میزان هتروزیس و هتروبلیتیوزیس در ترکیبات امید بخش (جدول۴-۳) محاسبه گردید. برای صفت طول بلال بیشترین و کم ترین هتروزیس مثبت و معنی دار به ترتیب مربوط به ترکیبات Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 می باشد. هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 به میزان ۱۲- درصد مشاهده شد. لازم به ذکر است اصطلاح هتروزیس منفی برای مواردی بوده که عملکرد بوته های F₁کمتر از متوسط عملکرد والدین یا ضعیف تر از عملکرد والد برتر باشد. در هتروبلیتیوزیس بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول۴-۳). همچنین بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Power house × Temptation به میزان ۲۱- و ۴- درصد مشاهده شد. برای تعداد دانه در ردیف بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Chase/s2 × Temptation و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول۴-۳).

Chase/s2× Temptation
همچنین برای این صفت بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Basin × Oppsision و Power house × Temptation و هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول۴-۳). در صفت تعداد ردیف دانه نیز بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Chase/s6 × Temptation و Basin × Oppsision و هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول۴-۳).
Chase/s6 × Temptation
همچنین بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Temptation × Chase، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Power house × Temptation مشاهده شد (جدول۴-۳). بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار برای صفت عمق دانه در ترکیبات امید بخش Harvest gold × Merit و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد. همچنین هتروزیس منفی و معنی دار برای این صفت مربوط به ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 بوده است (جدول۴-۳). در هتروبلیتیوزیس بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Harvest gold × Merit و Chase × Harvest gold به میزان ۳۴ و ۱۳ درصد مشاهده شد. بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Temptation × Chase و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 به میزان ۴۵- و ۱۰- مشاهده شد. در سه صفت ارتفاع بوته، طول تاسل و ارتفاع بلال برآورد تمام هتروزیس ها در ترکیبات محاسبه شده نیز مثبت و معنی دار شد (جدول۴-۳). در صفت ارتفاع بوته بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش K^ S2/2 -82 × EO8716 و Basin × Oppsision به میزان ۴۲ و ۱۶ درصد نشان داد. صفت طول تاسل بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات امید بخش Basin × Oppsision و Chase/s2 × Temptation به میزان ۵۷ و ۷ درصد نشان داد.
صفت ارتفاع بلال بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش
K^ S2/2 -82 × EO8716 و Temptation × Power house به میزان ۱۰۹ و ۹ درصد نشان داد. بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار برای صفت ارتفاع بوته در ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 و Basin × Oppsision به میزان ۳۵ و ۱۶ درصد مشاهده شد. برای صفت طول تاسل بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Basin × Oppsision و Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 (جدول۴-۳) مشاهده شد. بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در صفت ارتفاع بلال مربوط به ترکیبات K^ S2/2 -82 × EO8716 وHarvest gold × Merit می باشد (جدول۴-۳). در صفت قطر ساقه بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار را در ترکیبات امید بخش Power house × Temptation و K^ S2/2 -82 × EO8716 و هتروزیس منفی و معنی دار نیز در ترکیب Basin × Oppsision مشاهده شد (جدول۴-۳). بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Power house × Temptation و Chase× Harvest gold، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 و K^ S2/2 -82 × EO8716 مشاهده شد (جدول۴-۳). در صفت تعداد کل برگ و تعداد برگ بالای بلال اصلی بیشترین هتروزیس مثبت و معنی دار را ترکیب امید بخشK^ S2/2 -82 × EO8716 و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار در صفت تعداد کل برگ در ترکیب Basin × Oppsision و در صفت تعداد برگ بالای بلال اصلی در ترکیب Temptation × Power house مشاهده شد (جدول۴-۳). هتروزیس منفی و معنی دار نیز تنها در صفت تعداد برگ بالای بلال اصلی مشاهده شد. که بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار در ترکیبات Temptation × Chase و Basin × Oppsision به میزان ۹- و ۳- درصد بود. هتروبلیتیوزیس در دو صفت فوق نشان داد، بیشترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار در ترکیب K^ S2/2 -82 × EO8716 می باشد. بیشترین و کمترین هتروزیس مثبت و معنی دار برای صفت عملکرد دانه در ترکیبات امید بخش Temptation × Chase و Power house × Temptation، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Harvest gold × Merit و۸۲ Opssision/s2 × K^ S2/2 - مشاهده شد (جدول۴-۳). بیشترین و کمترین هتروبلیتیوزیس مثبت و معنی دار در ترکیبات Temptation × Chase و Power house × Temptation، بیشترین و کمترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار به ترتیب در ترکیبات Harvest gold × Meritو Opssision/s2 × K^ S2/2 -82 مشاهده شد (جدول۴-۳).
با توجه به نتایج هتروزیس نسبی می توان گفت بیشترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار در صفت عملکرد دانه به میزان ۴۴۷ درصد در ترکیب امید بخش Temptation × Chase و کمترین مقدار هتروزیس مثبت و معنی دار برای تعداد کل برگ در ترکیب Basin × Oppsision به میزان ۱ درصد مشاهده شد. منفی شدن هتروزیس می تواند ناشی از پسروی های اینبریدینگ در لاین های والدینی باشد. بالا بودن میزان هتروزیس عملکرد دانه در ترکیب Temptation × Chase برتری این هیبرید را نسبت به والدین آن نشان می دهد. نتایج مقایسه میانگین نیز در بین ترکیبات امید بخش موید مطلب فوق می باشد. بیشترین میزان هتروزیس منفی و معنی دار برای عملکرد دانه در ترکیب Harvest gold × Merit به میزان ۴۴- درصد مشاهده شد. کمترین درصد هتروزیس عمق دانه در ترکیب Temptation × Power house به میزان ۲- درصد مشاهده شد. بیشترین هتروبلتیوزیس مثبت و معنی دار برای عملکرد دانه در ترکیب Temptation × Chase به میزان ۳۷۶ درصد و کمترین مقدار در صفات طول تاسل در ترکیب Opssision/s2 × K^ S2/2 -82، قطر ساقه درترکیب Harvest gold × Merit و تعداد کل برگ در ترکیب Chase × Harvest gold به میزان ۴ درصد بود. بالا بودن میزان هتروبلتیوزیس در ترکیب Temptation × Chase برتری والد برتر یعنی Temptation را نسبت به Chase در افزایش عملکرد نشان می دهد. بیشترین هتروبلتیوزیس منفی و معنی دار در عملکرد دانه مربوط به ترکیب Harvest gold × Merit و کمترین مقدار در صفت تعداد ردیف دانه در بلال در ترکیب Power house × Temptation مشاهده شد (جدول۴-۳). مهدی پور و همکاران(۱۳۹۱) بیشترین میزان هتروزیس نسبی را برای عملکرد دانه در ترکیب Chase × Temptation-1 به میزان ۲۸۰ درصد و کمترین میزان هتروزیس را ترکیب Temptation × Chase به میزان ۷ درصد گزارش کردند، که با یافته های نتایج ما مطابقت نداشت. همچنین ترکیب Obsission/s2 × K^ S2/2 -82 نیز ۲۵- درصد گزارش شد، که این نتیجه در یافته های ما ۴۴- درصد مشاهده شد. بیشترین هتروبلتیوزیس در گزارش مهدی پور و همکاران(۱۳۹۱) در ترکیب Challenger/s2 × Bassin به میزان ۷۵ درصد و کمترین هتروبلتیوزیس در ترکیب Temptation × Power house به میزان ۱۳ درصد مشاهده شد، که با نتایج ما مطابقت نداشت. بیشترین و کمترین میزان هتروبلتیوزیس منفی نیزدر آزمایش مهدی پور و همکاران(۱۳۹۱) در ترکیب K^ S2/2 -82 × Obsission –S₂ و Challenger/s₂ × Bassin ارائه شد که با نتایج ما متفاوت بود.
(Assuncao et al., 2010 ; Alam et al., 2008 and Muraya et al., 2006) برای ارتفاع بوته، هتروزیس مثبت و معنی دار گزار ش کردند که موافق با نتایج حاصل از این تحقیق می باشد.
وجود هتروزیس مثبت و معنی دار در نتایج (Soengas et al., 2003 and Muraya et al., 2006 ) برای صفات تعداد ردیف دانه و دانه در ردیف نیز مشاهده شده است.
نتایج مطالعات (Revilla et al., 2000 ) حاکی از وجود درصد هتروزیس بالاتر برای عملکرد دانه و مشابه نتایج حاصل از این بررسی بود.
تجزیه به مولفه های اصلی
نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که سه مولفه اول در مجموع ۷۲ درصد از تنوع کل موجود در بین داده ها را توجیه می نماید (جدول۴-۶).
جدول ‏۴-۶- واریانس هر یک از مولفه ها در روش تجزیه به مولفه های اصلی

از کشور ارسال و پس از آن اعاده می شود ، صادرات موقت نامیده می شود.
۲-۸-۳. ترانزیت
رویه گمرکی است که برای انتقال کالای گمرک نشده از یک گمرک مجاز به گمرک مجاز دیگری

استفاده می شود و حسب مورد تحت یکی از عناوین زیر مطرح میگردد.
۲-۸-۳-۱. ترانزیت داخلی:
انتقال یک کالا از یک گمرک مرزی به یک گمرک در داخل کشور.
۲-۸-۳-۲. ترانزیت خارجی:
انتقال کالا از یک گمرک مرزی به یک گمرک مرزی دیگر برای خروج از کشور.
با توجه به اینکه کالاهای مشمول رویه ترانزیت از پرداخت حقوق ورودی  و سایر مالیات های مربوطه معاف هستند، لیکن به منظور اطمینان از خروج کالای ترانزیت خارجی از کشور و یا تحویل کالای ترانزیت داخلی به گمرک داخلی تضمین لازم اخذ می گردد.
۲-۸-۴. مرجوعی
کالاهایی هستند که به دلیل ممنوعیت یا غیر مجاز بودن و یا عدم تطبیق با مجوزهای مروبطه به عنوان
مثال بهداشت، استاندارد و یا عدم مطالبقت کالا با سفارش خریدار و به دلایل متعدد دیگری که کالا
از گمرک ترخیص نشده ویا صاحب کالا به درخواست خود اقدام به مرجوع نمودن کالا می کند.
کالاهای مرجوعی چون جزء واردات یا صادرات قطعی محسوب نبوده از حقوق و عوارض معاف
است^[۱۰۱].
۲-۸-۵. کابوتاژ
عبارت است از حمل کالای داخلی از یک نقطه به نقطه دیگر کشور از راه دریا و یا آب های بین المللی.
۲-۸-۶. کالاهای انتقالی
کالاهایی هستند که در بندرها یا فرودگاه های کشور از یک کشتی به کشتی دیگر و یا از یک هواپیما
به هواپیمای دیگر و با انجام تشریفات صورت می پذیرد.
۲-۹. وظایف و کارکردهای گمرک
گمرک نهادی ضروری برای «حکومت کارآمد (Good Governance) »، تأمین درآمد، تسهیل
تجارت و حفاظت از جامعه می‏باشد. این سازمان امورمربوط به جابجایی کالا و مسافرین را در سطح
بین المللی مدیریت می کند. دولت ها جهت به اجرا درآوردن مناسب برنامه ها و سیاست های مالی،
اقتصادی و اجتماعی خود نیازمند سازمان گمرکی، کارآمد و مؤثر می باشند^[۱۰۲].
از این جهت فعالیت های گمرک در ارتباط مستقیم با اهداف و اولویت های دولت در موارد ذیل قرار
می گیرد^[۱۰۳]:
اخذ حقوق و عوارض گمرکی
حفاظت از سلامت و بهداشت جامعه
حمایت از صنایع و تولیدات داخلی
حفاظت های زیست محیطی
اعمال قوانین و مقررات تجارت خارجی
مشارکت در سیاست گذاری های تجاری
ارائه تسهیلات تجاری
حفاظت از آثار فرهنگی و تاریخی
مبارزه با قاچاق و تخلفات گمرکی
تهیه و ارائه آمار بازرگانی خارجی
حمایت از مخترعان و مبتکران (از طریق اجرای حقوق مالکیت فکری)
مبارزه با پول شوئی یا تطهیر پول (Money Laundering)
مبارزه با تروریسم و «جرائم سازمان یافته فراملیتی (TOC) »
اجرای کنوانسیون های متعدد بین المللی
مشارکت در همکاری های منطقه ای و بین المللی.
لذا، سازمان گمرک به عنوان یکی از عوامل اصلی زنجیره تجارت خارجی، گستره وسیعی از
سیاست‏های دولت را به اجرا در آورده و در تعامل با تعداد زیادی از وزارتخانه ها و سازمان ها و
نهادهای دولتی قرار می گیرد. از این رو موفقیت یا عدم موفقیت دولت ها در اجرای سیاست ها و
برنامه های توسعه اقتصادی تا حدود زیادی به نقش و کارآئی گمرکات آنان بستگی دارد.
بر این اساس «گمرک» وظیفه اعمال سیاست های دولت در زمینه صادرات، واردات، تشخیص تعرفه
و اخذ وصولی های گمرکی، کنترل و نظارت بر امر ترانزیت کالا در قلمرو گمرکی، مبارزه با قاچاق
کالا و تخلفات گمرکی، جمع‌ آوری، پردازش و انتشار آمار بازرگانی خارجی، اجرای قانون
امورگمرکی و آئین نامه آن و همچنین مقررات عمومی صادرات و واردات و سایر قوانین مرتبط را بر
عهده دارد. به بیان دیگر «سازمان گمرک» از یک سو مسئول اجرای قوانین و مقررات پیچیده حاکم بر
تجارت خارجی است و از طرف دیگر با توجه به الزامات موجود در تجارت بین الملل و
استانداردهای جهانی در رابطه با ساده سازی رویه ها و تشریفات گمرکی، باید تلاش خود را در
جهت ایجاد تسهیلات تجاری به منظور افزایش کارآیی نظام گمرکی و بازرگانی کشور معطوف نماید.
این درحالی است که گستردگی حجم اطلاعات، تغییرات پی در پی در قوانین و مقررات داخلی،
تحولات و چالش های جدید در شرایط و مقررات نوین بین المللی، و بالاخره حجم فزاینده تجارت
بین المللی و پیچیدگی آنها، همگی دست به دست هم داده و بهره وری در این سازمان عظیم
اقتصادی را تحت تأثیر قرارداده است^[۱۰۴].

R _{m.t i}   - R _i.t = _i
۲-۶-۱- صحت بتای تاریخی
نکته مهم در بررسی بتا ، تعیین رابطه بتای تاریخی و آتی است. بلوم ولیوی^[۱۵]( ۱۹۸۹ ) اولین آزمون جامع را پیرامون رابطه بین بتاها در طول زمان انجام دادند. بلوم بتاها را با بهره گرفتن از رگرسیون سریهای زمانی ، بطور ماهانه برای یک دوره هفت ساله غیر همپوشان محاسبه نمود . وی بتاها را برای پرتفویهای یک سهمی ، دو سهمی ، چهار سهمی و به همین ترتیب تا پرتفوی پنجاه سهمی محاسبه نمود و برای هر پرتفوی ، شدت همبستگی بتاها را از دورهای به دوره دیگر ، مورد آزمون قرار داد . وی نتیجه گرفت بتاها در پرتفویهای کوچک ، در بر گیرنده ، اطلاعات بسیار کمتری از بتاهای آتی سهام می باشند.

بطور کلی می توان نتیجه گیری نمود از آنجا که بتای پرتفوی با خطای کمتری محاسبه می شود و بتای پرتفوی ، کمتر از بتاهای سهام تغییر می نماید، لذا قدرت پیش بینی بتای تاریخی پرتفوی ، نسبت به بتای تاریخی سهام بهتر است(راعی، ۱۳۸۳).
۲-۷- بتای اساسی^[۱۶]
چنانچه ذکر شد بتا مقیاسی از ریسک است که از ارتباط بین بازدهی سهام و بازدهی بازار ناشی می شود . با این حال ، ریسک یک شرکت باید توسط ترکیب تعدادی از متغیرهای اساسی و ویژگیهای بازار سهام شرکت، تعیین گردد(راعی،۱۳۸۳).
از تلاشهای اولیه به منظور تعیین بتا از طریق متغیرهای اساسی شرکت ، می توان به کارهای بیور، کنتر و شولز^[۱۷] اشاره کرد. آنها ارتباط بین هفت متغیر اساسی شرکت را با بتای سهام شرکت بررسی کردند. هفت متغیری که آنها بررسی نمودند ، عبارت بودند از:
نسبت پرداخت سود نقدی ( سود نقدی تقسیم بر عایدی هر سهم )
رشد داراییها ( تغییر سالیانه در کل داراییها )
نسبت اهرم ( ارزش اوراق دارای مزایای خاص بر کل داراییها)
نسبت جاری ( داراییهای جاری تقسیم بر بدهیهای جاری )
اندازه داراییهای شرکت ( کل داراییها )
انحراف معیار
بتای حسابداری (بتایی که از طریق تخمین رگرسیون سریهای زمانی بر عایدات شرکت بدست می آید و اغلب بتای عایدات نامیده می شود)
بررسی این متغیر ها نشان می دهد که:
رابطه بین نسبت پرداخت سود نقدی و بتا به خاطر یکی از شرایط زیر وجود دارد الف ) نسبت پرداخت ( سود تقسیمی ) بیشتر ، بیانگر اطمینان مدیریت از سطح عایدات آتی شرکت منفی است.
ب) سود تقسیمی ، ریسک کمتری را نسبت به منفعت سرمایه^[۱۸] دارد ، از اینرو شرکتی که عایداتش را بیشتر بصورت سود تقسیمی پرداخت مینماید ، دارای ریسک کمتری است.
بنظر می رسد میزان رشد دارایی ، با بتا رابطه مثبت داشته باشد . چنین بنظر می رسد که شرکتهایی که از رشد دارایی بیشتری برخوردارند، ریسک بیشتری را نسبت به شرکتهای دارای رشد کمتر داشته باشند.
نسبت اهرم ، تغییرپذیری جریان عایدات شرکتها را افزایش می دهد، از اینرو ریسک و بتا را افزایش خواهد داد.
انتظار می رود که شرکتی با درجه نقدینگی بالا ، ریسک کمتری را نسبت به شرکتی با درجه نفدینگی پایین داشته باشد : لذا نقدینگی با بتا رابطه منفی دارد.
به نظر می رسد اغلب شرکتهای بزرگ ، ریسک کمتری را نسبت به شرکتهای کوچک داشته باشند که علت آن بیشتر بخاطر دسترسی راحتتر آنها به بازارهای سرمایه است . لذا آنها بتای کمتری خواهند داشت .
در نهایت اینکه ، هرچقدر جریان عایدات شرکت متغیرتر بوده و بیشتر مرتبط با بازار باشد بتای آن بیشتر خواهد بود. ( بریلی و استیوارت ۲۰۰۴) .
نکته مهم دیگر در تخمین هرچه بهتر بتا ، ادغام اثرات متغیرهای اساسی با بتای سهام است . معمولا این عمل از طریق مرتبط نمودن بتا به چندین متغیر اساسی ، از طریق رگرسیون چند گانه صورت میپذیرد . در این حالت باید معادله ای به شکل زیر بر آورد شود.
y_i = β_۰ + β_۱x₁ + β_۲ x₂+…..+ β_n x_n+ε _n
که x_i ها یکی ازn متغیر ( اساسی ) فرضی می باشند که بتا را تحت تاثیر قرار می دهند .
۲-۸- ثبات ضریب  بعنوان شاخص ریسک سیستماتیک
مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایه ای بر اساس یکسری از مفروضات اساسی بنا نهاده شده است که یکی از آنها فرض ثبات ضریب بتا در طول دوره است. چنانچه ضریب بتا سهام ثابت نباشد ، مشکلاتی در جهت استفاده از این مدل بوجود خواهد آورد. از اینرو در صورتیکه ضریب بتا در طول زمان ثبات لازم را نداشته باشد ، نتایج بدست آمده از این مطالعات غیر قابل استفاده خواهد بود.
در مورد ثبات یا عدم ثبات بتا در طول زمان دو طرز فکر متفاوت وجود دارد . عده ای معتقدند که گذشته تصویر کاملی از آینده بوده و بیان می کنند که بتاهای یک دوره تخمین بدون تورشی از بتای دوره بعد می باشد بطوریکه با داشتن بتای یک دوره بتای دوره بعد را می توان به آسانی پیش بینی نمود . در مقابل گروه دوم معتقدند که بتای گذشته (تاریخی) مبنای صحیح جهت تخمین بتای آینده نیست و بتای محاسبه شده در طول زمان در حال تغییر است . طرفداران این طرز فکر دلایل متعددی برای این بی ثباتی ذکر کرده اند از جمله آنها می توان به تمایل بتاها به میانگین ، تغییر در مولفه های اساسی شرکت ، تغییر در مولفه های کلان اقتصادی و … اشاره کرد.
مطالعات متعددی در مورد ثبات ضریب بتا انجام گرفته است که همگی آنها به نتایج تقریبا مشابهی مبنی بر عدم ثبات ضریب بتا سهام منفرد و ثبات نسبی ضریب بتای پرتفوی در طول دوره دست یافته اند.( راعی ، ۱۳۸۳) .
۲-۹- ریسکهای ناشی از شرکت
۲-۹-۱- ریسک تجاری
از دیدگاه نظری شرکت دارای مقدار معینی ریسک است که بصورت ذاتی یا فطری در فعالیتهای آن وجود دارد که در اصطلاح به آن ریسک تجاری گویند و یا بعبارتی ریسک تجاری عدم اطمینانی است که بصورت ذاتی در پیش بینی سود عملیاتی شرکت دارد. به عبارتی ریسک تجاری ریسک انفرادی^[۱۹] است. در این رابطه خالص سود عملیاتی پس از کسر مالیات^[۲۰] عبارت است سود عملیاتی بعد از کسر مالیات .
پراسد و مریکاس^[۲۱] در سال ۱۹۸۴ اینطور بیان کردهاند که ریسک تجاری شرکت غیر اهرمی را میتوان از طریق انحراف معیار بازده سهام محاسبه کرد(جولای،۱۳۸۸) و با توجه به آن فرمول محاسبه ریسک تجاری با بهره گرفتن از رگرسیون بصورت زیر ارائه شد:
R_ut = a_u + β_ut * R_mt + eu
و متغیرهای مربوط به آن بدین شکل تعریف خواهند شد :
R_ut : بازده شرکت غیر اهرمی برای دوره t
β_ut : ریسک شرکت غیر اهرمی که همان ریسک تجاری است.
R_mt : بازده پرتفوی بازار
a_u : عرض از مبدا خط رگرسیون.
ریسک تجاری تا حد زیادی به هزینه عملیاتی شرکت نیز وابسته است بطوریکه اگر هزینه های ثابت بالا باشد ، حتی کاهش اندکی در فروش میتواند بازده سهام را به میزان زیادی کاهش دهد . بنابراین اگر سایر عوامل ثابت باشند هراندازه که هزینه های ثابت زیاد باشند ریسک تجاری شرکت بیشتر میشود .از طرفی اگر شرکت هیچگونه وامی دریافت نکند عدم اطمینان یا ریسک بازده سهام آینده ، ریسک تجاری تلقی میشود بنابراین میتوان اینطور نتیجه گرفت که ریسک تجاری نه تنها در صنایع مختلف بلکه در شرکتهای فعال در یک صنعت فرق میکند.
۲-۹-۱-۱-عوامل موثر در ریسک تجاری
ریموند پی عوامل موثر در ریسک تجاری را به صورت زیر بیان کرده است :

• • نامطمئن بودن تقاضا : در صورتیکه سایر عوامل ثابت باشند ، هر اندازه که تقاضا برای محصولات شرکت قابل پیشبینی باشد ، در آن صورت ریسک تجاری بیشتر است.

• • تغییر یا نوسان در قیمت فروش : هر اندازه که نوسان در قیمت فروش بیشتر باشد،ریسک تجاری نیز بیشتر است.

• • تغیییرات در هزینه مواد اولیه

• • قرار گرفتن در معرض ریسکهای خارجی

• • میزان ثبات در هزینه ها : هر اندازه که هزینه های ثابت شرکت بیشتر باشد ، شرکت در معرض ریسک تجاری بیشتری است بخصوص زمانیکه قیمت فروش محصولات نوسان هم داشته باشد. بعبارتی اگر سایر عوامل ثابت باقی بمانند، هراندازه اهرم عملیاتی شرکتی بیشتر باشد ریسک تجاری نیز بیشتر خواهد بود.

• • توانایی در تعدیل قیمت محصولات با توجه به تغییر در هزینه اقلام ورودی.

• • توانایی در عرضه محصول جدید (به هنگام ) و مبتنی بر مقایسه هزینه و منفعت : شرکتهایی که از فنآوری پیشرفته استفاده میکنند بیشتر در معرض ریسک تجاری هستند(جهانخانی،۱۳۸۵).

۲-۹-۲- ریسک مالی
ریسک مالی ریسکی است که در نتیجه دریافت هرگونه وام یا اعتبار مالی به صاحبان سهام تحمیل میشود.استفاده از وام و اهرم مالی باعث میشود که ریسک سرمایهگذاران در سهام افزایش یابد و احتمالا بالا رفتن این ریسک میتواند مزایا و منافع حاصل از اخذ وام را خنثی کند. اگر از وام استفاده بکند فقط دارندگان سهام عادی متحمل ریسک مالی میشوند ، به این دلیل که دارندگان اوراق قرضه مبلغ ثابتی به عنوان بهره دریافت میکنند و از تحمل هرگونه ریسک مالی مصون میمانند.بطور خلاصه هرچقدر درجه اهرم مالی بیشتر باشد بازده سهام نسبت به تغییر در سود قبل از بهره مالیات حساستر خواهد بود .اهرم مالی و عملیاتی موجب افزایش بازده مورد انتظار متعلق به سهامداران میشود ولیکن هردوی آنها موجب افزایش ریسک کل شرکت میشود (وستون،بریگام،یوستون،ترجمه عبده تبریزی،۱۳۸۶).
۲-۹-۳-ریسک ورشکستگی
ریسک ورشکستگی را ناتوانی شرکت در پرداخت به موقع تعهدات و بدهیهایش بیان میکنند، و اینطور بیان میدارند که این ریسک با نقدینگی شرکت در ارتباط است . ریسک ورشکستگی تابعی از ریسک تجاری و مالی است ،یعنی ترکیبی از این دو ریسک میتواند شرکت را ورشکسته نماید . به عبارتی دیگر با بررسی میزان نوسانپذیری سود عملیاتی و حجم هزینه های ثابت مالی ، میتوان نتیجه گرفت که با بالا بودن این دو ریسک، فاکتور ریسک ورشکستگی شرکت نیز بالا خواهد بود. حال اگر شرکتی درجه ریسک تجاری بالایی را متحمل شده باشد میبایست ریسک مالی را در سطح پایینی نگه دارد و برعکس اگر شرکت از ریسک تجاری پایینی برخوردار باشد،دراین حالت میتواند درجه ریسک مالی بالایی را تحمل کند . از طریق برقراری تعادل بین ریسک تجاری و ریسک مالی ،شرکتها قادر خواهند بود ریسک ورشکستگی خود را کنترل نمایند(جولای،۱۳۸۸).
۲-۹-۴- ریسک کاهش قیمت سهام
دلایل زیادی مبنی بر نوسان بیش از حد بازار سهام وجود دارد یک ریسک که با دیدگاه مبتنی بر کارایی بازار سازگار است، ریشه در متغیر بودن بتا دارد. بنابراین میتوان ادعا کرد که ریسک شرکت و نوسان آن میتواند تاثیرات چشمگیری در بازار و قیمت سهام داشته باشد(چن و هنگ، ۲۰۰۱،ص ۳۴۵-۳۸۱).

(بیت ۶۸۹)
انقروی:
خرقه را استعاره از قلب و دوختن را انکسار قلب را به پیوستگی بدل کردن دانسته و می‌گوید: « آن خدا از کمال لطفش، خودش را به چشمان دلها نشان می‌دهد، و به قلوب تجلی می‌کند. و دیده‌ی قلوب عشاق او را مشاهده می‌کند. و خرقه‌ی قلب درویش را که خار محنت پاره پاره‌اش کرده می‌دوزد.» ( انقروی، ۱۳۸۰: ۳۰۷-۳۰۶)
نیکلسون:
نیکلسون این چنین توضیح داده است.
«حق تعالی موهبت مشاهده را به محبّان خود عطا می‌فرماید و بدان وسیله زخم‌های ریش را که آنان براثر مفارقت از او متحمّل شده‌اند، التیام می‌بخشد یعنی که آنان را باز به وصال خود می‌رساند.» (نیکلسون،۱۳۸۴:۱۲۶)
فروزانفر:
عقیده داردکه‌این بیت اشاره به مذهب تجلّی است.«به حکم مذهب تجلّی، حق تعالی معشوق خویش و باقتضای معشوقیت جمال خویش را در جلوه می‌آورد و ایجاد نیز در همین تجلیات آغاز شده است و به کمال می‌رسد و این مقتضای اسم«الظاهر» است.و مقصود از دوختن خرقه‌ی درویش آن است که، حقّ این جدایی و تفرّق را سرانجام به پیوستگی و اتّصال بدل می‌کند؛ خواه در مرتبه‌ی کشف و شهود که عین سالک هنوز باقی است ولی رؤیت جدایی از میان برمی‌خیزد. و یا به حسب واقع در مرحله‌ی فنای کلی که عین سالک در نور حقّ مضمحّل می‌گردد و شاهد و شهود او درمشهود، نیست ومحو می‌شود. (فروزانفر،۱۳۸۲: ۲۸۳-۲۸۲)
زمانی:
زمانی در رابطه با این بیت چنین می‌گوید:.«خرقه در اینجا کنایه ازقلب است و«دوختن» کنایه از اینست که جدایی و فراق قلب درویشان و محبّان خود را به وصال مبدّل می‌فرمایدو«خرقه» رمزی از پاره کردن رشته‌ تعلّقات نفسانی وشهوانی است. وتخلّق به اوصاف الهی است یعنی درویش، صفات الهی را به خود می‌پوشاند.» (زمانی،۱۳۷۲:۲۴۵ـ۲۴۴)
استعلامی:
این گونه توضیح داده است که:«آن که واقعاً درویش می‌شود خدا او را درویش می‌کند و برایش خرقه می‌دوزد یعنی سلوک راه حق با کشش پروردگار تحقق می‌یابد نه با کوشش تو.»( استعلامی، ۱۳۸۷: ۳۳۴)

گولپینارلی:
تنها به معنای ظاهری بیت پرداخته است
نظر اجمالی:
توضیحی که استعلامی‌ و فروزانفر داده‌اند، نسبت به دیگر شروح شارحان به عقیده‌ی مولانا نزدیکتر است. وقتی که انسان سکوت اختیار کند نیز می‌تواند همانند کسی باشد که درویش می‌شود و سلوک راه حق را با کشش حق و اولیای حق پیش می‌برند:

تو دهان را چو ببندی خمشی را بپسندی

کشش و جذب ندیمان نگذارند خموشت
(دیوان کبیر، بیت ۵۰۰)

و همچنین:

منگر اندر ما، مکن در ما نظر
ما نبودیم و تقاضامان نبود،

اندر اکرام و سخای خود نگر
لطف تو ناگفته ی ما می شنود
(مثنوی، بیت ۶۱۴-۶۱۳/۱)

۵۶)نیکوان را هست میراث ازخوش آب

آن چه میراث است اَؤرَثناالکتاب

اساتید: کسانی که دروس دانشگاهی را تدریس میکنند.
دروس: دروس که برای گروه دانشجویان برنامه ریزی میگردند.

کلاسها: کلاسها که برای برنامه هفتگی دروس در دسترس میباشند.
گروه دانشجویان از مولفه های مهم مسئله زمانبندی کلاس درس میباشد، که عبارت است از گروهی از دانشجویان که دروس یکسانی را اخذ میکند و برنامه زمانبندی بر اساس نیاز آنها طراحی شده است. در این تقسیمبندی دانشجویان هر سال بهعنوان یک گروه در نظر گرفته میشوند همانند دانشجویان سال اول. در مدل ارائه شده با توجه به گروه های مختلف مقطع ارشد در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۳۹۱، برنامههای مختلفی را استخراج نموده که بهترین برنامه از میان این برنامهها، بهعنوان برنامه نهایی هر گروه انتخاب میشود.
۳-۹- تعریف مدل پیشنهادی مسئله زمانبندی دروس دانشگاهی
مدل طراحی شده در تحقیق حاضر از نوع مدلهای غیرخطی صفر و یک میباشد که در ادامه هدف، محدودیتها، متغیرهای تصمیم و پارامترهای مدل به تفصیل آورده شده است.
۳-۹-۱- هدف
در مدل پیشنهادی، هدف، کمینهسازی تعداد روزهایی است که هر استاد باید در دانشگاه جهت ارائه درس به دانشجو حضور داشته باشد و همچنین کمینهسازی فاصله بین کلاسهای دانشجویان هر گروه.
۳-۹-۲- تعریف محدودیتها
برای مدل پیشنهادی، چهار دسته محدودیت تعریف میگردد. تحقیق حاضر با تاکید بر محدودیتهای سخت، دسته محدودیتهای زیر را در مدل پیشنهادی نظر گرفته است:
دسته محدودیت اول : تداخل دروس در گروه های درسی نباشد ( برای چهار گروه درسی مقطع کارشناسی ارشد).
دسته محدودیت دوم: تداخل اساتید نباشد.
دسته محدودیت سوم: دروس سه یا چهار واحدی نیاز به برگزاری دو جلسه درهفته نیاز دارند.
دسته محدودیت چهارم: اهمیت به ترجیحات اساتید.
۳-۹-۳- تعریف متغیرهای تصمیم و پارامترهای مدل
روز: روزهایی از هفته که امکان برنامه ریزی برای دروس در آنها ممکن میباشد.
دورهزمانی: دوره زمانی یک روز، دوره های زمانی میباشند که در آن دروس برنامه ریزی میشوند.
اساتید: کسانی که دروس دانشگاهی را تدریس میکنند.
دروس: دروس که برای گروه دانشجویان برنامه ریزی میگردند.
کلاسها: کلاسها که برای برنامه هفتگی دروس در دسترس میباشند. (در این مدلها فرض شده است که محدودیتی برای کلاس ها وجود ندارد)
در تحقیق حاضر روز و بازهزمانی را به عنوان یک اندیس در نظر گرفته و طبق جدول زیر کدبندی شدهاند.
جدول ۳-۱- نمایش کد بازههای زمانی