای که فرد زندگی می کند که دوست دارد. در این دوجه ارتباط ناب در راستای استمرار امنیت وجودی، منبع انرژی برای پیشبرد اهداف سیاست زندگی در نظر گرفته می شود. وی معتقد است که وجود احساسات گرم، عطفی و صمیمی به مانند محافظی در اطراف انسان عمل می کنند و او را از بسیاری تشویش ها و اضطرابات رهایی بخشیده که همان احساس ناامنی است(ریتزر،۶۳،۱۳۷۷).
مولار^[۳۱](۱۹۹۶)http://anthropology.ir/node/19368 و امنیت اجتماعی
همانطور که اشاره شد بخشی از گفتمان حاکم بر امنیت اجتماعی وجه سلبی آن می باشد، که ناشی از این مسئله است که شرایط فارغ بودن از ترس، خطر،زیان و صدمه را برای گروه های اجتماعی یا کلیه شهروندان یک نظام اجتماعی جهت برخوردار بودن از شرایط اطمینان خاطر و آرامش از سوی دولت یا حاکمیت با توسل به زور و قدرت فراهم کرد. چنانکه مولار خاطر نشان می کند، امنیت اجتماعی زمانی حاصل می شود که جامعه تهدیدی در باب مولفه های هویتی خود احساس کند.« به نظر مولار امنیت اجتماعی  مقوله ای است که افراد و دولت به همراه یکدیگر  در تأمین آن سهیم و شریک هستند و از این رو، بتدریج و همگام باغیر قابل تفکیک شدن دولت و جامعه از یکدیگر،همین حالت در خصوص ناامنی آن دو مصداق پیدا می کند. در حال حاضر با توجه به کاهش کنترل حکومت ها بر جوامع خود، ظهور جنبش های جدایی طلب،فراملی، افزایش روزافزون مهاجرت و جریان حرکت پناهندگان و چهارچوب های در حال تحول داخلی و خارجی بررسی روابط  دولت و مردم امری اجتناب ناپذیر است. و تعریف گفتمان جدید امنیتی برای تنظیم  روابط میان مردم و دولت ها در قالب گروه های اجتماعی ضروری می باشد. وی در همین راستا مفهوم امنیت اجتماعی را بیان می کند. مولار تاکید دراد که امنیت اجتماعی را به عنوان یک مفهوم فرضی برای هر جمع انسانی به کاربرد. و آن را عبارت می داند از قابلیت حفظ شرایط قابل پذیرش  داخلی برای تکامل الگوهی سنتی زبان، فرهنگ، انجمن ها، مذهب، هویت ملی و رسوم. بدین ترتیب امنیت جوامع آشکارا با  امنیت سیاسی پیوند دارد، اما مجزا از آن است. امنیت سیاسی به ثبات سازمانی کشورها، نظام های دولت و ایدئولوژی های که به دولت ها و حکومت ها مشروعیت می بخشد، مربوط می شود اما امنیت اجتماعی به بقای گروه هایی توجه دارد که به جهت اشتراک اعضای آن در اندیشه، احساس و اعمال، کلیت یکپارچه ای را تشکیل می دهند که از آن به عنوان هویت یاد می شود.» ( بیات،۱۳۸۸: ۸۴-۸۳) در جهان امروز، مرزهای دولت و جامعه به ندرت قرینه و منطبق بر هم هستند. بنابراین، کلید تقرب به جامعه ایده ها و کردارهایی است که افراد را به عنوان اعضای یک گروه اجتماعی معرفی می کند. جامعه شامل هویت و ذهنیت فردی اجتماعات و ان افرادی است که خود را به عنوان اعضای یک اجتماع یا جامعه خاص می شناسد. این امر باعث می شود که امنیت اجتماعی به عنوان امنیت جامعه یا گروه ها و جمع های شکل دهنده جامعه درک و فهم شود. مولار در پاسخ به اینکه امنیت برای چه کسی و در برابر چه چیزی؟ امنیت را به سه شکل امنیت ملی، امنیت انسانی، و امنیت اجتماعی تقسیم می کند. « از نظر او در امنیت ملی، مرجع امنیت دولت است و تهدیداتی که حاکمیت و قلمرو سرزمینی آن را با خطر مواجهه می سازد، تهدید امنیتی است. ئر امنیت انسانی، مرجع امنیت، فرد است و هر چیزی را نیز آن شکل از امنیت می داند که مرجع آن گروه های اجتماعی است.» ( غفاری،۱۳۹۰: ۱۲۱)
بوزان ^[۳۲](۲۰۰۰)و امنیت اجتماعی
وی امنیت اجتماعی را با توانمندی ها و ظرفیت های یک جامعه در جهت حراست و حفظ الگوهای سنتی زبان، فرهنگ،  مذهب، هویت و عرف ملی شاخص سازی کرده است. و از این نگاه حراست از عناصر اصلی انسجام اجتماعی جامعه را شرط محقق امنیت برای بقاء و استمرار جامعه دانسته است.بوزان بحث خود را در باب امنیت اجتماعی با بیان معنای ارگانیسمی نهفته در این نظریه آغاز می نماید و بر این عقیده است که زمانی امنیت اجتماعی مطرح است که نیروهای بالقوه یا بالفعل به عنوان تهدیدی برای هویت افراد جامعه وجود داشته باشد.
امنیت اجتماعی از نظر بوزان به حفظ  مجموع ویژگی هایی ارجاع دارد که بر مبنای آن افراد خودشان را به عنوان عضو یک گروه اجتماعی قلمداد می کنند یا به بیان دیگر معطوف به جنبه هایی از زندگی فرد می گردد که هویت گروهی را سامان می بخشد.« بوزان بحث خود را با بیان ارگانیکی نهفته در این تئوری آغاز می کند و معتقد است  امنیت اجتماعی به مقابله با خطراتی می پردازد که به صورت نیروهای بالقوه یا بالفعل هویت افراد جامعه را تهدید می کنند. امنیت اجتماعی از نظر بوزان به حفظ مجموعه ویژگی هایی ارجاع دارد که بر مبنای ان خودشان را به عنوان عضو یک گروه اجتماعی قلمداد می کنند یا به بیان دیگر، مربوط به جنبه هایی از زندگی فرد می شود که هویت اجتماعی او را سامان می بخشند. یعنی حوزه ای از حیات اجتماعی که فرد خود را ضمیر ما متعلق  و منتسب می داند و در برابر آن احساس تعهد و تکلیف می کند، مثل ما ایرانیان، ما زنان، ما مسلمانان، ما اعراب، و غیره. حال هر عامل و پدیدهای که باعث اختلال در احساس تعلق و پیوستگی اعضای گروه گردد در واقع هویت گروه را به مخاطره انداخته و تهدیدی برای امنیت اجتماع محسوب می شود. بدین جهت است که بوزان مفهوم ارگانیکی امنیت اجتماعی را هویت دانسته و امنیت اجتماعی را مترادف امنیت هویتی تلقی کرده است.»( بوزان،۱۳۷۸: ۶۵)
بوزان ممنوعیت به کارگیری زبان، نام ها و لباس ها از طریق بستن مکان های آموزشی و دینی یا تبعید و کشتار اعضای یک اجتماع را، از جمله عواملی می داند که امنیت اجتماعی را تهدید می نماید. در واقع آنچه که باعث می گردد که گروه اجتماعی سامان گیرد احساس وابستگی بالاست که میان اعضای گروه وجود دارد و به آن ها کلیت یکپارچه ای را می بخشد، که مبنای تعریف اعضاء از هستی خویش خواهد بود و شناسایی دیگران به عنوان بیگانه و خارجی. « پس گروه اجتماعی آن کلیت خاصی است که به دلیل اشتراک اعضای گروه در اندیشه و باورها، احساسات و عواطف، کردار و اعمال به وجود آمده است و از آن به عنوان ما یاد می کنند، به طور مثال ما مسلمان ها، ما زنان و… حال هر عامل و پدیده ای که باعث اختلال در احساس تعلق و پیوستگی اعضای گروه گردد در واقع هویت گروه را به مخاطره انداخته و تهدیدی برای امنیت اجتماعی قلمداد می گردد. بوزان عنصر بنیادی امنیت اجتماعی را هویت دانسته و امنیت اجتماعی را مترادف امنیت هویت تلقی می نماید. بوزان درک مفهوم امنیت اجتماعی به عنوان امنیت هویت تأکید و یک اشتباه مفهومی درباب کلمه Societalرا یادآور شده است. به نظر وی امنیت اجتماعی نبایستی با تأمین اجتماعی در نظر گرفته شود چرا که تأمین اجتماعی درباره افراد و به طور گسترده در اقتصاد مطرح است و لی امنیت اجتماعی درباره جمع های بشری و هویت شان می باشد و به سطح افراد و به طور اخص به پدیده های اقتصادی قابل تقلیل نیست، بلکه به سطح هویت های جمعی و کنش هایی که به منظور دفاع از هویت ها، تحت عنوان ما صورت می گیرد، نظر دارد.» ( بیات،۱۳۸۸: ۸۷-۸۶)
امنیت مورد نظر بوزان، بیشتر دولت محور است و کمتر به ابعاد و تحولات فرهنگی و اجتماعی جدیدی توجه دارد که از این حیث، مورد نقد قرار گرفته است. « به نظر ویور که از پایه گذاران مکتب کپنهاک است، رهیافت بوزان با تحویل معنای امنیت اجتماعی و ادغام ان با امنیت ملی، مفهوم هویت را نا دیده  می گیرد. او پیشنهاد می کند که امنیت اجتماعی هم تراز با امنیت زیست محیطی، امنیت سیاسی و امنیت اقتصادی نیست، بلکه این مفهوم هم سنگ امنیت ملی است.» (ربیعی،۱۳۸۴: ۱۴۹)
ویور^[۳۳](۲۰۰۲) و امنیت اجتماعی
ویور، رویکرد پنج بعدی بوزان  به امنیت را رد می کند و به جای آن، تنها دو صورت امنیت، یعنی امنیت دولت و امنیت اجتماعی را مطرح می سازد. از نظر وی« امنیت اجتماعی را توانایی جامعه برای حفظ ویژگی های اساسی اش تحت شرایط تغییر و تهدیدات واقعی و محتمل تعریف می کند.» (غفاری،۱۳۹۰: ۱۲۲) وی بر ارتباط نزدیک میان هویت، جامعه و امنیت تاکید دارد و خاطر نشان می کند که جامعه امنیت هویتش را جستجو می کند. به طوری که باید قادر به حل اختلالات هویتی باشد و اعضای ان نمی توانند نسبت به چیزهایی که هویت شان را تهدید می کند احساس مسئولیت نداشته و آن ها را تنها به دولت واگذار نمایند. جامعه در این تعریف بیشتر شامل مجموعه ای از افرادی می شود که در یک سرزمین تحت حاکمیت یک دولت- ملت زندگی می کنند.
ویور در تحلیل های امنیتی جامعه را اساساً به معنی ملت یا اجتماعات قومی که براساس ایده ملت فرمول بندی شده اند، تعریف می کند؛ از این رو حفظ شرایط داخلی برای تکامل هویت را بنیاد اساسی امنیت اجتماعی دانسته است. « با در نظر داشتن این ویژگی، ویور گروه های ملی قومی و مذهبی را تنها مخاطبان امنیت اجتماعی می داند، چرا که آنان گروه های بزرگی هستند که بخشی از قلمرو و سرزمین متعلق به یک دولت- ملت را اشغال کرده اند. مانند کشور ایران که کردها در کردستان و ترک ها در آذربایجان مستقر هستند. ویور چنین ادامه می دهد که اگر به قلمرو جغرافیایی این گروه ها حمله شود یا به جمعیت آنان صدمه زده شود و خطری آنان را تهدید کند، مقابله با این نوع خطرات در لوای امنیت ملی سامان می پذیرد و امنیت ملی را تهدید می کند. مقابله با این نوع خطرات در لوای امنیت ملی نظم خواهد داشت و امنیت ملی موظف است برای حفظ قلمرو خویش از سرزمین چنین گروه هایی محافظت نموده و آن ها را از تهدیدات مصون بدارد. بنابراین امنیت اجتماعی چه خواهد شد؟ و چه بارمعنایی را حمل خواهد کرد که به عنوان موضوعی مستقل در امنیت ملی مطرح می شود؟ ویور در پاسخ به سوالات خویش توضیح می دهد که این گروه های بزرگ  دارای هویت هستند، یعنی اعضای گروه براساس تعلقاتی ( دین، قومی یا ملی) به یکدیگر پیوند خورده اند و به جهت همین اشتراکات میان خود احساس پیوستگی می نمایند. » (نویدنیا،۱۳۸۵: ۶۲)
به نظر ویور در حالی که امنیت ملی تهدیداتی را مورد توجه قرار می دهد که اقتدار دولت را تهدید می کند، امنیت اجتماعی، نگران تهدیداتی است که هویت جامعه را مورد تعرض قرار می دهد. «بنابراین، این تنها دولت نیست که مرجع امنیت است، بلکه جامعه نیز بخشی از مرجع امنیت محسوب می شود. برخی  جوامع از نظر جغرافیایی، سیاسی و یا هر دو با دولت خود سازگاری ندارند. امنیت این اجتماعات، موضوع امنیت اجتماعی است. یعنی اینکه این جوامع چگونه هویت خود را حفظ کنند.» (روی،۱۳۸۲: ۶۹۸) در نتیجه استقرار نظم و امنیت، عامل تداوم ساختار اجتماعی است، « نظمی که حداقل از چهار ویژگی فراگیر، همدلانه، عادلانه، و پویا برخوردار باشد. هرگونه اختلال در نظم اجتماعی باعث تضعیف احترام متقابل و هویت اجتماعی می گردد.» (چلبی،۱۳۸۶: ۷۶) حال زمانی که هویت چنین گروه هایی تهدید می شود امنیت اجتماعی مطرح خواهد شد. به بیان دیگر، زمانی که حیات جامعه در بخش سخت افزاری امنیت دچار خطر شود بر عهده امنیت ملی است که با ان مقابله نماید. اما زمانی که امنیت جامعه در بخش نرم افزاری در معرض چالش قرار می گیرد امنیت اجتماعی با ایجاد حریم برای جامعه از هویت آن دفاع می نماید.
با توجه به این ویور در کتاب امنیت اجتماعی ( مطالعه موردی کردها و فلسطینی ها) چهارنوع تهدید برای امنیت اجتماعی این قومیت ها و هویت ها بیان می کند که شامل ( رقابت افقی، رقابت عمومی، مهاجرت و کاهش جمعیت)  می باشد، و تهدید رقابت افقی را  ناشی از نفوذ فرهنگی تشریح می نماید. « بنابراین امنیت اجتماعی یک موضوع هویتی و نوعی تئوری مطرح در روابط بین الملل است که در جستجوی جنبه های اجتماعی تاثیر گذار در ارتباطات بین الملل می باشد. این تئوری بیانگر اهمیت و برجستگی فزاینده امنیت یا ناامنی اجتماعی یعنی موقعیت هایی که در آن گروه های مهمی در یک جامعه احساس می کنند هویت آن ها به وسیله مهاجرت واگرایی یا امپریالیزم فرهنگی در خطر است و تلاش می کنند تا از خود دفاع کنند. در گذشته هرگاه ملتی بدین شیوه ها احساس تهدید می کرد می توانست از دولتش بخواهد تا به طور مقتضی بدان پاسخ دهد. باکدر شدن مرزها به نظر می رسد که این امر دیگر امکان پذیر نیست اما می توان تهدیدات هویتی را با تقویت هویت و فرهنگ پاسخ دهد.» ( مک کین^[۳۴] و همکار،۱۳۸۰: ۲۷) از نظر ویور مهمترین واحد تحلیل در مطالعات امنیت اجتماعی را هویت های قومی و مذهبی می داند. او هویت را به عنوان مفهوم صریح امنیت اجتماعی قلمداد نموده و معتقد است تا زمانی امنیت اجتماعی مطرح می شود که جامعه تهدیداتی نسبت به هویتش احساس کند.
 میتار^[۳۵](۱۹۹۹)http://anthropology.ir/node/19368 و امنیت اجتماعی